ھەڵوێستەکانی دڵ
سروشت و ڕەفتارمان بە ھەڵوێستە ناوەکییەکانمان دیاری دەکرێت کە پەرەیان پێدەدەین. ھەڵوێستەکانمان بەرامبەر ژیان کاریگەری لەسەر تەواوی کەسایەتی و ئەزموونەکانی ژیانمان ھەیە. «دڵێکی دڵخۆش ڕوخسار گەش دەکات، بەڵام دڵتەنگی ڕۆح دەشکێنێت... ھەموو ڕۆژەکانی ستەملێکراوان ناخۆشن، بەڵام دڵێکی گەشاوە ھەمیشە جەژنێکی بەردەوامی ھەیە» (پەندەکانی سلێمان ١٥:١٣،١٥ NIV).
دڵێکی دڵخۆش لە ڕوخسارێکی پێکەنیناوییەوە ڕەنگ دەداتەوە، بەڵام دڵێکی شکاو دەبێتە ھۆی بێھیوایی و نائومێدی. کەسی گەشبین ھەمیشە دڵتەنگ، خەمۆک، ترساو و نەرێنییە، لە کاتێکدا کەسی گەشبین ھەمیشە لەسەر شتەکان دەردەکەوێت و بە تەواوی چێژ لە ژیان وەردەگرێت.
خودا نیگەرانی ھەڵوێستەکانمانە. ئەو دەیەوێت بەرژەوەندییەکانی کەسانی تر لە پێش بەرژەوەندییەکانی خۆمانەوە دابنێین، ھەروەک چۆن مەسیح بۆ ئێمەی کرد، چونکە ئەگەر ھەڵوێستەکانمان ڕاست بن، ئەوا بە گشتی کردارەکانمان خۆیان چارەسەر دەکەن (فیلیپییەکان ٢:١-٥).
پێکھێنانی ھەڵوێستە ڕاستەکان
ھەڵوێستەکانمان بە تێگەیشتنمان دیاری دەکرێن. کتێبی پیرۆز دەڵێت: «ئەی برایانم، بە خۆشییەکی پاکی دابنێن کاتێک ڕووبەڕووی تاقیکردنەوەی جۆراوجۆر دەبنەوە، چونکە دەزانن کە تاقیکردنەوەی باوەڕتان خۆڕاگری پەرەپێدەدات» (یاقوب ١:٢-٣). کەواتە ئەو شتانەی کە دڵنیاین لێیان، کە دەیزانین و لێی تێدەگەین، کاریگەری لەسەر کاردانەوەکانمان ھەیە کاتێک بارودۆخی سەخت دروست دەبێت.
کێشە، سەختی و ئازار لە ھەندێک کاتدا تووشی ھەموومان دەبێت. مەیلی سروشتی ئێمە ئەوەیە کە بە ھەر نرخێک بێت خۆمانی لێ بپارێزین. بەڵام کتێبی پیرۆز پێمان دەڵێت: «دەزانین کە لە ھەموو شتێکدا خودا بۆ چاکەی ئەوانە کار دەکات کە خۆشیان دەوێت، ئەوانەی کە بەپێی مەبەستی ئەو بانگکراون» (ڕۆما ٨:٢٨).
تاقیکردنەوەکان بە شێوەی جۆراوجۆر دێن. دەتوانن لە ھەژاری، نادادپەروەری کۆمەڵایەتی یان نەخۆشییەوە بێن. ھەروەھا دەتوانن لە تاقیکردنەوەوە بێن. تاقیکردنەوەی جیاواز لە قۆناغی جیاوازی ژیاندا دێن. گەنجان کاتێک پێدەگەن، لە توانایاندا بۆ کۆنترۆڵکردنی ئارەزوو و حەزە سروشتییەکان تاقی دەکرێنەوە. کاتێک پیرتر دەبین، تاقیکردنەوەی جۆراوجۆر لەگەڵ زیادبوونی بەرپرسیارێتییەکاندا دێن، وەک دامەزراندن و دابینکردنی بژێوی خێزانمان. دایک و باوکایەتی دەتوانێت ئەزموونێکی سەرنجڕاکێش و پاداشتدار بێت، بەڵام زۆر تاقیکردنەوەشی لەگەڵدایە. کەسانی بەتەمەن لە تاقیکردنەوەکان بەدەر نین. کاتێک پیر دەبین، لەگەڵ زۆر شتدا خەبات دەکەین کە پێشتر بە ئاسانی دەمانتوانی بیانکەین. و شەڕی دژی گوناھ ئاسانتر نابێت کاتێک پیرتر دەبین.
