«خۆزگە دەخوازرێ بەوەی دەیخوێنێتەوە و بەوانەی گوێ لە وشەکانی ئەم پێشبینییە دەگرن و ئەوەی تێیدا نووسراوە بەجێی دەهێنن، چونکە کاتەکە نزیکە.» —بینین ١:٣ NKJV
کتێبی بینین دەربارەی حوکمەکان حەوت بەرەکەتیش باس دەکات ١ – لێکۆڵینەوەیەک لە خۆیدا کە من پێتان دەسپێرم. یەکەم لەم حەوت بەرەکەتە بە خوێندنەوەی کتێبی پیرۆزەوە بەستراوەتەوە.
لە سەردەمی کتێبی پیرۆزدا تەنانەت خوێندنەوەی تایبەتیش بەزۆری بە دەنگی بەرز دەکرا، وەک ئەوەی کەسێکی خەسێنراو، کاربەدەستێکی باڵای شاژن کانداس، کردی کاتێک ئیشایای دەخوێندەوە لە ڕێگەی گەڕانەوەی لە ئۆرشەلیمەوە بۆ ئەسیوپیا (کردارەکان ٨:٢٦-٣٥). کاری «خوێندنەوە» (یۆنانی: anaginosko) بەزۆری ئاماژە بە خوێندنەوەی بە دەنگ دەکات (ئایەتی ٣٠) – خوێندنەوە لە شوێنی گشتیدا بۆ ئەوەی ئەوانی تر گوێیان لێ بێت، بەتایبەتی ئەو کەسانەی کە ناتوانن بخوێننەوە یان چونکە هیچ کۆپییەکی تری دەقەکە بە ئاسانی بەردەست نییە. گەورە عیسا زۆرجار بە گشتی لە کەنیسەکان یان لە بۆنەکانی تردا دەیخوێندەوە.
خوێندنەوەی وشەی خودا دەبێتە هۆی ئەوەی خوێنەر بەرەکەتدار بێت. جا کەسێک بە دەنگی بەرز بخوێنێتەوە یان بە بێدەنگی، لە چاوی خودادا بەرەکەتدارە (بینین ١:٣). ئەمە یەکەم بەها یان سوودی خوێندنەوەی کتێبی پیرۆزە. بەڕوونی، خودا دەیەوێت ئێمە بە سەرنج و وریاییەوە بخوێنینەوە، ئامادە بین بۆ گوێڕایەڵی. بەو شێوازە بیرکردنەوەیە، خوێنەر – و گوێگران، ئەگەر ئەوانیش هەمان هەڵوێستیان هەبێت – دەتوانن بیرەکانی خودا تێبگەن.
لە بەرامبەردا، زۆرێک لە سەرکردە جولەکەکان چاویان داخراو بوو، گوێیان گیرابوو و دڵیان ڕەق ببوو، یان داپۆشرابوو، کاتێک کتێبی پیرۆزیان دەخوێندەوە یان گوێیان لێ دەگرت (کردارەکان ٢٨:٢٦). کاتێک دەیانخوێندەوە یان گوێیان لێ دەگرت، بەبێ تێگەیشتنێکی دروست بوو بەهۆی حوکمی خودا بۆ ڕەقبوون (ئیشایا ٦:٩)، کە تا ئێستاش کاریگەری هەیە (٢ کۆرنسۆس ٣:١٤). ئەمە ڕوون دەکاتەوە بۆچی ڕابی نیکۆدیمۆسی زۆر باش فێرکراو نەیتوانی تێبگات عیسا چی دەڵێت (یۆحەننا ٣:١٠). هەمان شت بۆ شاول تارسۆسی زۆر خوێندەوار ڕاست بوو کاتێک خودا لە ئاسمانەوە بۆی دەرکەوت. خودا شاول کوێر کرد و ئەنانیاسی نارد بۆ ئەوەی دەست لە چاوەکانی شاول بدات، کە پاشان قڵیشەکانی لێ کەوتە خوارەوە. دەستی چاککەرەوەی خودا، بە بەکارهێنانی دەستی ئەنانیاس، کاریگەری لەسەر شاول هەبوو – جەستەیی، ڕەوشتی و ڕۆحی – کە وای لێ کرد ببینێت (کردارەکان ٩:١-٢٠). زۆر کەس کە وشەی خودا دەخوێننەوە یان گوێیان لێ دەگرن، بەڕاستی «گوێیان لێ نییە»، مەگەر تۆبە بکەن و ڕوو بکەنە خودا (٢ کۆرنسۆس ٣:١٦) و پرۆسەیەکی گۆڕانکاری دەست پێ بکەن.
