زۆر کەس چیرۆکی جۆنی ئێریکسۆن (ئێستا جۆنی ئێریکسۆن تادا)یان خوێندووەتەوە. جۆنی زۆر شتی باشی هەبوو. کچێکی گەنجی سەرنجڕاکێش، بەناوبانگ، وەرزشکار و زۆر چالاک بوو. هەروەها مەسیحی بوو. چی زیاتری دەویست؟ بەڵام ژیانی جۆنی زۆر دوور بوو لەوەی خودا مەبەستی بوو. لە کتێبەکەیدا، «جۆنی»، نووسیویەتی کە ژیانی گەنجێتییەکەی زیاتر لە دەوری خۆپەرستی و ئارەزووەکانی خۆی دەسوڕایەوە. دوای دەرچوونی لە خوێندنگەی ئامادەیی، جۆنی زانی کە شتەکان لە نێوان خۆی و خودا باش نین، و نوێژی کرد کە خودا شتێک بکات بۆ گۆڕینی ژیانی بۆ ئەوەی بتوانێت بۆ شکۆمەندییەکەی بەکاربهێنرێت.
خودا وەڵامی نوێژەکەی جۆنی دایەوە بە شێوەیەکی زۆر نائاسایی. ڕێگەی پێدا کە ملی بشکێت لە ڕووداوێکی مەلەوانیدا و بۆ هەمیشە توانای بەکارهێنانی قۆڵ و قاچەکانی لەدەست بدات. چۆن دەیتوانی ڕێگە بە کارەساتێکی لەو شێوەیە بدات؟ جۆنی بۆ چەند مانگێک دوای ڕووداوەکەی لەگەڵ ئەم پرسیارەدا خەباتی کرد. پاشان وردە وردە دەستی کرد بە تێگەیشتن کە خودا بەڕاستی دەیویست نزیکتری بکاتەوە لە خۆی و ژیانی بەرەکەتدار بکات لە ڕێگەی ئەم ئەزموونە ناخۆشەوە. لە ڕاستیدا، خودا جۆنی «کۆن»ی دەشکاند بۆ ئەوەی جۆنی «نوێ» لە مەسیحدا ببێتە بەرەکەت بۆ ئەوانی تر.
ئەمڕۆ، پەیوەندییە جوانەکەی جۆنی لەگەڵ خودا لەسەر کورسییەکەیەوە بۆ ملیۆنان کەس دەدرەوشێتەوە – لە ڕێگەی وێنەکێشان، نووسین، قسەکردن، پەخشە ڕادیۆییە ڕۆژانەکانی و ڕێکخراوەکەی کە تایبەتە بە یارمەتیدانی کەمئەندامان. جۆنی ئێستا دەڵێت کە بە تەواوی لە مەسیحدا جێبەجێ کراوە، نایەوێت بە هیچ شێوەیەکی تر بێت. هەر یەکێک لە وێنەکانی کە دەیکێشێت (بە لێهاتووییەکی سەرسوڕهێنەرەوە، قەڵەمێکی فڵچەیی بە دەمییەوە دەگرێت) بەم شێوەیە واژۆ دەکات: «جۆنی، PTL.» واژۆکەی «ستایش بۆ خودا» شایەتییەکی بەردەوامە کە بەرەکەت دەتوانێت لە شکاندنەوە بێت.
شکاندنەکە
شکاندن پێش بەرەکەت بنەمایەکی کتێبی پیرۆزە، و خودا شێوازی جیاوازی شکاندن بەکاردەهێنێت لە ژیانی هەر یەکێک لە ئێمەدا. و شێوازەکانی تەنها جەستەیی نین؛ ئەوان جیاوازن، بەپێی گیروگرفتە تایبەتەکان و خاڵە کوێرەکانی هەر مەسیحییەکی گەشەکردوو. لەدەستدانی لەناکاوێکی کار، یان باری چاوەڕواننەکراوی بەرپرسیارێتییە نەخوازراوەکان ڕەنگە بەشێک بێت لە پرۆسەی شکاندن. بنەمای «شکاندن پێش بەرەکەت» بە شێوەیەکی زۆر دراماتیکی فێر دەکرێت، لە پەیدابوون ٣٢:٢٤-٣١، لە ڕووداوێک لە ژیانی یاقوبدا.
ڕەنگە کەمێک زانیاری پێشینە بۆ ئەم بەشەی وشەی خودا بەسوود بێت. یاقوب کوڕی ئیسحاق و نەوەی باوکسالاری گەورە ئیبراهیم بوو.