کاتێک تاقیکردنەوەکان دێن، ڕەنگە ھەست بکەین کە کەم سوودی ھەیە لە بەردەوامبوون لە شتە ڕاستەکاندا، چونکە وا دەردەکەوێت کە پاداشتی چاکەیەکەی کە دەیکەین وەرناگرین. بەڵام وازھێنان تەنھا لەبەر ئەوەی فشار ھەیە، مانای لەدەستدانی ھەموو ئەو چاکەیەیە کە خودا لە تاقیکردنەوەکەدا بۆ ئێمەی داناوە. کتێبی پیرۆز دەڵێت تاقیکردنەوەکانمان ھەرگیز لە توانای باوەڕمان زیاتر نین (١ کۆرنسۆس ١٠:١٣).
بەڵام بۆچی تاقیکردنەوەکان بە خۆشییەکی پاک دابنێین، وەک چۆن یاقوب دەڵێت؟ چونکە ڕەسەنایەتی باوەڕمان تاقی دەکەنەوە و ھەروەھا وا دەکەن باوەڕمان گەشە بکات. تاقیکردنەوەکان بە بەرھەمھێنانی پێگەیشتنی ڕۆحی (مەبەستەکانی خودا بۆ ژیانمان بەدی دەھێنین) و بە تەواوکردنمان (ڕۆحی پیرۆز کار دەکات بۆ ئەوەی وەک مەسیحمان لێ بکات و کەسایەتی ڕزگارکەر لە ئێمەدا دووبارە بکاتەوە) بەرھەم دەھێنن.
ئەگەر داوای نیعمەت بکەین، دەبێت ئاگادار بین کە تایبەتمەندییەکانی نیعمەت – باوەڕ، ھیوا، ئارامگرتن و بێفیزی – تەنھا لە ڕێگەی تاقیکردنەوەکانەوە پێمان دەدرێن کە ئەم تایبەتمەندییانە پەرەپێدەدەن. ئێمە خۆشی لە خودی تاقیکردنەوەکە وەرناگرین، بەڵکو خۆشی لەو بەرھەم یان وانانە وەردەگرین کە لە تاقیکردنەوەکە دێن. ئەمە خۆشییەکە کە ڕۆحی پیرۆز دەیدات (ڕۆما ١٤:١٧).
دانایی کە لە ڕێگەی وشەی خوداوە بەدەستی دەھێنین، پێمان نیشان دەدات کە سوودێک کە لە تاقیکردنەوەیەکەوە وەریدەگرین، تا ڕادەیەکی زۆر بەندە بە ھەڵوێستمان بەرامبەری و ئەو ڕۆحەی کە پێی مامەڵە دەکەین. «ھیچ ڕاھێنانێک لەو کاتەدا خۆش دیار نییە، بەڵکو ئازاربەخشە. بەڵام دواتر، بەروبوومێکی ڕاستودروستی و ئاشتی بۆ ئەوانە بەرھەم دەھێنێت کە بەھۆیەوە ڕاھێنراون» (عیبرانییەکان ١٢:١١).
بەڵام ئەمە ھەمیشە ئاسان نییە. زۆرجار ھۆکاری ئەوەی کە لە مامەڵەکردنمان لەگەڵ سەختییەکاندا تێکدەچین، ئەوەیە کە دانایی کەممان ھەیە. بەختەوەرانە باوکێکی ئاسمانییمان ھەیە کە دڵخۆشە بە پێدانی دانایی پێمان. خودا دڵێکی دانا و تێگەیشتووی بە سلێمان بەخشی چونکە داوای لە خودا کرد (١ پاشایان ٣:٩). بە ھەمان شێوە دەبێت داوا بکەین بۆ ئەوەی وەریبگرین.