بەشی دووەمی بەرەکەتەکە کە لە بینین ١:٣ دا هەیە گوێگرتنە لە وشەی خودا – گوێگرتن بە مەبەستی جێبەجێکردنی ئەو وشەیەی کە خوێندرایەوە. ئەم بابەتە بە توندی بە بەشی سێیەمی ئایەتەکە بەستراوەتەوە: بۆ «پاراستنی٢ ئەو شتانەی کە تێیدا نووسراون.» لەبەر ئەم هۆکارە خودا بە قوتابییەکانی فەرموو، دوای ئەوەی پێیەکانیانی شوشت، «ئەگەر ئەم شتانە بزانن، خۆزگە دەخوازرێ بە ئێوە ئەگەر ئەنجامی بدەن» (یۆحەننا ١٣:١٧). دواتر نێردراو یاقوب، نیوە برای خودا عیسا، نووسی، «ببنە جێبەجێکارانی وشەکە، نەک تەنها گوێگر، خۆتان هەڵدەخەڵەتێنن» (یاقوب ١:٢٢).
گوێگرتن بۆ ئەنجامدانی وشەی خودا بابەتێکی پەلەیە ، «چونکە کاتەکە نزیکە» (بینین ١:٣). خودا لە هەر کاتێکدا بێت دەتوانێت بێت (١ تەسەلۆنیکی ٤:١٤-١٨)، هەروەها حوکمی خوداش دێت، بۆیە گوێگرتن و ئەنجامدانی وشەکەی دەبێت لە پێشینەی سەرەکیدا بێت. جگە لەوەش، ئەگەر کەسێک گوێ بگرێت و گوێڕایەڵی نەکات، ئەمە لێکەوتەی دەبێت لە ژێر حوکومەتی ڕەوشتی خودادا، چونکە ئەو کەسە سزا دەدات (غەلاتییەکان ٦:٧). لەبەر ئەم هۆکارە پۆڵس بۆ باوەڕدارە گەنجەکانی تەسەلۆنیکا نووسی، «بە خودا فەرمانتان پێ دەکەم کە ئەم نامەیە بۆ هەموو برایانی پیرۆز بخوێنرێتەوە» (١ تەسەلۆنیکی ٥:٢٧). نێردراو پۆڵس گرنگی خوێندنەوەی وشەی خودای بە گشتی بۆ ئەوانەی کە بە ناوی خودامان عیسا کۆببوونەوە، تێگەیشت، و ئەوانی خستە ژێر سوێندێکی پیرۆزەوە بۆ ئەوەی بەڕاستی نامەکەی بخوێننەوە، کە بە ئیلهامی ڕۆحی خودا نووسرابوو. چ وانەیەک بۆ ئێمە: وشەی خودا بە سووک سەیر مەکە.
