بەپێی فەرهەنگی لاهووتناسیی بەیکەر، وشەی «پەرستن» بە واتای «شایستەیی، ئاماژەدان بە شایستەیی تاکێک بۆ وەرگرتنی ڕێزێکی تایبەت بەپێی ئەو شایستەییە» دێت. زانای دیار، و. ئی. ڤاین، وتی بە واتای «ملکەچکردن، ڕێزگرتن – لە پرۆسکوونێئۆ ( پرۆس، بەرەو، و کوونێئۆ، ماچکردن) زۆرترین وشەیە بۆ پەرستن.» لە بنەڕەتدا، وشەکە بۆ هەر شتێکی بەنرخ بەکاردەهات، بەڵام وردە وردە بەکارهێنانەکەی تەنها بۆ پەرستنی خوداوەندەکان سنووردار بوو.
گرانبەها و قوربانیدان
یەکەم ئاماژەدان لە کتێبی پیرۆزدا بە پەرستن (و خۆشەویستی) لە پەیدابوون ٢٢دایە، کاتێک خودا ئیبراهیمی تاقی کردەوە و فەرمووی، «ئێستا ئیسحاقی کوڕی تاقانەکەت، کە خۆشت دەوێت، ببە و بڕۆ بۆ خاکی مۆریا، و لەوێ وەک قوربانی سووتاندن (قوربانییەک) پێشکەشی بکە.» ئیبراهیم گوێڕایەڵی کرد، و کاتێک گەیشتە شوێنی دیاریکراو بە خزمەتکارەکانی وت، «لێرە لەگەڵ گوێدرێژەکە بمێننەوە؛ من و کوڕەکە دەچینە ئەوێ و پەرستن دەکەین، و دەگەڕێینەوە بۆ لاتان» (پەیدابوون ٢٢:٢، ٥). سەرنج بدە کە ئەم پەرستنە گرانبەها دەبێت و پەیوەست دەبێت بە خۆشەویستییەکەی بۆ ئیسحاق.
داود ئەم بنەمایەی دەزانی کاتێک لە عەرووناوە ئاژەڵ و جۆگەلەی دەڕنانی کڕی وەک شوێنێک بۆ قوربانیکردن. «هەروەها قوربانیی سووتاندنیش بۆ یەزدانی خودام پێشکەش ناکەم بە شتێک کە هیچ تێچوویەکی بۆم نەبێت» (٢ ساموێل ٢٤:٢٤). داود ئەمەی وەک کردارێکی پەرستن دەبینی.
بە هەمان شێوە، مریەمیش «یەک پاوەند زەیتی زۆر گرانبەهای ناردینی هێنا، پێیەکانی عیسای چەور کرد، و پێیەکانی بە قژی خۆی سڕی. و ماڵەکە پڕ بوو لە بۆنی زەیتەکە» (یۆحەننا ١٢:٣). کردەی پەرستنەکەی گرانبەها بوو، و بەو کەسە درا کە خۆشی ویستبوو.
پۆڵس، لە نووسین بۆ باوەڕداران لە ڕۆما، ئەم بابەتانە بەیەکەوە دەبەستێتەوە: «بۆیە، برایان، بە بەزەییەکانی خودا داواتان لێدەکەم، کە جەستەی خۆتان وەک قوربانییەکی زیندوو، پیرۆز، پەسەندکراو بۆ خودا پێشکەش بکەن، کە خزمەتێکی ژیرانەی ئێوەیە» (ڕۆما ١٢:١). بەزەییەکانی خودا دەبێت خۆشەویستی بۆ ئەو لە دڵماندا دروست بکەن، و وەڵامەکەمان دەبێت پێشکەشکردنی جەستەمان بێت بەو وەک قوربانییەکی زیندوو. «خزمەتە ژیرانەکەی ئێوە» دەتوانرێت وەک خزمەتە ژیرانە، تێگەیشتوو، پەرستنکارانەکەمان وەسف بکرێت، چونکە «پەرستن» لە واتای ئەم وشانەدا جێگەی گرتووە. گەورەکەمان فێری کردین کە نکۆڵی لە خۆمان بکەین و ڕۆژانە خاچ هەڵبگرین و شوێنی بکەوین. وتراوە کە ڕزگاربوون هیچ تێچوویەکی نییە، بەڵام بوون بە قوتابی هەموو شتێکمان لێدەگرێت. «ئایا نازانن کە جەستەی ئێوە پەرستگای ڕۆحی پیرۆزە کە لە ئێوەدایە، کە لە خوداوە هەتانە، و ئێوە خاوەنی خۆتان نین؟ چونکە بە نرخێک کڕدراون؛ بۆیە خودا لە جەستە و ڕۆحی خۆتاندا شکۆدار بکەن، کە هی خودان» (١ کۆرنسۆس ٦:٢٠). ئەم کتێبە پیرۆزانە فێرمان دەکەن کە پەرستن دەبێت بە پیرۆزی بێت، پەسەندکراو بێت بۆ خودا و تەنها بۆ خودا بێت.
بە پیرۆزی
پەرستنەکەمان دەبێت لە ژیانێکەوە بێت کە پیرۆزە، چونکە خودا دەفەرموێت، «پیرۆز بن، چونکە من پیرۆزم» (١ پیتەر ١:١٦). زەبوور ٢٩:٢ دەڵێت، «شکۆمەندیی شایستەی ناوی یەزدان بدەن؛ یەزدان بپەرستن بە جوانیی پیرۆزی.» ئەگەر بە زانینەوە ڕێگە بدەین یان گوناه لە ژیانماندا بەنرخ بگرین، ئەوا ڕێگر دەبێت لە پەرستنەکەماندا، هەروەک چۆن ڕێگر دەبێت لە وەڵامدانەوەی نوێژەکانمان: «ئەگەر لە دڵمدا گوناه بەنرخ بگرم، یەزدان نایبیستێت» (زەبوور ٦٦:١٨).
