مەیلی ئەوەمان هەیە کە بیر لە داودی گەنج بکەینەوە وەک کەسێک کە ژیانێکی ئارامی لە لەوەڕگەکاندا هەبووە، گۆرانی بۆ مەڕەکان دەڵێت و چێژ لە ژیان وەردەگرێت بەبێ هیچ خەمێک لە جیهاندا. بەڵام، شتێکی تەواو جیاواز لەوانەیە ڕوویدابێت. کاتێک کتێبی یەکەمی ساموێل لە پەیمانی کۆن دەخوێنینەوە، چەند تیشکێک دەبینین لەسەر ژیانێکی خێزانی کە هێندە ئاسان نەبووە وەک ئەوەی پێشبینی دەکەین. ڕاستە، داود لە خێزانێکی دەوڵەمەند و کاریگەری خاوەن زەوی و زارەوە هاتووە کە کێڵگەی بەرهەمدار و ڕانە مەڕیان هەبووە. (لە کۆتاییدا، ئەو نەوەی گەورەی بوعاز (و ڕوت) بوو، کە زۆر کرێکار و بەرهەمی زۆری هەبوو.) چیرۆکەکەمان بەوە دەستپێدەکات کە یەسا، باوکی داود، داود دەنێرێت بۆ ئەوەی خۆراک و نان و پەنیر بۆ براکانی لە سوپادا و هەروەها بۆ فەرماندەکەیان ببات (1 ساموێل 17:17-18).
منداڵی سەختی داود
لایەنە نەرێنییەکانی دەوروبەری سەرەتای ژیانی داود ئاماژە بە هەندێک لەو سەختییانە دەکەن کە دەبوو زاڵ بێت بەسەریاندا. ئەو تاقیکردنەوەی هەبوو کە کاریگەری لەسەر بیرکردنەوەی هەبوو و کەسایەتی بەهێزی دروستکرد تا ئەو ڕادەیەی کە خودا بەم شێوەیە وەسفی دەکات: «داود ... پیاوێک بەدڵی خۆم» (کردارەکان 13:22 NIV).
یەکەم، داود بچووکترین برا بوو لە هەشت برا، کە بە بێڕێزییەکی زۆرەوە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرد و بە گرنگییەکی زۆرەوە سەیریان نەدەکرد. کاتێک ساموێل چوو بۆ ماڵی یەسا بۆ دەستنیشانکردنی ئەو کەسەی کە دەبێتە پاشا، حەوت برا هێنرانە بەردەمی. ساموێل پرسی، «ئایا ئەمانە هەموو ئەو کوڕانەن کە هەتن؟» داود تەنانەت بە گرنگیش نەدەژمێردرا بۆ ئەوەی لە کێڵگەکانەوە بانگ بکرێت. یەسا وتی، «هێشتا بچووکترینەکە ماوە ... بەڵام ئەو مەڕ دەلەوەڕێنێت» (1 ساموێل 16:11).
دواتر، کاتێک داود خۆراکەکانی برد بۆ ئەو سەربازگەیە کە سوپای شاول ئامادەکاری دەکرد بۆ شەڕ دژی فەلەستینییەکان، وەک هەرزەکارێکی ئاسایی ویستی کردارەکە ببینێت، و لەوێ بوو کاتێک گۆلیات هاتە دەرەوە بۆ ئەوەی ئیسرائیل بۆ شەڕێکی یەک بە یەک بانگهێشت بکات. گوێ لە برا گەورەکەی بگرە و تێگەیشتنێکت دەستدەکەوێت لەوەی براکانی چییان لەسەر داود بیرکردەوە. گاڵتەیان پێدەکرد، بە تەواوی لێی تێنەدەگەیشتن و کەم نرخاندبوویان: «بۆچی هاتوویەتە خوارەوە؟ و ئەو چەند مەڕەت لە بیابانەکە لەگەڵ کێ بەجێهێشت؟ دەزانم چەند خۆبەزلزانیت و چەند دڵت خراپە؛ تەنها بۆ بینینی شەڕەکە هاتوویەتە خوارەوە» (1 ساموێل 17:28). ئەوان بەڕاستی داودیان بچووک دەکردەوە و بە سووکایەتییەوە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرد. ئایا دەتوانیت گاڵتەجاڕییەکە ببیستیت کاتێک براکەی قەبارەی ڕانە مەڕەکەی کە چاودێری دەکرد، کەم دەکاتەوە؟
داود بە بەردەوامی لەلایەن برا گەورەکانییەوە پشتگوێ خرابوو و پاڵنرابوو، و فێربووبوو کە توڕەییەکەی ئاراستەی بیرکردنەوەی ئەرێنی و مانۆڕی تاکتیکی بکات بۆ ئەوەی زاڵ بێت بەسەریاندا، هەرچەندە لە قەبارە و ژمارەدا کەمتر بوو. ئەو ڕاهاتبوو لەسەر بچووککردنەوە. ئایا هەمان هەستی بەرامبەر گۆلیات هەبوو کاتێک پلانی دادەنا چۆن دەتوانێت زەبەلاحەکە بڕوخێنێت؟ کاتێک باسی ئەوەی دەکرد کە لەم دوژمنە زەبەلاحەی گەلی خودا ناترسێت، داود دەیزانی کە باشترین سوودی هەیە. خودا لەگەڵیدا بوو!
