ناکۆکییەکانی خێزانی لە کتێبی پیرۆزدا: وانەکان لە ئادەمەوە بۆ ئیسحاق

نموونەکانی ناکۆکییەکانی خێزانی لە کتێبی پیرۆزدا

زۆری پێنەچوو دوای کەوتنی مرۆڤ، ناکۆکییەکان دەستیان کرد بە کاریگەری خستنە سەر خێزانەکانی نەوەکانی داهاتوو. زۆر کەس پێیان وایە کە خێزانەکانی نەوەکانی ڕابردوو کەمێک ناکۆکی گرنگیان لە پەیوەندییەکانیاندا هەبووە. ئەوان پێیان وایە خێزانەکە ئایینی بووە و پەیوەندییەکان پێکەوە بەستراو بوون. بەڵام، خێزانەکانی هەموو کاتێک ناکۆکییان ئەزموون کردووە.

ئادەم و حەوا

زۆرێک لە خێزانەکانی کتێبی پیرۆز ناکۆکی گرنگیان ئەزموون کردووە، و خێزانی ئادەم و حەواش بێجیاوازی نەبوون. خودا بە ڕوونی بە حەوای فەرموو کە ملکەچی مێردەکەی بێت و «ئەو فەرمانڕەوایی بەسەردا بکات» (پیدایشی 3:16 NKJV). ئەمە بەو مانایە نەبوو کە ئادەم لە حەوا باڵاتر بوو، بەڵکو ئەوە بوو کە جیاوازی لە ڕۆڵەکانیاندا هەبوو. ڕۆڵەکان. بەڵام، حەوا گوێی بە قسەی خودا نەدا، ڕۆڵی سەرکردایەتی وەرگرت، بە هەڵە یەکەم منداڵی خۆی تێگەیشت و ناوی نا قاین بەبێ هیچ ڕاوێژێک لەگەڵ ئادەم. «ئادەم ژنەکەی حەوای ناسی، و ئەو دووگیان بوو و قاینی بوو، و وتی، «پیاوێکم لە یەزدانەوە دەستکەوتووە» (4:1). ناوی قاین ڕەنگدانەوەی قسەکەیەتی، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی ئەو ناوی لێنا.

حەوا ڕۆڵی سەرکردایەتی پێچەوانە کردەوە، یەکەم جار لە سەرکردایەتیکردنی لە کەوتنی ئادەمدا و پاشان لە ناونانی قایندا. ئەو بانگەشەی کرد کە «پیاوێکی لە یەزدانەوە» وەرگرتووە، تەنها بۆ ئەوەی لە کۆتاییدا بزانێت کە بکوژێک بوو کە براکەی هابێلی کوشت: «قاین هەستا سەر هابێلی براکەی و کوشتی» (ئایەتی 8).

کاتێک حەوا میوە قەدەغەکراوەکەی خوارد و گوێڕایەڵی خودا نەبوو، تۆوی حەسادەت، توڕەیی و کینەی دەچاند کە لە بەرامبەردا میوە تاڵەکەی خەمێکی گەورەی بەرهەم هێنا. یەکێک لە کوڕەکان ئەوی تری کوشت، دوای ئەوە بکوژەکە دەرکرا. وەرگرتنی ڕۆڵی سەرکردایەتی و سەربەخۆیی بووە هۆی ناکۆکی و ململانێ. دواتر، ئادەم ڕۆڵی سەرکردایەتی خۆی وەرگرتەوە و بەرپرسیار بوو لە ناونانی سێیەم کوڕی سێت: «ئادەم سەد و سی ساڵ ژیا، و کوڕێکی لە شێوەی خۆی، لە وێنەی خۆی بوو، و ناوی نا سێت» (5:3).

قسەکانم کاریگەرییان هەبوو.

خێزانی لوت

لە سیستەمی خێزانی لوتدا، ناکۆکییەکان لە بینینێکی هەڵە و تێکچوونی پەیوەندیکردنەوە سەرچاوەیان گرت. لوت سەیری ئێستای کورتخایەنی دەکرد نەک داهاتووی درێژخایەن، سەیری کاتی دەکرد نەک ئەبەدی و ماددی دەکرد نەک ڕۆحی. «لوت چاوەکانی بەرز کردەوە و هەموو دەشتی ئوردونی بینی، کە لە هەموو شوێنێک ئاوی باش بوو ... پاشان لوت هەموو دەشتی ئوردونی بۆ خۆی هەڵبژارد، و لوت بەرەو ڕۆژهەڵات گەشتی کرد» (13:10-11). دواتر «خێمەکەی بەرەو سەدۆم هەڵدا»، لە کۆتاییدا چوو بۆ ئەو شارە خراپە و لە «دەروازەی سەدۆم» (19:1) نیشتەجێ بوو هەرچەندە سەدۆم بەم زووانە دادگایی دەکرێت و وێران دەکرێت. لە ئەنجامدا، لوت ناکۆکی ناوخۆیی و دەرەکی ئەزموون کرد چونکە لوت «ڕۆحی ڕاستودروستی خۆی ڕۆژانە ئازار دەدا بە بینین و بیستنی کارە بێ یاساکانیان» (2 پەترۆس 2:8) لە کاتێکدا لەو شوێنە گەندەڵەدا دەژیا.