پێش ئەوەی زیاتر بڕۆین، ئاماژە بە یۆحەننا ٢٠:٣١ دەکەم، کە دەڵێت، «ئەمانە نووسراون بۆ ئەوەی باوەڕ بهێنن کە عیسا مەسیحە، کوڕی خودا، و بە باوەڕهێنان ژیانتان هەبێت بە ناوی ئەودا.» گرنگ نییە چەند دەخوێنیتەوە یان گوێت لێ دەبێت، یەکەم داواکاری کە خودا لەبەردەم هەموو کەسێکدا دایدەنێت ئەوەیە کە باوەڕ بهێنێت بەوەی ئەو کێیە، متمانەی پێ بکات و گوێڕایەڵی بکات، و پەیوەندییەکی کەسی و بەردەوام لەگەڵیدا پەرە پێ بدات.
نموونەکانی خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز لە پەیمانی کۆن
«پاشان کتێبی پەیمانەکەی وەرگرت و لەبەردەم خەڵکدا خوێندییەوە. ئەوانیش گوتیان: «هەموو ئەوەی خودا فەرموویەتی، ئێمە دەیکەین و گوێڕایەڵ دەبین.» —دەرچوون ٢٤:٧
موسا ڕێنماییەکانی لە خوداوە وەرگرتبوو و نووسیبوونی، لەوانەش دە فەرمانەکە. پاشان خودا بە موسای فەرموو کە ئەم دەقە بۆ خەڵک بخوێنێتەوە، دوای ئەوە ئەوان شایەتییان دا لەسەر ئامادەییان بۆ گوێڕایەڵی. ئەوان هێشتا فێر نەببوون ئەوەی کە نێردراو پۆڵس، کە زۆر دواتر ژیا، زانی، و گوتی، «دەزانم کە لە مندا (واتە، لە جەستەمدا) هیچ شتێکی باش نیشتەجێ نییە» (ڕۆما ٧:١٨). «یاساکە پیرۆزە، و فەرمانەکە پیرۆز و دادپەروەر و باشە» (ئایەتی ١٢).
ڕێزگرتن لە مافەکانی خودا هەمیشە لە پێشینەدایە! بەڵام پاشان دەبینین کە پێویستمان بە یارمەتی ئەوە بۆ جێبەجێکردنی بیرەکانی. مەسیحییەکان لە ژێر یاسای موسادا نین وەک ئیسرائیل، کە تەنانەت بە باشترین هەوڵەکانیشیان نەیتوانی بیپارێزن. بە گەڕانەوە بۆ دواوە، تەنها خودا عیسا توانی ویستی خودا بە تەواوی جێبەجێ بکات، تەنانەت مرد بۆ ئەوەی ببێتە قوربانی لە جێگەی ئەوان و ئێمە (غەلاتییەکان ٣:١٣؛ ٢ کۆرنسۆس ٥:٢١).
مەسیحییەکان باوەڕیان بە مەسیح و کارەکەی هەیە چونکە سەر بە کۆمەڵێکی نوێن، کە خودا لە نێوان جولەکە و ناجولەکەکاندا هەڵیگرتوون و خستوونیەتە ژێر یاسای مەسیحەوە (غەلاتییەکان ٦:٢). ڕۆحی پیرۆز، کە لە باوەڕداران نیشتەجێیە، یارمەتیدەریانە (یۆحەننا ١٤:١٦). خودا مەسیحیشی داوە، کە لەسەر زەوی وەک نموونەیەکی تەواو بۆ باوەڕداران ژیا، وەک یارمەتیدەریان (عیبرانییەکان ١٣:٦، ٢:١٨). بەم شێوەیە، ئەو لەواندا کار دەکات لەو شکۆمەندییەی کە ئێستا تێیدایە. ئەمە وای لێ دەکات بیرەکانی جێبەجێ بکەین، بۆ ئەوەی داواکارییە ڕاستودروستەکانی خودا جێبەجێ بکرێن، یان پەیڕەو بکرێن، لەلایەن ئەوانەی کە خودایان خۆش دەوێت و لە هاوبەشی لەگەڵیدا دەڕۆن (ڕۆما ٨:٣-٤).