دڵ
ئایا دەزانیت کە دڵی مرۆڤ بە تێکڕا ١٠٠,٠٠٠ جار لە ڕۆژێکدا لێدەدات؟ ئەم ئەندامە تا ڕادەیەک بچووکە، بە قەد مشتێکی گرێدراو، لە خولەکی ڕابردوودا تەنھا ٥ بۆ ٦ لیتر خوێنی پەمپ کردووە و ئەوەش لە کاتێکدا کە تۆ پشوو دەدەیت.
دڵ پەمپێکی دووانەیە. لای ڕاست خوێن بەناو سییەکاندا پەمپ دەکات کە لەوێ ئۆکسجین وەردەگرێت و دوانەئۆکسیدی کاربۆن فڕێدەدات. لای چەپ خوێنی ئۆکسجیندار بەناو خوێنبەرەکان و بۆرییەکانی خوێندا پەمپ دەکات کە لەوێ ماددە خۆراکییەکان و ھۆرمۆنەکان وەردەگرێت و بەناو ١٠٠,٠٠٠ کیلۆمەتر موولوولەدا دەڕوات بۆ ئەوەی ھەموو خانەیەک لە ھەموو شانەیەک لە جەستەماندا خۆراک وەربگرێت. ئەمەیە کە ئێمە بە زیندوویی دەھێڵێتەوە.
کەواتە دڵ، جگە لەوەی بزوێنەرێکی سەرسوڕھێنەرە، بەڕاستی ئەندامی سەرەکییە بۆ ژیان. ئەمە ھاوکەوت نییە کە کتێبی پیرۆز دڵ وەک ھێمای ناوەندی بوونی کەسێک بەکاردەھێنێت. کتێبی پیرۆز زۆرجار ئاماژە بە دڵ دەکات بۆ باری ڕۆحی کەسی ناوەوە – شوێنی خۆشەویستی و سۆز، دانایی و تێگەیشتنمان.
دوای ئەوەی نوح لە کەشتییەکە ھاتە دەرەوە، خودا سەیری دڵی مرۆڤی کرد و بۆی دەرکەوت کە سەرچاوەی بیرۆکەی خراپە و گوناھکاری بەردەوامە (پیدایشی ٨:٢١). خراپە دەکرێت وەک ھەر شتێک پێناسە بکرێت کە دژی یاسا و ویستی خودا بێت. تاقیکردنەوە بە ئارەزووەکانی خۆمانەوە دەست پێدەکات، کە زۆریان توانای خراپەیان ھەیە. شەیتان مەیلی ئەوەی ھەیە بە دانانی نێچیرە بچووکەکان کە ئارەزووەکانمان دەوروژێنن، تاقیمان بکاتەوە. ئەگەر ئەم ئارەزووانە کۆنترۆڵ نەکرێن، گەشە دەکەن و گەشە دەکەن تاوەکو کۆنترۆڵمان دەکەن. ئەمەش بە ناچاری دەبێتە ھۆی گوناھ. کەواتە کاتی مامەڵەکردن لەگەڵ ئارەزوو لە سەرەتای خۆیدایە – وەک ژەنگ لە ئۆتۆمبێلێکدا.
یاقوب ١:٢١ دەڵێت کە دەبێت خۆمان لە ھەر شتێک ڕزگار بکەین کە دژی ڕاستودروستی بێت، چونکە دڵمان پیس دەکات. خودا دەیەوێت ژیانمان ڕاستودروستی پراکتیکی بەرھەم بھێنێت. بەڵام لە چیرۆکی جووتیارەکە (مەتتا ١٣:٣-٩،١٨-٢٣) دەزانین کە وەک کۆمەڵێک مەسیحی، دەتوانین ھەفتە لە دوای ھەفتە گوێ لە ھەمان فێرکاری کتێبی پیرۆز بگرین و ھەندێکیان لە ڕووی ڕۆحییەوە گەشە دەکەن لە کاتێکدا ھەندێکی تر کەم یان ھیچ پێشکەوتنێک ناکەن. ھەڵەکە لە تۆو یان وشەی خودادا نییە، بەڵکو لە باری جیاوازی خاکەکەدایە کە لە دڵماندا دەدۆزرێتەوە.
