لە یەکەم نامەکەیدا، نێردراو یۆحەننا ئەوانەی کە بۆی نووسیبوون بەم شێوەیە وەسف کرد: «بۆ ئێوە دەنووسم، ئەی منداڵە خۆشەویستەکان، چونکە گوناهەکانتان لەبەر ناوی ئەو لێخۆشبووە. بۆ ئێوە دەنووسم، ئەی باوکان، چونکە ئەوتان ناسیوە کە لە سەرەتاوە بووە. بۆ ئێوە دەنووسم، ئەی گەنجان، چونکە بەسەر خراپەکارەکەدا سەرکەوتوون. بۆ ئێوە دەنووسم، ئەی منداڵە خۆشەویستەکان، چونکە باوکتان ناسیوە. بۆ ئێوە دەنووسم، ئەی باوکان، چونکە ئەوتان ناسیوە کە لە سەرەتاوە بووە. بۆ ئێوە دەنووسم، ئەی گەنجان، چونکە بەهێزن، و وشەی خودا لە ئێوەدا دەژی، و بەسەر خراپەکارەکەدا سەرکەوتوون» (١ یۆحەننا ٢:١٢-١٤ TNIV).
ئەم دەقە بۆ باوەڕداران نووسراوە. یۆحەننا زاراوەیەکی خۆشەویستی بەکارهێنا – کە زۆرجار مامۆستایەک بۆ قوتابییەکانی بەکاری دەهێنا – کاتێک بە شێوەیەکی فیگوراتیڤی بە «منداڵە خۆشەویستەکان» (تێکنیۆن ٢:١٢) ناوی بردن. بەڕاستی هەموو باوەڕداران منداڵی خودان (یۆحەننا ١:١٢-١٣؛ ١ یۆحەننا ٣:١). ئەو ئاماژەی بەوە دا کە بۆچی توانیویانە بە منداڵی خودا ناوببرێن: «چونکە گوناهەکانتان لەبەر ناوی ئەو لێخۆشبووە.» گرنگە بۆ هەموومان تێبگەین، بزانین و لەبیرمان بێت کە عیسای مەسیح چی بۆ ئێمە کردووە. بە متمانەکردن بە کاری ئەو لەسەر خاچ، گوناهەکانمان لێخۆش دەبێت. چەند خۆشییەکە کە لە تاوان و سزای گوناهەکانمان ڕزگارمان بێت!
یۆحەننا سێ قۆناغی گەشەی مەسیحی لەم ئایەتانەدا باس کرد: منداڵانی بچووک، گەنجان و باوکان. ئەم قۆناغانە وەک ساوایی، هەرزەکاری و پێگەیشتوویی وان. با سەیری هەر یەکێکیان بکەین.
منداڵی
وشەی یۆنانی کە لە ئایەتی ١٤دا وەرگێڕدراوە بۆ «منداڵە خۆشەویستەکان» (پایدیۆن) جیاوازە لەوەی لە ئایەتی ١٢دا (تێکنیۆن)، چونکە بە واتای بچووکترین باوەڕداران دێت – ئەوانەی لە باوەڕی مەسیحیدا نائامادەن. وەک چۆن منداڵان لە تەمەنێکی بچووکدا دایک و باوکیان دەناسنەوە، ساوایانی باوەڕی مەسیحی «باوکیان» دەناسی (١ یۆحەننا ٢:١٣). لە ڕاستیدا، ڕۆحی پیرۆز لە ناویاندا خودای وەک باوکیان دەناسی (غەلاتییەکان ٤:٦). ڕەنگە زۆر شتیان نەزانیبێت، بەڵام دەیانزانی کە خودا ئەو باوکەیە کە خۆشی ویستوون بە ناردنی کوڕەکەی بۆ مردن لە پێناویاندا. وەک منداڵانی ڕۆحی، لێخۆشبوونی خودایان ئەزموون کرد.
