وتەکانی مەسیح لەسەر خاچ
پەیماننامەی پەروەردگارمان
تا ئەو شوێنەی لە ئینجیلەکاندا دەتوانین بیدۆزینەوە، مەسیح حەوت جار قسەی کردووە لەکاتێکدا لەسەر خاچ هەڵواسرابوو. سێ لێدوان پێش کاتژمێرەکانی تاریکی دراون، و سێ لێدوانیش دواتر هاتوون.
لە ناوەڕاستدا، نزیکەی لە کۆتایی سێ کاتژمێری تاریکیدا، تەنها هاوارە تاڵەکە دەبیستین کە لە زەبوورەکان ٢٢دا تۆمارکراوە: «خودای من، خودای من، بۆچی منت بەجێهێشتووە؟» (ئایەتی ١؛ مەتتا ٢٧:٤٦؛ مەرقۆس ١٥:٣٤ NKJV). بە گێڕانەوەی ئەم وشانەی زەبوورنووسەکە، پەروەردگار ئازارە بێسنوورەکەی دەستبەرداربوونی خودای دەربڕی، کە بەهۆی گوناهەکانمانەوە تووشی بوو.
بە واتایەک، ئەم حەوت لێدوانە وەسیەتنامەی کۆتایی، یان وەسیەتنامەی ڕۆحی، ڕزگارکەری مردوو پێکدەهێنن. سێ لێدوانی یەکەم بەتایبەتی شایەتحاڵێکی تایبەتن بۆ بەها و هێزی کاری مەسیح. ئێمە لەواندا دەبیستین کە دەرئەنجامەکانی ئازارەکان چی دەبن، کە نامەکانی پەیمانی نوێ شایەتییان بۆ دەدەن. سامانە ڕۆحییەکان دەبینرێن کە ئەو بەهۆی کارە تەواوکراوەکەیەوە پێی بەخشیووین.
سێ بەرەکەتی تایبەت هەن کە بەهۆی مردنەکەیەوە پێمان بەخشراون:
- لێخۆشبوون لە گوناهەکان، بەپێی نوێژەکەی پەروەردگار بۆ باوک لە لۆقا ٢٣:٣٤.
- شوێنێک لە بەهەشتی ئاسمانی، بەپێی بەڵێنی لۆقا ٢٣:٤٣.
- شوێنێکی خۆشەویستیی چاودێری لە ناوەڕاستی ماڵی خودا لێرە لەسەر زەوی، کە لە ڕێنماییەکانی یۆحەننا ١٩:٢٦-٢٧دا نیشاندراوە.
وەسیەتنامەی کۆتایی ڕزگارکەر باس لەو شتە ڕۆحییانە دەکات کە هی خۆی بەدەستی هێناوە لەسەر بنەمای ئازارەکانی و مردنی کەفارەت. ئەو وەسیەتنامەکارە، ئەو کەسەیە کە بۆ ڕابردوو، ئێستا و داهاتووی هەموو ئەوانەی کە هی ئەون دابین دەکات. بەم شێوەیە بە ڕیزبەندییەکی کەمێک جیاواز دەبینین:
- سەبارەت بە ڕابردوو، ئێمە لە گوناهەکانمان شۆراوین بە خوێنی بەنرخی ئەو. ئێمە لێخۆشبوون لە گوناهەکانمان هەیە.
- سەبارەت بە ئێستا، ئەو شوێنێکی ئارامیمان پێدەبەخشێت لە ناوەڕاستی خێزانی منداڵانی خودا.
- سەیرکردن بۆ داهاتوو، بەهەشتی خودا لە ئاسماندا بۆ ئێمە کراوەیە.