کاتێک برا گەورەکەی داود پرسیاری هۆکاری بوونی داودی لەوێ کرد، وەڵامی داود نموونەیی بوو بۆ مشتومڕی خوشک و براکان: «ئێستا من چیم کردووە؟ ... ئایا ناتوانم قسە بکەم؟» (1 ساموێل 17:29). بە واتایەکی تر، داود دەیوت، «واز لە من بێنە! تۆ تەنها کەس نیت کە ڕای هەیە. تۆ هەمیشە پێم دەڵێیت بێدەنگ بم وەک ئەوەی تەنها تۆ هەموو شتێک دەزانیت.» گاڵتەکردن بە برا بچووکەکەیان شتێکی ئاسایی بوو لە خێزانی یەسا.
داود لەلایەن خێزانەکەیەوە کەم نرخێنرابوو و ئەمەش کاریگەری لەسەر هەڵوێست و هەستەکانی هەبوو. ئەو بە دڵنیاییەوە منداڵی نازداری خێزانەکە نەبوو. ئەمڕۆ دەروونناسەکان ئەم دۆخی خێزانییە وەک بیانوویەک بەکاردەهێنن بۆ گەنجانی ناتەواو کە خراپ دەردەچن. بەڵام داود بەڵگەیە کە هەر کەسێک بەرپرسیارە لە کردار و هەڵوێستی خۆی. لە کاتێکدا ژیانی خێزانی سەخت دەتوانێت کێشەی دەروونی دروست بکات و کاریگەری زیانبەخشی لەسەر ژیانی قوربانی هەبێت، نابێت هەرگیز ئەوە وەک بیانوویەک بۆ نەبوونی خۆکۆنتڕۆڵ، هەڵوێستی هەڵە، و شکستی کەسی بەکاربهێنین. پێویستە بەرپرسیارێتی کردارەکانمان بگرینە ئەستۆ، دان بە گوناهەکانماندا بنێین، و بچینە ناو هاوبەشییەکی دڵخۆش لەگەڵ خوداوەند. داود پیاوێک بوو بەدڵی خودا چونکە سەرنجی لەسەر دیدگا و مەبەستی خودا بوو. ئەو دانی بەوەدانا کە خودا پلەیەکی باڵاتری هەیە کە دەتوانێت لەسەری بژی و ژیانی خۆی ڕێکبخات.
بەهرەکانی داود
سەرەڕای ئەوەی براکانی چییان لەسەر بیرکردەوە، داود گەنجێکی نایاب بوو، لەوانەیە بە ئاستی زیرەکییەکی زۆر بەرزەوە. با سەیری چوار لە بەهرەکانی بکەین کە لە ئایەتەکانی دەوروبەری ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ گۆلیاتدا دەرکەوتوون.
ئەو مۆسیقاژەن و گۆرانینووس بوو. کاتێک پاشا شاول خەمبار بوو، کەسێک پێشنیاری کرد کە مۆسیقای باش دەتوانێت یارمەتی بدات «هەست بە باشتربوون بکات.» یەکێک لە پیاوەکانی شاول داودی بیرکەوتەوە: «کوڕێکی یەسای بەیتلەحمیم بینیوە کە دەزانێت چۆن قیسارە لێدەدات. ئەو پیاوێکی ئازا و جەنگاوەرە ... و خوداوەند لەگەڵیدایە» (1 ساموێل 16:18). داود کاتەکانی لە کاتی مەڕدارییدا بە فیڕۆ نەدەدا. ئەو کاتە ئارامانەی بەکاردەهێنا بۆ دانانی گۆرانی، و پاشان گۆرانی دەوت بە دەنگێک کە دەیتوانی ئارامی بۆ ڕۆحی خەمبار بهێنێت. زۆرێک لە زەبورەکانی نیشانمان دەدەن چۆن خودا بەهرەی سروشتی ئەوی وەک نووسەرێک ئیلهام بەخشیوە. ئەوان پەیوەندییەکەی لەگەڵ خودا لە زۆرێک لە بارودۆخەکانی ژیانیدا دەردەبڕن، و بە ڕوونی قسە بۆ دڵ دەکەن تەنانەت ئەمڕۆش.