کاتێک یاقوب گەورە بوو، باوەڕی بە خودای باوباپیرانی هەبوو، بەڵام بە دڵنیاییەوە ئەوە نەبوو کە ئێمە پێی بڵێین «بە تەواوی پابەند». لە ڕاستیدا، وێنەیەک کە لە یاقوب لە کتێبی پیرۆزەوە وەریدەگرین، وێنەی گەنجێکە کە خۆپەرست بوو و هەمیشە بەدوای «ژمارە یەک»دا دەگەڕا. تەنانەت کاتێک گەنج بوو، فێڵی لە براکەی عیسۆ کرد بۆ ئەوەی مافی لەدایکبوونی لێ بسێنێت – ماف و ئیمتیازاتی خێزانەکە کە عیسۆ وەک یەکەم لەدایکبوو میراتی دەگرت (پەیدابوون ٢٥:٢٧-٣٤). پاشان چەند ساڵێک دواتر فێڵی لە باوکی پیرەکەی کرد بۆ ئەوەی بەرەکەتی باوکانە بەدەست بهێنێت کە بە شێوەیەکی ڕاستەقینە هی عیسۆی دووانەی یەکەم لەدایکبوو بوو (پەیدابوون ٢٧).
لەم خاڵەدا عیسۆ ئەوەندە تووڕە بوو کە بڕیاری دا یاقوب بکوژێت هەر کە باوکیان، ئیسحاق، مرد. لەبەر ئەوەی یاقوب هیچ چانسێکی نەبوو لە دژی عیسۆ لە شەڕێکدا (پەیدابوون ٢٥:٢٧)، ماڵەوەی جێهێشت. یاقوبی فێڵباز، زیرەک، پیلانگێڕ لە هەڵاتندا بوو! بەڵام خودا کارەکانی لەگەڵ ئەم هەڵاتوو تەواو نەکردبوو. یاقوب زۆر وانەی هەبوو فێری بێت، بەڵام لە کۆتاییدا دەبوو بە پیاوی باوەڕ کە خودا دەیویست (عیبرانییەکان ١١:٢١). خودا هەرگیز دەستبەرداری هیچ یەکێک لە منداڵەکانی نابێت. دەتوانین دڵنیا بین کە سەرەڕای ڕێگا خۆپەرست و «من یەکەم»ەکانمان، خودا لە پشت پەردەوە کار دەکات. ئەو بە بەردەوامی دڵە لوتبەرزەکانمان دەشکێنێت. ئەو دەیەوێت ئێمە بشکێنێت و بۆ بەرەکەت ئامادەمان بکات (زەبور ٥١:١٧؛ فیلیپییەکان ١:٦).
یاقوب چەند سەد میلێکی خستە نێوان خۆی و عیسۆ. چوو بۆ خاکی خزمەکانی دایکی و بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ لەوێ نیشتەجێ بوو. هاوسەرگیری کرد و خێزانێکی گەورەی پێکهێنا. (کوڕەکانی دواتر بوونە سەرۆکی ١٢ هۆزەکەی ئیسرائیل.) لە ماوەی ئەم ٢٠ ساڵە درێژەدا، یاقوب «ئەوەی چاندبووی دروویەوە». خودا لەم وڵاتە دوورەدا فێری کرد و سزای دا.
بە دڵنیاییەوە بە ڕێکەوت نەبوو کە یاقوب ناچار بوو فێری ڕێزگرتن لە مافەکانی یەکەم لەدایکبوو بێت بە زۆرەملی هاوسەرگیری لەگەڵ لیا بکات (پەیدابوون ٢٩). بە ڕێکەوت نەبوو کە خەزووری یاقوب، لابان، بە ئەندازەی یاقوب خۆی زیرەک و خۆپەرست بوو. جار لە دوای جار، ئەوان لەگەڵ یەکتردا دەجەنگان و هەوڵیان دەدا بە خۆپەرستی لە یەکتر زیرەکتر بن (پەیدابوون ٢٨-٣١). بەڵام خودا هەموو ئەم بارودۆخانەی بەکارهێنا بۆ شکاندنی یاقوب و ئامادەکردنی بۆ بەرەکەت. چەند جار خودا ئێمە دەخاتە پەیوەندی لەگەڵ کەس و بارودۆخێک کە بە شێوەیەکی ناخۆش کارمان تێدەکات! ئەمە یەکێکە لەو شێوازانەی کە بەکاریدەهێنێت بۆ ڕزگاربوون لە لێوارە تیژەکانمان. تەختەیەکی زبر بە لۆکە ساف ناکەیت – ماددەیەکی خلیسکێنەر بەکاردەهێنیت!
