کاتێک سروشتی پەروەردگارە پیرۆزەکەمان فێردەبین وەک ئەوەی بە تەواوی لە پەیمانی نوێدا ئاشکرا کراوە، دەتوانین پەیمانی کۆن بخوێنینەوە و پڕی بکەین لە شکۆمەندییەکانی ئەو. پەچەکە لەسەر ڕوخساری موسا بوو، و هێشتا لەسەر دڵی ئیسرائیلی بێباوەڕە، بەڵام لەو شوێنەی باوەڕ هەیە پەچەکە لادەبرێت و شکۆمەندییەکانی مەسیح دەردەکەون (2 کۆرنسۆس 3:12-16).
کەسایەتییە نموونەییەکان
زۆرێک لە کەسایەتییە مێژووییەکانی پەیمانی کۆن بە جۆرێک لە جۆرەکان نموونەی پەروەردگارمان بوون. بۆ نموونە، لە ئیسحاقدا، ئێمە ئەومان وەک کوڕی باوک دەبینین، کە لەلایەن ئەوەوە لە قوربانیدا دەبەخشرێت (پیدایشی 22:2)، وەک وێنەیەک لە مردووەکانەوە وەردەگیرێت (پیدایشی 22:10-14)، و بۆی بووکێک – نموونەی کڵێسای یەکگرتوو لەگەڵ مەسیح – دابین کرا (پیدایشی 24). لە یوسفدا، ئێمە کوڕەکە دەبینین کە لەلایەن باوکییەوە نێردراوە (پیدایشی 37:1-14)، لەلایەن براکانییەوە ڕەتکراوەتەوە (پیدایشی 37:18-36)، لە کاتی ڕەتکردنەوەیدا بەرزکراوەتەوە بۆ تەختی شکۆمەندی (پیدایشی 41:14-44)، پەیوەست کراوە بە بووکێکی ناجوولەکە – کڵێسا (پیدایشی 41:45) – و لە کۆتاییدا بە براکانی ناسێندرا، کە ئەوان لە تەنگانەی گەورە ڕزگار دەکات (پیدایشی 45). لە داوددا، ئێمە پیاوێک دەبینین کە دڵی خودای هەیە (1 ساموئیل 13:14)، ئازار دەچێژێت بەڵام بەرز دەکرێتەوە. و لە سولەیماندا، وێنەیەکی دانایی و شکۆمەندی هەزار ساڵەی پاشای ڕاستەقینەی ئیسرائیلمان هەیە (1 پاشایان 10:23-24).
قوربانی
پەیمانی کۆن پڕە لە فێرکاری قوربانی. لێرەدا تەنها چەند نموونەیەک هەن: پۆشاکی پێست کە دایک و باوکی یەکەممان پێیان پۆشرابوو (پیدایشی 3:13-21)؛ قوربانی هابیل (پیدایشی 4:2-4)؛ خوێنی پەنابەری بەرخەکە لە کاتی جەژنی پەسخەدا (دەرچوون 12:2-13)؛ قوربانییەکانی لێڤییەکان – قوربانی سووتاندن، قوربانی ئاشتی، قوربانی گوناه، قوربانی سەرپێچی و قوربانی ژەمەکان (لێڤییەکان 6-7).
کاهینایەتی
هارون، سەرۆک کاهین، بە ڕوونی نموونەی مەسیح بوو. پۆشاکەکانی شکۆمەندی و جوانی کە پێیان ڕازابووەوە، هەموویان هەندێک لە کارەکتەرە جیاوازەکانی پەروەردگارمان نیشان دەدەن. پۆشاکی ناوەوەی کەتانی سپی پاکی بێگەردی ئەوی دەگەیەنێت؛ عەبای شین باسی سروشتی ئاسمانی ئەوی دەکات؛ و ئێفۆدەکە خزمەتی کاهینایەتی مەسیح نیشان دەدات. ڕەنگە جیاوازەکان کە پێکەوە لەم پۆشاکە کاهینایەتییەدا چنراون، بە شێوەیەکی تایبەت گرنگن. سوور باسی دەسەڵاتی جیهانی ئەوی دەکات؛ مۆر، باسی مەسیحایەتی و پاشایەتی ئەوی دەکات؛ شین، باسی پێگەی ئاسمانی ئەوی دەکات؛ سپی، باسی پاکی ئەوی دەکات؛ و زێڕ، کە لەگەڵ هەموو ئەمانەدا چنراوە، باسی خودایەتی ئەوی دەکات (دەرچوون 28).