پەسەندکراو بۆ خودا
عیسا بە ژنە سامیراییەکەی فەرموو، «کاتەکە دێت، و ئێستاش هاتووە، کاتێک پەرستکارانی ڕاستەقینە باوک بە ڕۆح و ڕاستی دەپەرستن؛ چونکە باوک بەدوای ئەوانەدا دەگەڕێت کە بەم شێوەیە دەیپەرستن» (یۆحەننا ٤:٢٣). پەرستن، وەک ستایش، باوکی ئاسمانیی خۆشحاڵ دەکات: «هەر کەسێک ستایش پێشکەش بکات شکۆمەندیم دەکات؛ و بەو کەسەی کە ڕەفتاری خۆی بە ڕاستی ڕێکدەخات، ڕزگاریی خودای نیشان دەدەم» (زەبوور ٥٠:٢٣).
یەکەم ئاماژەدان بە پەرستن لە پەیمانی نوێدا کاتێکە کە پیاوە ژیرەکان هاتن بەدوای پاشای تازە لەدایکبوودا: «ئەو کێیە کە وەک پاشای جولەکەکان لەدایک بووە؟ چونکە ئەستێرەکەی ئەومان لە ڕۆژهەڵات بینیوە و هاتووین بۆ پەرستنی» (مەتتا ٢:٢). چەند خۆشحاڵکەر بوو بۆ گەورە کاتێک «هاتنە ناو ماڵەکە، منداڵە بچووکەکەیان لەگەڵ مریەمی دایکی بینی، و کەوتنە سەر زەوی و پەرستنیان کرد. و کاتێک گەنجینەکانیان کردەوە، دیارییان پێشکەش کرد: زێڕ، بخوور، و موور» (مەتتا ٢:١١).
ئەم دیارییە گرانبەهایانە شایستەی ئەو کەسە بوون کە هێشتا وەک پاشای پاشاکان و گەورەی گەورەکان دەناسرێتەوە. زێڕ هێمای خوداوەندی و شکۆمەندیی ئەوە؛ بخوور یادمان دەخاتەوە لە بۆنی خۆشی ژیانی؛ موور، کە لە کاتی خاچ کێشانیدا پێی درا، هێمای ئازار و مردنی وێرانکەری ئەوە. پەرستن، ستایش و سوپاسگوزاری دەبێت هەموویان بەشێک بن لە ژیانی نوێژکردنمان.
تەنها بۆ خودا
شەیتان خودای ئەم سەردەمەیە، و خەڵکێکی زۆر دەیپەرستن بە چەمینەوە نەک تەنها لەسەر قوربانگاکانی خوداوەندە بەردینەکان، بەڵکو لەسەر ماددەپەرستی، وەرزش و خۆشییش. شەیتان تەنانەت بوێری ئەوەی هەبوو بە گەورەکەمان بڵێت، «هەموو ئەم شتانەم پێت دەدەم ئەگەر بکەویتە سەر زەوی و بمپەرستیت.» بەڵام عیسا پێی فەرموو، «لێم دوور بکەوە، شەیتان! چونکە نووسراوە، 'تۆ یەزدانی خودای خۆت دەپەرستیت، و تەنها ئەو خزمەت دەکەیت'» (مەتتا ٤:٩-١٠). سەرنج بدە کە گەورەکەمان لێرە پەرستن و خزمەت بەیەکەوە دەبەستێتەوە، وەک لە ڕۆما ١٢:١دایە.
پەرستن بریتییە لە پەرستنی دڵە ڕزگارکراوەکانمان کە شکۆمەندی دەدەن بە خودا بۆ هەموو ئەوەی کە هەیە، هەموو ئەوەی کە کردوویەتی، و هەموو ئەوەی کە هێشتا دەیکات. بۆ من لووتکەی پەرستن کاتێکە کە لەگەڵ باوەڕدارانی تردا لە هەموو ڕۆژێکی یەزداندا کۆدەبمەوە بۆ ستایش و پەرستن، و نان و جامەکە دەگرم بۆ یادکردنەوەی ئەو کەسەی کە خۆشم دەوێت و هەوڵ دەدەم خزمەتی بکەم. «بۆیە بە خێرایی لە گۆڕەکە هاتنە دەرەوە بە ترس و خۆشییەکی زۆرەوە، و ڕایانکرد بۆ ئەوەی هەواڵەکە بە قوتابییەکانی بگەیەنن. و کاتێک دەچوون بۆ ئەوەی بە قوتابییەکانی بڵێن، ئەوا عیسا چاوی پێیان کەوت، و فەرمووی، 'دڵخۆش بن!' بۆیە هاتن و بە پێیەکانیانەوە گرت و پەرستنیان کرد» (مەتتا ٢٨:٨-٩).
ڕزگارکەری هەستاوە شایستەی باشترین شتە کە دڵە ڕزگارکراوەکانمان دەتوانن پێشکەشی بکەن.
لە گۆڤاری ئوسترالیای مەسیحی، کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢، لەلایەن ئەلبێرت فەیروەزەر. بە مۆڵەت بەکارهاتووە.