چی زیاترمان دەوێت؟
«باوکە، لێیان خۆشبە»
جێی سەرنجە کە یەکەم لێدوانی مەسیح لەسەر خاچ (لۆقا ٢٣:٣٤) نوێژێک بوو بۆ دوژمنەکانی. نوێژەکە بۆ تۆڵەسەندنەوە نەبوو لە گوناهبارانێک کە ئەویان بە دارە نەفرەت لێکراوەکەدا کوتابوو، بەڵکو داوای لێخۆشبوونی بۆ ئەوان دەکرد. تەنانەت لەم دۆخە ترسناکەشدا، دڵی ڕزگارکەر پڕ بوو لە خۆشەویستی و بەزەیی بۆ گوناهبارە ونبووەکان کە دەیویست بیاندۆزێتەوە و ڕزگاریان بکات. ئەو نوێژی بۆ باوک دەکرد سەبارەت بە لێخۆشبوون لە خراپەیەک کە بەر ئەو کرابوو، کوڕە خۆشەویستەکەی باوک.
ئەگەر ئەو وای نەکردبا، بێگومان سزایەکی وێرانکەر بەدوایدا دەهات. بەڵام، هێشتا ڕۆژی تۆڵەسەندنەوە نەبوو. لێرەدا تووڕەیی ئاسمان جیهانێکی تاوانباری نەکردە ئامانج. لەبری ئەوە، ئەو کەسەی کردە ئامانج کە ئامادە بوو ببێتە هەڵگری گوناه و بۆ گوناهبارە دوژمنکارەکان بچێتە ناو مردنەوە. بەتایبەتی لە ڕێگەی بەرهەمی کاری کەفارەتی مەسیحەوەیە کە ئەم لێخۆشبوونە خوداییە ئێستا پێشکەش بە ئێمە دەکرێت. لە کۆتاییدا، ئەو هاتبوو بۆ ئەوەی خوێنی – خوێنی پەیمانی نوێ – «بۆ زۆر کەس بڕژێت بۆ لێخۆشبوون لە گوناهەکان» (مەتتا ٢٦:٢٨).
هیچ تۆڵەسەندنەوە یان تۆڵەیەک نەبوو، بەڵکو لێخۆشبوون بوو چونکە مەسیح شوێنی ئێمەی گرتەوە لەژێر سزای خوداییدا و ئامادە بوو بۆ گوناهەکانمان بمرێت. دەتوانین بانگەشەکردنی نێردراو پیتەر لە ڕۆژی پەنجاهەمین وەک جێبەجێکردنی ئەم نوێژە ببینین. مەسیح نوێژی بۆ لێخۆشبوون لە دوژمنەکانی کرد، و لە وەڵامدا پیتەر توانی ئەو لێخۆشبوونەیان پێشکەش بکات. ئەو وەک نێردراو و شایەتحاڵێک لەبری خودا وای کرد. یەک مەرج هەبوو: خەڵک لەو کاتەدا دەبوو «تۆبە بکەن، و ... بە ناوی عیسای مەسیحەوە لە ئاودا هەڵبکشێن بۆ لێخۆشبوون لە گوناهەکان» (کردارەکان ٢:٣٨). لە کردارەکان ٣:١٧دا نێردراو زیاد دەکات کە ئەوان پەروەردگاریان بە نەزانی کوشتبوو، کە بەتەواوی لەگەڵ وتەکانی مەسیحدا دەگونجێت، «ئەوان نازانن چی دەکەن» (لۆقا ٢٣:٣٤).
ئەم مزگێنییەی لێخۆشبوون لە گوناهەکان بەشێکی سەرەکییە لە پەیامی ئینجیل. ئێمە لە فەرمانی گەورەی مەتتا ٢٨دا و کاتێک ئەو بۆ هی خۆی لە لۆقا ٢٤دا دەرکەوت، دەیدۆزینەوە. لە بانگەشەکردنی نێردراو پیتەر و لە بانگەشەکردنی نێردراو پۆڵسدا باسی لێوە کراوە. هەر کە پۆڵس دەستی بە کاری میسیۆنەری خۆی کرد، لێخۆشبوون لە گوناهەکان پێشکەش کرا (کردارەکان ١٣:٣٨-٣٩). هەروەها، لە نامەکانی بۆ ئەفەسۆس و بۆ کۆلۆسییەکان بەتایبەتی باسی لێخۆشبوون لە گوناهەکانی کرد و بە یەکێک لە بەرزترین بەرەکەتەکانی مەسیحییەتی دانا (ئەفەسۆس ١:٧، ٤:٣٢؛ کۆلۆسییەکان ١:١٤). بەڵام، نابێت لەبیرمان بچێت کە ئەم بەرەکەتە دەرئەنجامی ئازارە بێسنوورەکانە کە پەروەردگار لەسەر خاچی گۆلگۆتا چەشتی.