تێکەڵییەک لە پەیوەندیکردنی لەگەڵ خێزانەکەیدا هەبوو چونکە پەیامەکەی دەربارەی وێرانبوونی نزیکی شارەکە پشتگوێ خرا. هەوڵی دا بە زاواکانی بڵێت دەربارەی مەترسیی نزیک و پێویستی بە گرتنەبەری ڕێوشوێنی خێرا. «لوت چووە دەرەوە و قسەی لەگەڵ زاواکانی کرد، ئەوانەی کچەکانیان ماره کردبوو، و وتی، 'هەستن، لەم شوێنە بڕۆنە دەرەوە؛ چونکە یەزدان ئەم شارە وێران دەکات!' بەڵام بۆ زاواکانی وادیار بوو کە گاڵتە دەکات» (19:14). چەند خەمناکە! تێکچوونی پەیوەندیکردن بووە هۆی لێکەوتەی جددی بۆ خێزانەکەی. سەرەڕای ئەوەش، لە کاتێکدا ئەو سەیری پێشەوەی دەکرد ژنەکەی سەیری دواوەی دەکرد، و بینینە هەڵەکەی بۆ ماددەیی و تێکەڵییەکە لە پەیوەندیکردندا کارەساتبار بوو: «ژنەکەی سەیری دواوەی کرد، و بوو بە ستوونێکی خوێ» (ئایەتی 26).

خێزانی عیلی

گەشەکردنی ناکۆکییەکان لە خێزانی عیلیشدا دەبینرێت کە قەشە و دادوەرێک بوو لە ئیسرائیل. ئەو پیاوێکی خاوەن ناوبانگ، دەسەڵات و جەماوەری بوو، بەڵام وادیارە کەم کاتی کوالیتی لەگەڵ منداڵەکانی بەسەر دەبرد. کوڕەکانی هیچ ڕێزێکیان بۆ خودا نەبوو و گرنگی قوربانییەکانی پێشکەشکراو بە یەزدانیان کەم دەکردەوە. «بۆیە گوناهی گەنجەکان زۆر گەورە بوو لەبەردەم یەزدان، چونکە خەڵک قوربانی یەزدانیان ڕەت دەکردەوە» (1 ساموێل 2:17). کاتێک عیلی ئاگادار کرایەوە لە گوناهەکانی کوڕەکانی، بە نەرمی سەرزەنشتی کردن بەڵام بە شێوەیەکی گونجاو بە خۆشەویستی سزای نەدان. لەبەر ئەوە، کوڕەکانی زیاتر تێوەگلان لە بێڕەوشتی. «کوڕەکانی خۆیان گەندەڵ کرد، و ئەو ڕێگری لێیان نەکرد» (3:13).

عیلی ئەوەندە سەرقاڵی پیشەکەی بوو کە ڕۆڵی خۆی لە خێزانەکەیدا پشتگوێ خست. شکستی هێنا لە سەرکردایەتیکردن، ڕاهێنان و سزادانی منداڵەکانی کاتێک پێویست بوو. ڕەتی کردەوە ڕووبەڕووی گوناهەکانی کوڕەکانی و پێویستی بە سزادانی گونجاو ببێتەوە، کە دواتر بووە هۆی کارەسات بۆ خێزانەکە. چارڵز سویندۆڵ چوار کێشەی لە خێزانی عیلی خستە ڕوو:

• سەرقاڵبوون بە پیشەی باوکەوە بە دوورخستنەوەی پێداویستییەکانی خێزانەکەی،
• ڕەتکردنەوەی ڕووبەڕووبوونەوەی توندی شێوازی ژیانی کوڕەکان،
• شکست لە وەڵامدانەوەی دروست بۆ ئاگادارکردنەوەکانی ئەوانی تر، و
• ڕەوایەتیدان بە هەڵە، بەم شێوەیە بوون بە بەشێک لە کێشەکە.2