«و لەگەڵیدا دەبێت، و هەموو ڕۆژانی ژیانی دەیخوێنێتەوە، بۆ ئەوەی فێر بێت لە خودای خۆی بترسێت و وریابێت لە جێبەجێکردنی هەموو وشەکانی ئەم یاسایە و ئەم فەرمانانە.» —دانیشتن ١٧:١٩
لە دڵی خودادا بوو کە پادشایەک بداتە گەلەکەی، بۆیە فەرمانی بە موسا کرد کە ئەوەی پادشا دەبێت بیکات بینووسێتەوە. یەکێک لەم ڕێنماییانە ئەوە بوو کە پادشا دەبێت کۆپییەکی یاساکە بنووسێتەوە. خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز دەبوو لە پێشینەی سەرەکی پادشاکانی ئیسرائیل بێت، بەڵام بەداخەوە ئەمە پشتگوێ خرا. کاتێک پادشا بەپێی بیرەکانی خودا هات، وەک لە مەتتا دا خراوەتەڕوو، شەیتان سێ جار تاقیی کردەوە، بەڵام خودا عیسا وەڵامی دایەوە (مەتتا ٤:٤،٧،١٠) بە گێڕانەوە لەو کتێبەی کە هەر پادشایەک دەبوو بۆ خۆی کۆپی بکات (دانیشتن ١٧:١٨، ٨:٣، ٦:١٦،١٣؛ هەروەها بڕوانە دەرچوون ٢٥:٢١).
«کاتێک هەموو ئیسرائیل دێن بۆ ئەوەی لەبەردەم خودای خۆتاندا دەربکەون لەو شوێنەی کە ئەو هەڵی دەبژێرێت، ئێوە ئەم یاسایە لەبەردەم هەموو ئیسرائیلدا بە گوێیاندا دەخوێننەوە.» —دانیشتن ٣١:١١
یاساکە بە گشتی بۆ خەڵکیش خوێندرایەوە.
«ئەم کتێبی یاسایە لە دەمت دوور نەکەوێتەوە، بەڵکو شەو و ڕۆژ تێیدا بیر بکەرەوە، بۆ ئەوەی وریابیت لە جێبەجێکردنی هەموو ئەوەی تێیدا نووسراوە. چونکە ئەوکاتە ڕێگەت سەرکەوتوو دەبێت، و ئەوکاتە سەرکەوتنێکی باشت دەبێت.» —یۆشوا ١:٨
«... دواتر هەموو وشەکانی یاساکەی خوێندەوە، بەرەکەتەکان و نەفرەتەکان، بەپێی هەموو ئەوەی کە لە کتێبی یاساکەدا نووسراوە. هیچ وشەیەک لە هەموو ئەوەی موسا فەرمانی پێ کردبوو نەبوو کە یۆشوا لەبەردەم هەموو کۆمەڵگەی ئیسرائیلدا نەیخوێندبێتەوە، لەگەڵ ژنان، منداڵە بچووکەکان، و نامۆکان کە لە نێوانیاندا دەژیان.» —یۆشوا ٨:٣٤
یۆشوا ڕێنمایی کرابوو کە کتێبی پیرۆز بۆ خۆی بخوێنێتەوە و بیر لێ بکاتەوە، کە دواتر لەگەڵ هەموو خەڵکی ئیسرائیلدا هاوبەشی پێ کرد.