«ئەمڕۆ لەگەڵ من دەبیت لە بەهەشتدا»
ئەم لێدوانی دووەمەی کە لەو کەسەی لەسەر خاچ بوو بیسترا، بەڵێنی شوێنێک لە شکۆمەندی ئاسمانی لەخۆگرتبوو: «بە دڵنیاییەوە، پێت دەڵێم، ئەمڕۆ لەگەڵ من دەبیت لە بەهەشتدا» (لۆقا ٢٣:٤٣). پەروەردگار بە دەسەڵاتی خودایی قسەی کرد. وشەی «بە دڵنیاییەوە،» یان «بەڕاستی» وەک لە هەندێک وەرگێڕاندا هەیە، واتای «ئامین» دەدات، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی هیچ گومانێک نییە سەبارەت بە جێبەجێکردنی ئەم بەڵێنە. هەرچەندە مەسیح بە لاوازی خاچدرابوو، بەڵام ئێستا بە هێزی خودا دەژی. ئەوەی بەڵێنی دەدات، جێبەجێشی دەکات.
ژمارەیەک دەرئەنجام دەتوانرێت لەم ئایەتە گرنگە وەربگیرێت:
- هیچ ماوەیەکی پاککردنەوە و شوشتن پێویست نییە پێش ئەوەی باوەڕدارێکی کۆچکردوو بگاتە خۆشییەکانی بەهەشت. لە کۆتاییدا، پەروەردگار بە خراپەکارەکەی وت کە ئەو هەر ئەو ڕۆژە لەگەڵیدا دەبێت لە بەهەشتدا. بە ڕێکەوت، خەوی مردن تەنها پەیوەندی بە جەستەوە هەیە، کە لە گۆڕدا دەحەسێتەوە تا ڕۆژی زیندووبوونەوە. ئەمەش دۆکترینای بەناو «خەوی ڕۆح» ڕەتدەکاتەوە، کە بانگەشە دەکات پیرۆزە مردووەکان لە جۆرێک لە حاڵەتی خەوتوودان تا زیندووبوونەوە.
- ئەوانەی لە مەسیحدا خەوتوون، پێشتر لە ئامادەبوونی ڕاستەوخۆی ئەودان، و ئەوان ئاگاداری ئەوەن. «ئەمڕۆ لەگەڵ من دەبیت لە بەهەشتدا» بەڵێنی پەروەردگار بوو بە خراپەکارێک کە باوەڕی پێی هێنا. ئەم پیاوە چاوەڕێی هاتنی شانشینی مەسیحی بوو. ئەو باوەڕی وابوو کە پەروەردگار پاشای جولەکەکانە و لە کاتی خودادا شانشینەکەی وەردەگرێت، کە تێیدا پیرۆزە زیندووبووەکان شوێنی خۆیان دەبێت. پاشان هیوای خواست کە پشت بە چاکەی پاشا ببەستێت. بەڵام ئێستا شتێکی باشتر وەرگرت: شوێنێک لە بەهەشتی خودا، کە لەوێدا دەیتوانی پێشتر لە ئامادەبوونی پەروەردگاردا پشوو بدات.