بەڵام ساوایانی ڕۆحی ناتوانن جیاوازی لە نێوان چاکە و خراپەدا بکەن، یان فێری ئەوانی تر بکەن، یان فێرکارییەکانی کتێبی پیرۆز لە ژیانیاندا جێبەجێ بکەن (عیبرانییەکان ٥:١١-١٤). لەبری ئەوە، پشت بە ئەوانی تر دەبەستن بۆ یارمەتیدانیان لە ژیاندا. وەک منداڵان هێشتا خۆپەرست، پێویست و پشت بە ئەوانی تر دەبەستن. بەڵام منداڵییەکی درێژخایەن تەندروست نییە و دەبێتە هۆی کێشە و سەختی. وەک چۆن منداڵان پێویستە بە شێوەیەکی جەستەیی گەشە بکەن بۆ گەنجان و پاشان بۆ گەورەکان، بە هەمان شێوە باوەڕداران پێویستە لە ساوایی لە باوەڕدا گەشە بکەن بەرەو پێگەیشتوویی. یەکێک لە هۆکارەکانی نووسینی ئەم نامەیە لەلایەن یۆحەنناوە ئەوەیە کە لە ڕێگەکانی گوناهکاری نائامادەیی دوور بکەوینەوە (١ یۆحەننا ٢:١).
پێگەیشتوویی
باوکان «ئەویان دەناسی کە لە سەرەتاوە بووە» (١ یۆحەننا ٢:١٤). لە شوێنێکی تردا یۆحەننا نووسیویەتی: «لە سەرەتادا وشە هەبوو، و وشە لەگەڵ خودا بوو، و وشە خودا بوو» (یۆحەننا ١:١). کەواتە ئەم ئاماژەیە بۆ ناسینی مەسیحە. ئەم زانیارییە جیاوازە لەوەی ساوایی – ئەزموونێکە کە بە درێژایی ژیان بەدەست هاتووە. باوەڕدارانی پێگەیشتوو خوداوەند بە باشی دەناسن لە ڕێگەی ئەزموونەکانی ژیانیانەوە، و بۆ ماوەیەکی درێژ چێژیان لە ناسینی ئەو وەرگرتووە. فێربوونە گوێڕایەڵی فەرمانەکانی خودا بن (١ یۆحەننا ٢:٣). پەیوەندییان لەگەڵ خودا، کە لە پێشینەی سەرەوەیە، دڵنیایی ژیانیانە. تەنها شتێک کە لە جیهانێکدا گرنگە کە لە کۆتاییدا هەموو شتێکی تر لەدەست دەدەین، پەیوەندی و ناسینی خودایە.
گەنجی
هەرزەکاری قۆناغێکە لە نێوان منداڵی و پێگەیشتوویی. یۆحەننا سێ شتی سەبارەت بە گەنجانی ڕۆحی باس کرد: بەهێز بوون، وشەی خودا لە ناویاندا دەژیا، و بەسەر خراپەکارەکەدا سەرکەوتبوون (١ یۆحەننا ٢:١٤).
بەهێز بوون.
گەنجی قۆناغێکی وزە و حەماسەتە. پۆڵس نووسیویەتی: «لە خوداوەند و لە هێزی بەهێزی ئەودا بەهێز بن. زرێپۆشی تەواوی خودا لەبەر بکەن، بۆ ئەوەی بتوانن بەرامبەر پیلانەکانی شەیتان بوەستنەوە» (ئەفەسۆس ٦:١٠-١١). چەکەکانی شەڕی ڕۆحی کتێبی پیرۆز لەخۆدەگرێت (ئەفەسۆس ٦:١٤-١٨). ئەم گەنجانە بە شێوەیەکی ڕۆحی بەهێز بوون چونکە ڕۆژانە ئەم چەکانەیان بەکاردەهێنا.
وشەی خودا لە ناویاندا دەژیا.