باری دڵمان دەتوانێت بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەری لەسەر شێوازی وەرگرتنی وشەی خودا ھەبێت. یاقوب ١:١٩-٢١ ئاماژە بە سێ ھەڵوێستی زیانبەخش دەکات: تووڕەیی، پیسی ڕەوشتی و خراپەی باو. ئێمە زۆرجار بەرامبەر خراپە بێھەست دەبین چونکە لە کۆمەڵگادا قبوڵ دەکرێت – ناپاکیی ھاوسەرگیری و خراپ بەکارھێنانی کات و موڵکی خاوەنکار تەنھا دوو نموونەی ئێستان. دەبێت ھەموو ستانداردەکانی جیھان لە ڕووناکایی وشەی خودادا تاقی بکەینەوە، ئەگەرنا دەتوانین خاکی دڵمان پیس بکەین و نەتوانین ئەو ژیانە ڕاستودروستە بژین کە خودا دەیەوێت. ھەروەک چۆن لەگەڵ حەزە دڵخوازەکانماندا دەکەین، دەبێت ھەوڵدان بۆ کوالیتی یان ڕاستودروستی بکەینە حەزێکی دڵخواز.
ھەڵسەنگاندنی دڵمان
باری دڵمان کاریگەری لەسەر شێوازی وەڵامدانەوەمان بۆ وشەی خودا ھەیە. کتێبی پیرۆز وەک ئاوێنەیەکە کە نیشانمان دەدات بەڕاستی چۆن دەردەکەوین. ئەگەر گرنگی بە شێوازی دەرکەوتنمان بدەین، ئەوا دڵنیا دەبینەوە کە ھەموو شتێک ڕاستە. بە ھەمان شێوە، کتێبی پیرۆز ڕاستی دەربارەی دڵمان ئاشکرا دەکات و پێمان دەڵێت ئەگەر شتێک ڕاست نەبێت. بینینی ڕۆحیمان بەندە بە دڵێکی پاکەوە (مەتتا ٥:٨). کەسێکی دڵپاک کەسێکە کە پاڵنەرەکانی ڕاستگۆن، بیرەکانی پیرۆزن و ویژدانی پاکە.
ڕێگەیەکی تر کە دەتوانین دڵمان پێ ھەڵسەنگێنین ئەوەیە کە چی دەڵێین. عیسا فەرمووی: «پیاوی چاک شتی چاک لەو چاکەیەی کە لە دڵیدا کۆکراوەتەوە دەردەھێنێت، و پیاوی خراپ شتی خراپ لەو خراپەیەی کە لە دڵیدا کۆکراوەتەوە دەردەھێنێت. چونکە لە لافاوی دڵییەوە دەمی قسە دەکات» (لۆقا ٦:٤٥).
ئەوەی زمانمان دەڵێت زیاترە لە تەنھا وشە، پەنجەرەیەکە بۆ دڵمان. خزمەتگوزارییەکەمان دەبێت خزمەتگوزارییەک بێت لە کەسایەتی. ئەوەی کە ئێمە کێین گرنگترە لە ھەر شتێک کە ھەرگیز بیڵێین یان بیکەین. ئەنجامی کۆتایی خزمەتگوزارییەکەمان بەوە دیاری دەکرێت کە لە دڵماندایە.
دڵێکی پاک
ئەو کەسانەی کە بەرەکەتەکانی خودا وەردەگرن، دەستی پاک، مێشکی بێگەرد، کردارەکانیان ڕاستودروست و بێ کەموکوڕی و دڵیان پاکە (زەبوورەکان ٢٤:٣-٤).