ئیسحاق و ڕێبێکا

ناکۆکییەکان کە بەهۆی فێڵ و لایەنگرییەوە دروست بوون لە خێزانی ئیسحاقدا دەبینرێن. ئیسحاق پیاوێکی دەوڵەمەند بوو. ڕێبێکا، ژنەکەی، ماڵەکەی و هەموو خۆشەویستانی جێهێشتبوو بۆ ئەوەی لەگەڵیدا یەکبگرێت. خێزانەکە بە باشی دەستی پێکرد: هەردووکیان یەکتریان خۆشدەویست و بە دوو کوڕی دووانە، عیسۆ و یاقوب، بەرەکەتدار کران. بەڵام، دوای چەند ساڵێک، خۆشەویستی ڕێبێکا سارد بووەوە و چاوەکانی ئیسحاق کاڵ بوونەوە. هەردووکیان منداڵێکی دڵخوازیان هەبوو، و ڕێبێکا فێڵی لە ئیسحاق کرد بۆ ئەوەی ئامانجەکەی بۆ کوڕە دڵخوازەکەی، یاقوب، بەدەست بهێنێت. ئیسحاق دەیویست عیسۆ، نۆبەرەکە، بەرەکەتدار بکات، بەڵام فێڵی لێکرا و لەبری ئەوە یاقوبی بەرەکەتدار کرد (پیدایشی 27:1-46). ڕێبێکا ڕۆڵی سەرکردایەتی وەرگرت، تۆوی فێڵی چاند و سزای گوێڕایەڵنەبوونی دروێنە کرد. ئەم ناکۆکییە بووە هۆی کێشەی جددی بۆ هەموو خێزانەکە.

زۆر خێزانی تر لە کتێبی پیرۆزدا هەن کە ناکۆکییەکان کاریگەرییان لەسەر هەموو خێزانەکە هەبووە. بەڵام، ئەو نموونانەی کە ئاماژەیان پێدراوە بەسن بۆ ئەوەی بیرمان بخەنەوە کە ناکۆکییەکان لە خێزانەکانی ڕابردوودا هەبوون، تەنانەت لەو خێزانانەشدا کە باوەڕیان بە خودا هەبوو. ئەم ناکۆکییانە گومان، تێگەیشتنی هەڵە و گوێڕایەڵنەبوون لەخۆگرتبوو، کە بووە هۆی لەدەستدانی دوو کوڕی ئادەم. لە خێزانی لوتدا ناکۆکییەکانی بینینی هەڵە و پەیوەندیکردنی ناکۆک بووە هۆی مردنی تەنانەت ژنەکەشی. لە خێزانی عیلیدا ناکۆکی شاردنەوە و نەبوونی سزادان بووە هۆی سزای خودا لەسەر کوڕەکانی. لە خێزانی ئیسحاقدا ناکۆکی لایەنگری و فێڵ بووە هۆی لەناوچوونی خێزانەکە. ئەم جۆرە ناکۆکییانە کێشەی بەردەوام لە پەیوەندییە خێزانییەکاندا دروست دەکەن، بەتایبەتی کاتێک لە قۆناغە سەرەتاییەکاندا چارەسەر ناکرێن.

بە لێکۆڵینەوە لە ناکۆکییەکان و لێکەوتەکانیان لە خێزانەکانی ڕابردوودا، دەتوانرێت هۆشیاری زیاتر دەربارەی هۆکارەکانی ناکۆکی لە سیستەمی خێزانیدا دروست بکرێت و خۆبەدوورگرتن لە هەڵە کوشندەکان بە چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان هەر کە سەرهەڵدەدەن. بەم شێوەیە، بە لێکۆڵینەوەی زیاتر لە کێشەکانی ئەنجامی ناکۆکییە چارەسەرنەکراوەکان، باشتر لە پێویستی بە پێشکەوتنێک تێدەگەین بۆ ڕێگریکردن لە تێکچوونێک کە دەبێتە هۆی هەڵوەشاندنەوەی پەیوەندییەکان. نزای من ئەوەیە کە ئەم چەمکە بەرەکەتێک بێت بۆ زۆر خێزان.

تێبینییەکان

1. [باپیرێک]، بۆ دایک و باوکی نەوەکانم (هۆنگ کۆنگ: مەسیحی، 1967) 16-20.
2. چارڵز ئاڕ. سویندۆڵ، گەشەکردنی ژیرانە لە ژیانی خێزانیدا (ئۆریگۆن: مولتنۆما، 1988) 30-32.

(وەرگیراوە لە «چارەسەرکردنی ناکۆکییە خێزانییەکان – چۆن ڕێگری لە تێکچوون و جیابوونەوە بکەین،» بڵاوکراوەتەوە لەلایەن Overcomer Press, ئۆوسۆ، میشیگان؛ 1993.)