- ئەو نیشانەشکێن بوو. بە بەردەوامی بە قەستەوانەکەی ڕاهێنانی دەکرد تاوەکو دەیتوانی بچووکترین ئامانج بپێکێت. ئەم ڕاهێنانە گەورەترین سوودی هەبوو کاتێک ڕووبەڕووی گۆلیات بووەوە کە بە زرێپۆشی برۆنزی داپۆشرابوو تەنها شوێنێکی بچووک لە نێوان چاوەکانی پارێزراو نەبوو. «دەستی خستە ناو جانتاکەی و بەردێکی دەرهێنا، فڕێیدا و لە نێوچاوانی فەلەستینییەکەیدا. بەردەکە چوو بە نێوچاوانییەوە، و بەسەر ڕوخسار کەوتە سەر زەوی» (1 ساموێل 17:49).
- ئەو جەنگاوەر/شەڕکەر بوو. «داود بە قەستەوان و بەردێک بەسەر فەلەستینییەکەدا سەرکەوت؛ بەبێ شمشێرێک لە دەستیدا، فەلەستینییەکەی خست و کوشتی. داود ڕایکرد و لەسەری وەستا. شمشێرەکەی فەلەستینییەکەی گرت و ... سەری بە شمشێرەکە بڕی» (1 ساموێل 17:50-51). دواتر، هەموو ئیسرائیل وەک پاڵەوانی جەنگاوەری خۆیان ناویان برد: «شاول هەزارەکانی کوشتووە، و داود دەیان هەزارەکانی» (1 ساموێل 18:7).
- لە خودا دەترسا و بۆ ڕاستی دەوەستا. داود پێشتر لەگەڵ ورچ و شێرێکدا شەڕی کردبوو بۆ پاراستنی مەڕەکانی لە ژێر چاودێریدا. ئەو گۆلیاتی وەک زەبەلاحێک نەدەبینی، بەڵکو وەک دوژمنێکی خودا کە متمانەی پێی هەبوو. «تۆ بە شمشێر و ڕم و حەربەوە دێیتە سەرم، بەڵام من بە ناوی خوداوەندی باڵادەستەوە دێمە سەرت ... کە تۆ سووکایەتیت پێکردووە. ئەمڕۆ خوداوەند تۆ دەداتە دەستم، و من دەتخەم و سەرت دەبڕم» (1 ساموێل 17:45-46).
- ## زەبەلاحەکە لە ژیانی داوددا داود دەبوو لە کاتە جیاوازەکانی ژیانیدا ڕووبەڕووی «زەبەلاحەکانی» تر ببێتەوە – وەک ئارەزووی سێکسی لەگەڵ بەت-شەبا، و شانازی بە ژماردنی سەربازەکانەوە – بەڵام یەکەم زەبەلاح کە ڕووبەڕووی بووەوە، زەبەلاحێکی گەورە، دیار، ئاشکرا بوو، کە هیچ گومانێک لەسەر مەبەست و ئاستەنگەکەی نەبوو.
گۆلیات دوژمنی گەلی خودا بوو. وتی: «ئەمڕۆ من سوپای ئیسرائیل دەشکێنم! پیاوێکم بدەنێ با لەگەڵ یەکتردا شەڕ بکەین» (1 ساموێل 17: 10). ئەم زەبەلاحە سوپای ئیسرائیل و خودای خۆی سووکایەتی پێکرد. بەڵام داود تەنها بەربەستێکی دەبینی کە زۆر جیاواز نەبوو لە ورچ یان شێرە هەڕەشەئامێزەکە کە یەکێک لە مەڕەکانی دزیبوو. وەڵامەکەی ئەوە نەبوو «ئایا دەبێت بیکەین؟» بەڵکو «چۆن دەتوانم بیکەم؟» بڕیارێکی ئاسان بوو بۆ داود. ئاستەنگەکە ڕاستەوخۆ بوو، و وەڵامی داودیش بە هەمان شێوە بوو: «با کەس دڵتەنگ نەبێت لەبەر ئەم فەلەستینییە؛ خزمەتکارەکەت دەچێتە دەرەوە و لەگەڵیدا شەڕ دەکات» (1 ساموێل 17:32).
نەیارەکە پیاوێک بوو خاوەنی هێزێکی جەستەیی زۆر: «پاڵەوانێک بە ناوی گۆلیات، کە خەڵکی گات بوو، لە سەربازگەی فەلەستینییەکانەوە هاتە دەرەوە. نزیکەی دە پێ بەرز بوو. کڵاوێکی برۆنزی لەسەر سەری بوو و زرێپۆشێکی برۆنزی قورسایی پێنج هەزار شاقلی هەبوو» (1 ساموێل 17:4-5) قەبارە و دەرکەوتنی جەستەیی تاقیکردنەوەیەک دەتوانێت ترسناک و دڵتەزێن بێت.