خێمەی پەرستن
ئەم بینایە لە زۆر ڕووەوە نموونەیەکی ڕوونی ئەوە بوو کە لە نێو مرۆڤەکاندا نیشتەجێ بوو. پەردەکان، بە ماددە و ڕەنگەکانیانەوە، پێشتر لە پەیوەندیدا لەگەڵ پۆشاکە کاهینایەتییەکانی ئەودا سەیرمان کردوون. داپۆشینی مووی بزن ئاماژە بە پۆستی پێغەمبەرایەتی ئەوی دەکات. پێستی بەرانەکان باسی خۆبەختکردنی ئەوی دەکەن تا مردن. و داپۆشینی دەرەوەی پێستی گورگ یان مۆر باسی جیاکردنەوەی ئەوی دەکات لە جیهان (دەرچوون 25-27).
پێغەمبەرایەتی
ناتوانین زۆرێک لە پێغەمبەرایەتییە شکۆمەندەکانی پەروەردگارمان لە پەیمانی کۆندا بژمێرین، بۆیە چەند دەقێکی تایبەتمەند بەسە: ئیشایا 53 ئەوی وەک ئازارچێژەرێک نیشان دەدات؛ ئیشایا 63، وەک پاشا و سەرکەوتوو؛ ئیشایا 50، وەک ئەوەی کە دەتوانێت ئاسمانەکان بە ڕەشایی داپۆشێت، و لەگەڵ ئەوەشدا بە نەرمی خۆی بە گوێڕایەڵی خودا بەخشی. پشتی خۆی دایە لێدەران، ڕوومەتەکانی دایە ئەوانەی قژیان لێ دەکردەوە. ڕوخساری خۆی لە شەرم و تفکردن نەشاردەوە. لە دانیالدا، ئێمە ئەوی وەک «مەسیح، میر» دەبینین (دانیال 9:25)؛ لە میخادا، وەک لە بەیتلەحم لەدایکبوو و لەگەڵ ئەوەشدا ئەوی هەتاهەتایی (میخا 5:2)؛ لە زەکەریا، وەک شوانەکە کە یەهۆڤا بە شمشێرەکەی لێی دا (زەکەریا 13:7).
زەبورەکان
زەبورەکان دەوڵەمەندن بە ستایشی مەسیح. زەبوری 2 ئەوی وەک پاشای خودا لە سییۆن نیشان دەدات؛ زەبوری 8، وەک کوڕی مرۆڤ کە بەسەر هەموو کارەکانی دەستی خودادا دانراوە؛ زەبوری 16، وەک پیاوی باوەڕ، کە هەمیشە متمانەی بە خودا هەبووە؛ زەبوری 22، وەک شوانی باش کە ژیانی خۆی بۆ مەڕەکان دەبەخشێت؛ زەبوری 23، وەک شوانی گەورە، کە مێگەلەکانی بەرەو لەوەڕگاکانی سەوزایی بەختەوەری ئاسمانی دەبات؛ زەبوری 24، وەک شوانی سەرەکی کە لە شکۆمەندیدا دەردەکەوێت؛ زەبوری 40، وەک قوربانی سووتاندن؛ زەبوری 45، وەک پاشا؛ زەبوری 69، وەک قوربانی سەرپێچی؛ زەبوری 72، وەک شانشینی جیهانی مەسیح. ڕەنگە سەرسوڕهێنەرترین شایەتی لە زەبورەکانەوە زەبوری 102 بێت، نوێژەکەی ئازارچێژەرەکە، کە ڕۆحی خۆی بە هاوارێکی بەهێز بۆ خودا دەڕێژێت: «گوتم، ئەی خودای من، لە ناوەڕاستی ڕۆژگارەکانمدا مەمدەرەوە.» ئەمە هاواری پیاوە ئازارچێژەرەکەیە. وەڵامی خودا ئەوەیە: «ساڵانی تۆ بە درێژایی هەموو نەوەکانە. لە کۆنەوە تۆ بناغەی زەویت داناوە؛ و ئاسمانەکان کاری دەستی تۆن. ئەوان لەناو دەچن، بەڵام تۆ دەمێنیتەوە... بەڵام تۆ هەر ئەوەیت، و ساڵانی تۆ کۆتایی نایەت» (زەبوری 102:24-27). پیاوە ئازارچێژەرەکە کەس نییە جگە لە یەهۆڤای هەتاهەتایی!
پەندەکان
دانایی خودایی قسە دەکات، دانایی خودا. ئەو پێش هەموو دروستکراوەکان بوو: «ئەوسا من لەلای ئەو بووم، وەک یەکێک کە لەگەڵی گەورە بووبم؛ و من ڕۆژانە خۆشییەکەی بووم، هەمیشە لەبەردەمی خۆشی دەکرد... و خۆشییەکانم لەگەڵ کوڕانی مرۆڤدا بوون» (پەندەکان 8:30-31).
خۆشەویستان لە مەسیحدا، ئەمە ئەو کەسەیە کە لە هەموو وشەی خودادا بۆمان ئاشکرا کراوە. با زیاتر لێی بکەین. با لە ژیانی ڕۆژانەماندا و لە دیدارەکانماندا لەگەڵ ئەوانی تردا زیاتر بێت بۆمان.