- لە لۆقا ١٦دا ئەم شوێنە هێشتا بە «باوەشی ئیبراهیم» ناودەبرا، بەڵام ئەو کاتە پەروەردگار هێشتا کاری خۆی لەسەر خاچ تەواو نەکردبوو. لەبەر ئەوەی ئەو هەستایەوە و لە دەستی ڕاستی خودادا شکۆدار کراوە، ئیبراهیم، باوکی هەموو باوەڕداران، چیتر ناوەندی سەرنج نییە. بوون لەگەڵ مەسیح ئێستا باشترین بەشە (فیلیپییەکان ١:٢٣). ئەمە تەنها لە حاڵەتی نێوانیدا ڕاست نییە، دۆخەکە لە نێوان مردن و زیندووبوونەوەدا. لە زیندووبوونەوەی پیرۆزە کۆچکردووەکان و گۆڕانی باوەڕدارانی هێشتا لەسەر زەوی لە ڕفاندندا، هەمان بەڵێن جێبەجێ دەبێت: «هەمیشە لەگەڵ پەروەردگار دەبین» (١ تەسەلۆنیکییەکان ٤:١٧).
- ئەم شوێنە لەمەودوا پێی دەوترێت «بەهەشت،» وەک هاوتا ئاسمانییەکەی باخچەی عەدەن. لە ئاسمانی سێیەمدا هەڵکەوتووە، واتە شوێنی نیشتەجێبوونی خودا. بۆیە «بەهەشتی خودایە،» بەپێی وەرگێڕان ٢:٧. مرۆڤ ناتوانێت وێرانی بکات وەک چۆن بەهەشتی زەمینی عەدەن وێرانی کرد. بەهەشتی ئاسمانی مۆری تەواوێتی خودایی هەڵدەگرێت.
- داری زانینی چاکە و خراپە و تاقیکردنەوەی گوناه لە بەهەشتدا نییە. مەسیح لەوێ وەک داری ڕاستەقینەی ژیانە، و ڕۆحی پیرۆز سەرچاوەی ئاوی زیندووە (یۆحەننا ٤:١٤-٢٤، ٧:٣٧-٣٩؛ وەرگێڕان ٢٢:١-٢). تینوێتی و برسێتی دڵ بە هەموو شێوەیەک دابین دەکرێت. ئەوانەی لە ڕێگەی عیساوە خەوتوون، پێشتر بە شێوەیەکی بێوێنە دڵخۆشن لە ئامادەبوونی خودادا (٢ کۆرنسۆس ١٢:٢-٤). ئەوان وشەی شکۆمەند دەبیستن، کە پیاوێک لەسەر زەوی ناتوانێت دەری ببڕێت. پۆڵس وەک «پیاوێک لە مەسیحدا» (ئایەتی ٢) بۆ ئەوێ بەرز کرایەوە، و ئەو شوێنی هەموو ئەوانەیە کە وەک ئادەمی کۆتایی لەگەڵیدا یەکگرتوون.
«ژن، سەیری کوڕەکەت بکە!»
ئێستا بۆ ساتێک سەرقاڵی ئەم لێدوانی سێیەمی عیسا دەبین لەکاتێکدا لەسەر خاچ بوو. پەروەردگار ئەمەی ئاراستەی دایکی و یۆحەننا، قوتابیی خۆشەویست کرد: «کاتێک عیسا دایکی و قوتابییەکەی کە خۆشی دەویست بینی لە نزیکەوە وەستاون، بە دایکی وت، 'ژن، سەیری کوڕەکەت بکە!' پاشان بە قوتابییەکەی وت، 'سەیری دایکت بکە!' و لەو کاتەوە ئەو قوتابییە بردییە ماڵی خۆی» (یۆحەننا ١٩:٢٦-٢٧).
ئەمە پەیوەندی بە دوژمنانی مەسیحەوە نەبوو، بەڵکو بە هاوڕێیان و شوێنکەوتووانییەوە بوو. تەنها چەند شوێنکەوتوویەکی دڵسۆز لەلای خاچ وەستابوون، و لە ئینجیلی یۆحەننادا بە ناو ناویان هاتووە. قوتابیی خۆشەویست پشتگیریی مەعنەویی مریەمی کرد لەو ئازارەی کە بە ڕۆحی خۆیدا تێپەڕی، کە سیمۆن پێشبینیی کردبوو کاتێک عیسا منداڵ بوو (لۆقا ٢:٣٤-٣٥). یۆحەننا پشتگیری و هاوڕێی ئەو دەبێت، بۆیە خەمەکانی کەم دەبنەوە. پەروەردگار هەردووکیانی شوێنێک پێدا کە دەبوو دوای مردنی ئەو بیگرن: مریەم کوڕێکی وەرگرت کە چاودێریی دەکات، و یۆحەننا دایکێکی خۆشەویستی وەرگرت.