کێشە گەورەکانی وەک چیا دەتوانن زاڵمان بکەن. بەڵام داود وەڵامی کێشە بێ چارەسەرەکانمان دەداتێ: سەیری قەبارەی کێشەکە مەکە کە ڕووبەڕووی دەبینەوە، بەڵکو سەیری خوداوەند بکە و پشت بە دانایی و هێزی ئەو ببەستە. ئەو هەمیشە لەگەڵماندایە:
کاتێک بەناو ئاودا تێدەپەڕیت، من لەگەڵت دەبم؛ و کاتێک بەناو ڕووبارەکاندا تێدەپەڕیت، ئەوان تۆ ناناسێنن. کاتێک بەناو ئاگردا دەڕۆیت، ناسوتێیت؛ گڕەکان تۆ ناگرن. چونکە من خوداوەندم، خودای تۆ، پیرۆزی ئیسرائیل، ڕزگارکەری تۆ (ئیشایا 43:2-3).
وەڵامی خودا بۆ ئێمە هەمان شێوەیە وەک لە سەردەمی داود و ئیشایادا. لەناو هەر باوەڕدارێکدا هێزێک هەیە کە ناتوانرێت بەسەریدا زاڵ بێت بە هیچ شتێک کە شەیتان، جنۆکەکانی، یان جیهان، بتوانن فڕێی بدەنە سەرمان. یەکێک لەناو ئێمەدایە کە گەورەترە، ڕۆحی پیرۆزی خودا، کە هێز دەدات بە باوەڕدار بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی دوژمن و زاڵبوون بەسەریدا.
ئێوە، ئەی منداڵە خۆشەویستەکان، لە خوداوەن و بەسەریاندا زاڵ بوون، چونکە ئەوەی لە ئێوەدایە گەورەترە لەوەی لە جیهاندایە (1 یۆحەننا 4:4)
زەبەلاحەکان لە ژیانماندا
لەوانەیە هەرگیز ناچار نەبین لە شەڕێکی مەرگیدا ڕووبەڕووی زەبەلاحێکی ڕاستەقینە ببینەوە، بەڵام هەموومان ناچار دەبین ڕووبەڕووی ئەو زەبەلاحە نادیارانە ببینەوە کە شەیتان دەیاننێرێت بۆ ستەمکردن و شکستپێهێنانی ئەوانەی کە دەیانەوێت دڵسۆز بن بۆ خودا. و هەندێک لە ئێمە ناچار دەبین ڕووبەڕووی نەیاری و چەوساندنەوە ببینەوە، کە هەڕەشەی بەرجەستەن و ترس و گومان و خەمۆکی دروست دەکەن.
وەڵامی خودا بۆ ئێمە چییە کاتێک لە ژیانماندا ڕووبەڕووی زەبەلاحەکان دەبینەوە، کاتێک بەناو ئاگری تاقیکردنەوە و تاقیکردنەوەدا تێدەپەڕین؟ زۆر بەڵێن لە وشەکەدا هەیە سەبارەت بە دڵسۆزی خودا بۆ ئێمە و چاودێری کردنی ئێمە. پێویستە دەست بەم بەڵێنانەوە بگرین، «دژی پیلانەکانی شەیتان بوەستین» (ئەفەسۆس 6:11) و بەدوای ڕێگەی دەربازبووندا بگەڕێین کە ئەو بەڵێنی داوە دابینی بکات:
هیچ تاقیکردنەوەیەک دەستی پێنەگەیاندووی جگە لەوەی کە بۆ مرۆڤ باوە. و خودا دڵسۆزە؛ ئەو ناهێڵێت لەوە زیاتر تاقیبکرێیتەوە کە دەتوانیت بەرگەی بگریت. بەڵام کاتێک تاقیدەکرێیتەوە، ئەو ڕێگەیەکی دەربازبوونیش دابین دەکات بۆ ئەوەی بتوانیت لەژێریدا بوەستیت (1 کۆرنسۆس 10:13). بەڵام تۆ، پیاوی خودا ... بەدوای ڕاستودروستی، خوداپەرستی، باوەڕ، خۆشەویستی، خۆڕاگری و نەرمونیانیدا بگەڕێ. شەڕی باشی باوەڕ بکە. دەست بە ژیانی هەتاهەتاییەوە بگرە کە بۆی بانگکرابوویت (1 تیمۆساوس 6:11-12).