لە پەیدابوون ٣٢ یاقوب لە کۆتاییدا گەڕایەوە ماڵەوە. لە ڕێگادا، هەواڵی پێگەیشت کە عیسۆ پلانی داناوە بۆ بینینی لەگەڵ ٤٠٠ پیاو. یاقوب ترسا و نوێژی بۆ ژیانی کرد! کۆمەڵەکەی کرد بە دوو بەشەوە بۆ سەلامەتی، و پاشان زۆربەیانی ناردە پێشەوە لەگەڵ دیاری بۆ هێورکردنەوەی عیسۆ. تەنانەت خێزانەکەشی خستە پێشی خۆی وەک بەشێک لە قەڵغانێک لە نێوان خۆی و براکەی. ڕەنگە یاقوبی هێشتا فێڵباز پلانی دانا بێت بۆ ڕاکردن و ڕزگارکردنی ژیانی خۆی ئەگەر بینی عیسۆ دیارییەکان قبوڵ ناکات یان بەزەیی بە خێزانەکەیدا نایەتەوە.
گۆڕانکارییەکە
کاتێک یاقوب ئەو شەوە بە تەنیا چاوەڕێی دەکرد، پیاوێک هاتە ناو کەمپەکەی و دەستی کرد بە زۆرانبازی لەگەڵیدا. نازانین چی وترا یان چۆن «شەڕەکە» بەڕاستی دەستی پێکرد، بەڵام دەزانین کە ڕکابەرەکەی یاقوب پیاوێکی ئاسایی نەبوو. هۆشەع ١٢:٤ ئاماژە بەوە دەکات کە نامۆکە «فریشتە»یەکی خودا بوو. لە ڕاستیدا، پەیدابوون ٣٢:٣٠ ئاماژە بەوە دەکات کە ئەم میوانە ئاسمانییە ڕەنگە کوڕی خودا بووبێت پێش جەستەگرتن کە بە کاتی شێوەی پیاوێکی وەرگرتبێت (پەیدابوون ١٨). خودا لەگەڵ یاقوب زۆرانبازی کرد!
یاقوب زۆر وانەی فێر ببوو، بەڵام، وەک هەموومان، هێشتا ڕێگەیەکی درێژی لە پێش بوو. تاوەکو یاقوب بە تەواوی لە ڕێگا خۆپەرست و پیلانگێڕییەکانی نەشکێنرا، نەیدەتوانی زیاتر لە پەیوەندییەکەیدا لەگەڵ خودا بڕوات. بۆیە خودا بە تەنیا چاوی پێی کەوت و یەک بە یەک لەگەڵیدا زۆرانبازی کرد. چ وانەیەک بۆ ئێمە! ئایا خودا لەگەڵ تۆ زۆرانبازی دەکات بەهۆی بوارێک لە ژیانت کە پێویستە بشکێنرێت؟ چی دەربارەی ملکەچبوون بۆ دەسەڵات؟ چی دەربارەی پێشینەکان؟ چی دەربارەی ویستی خودا بۆ ژیانت؟
یاریی زۆرانبازییەکە لە چەند خولەکێکدا کۆتایی نەهات – بە درێژایی شەو بەردەوام بوو. خودا دەیتوانی بە ئاسانی بەسەرماندا زاڵ بێت، بەڵام ئەو «شۆکمان» ناکات یان ویستەکانمان پێشێل ناکات. لەبری ئەوە، بە پشوودرێژی لەگەڵمان زۆرانبازی دەکات بۆ ئەوەی بشکێنێتین. نزیک بەیانی، خودا «جوڵەیەک»ی لەسەر یاقوب کرد کە بە ئاشکرا ئازاری جومگەی حەوز و ڕانی یاقوبی دا. ئەوە گرتنێکی نایاسایی نەبوو، بەڵکو تەنها «دەستی خودا» بوو لە ناوچەیەکی گرنگدا. ئایا خودا بەم شێوەیە «دەستی» لێ داویت؟ «دەستی خودا» ڕەنگە لە سەرەتادا ئازاربەخش بێت، بەڵام بەشێکە لە پرۆسەی شکاندن کە دەبێتە هۆی بەرەکەتی گەورەتر لە ژیانتدا.
یاقوب ئێستا چیتر نەیدەتوانی زۆرانبازی بکات – تەنها دەیتوانی بە خوداوە بگرێت. لە کۆتاییدا بێدەسەڵاتی، لاوازی و پشت بەستنی خۆی زانی. ئێستا تەنانەت نەیدەتوانی لە عیسۆ ڕابکات. تەنها هیوای ئەوە بوو کە خۆی ڕابگرێت و داوای بەرەکەت لە خودا بکات. چ گۆڕانکارییەک لە ژیانی یاقوبدا! هەر یەکێک لە ئێمە دەبێت بگاتە ئەم خاڵە. هەندێک جار ئەو بوارەی کە گەورەترین هێز یان توانای سروشتیی ئێمەیە، خودا دەبێت «دەستی لێ بدات» بۆ ئەوەی وامان لێ بکات پشت بە ئەو ببەستین. خودا دەفەرموێت، «هێزی من لە لاوازیدا تەواو دەبێت» (٢ کۆرنسۆس ١٢:٩).