ئەمە هۆکاری ئەوە بوو کە گەنجەکان بەهێز بوون و بەسەر شەیتاندا سەرکەوتبوون. کاتێک وشەی خودا لە ئێمەدا دەژی، ئێمە بۆ کاری خودا ئامادە دەبین: «هەموو کتێبی پیرۆز لە خوداوە هەناسەی پێدراوە و بۆ فێرکردن، سەرزەنشتکردن، ڕاستکردنەوە و ڕاهێنان لەسەر ڕاستودروستی بەسوودە، بۆ ئەوەی هەموو گەلی خودا بە تەواوی بۆ هەموو کارێکی چاک ئامادە بن» (٢ تیمۆساوس ٣:١٦-١٧). هەروەها، پاڵنەرەکانمان دادوەری دەکرێن: «چونکە وشەی خودا زیندوو و چالاکە. تیژترە لە هەر شمشێرێکی دوو دەم، تەنانەت دەچێتە ناو دابەشکردنی ڕۆح و گیان، جومگە و مۆخ؛ بیر و هەڵوێستەکانی دڵ دادوەری دەکات» (عیبرانییەکان ٤:١٢). جگە لەوە، ژیانمان دەتوانێت پاک بێت: «چۆن ئەوانەی گەنجن دەتوانن ڕێگەی خۆیان پاک ڕابگرن؟ بە ژیانکردن بەپێی وشەی تۆ» (زەبوور ١١٩:٩). سەرەڕای ئەوە، دەتوانێت گەشەی ڕۆحی هەبێت. کاتێک پۆڵس ماڵئاوایی لە پیرانی کڵێسای ئەفەسۆس کرد، گوتی: «ئێستا ئێوە دەسپێرم بە خودا و بە وشەی نیعمەتی ئەو، کە دەتوانێت ئێوە بنیات بنێت و میراتێکتان پێبدات لە نێو هەموو ئەوانەی پیرۆز کراون» (کردارەکان ٢٠:٣٢).
کتێبی پیرۆز دەتوانێت ئێمە بنیات بنێت بۆ پێگەیشتوویی زیاتر کاتێک دەخوێندرێتەوە و لە ژیانماندا جێبەجێ دەکرێت. ئەوە ڕێگەی گەشەی ڕۆحییە لە ساوایانەوە بۆ گەنجان و پاشان بۆ پێگەیشتووان لە باوەڕی مەسیحیدا. ئەگەر ئارەزووی گەشەکردن بۆ پێگەیشتوویی ڕۆحی و بەهێزبوونی ڕۆحی بکەین، دەبێت کتێبی پیرۆزیش لە ئێمەدا بژی. هەر بۆیە دەبێت وشەی خودا لە ژیانماندا لە پێشینەی سەرەوە بێت. بنەما هەتاهەتاییەکان بۆ هەموو بوارێکی ژیان پێشکەش دەکات، و بە یارمەتی ڕۆحی پیرۆز کتێبی پیرۆز هێز بۆ ژیان و بۆ سەرکەوتن بەسەر شەیتان و ئارەزووە گوناهکارەکاندا دابین دەکات.
بەسەر خراپەکارەکەدا سەرکەوتبوون.
گەنجی کاتی ململانێ و زۆرانبازییە لەگەڵ شەیتان. ئامانجی شەیتان ئەوەیە کە ئێمە لە خودا جیا بکاتەوە و گوناه وەک ئامرازێک بەکار بهێنێت بۆ ئەنجامدانی ئەو جیاکردنەوەیە. بەڵام عیسا بەڵێنی دا کە باوەڕداران دەتوانن بەسەر جیهانی گوناهکاردا سەرکەون (یۆحەننا ١٦:٣٣؛ ١ یۆحەننا ٥:٤-٥). بوونی گوناه و خراپە ڕاستییەکی بەردەوام دەبێت تاوەکو لەم جیهانەدا دەژین، بەڵام خوداوەند دڵنیایی داوە کە لە مەسیحدا هێز و توانامان هەیە بۆ سەرکەوتن بەسەریاندا. لێرەدا گەنجانی ڕۆحی نهێنی سەرکەوتنیان فێر بوون – ئەوە لە ڕێگەی مەسیحەوەیە. خوداوەند بە گوتنی ئایەتەکانی کتێبی پیرۆز بەسەر شەیتاندا لە بیاباندا سەرکەوت. ئەمە جەخت لەسەر گرنگی خوێندنەوەی بەردەوامی کتێبی پیرۆز و ئامادەبوونی دەکاتەوە بۆ دوورخستنەوەی هێرشەکانی شەیتان.
وشەی خودا کلیلە
با لە نائامادەییەوە بڕۆین و هەوڵ بدەین بۆ پێگەیشتوویی ڕۆحی لە ژیانماندا. نهێنی گەشەکردن لەسەر ڕێگەی پێگەیشتوویی ڕۆحی، تێکەڵکردنی وشەی خودایە، کە ئێمە بە شێوەیەکی ڕۆحی توانامان پێدەبەخشێت بۆ سەرکەوتن بەسەر تاقیکردنەوەکانی شەیتاندا.