هێشتا ئەمڕۆش لە نێوان شوێنکەوتووانی مەسیحدا وایە. ئەو شوێنی ڕاستمان نیشان دەدات، و خواستی ئەوەیە کە ئێمە یەکتر پشتگیری بکەین. لە خێزانی منداڵانی خودادا ناتوانرێت بە تەنیا بژین؛ ئێمە خۆشی و خەمەکانمان هاوبەش دەکەین. و پەروەردگارە کە دیاری دەکات چ شوێنێک دەبێت بگرین لە پەیوەندیدا بە ئەندامانی تری ماڵی باوەڕەوە و چ بەرپرسیارێتییەک دەبێت هەڵبگرین.
جێی سەرنجە کە یۆحەننا دواتر زۆری پێوتین سەبارەت بە پەیوەندییە دوولایەنەکان لەناو خێزانی منداڵانی خودادا. لە یەکەم نامەی یۆحەننادا، ئەم نێردراوە بە ڕوونی نیشانی دا کە هەموو باوەڕداران هەمان شوێن ناگرن. «منداڵانی بچووک» (٢:١٢-١٣) هەن لە باوەڕدا کە تەنها تازە باوک و خۆشییەکانی منداڵی، و هەروەها پلەی بەرزکراوەی کوڕانیان ناسیوە. ئەوانی تر بە ڕۆح گەشەیان کردووە و لە ململانێ لەگەڵ خراپەکاردا بەهێز بوون. بەڵام، ئەم «پیاوە گەنجانە» (ئایەتەکانی ١٣-١٤) هێشتا پێویستیان بە هەندێک ئامۆژگاری، یان ڕاوێژی نەرم هەیە.
هێشتا ئەوانی تر بە «باوکان» (ئایەتەکانی ١٣-١٤) ناودەبرێن چونکە ئەوان بە نۆرەی خۆیان خەڵکیان بۆ مەسیح هێناوە، و وەک باوکان لە مەسیحدا سەرنج دەدەن و چاودێریی منداڵە ڕۆحییەکانیان دەکەن. بۆ ئەوان نێردراو چیتر ئامۆژگاری ناکات. ئەوەندە بەسە کە ئەوان ئەو کەسە دەناسن کە لە سەرەتاوە بووە و لە پەیوەندییەکی بەردەوامدا دەژین لەگەڵ باوک و کوڕ. چ شانازییەکە کە پەروەردگار خۆی شوێنێکی لەو شێوەیە لە بەرەکەت لە ماڵی خودادا پێمان ببەخشێت!
«تینوومە!»
لێدوانەکانی پێنجەم و شەشەمی مەسیح لەسەر خاچ لە یۆحەننا ١٩دا دەدۆزرێنەوە، حەوتەمیش لە لۆقا ٢٣دا تۆمارکراوە. کۆتایی ژیانی مەسیح بە شێوەیەکی زۆر کورت، یان زۆر بە کورتی، لە یۆحەننا ١٩:٢٨-٣٠دا وەسف کراوە. لێرەدا سەرەتا هاوارێکی پەروەردگار دەدۆزینەوە بۆ جێبەجێکردنی نووسینەکان: «تینوومە!» (ئایەتی ٢٨). ئەوەمان بیردێتەوە کە لە زەبوورەکاندا نووسراوە: «هێزم وەک گۆزەیەک وشک بووە، و زمانم بە چەناگەمەوە نووساوە؛ تۆ منت هێناوەتە خۆڵی مردن» (٢٢:١٥) و، «ئەوانیش زەردەواڵەیان دامێ بۆ خواردنم، و بۆ تینوێتیشم سرکەیان دامێ بۆ خواردنەوە» (٦٩:٢١). پەروەردگار سرکە شینەکەی ڕەتکردەوە هەر دوای ئەوەی دەست و قاچەکانی کون کران چونکە بێهۆشکەر بوو (مەتتا ٢٧:٣٤).