بەرەکەتەکە
شتێکی تر کە دەیخوێنینەوە ئەوەیە کە خودا پرسیاری ناوی یاقوبی لێ کرد. بۆچی؟ پێش ئەوەی یاقوب بەرەکەتدار بێت، دەبوو دان بە ڕاستی ئەوەدا بنێت کە بەڕاستی چی بوو: «جێگرەوە». ئەمە واتای «یاقوب»ە – و چەندە باش ژیانی فێڵکردن و پیلانگێڕییەکەی بۆ بەدەستهێنانی ئەوەی لەوانی تر دەیویست، وەسف دەکرد. بە وتنی ناوی خۆی بە خودا، یاقوب بە ئاشکرا دان بە هەڵەکانی خۆیدا نا. دانپێدانان بە گوناهەکانمان بەشێکە لە پرۆسەی شکاندن. پێش ئەوەی خودا ژیانمان پڕ بکات لە بەرەکەتەکانی، دەبێت دان بە شکستەکانی ڕابردووماندا بنێین. ئەمە خۆبەزلنەزانینە، بەڵام پێویستە.
نیشانەی ناوی کۆن لابرا و یاقوب ناوی نوێی پێدرا، ئیسرائیل. کەمێک پرسیار هەیە سەبارەت بە واتای وردی ناوی «ئیسرائیل»، بەڵام لە چوارچێوەی پەیدابوون ٣٢:٢٨ و هەروەها هۆشەع ١٢:٣-٤ وا دیارە واتای «ئەوەی کە لەگەڵ خودا تێدەکۆشێت یان بەردەوام دەبێت» بێت. گۆڕانکارییەکی گەورە – لە «جێگرەوە»وە بۆ «ئەوەی کە لەگەڵ خودا بەردەوام دەبێت». سەرنج بدە کە ئەم ئایەتە زیاد دەکات کە یاقوب لەگەڵ خودا سەرکەوتوو بوو. ئەمە، بێگومان، بەو مانایە نییە کە یاقوب یاریی زۆرانبازییەکەی بردەوە، بەڵکو ئەوەیە کە شکستی زانی و بە تەنها سەرچاوەی هیوای خۆیەوە گرت. پرۆسەی شکاندن موعجیزەیەکی لە ژیانی یاقوبدا دروست کرد، و هێشتا لە ژیانی باوەڕداران ئەمڕۆدا دروستی دەکات.
یاقوب هەوڵی دا نامۆکە خۆی ئاشکرا بکات بە پێدانی ناوی خۆی، بەڵام سەرکەوتوو نەبوو. یاقوب هێشتا ڕێگەیەکی لە پێش بوو پێش ئەوەی خودا خۆی بۆ یاقوب ئاشکرا بکات، وەک چۆن لەگەڵ باپیرە دڵسۆزەکەی یاقوب، ئیبراهیم، کردبووی. (بۆ ئەم قۆناغە لە ژیانی یاقوب وەک باوەڕدارێک سەیری پەیدابوون ٣٥:١-١٥ بکە.) بەڵام بۆ ئێستا پرۆسەی شکاندن بەرەکەتی هێنا، و تێگەیشتن کە خودا خۆی دەستی لە ژیانی داوە (پەیدابوون ٣٢:٢٩-٣٠).
ئەو بۆچوونەی کە لە پەیدابوون ٣٢:٣٠-٣١ لەسەر یاقوب هەیە، وێنەیەکی ڕۆحی جوانە لە مەسیحییەکی گەشەکردوو کە پرۆسەی شکاندنی تێپەڕاندووە و سەرکەوتوو بووە:
بۆیە یاقوب ناوی شوێنەکەی نا پەنئیل، چونکە وتی، «من خودام ڕووبەڕوو بینیوە، بەڵام ژیانم پارێزراوە.» ئێستا خۆر هەڵهات لەسەری هەر کە بەسەر پەنۆئێلدا تێپەڕی، و بە ڕانییەوە شەل بوو. (پەیدابوون ٣٢:٣٠-٣١) خۆر لەسەر ئەوەی کە بە درێژایی شەو زۆرانبازی کردووە دەدرەوشێتەوە. ئەو پێشکەوتن دەکات، بەڵام بە شەلەلێکی هەمیشەیی وەک یادگارییەک. لێرەدا باوەڕدارێک هەیە کە شکاوە، بەڵام بەرەکەتدارە.