بەڵام چۆن دڵێکی پاک بەدەست دەھێنین؟ لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوەیە کە خۆی بچووک کردەوە و وەک مرۆڤێک ھاتە ئەم جیھانەوە. لە کاتێکدا لێرە بوو، ئەو کارەی تەواو کرد کە باوک ناردبووی بۆ ئەوەی بیکات. ئەو لە پێناوی گوناھەکانماندا مرد و سزای ئێمەی لەسەر خاچ دا. ئەگەر بەڕاستی باوەڕمان بەوە ھەبێت کە خودا لە مردووان ھەڵی ساندەوە، ئەوا لە سزای ھەمیشەیی ڕزگارمان دەبێت (ڕۆما ١٠:٩).
ئەمە نیعمەتی خودایە کە دڵێکی پاک لە ئێمەدا دروست دەکات (١ تیمۆساوس ١:٥). خۆشەویستی تەنھا دەتوانێت لە دڵێکی پاکەوە بڕژێت. دەبێت لەگەڵ مەسیحییەکاندا بین کە ژیانێکی پاک دەژین (٢ تیمۆساوس ٢:٢٢). کاتێک ڕزگار دەبین، ڕۆحمان پاک دەکرێتەوە، و یەکێک لە مەبەستەکانی ئەم کارەی خودا ئەوەیە کە بتوانین یەکترمان خۆش بوێت (١ پەترۆس ١:٢٢). بۆیە، لەبەر ئەوەی ئەمە مەبەستی خودایە، دەبێت بە دڵێکی پاکەوە بە گەرمی یەکترمان خۆش بوێت.
پاراستنی دڵێکی پاک
سێ ڕێگا ھەیە بۆ پاراستنی دڵێکی پاک. یەکەم، نوێژ دڵمان دەپارێزێت ھەروەک چۆن جاڵجاڵۆکەیەک لە ناوەڕاستی تۆڕەکەیدا. کاتێک بچووکترین مێش لە تۆڕەکەدا دەگیرێت، جاڵجاڵۆکەکە ھەستی پێدەکات و ڕاستەوخۆ دەیکوژێت. خودا عیسا بە قوتابییەکانی لە گەتسیمانی فەرموو کە نوێژ باشترین پارێزگاریمانە لە دژی تاقیکردنەوە (مەتتا ٢٦:٤١).
دووەم، دەبێت یەکترمان خۆش بوێت بە ھەوڵدان بۆ پەیوەندییە باشەکان. زۆر شت دەتوانن پەیوەندییەکانمان لەگەڵ یەکتردا تێکبدەن – وەک بێباکی بەرامبەر بە کەسانی تر و بۆچوونەکانیان، خاوی لە گوێگرتن، پەرۆشی بۆ خستنەڕووی بۆچوونی خۆمان، و لە ھەمووی خراپتر، تووڕەیی کە دەتوانێت پەیوەندییەک لە چەند چرکەیەکدا تێکبدات. ناتوانین لە پەیوەندییەکی ڕاستدا بین لەگەڵ خودا ئەگەر گرنگی بە دروستکردنی پەیوەندییە باشەکان لەگەڵ کەسانی تر نەدەین (١ پەترۆس ٢:١-٣).
سێیەم، ھەروەھا پێویستە وشەی خودا لە دڵماندا بە بێفیزییەوە قبوڵ بکەین. ناتوانین بە خۆپەرستی ھەڵبژێرین و بڵێین چی لە وشەکەی ئەو دەمانەوێت. بەڵکو دەبێت دەسەڵاتەکەی قبوڵ بکەین و ڕێگەی پێبدەین دادوەریمان بکات. لە کۆتاییدا، وشەی خودایە کە ڕزگاری کردووین. ئەوەی ئەو دەڵێت ھەمان شتە کە دەیکات.
بە یارمەتی خودا دەتوانین دڵێکی پاک پەرەپێبدەین و بیپارێزین.