بەڵام دوای تەواوکردنی کارەکە – چونکە عیسا دەیزانی کە ئێستا هەموو شتێک تەواو بووە (یۆحەننا ١٩:٢٨) – دەیتوانی هەستە مرۆییەکانی و ئارەزووەکانی دەرببڕێت. و پاشان ئەو وای دەکات بە مەبەستێکی تایبەت بۆ جێبەجێکردنی نووسینەکان، بۆ ئەوەی هەموو پێشبینییە مەسیحییەکان لە ژیانی و لە مردنی ئەودا بەدی بهاتبان.
«تەواو بوو!»
دوای خواردنەوەی سرکە شینەکە، ئەو وتی، «تەواو بوو!» (ئایەتی ٣٠). کاری گەورەی ڕزگارکردن تەواو بوو، و نووسینەکان جێبەجێ کران. پاشان، سەری دانەواند و ڕۆحی خۆی دایە دەستی باوکی. ئەمە خۆبەدەستەوەدانی سەربەخۆ و خۆبەخشانەی ڕۆحیەتی بۆ مردن (١٠:١٧-١٨). ئەو هێزی هەبوو ژیانی خۆی دابنێت.
«باوکە، بۆ ناو دەستەکانی تۆ»
لە دانانی ژیانی خۆیدا، بەپێی لۆقا، هێشتا توانی بە دەنگێکی بەرز هاوار بکات، «باوکە، ڕۆحم دەسپێرمە دەستەکانی تۆ» (٢٣:٤٦). ئەمە حەوتەمین لێدوانی پەروەردگار بوو لەکاتێکدا لەسەر خاچ بوو. کاتێک ئەو ئەمەی وت، مرد. بۆیە، هەردوو وشەی یەکەم و کۆتایی لەسەر خاچ بە وشەی نزیکی «باوکە» دەستپێدەکەن. ئەو کەسەی لێرە قسەی دەکرد، ئەو کەسە بوو کە هەموو شتێکی تەواو کردووە – ئەو کەسەی کە هەموو ڕزگاریمان تێیدا دەدۆزینەوە (کردارەکان ٤:١٢).
شوێنکەوتنی نموونەکەی
شەهید ستێفان، کاتێک مرد، لاسایی نموونەی پەروەردگاری کردەوە، و وتەکانی هەردوو لێدوانی یەکەم و کۆتایی لەسەر خاچ، لێخۆشبوون و متمانە، ڕەنگدەدەنەوە (بڕوانە ٧:٥٤-٦٠). چ خۆشییەک هی ئەو بوو لە ڕێگەی ڕۆحەوە کاتێک وتی، «سەیری بکەن، ئاسمانەکان کراوە دەبینم و کوڕی مرۆڤ لە دەستی ڕاستی خودادا وەستاوە!» (ئایەتی ٥٦). پاشان ستێفان وتی، «پەروەردگار عیسا، ڕۆحم وەربگرە» و لەکاتێکدا چۆکی دادا، «پەروەردگار، ئەم گوناهەیان لێ مەگرە» (ئایەتەکانی ٥٩-٦٠). ئەو ڕۆحی خۆی دایە دەستی پەروەردگاری شکۆدار، کە لە دەستی ڕاستی خودادا وەستابوو بۆ ئەوەی وەری بگرێتە ناو ئامادەبوونی ئاسمانی خۆی.
با وشە کۆتاییەکانی ئێمەش شکۆ بۆ پەروەردگارمان بهێنن. ئۆه، چ خۆشییەک چاوەڕێمانە!
لەسەر زەوی گۆرانییەکە دەستپێدەکات؛ لە ئاسمان شیرینتر و بەرزتر – «بۆ ئەو کە گوناهەکانی ئێمەی پاککردەوە بە خوێنی کەفارەتی خۆی؛ بۆ ئەو،» بە دەنگێکی خۆش دەڵێین، «ڕێز، هێز و ستایش بێت، ئامین.» —جۆزێف سوەین (١٧٦١–١٧٩٦)