هەرچەندە ئێمە، باوەڕداران لە سەردەمی نیعمەتدا، بە فەرمی لە ژێر یاسای موسادا نین، بە دڵنیاییەوە لەم نموونانەوە فێر دەبین کە چەند گرنگە وشەی خودا بە ڕێک و پێک بخوێنینەوە، جا بە تایبەتی بێت، وەک خێزانێک، یان کاتێک لەگەڵ گەلی خودا کۆ دەبینەوە. لە چەندین بەشی کردارەکانەوە فێر دەبین کە یاساکە لە کەنیسەکاندا دەخوێندرایەوە کاتێک خەڵک کۆ دەبوونەوە. ئەم جۆرە خوێندنەوەیە لە سەردەمی موساوە دەکرا کاتێک «کتێبەکەی ... بە گوێی خەڵکدا» خوێندەوە (دەرچوون ٢٤:٧). کاتێک ئەو کتێبە پیرۆزانە بۆ ئەوانەی لە کەنیسەکاندا بوون ڕوون دەکرانەوە و بەشەکان نیشان دەدران کە پەیوەندییان بە عیسای مەسیحەوە هەیە، زۆر کەس پەیامی خودا و نێردراوەکانی ڕەت کردەوە. سەرەڕای ئەوەش، لە نزیکەی هەموو شوێنێکدا پاشماوەیەک لە باوەڕدارانی ڕاستەقینە هەبوو، وەک ئەمڕۆش وایە.
چۆن وەڵامی خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز دەدەینەوە – قبوڵ یان ڕەتکردنەوە؟
کتێبی پیرۆز چەندین ڕاپۆرت دەدات دەربارەی ئەوەی چۆن وشەی خودا لە ڕۆژانی داڕماندا دووبارە خرایەوە نێو گەلەکەی. یەکێک لە نموونەکان ئەوەیە کاتێک سەرۆکی کاهین حیلکیا کتێبەکەی٣ دۆزییەوە لە کاتی نۆژەنکردنەوەی پەرستگاکەدا. ئەمە کاریگەری لەسەر شافان، نووسەری پادشا، هەبوو کە پەڕاوەکەی پێ دا؛ پادشا یۆشیا، کە پاشان بووژانەوەیەکی ڕاستەقینەی دەست پێ کرد؛ و یەرمیا، کە لەو ڕۆژانەدا دەژیا (٢ پادشایان ٢٢؛ یەرمیا ١٥:١٦). پادشا «هەموو وشەکانی کتێبی پەیمانەکەی خوێندەوە کە لە ماڵی خودادا دۆزرابووەوە» (٢ پادشایان ٢٣:٢)، کە بووە هۆی بووژانەوەیەکی گەورە و گەڕانەوە بۆ خودا.
بەڵام، چەند ساڵێک دواتر، دوای ئەوەی یۆشیای دڵسۆز کۆچی دوایی کرد، یەکێک لە کوڕەکانی، یەهۆیاقیم، هیچ ڕێزێکی بۆ وشەی خودا نەبوو چونکە خودا و پێغەمبەرەکەی یەرمیای سووکایەتی پێ دەکرد. کاتێک پەڕاوەکە – کە خودا دابووی، یەرمیا دیکتەی کردبوو و باروخ تۆماری کردبوو – بۆ پادشا خوێندرایەوە، ئەو بەش بە بەش بڕییەوە، و پارچەکانی فڕێ دایە ناو ئاگرەکە (یەرمیا ٣٦). چەند ترسناکە! ئەم وەڵامدانەوانە بۆ خوێندنەوەی گشتی وشەی نووسراوی خودا زۆر جیاوازن: لەلایەن هەندێکەوە قبوڵ کراوە، لەلایەن ئەوانی ترەوە ڕەت کراوەتەوە. ئەم شتانە بۆ ئاگادارکردنەوە و هاندانمان نووسراون (١ کۆرنسۆس ١٠:٦،١١-١٣).
چۆن خودا خوێندنەوەی وشەکەی بەکار دەهێنێت
کتێبی ئەستێرە کۆنترۆڵی خودا بەسەر ڕووداوەکاندا نیشان دەدات، بەتایبەتی لە کاتە سەختەکاندا بۆ گەلەکەی. تەنها پێش ئەوەی هامانی خراپەکار پلانی تۆڵەسەندنەوە و کوشتنی مۆردەخای دابنێت، خودا وای کرد پادشا ئەحەشڤێرۆش خەوی لێ نەکەوێت. چیرۆکێک بۆی خوێندرایەوە دەربارەی ئەوەی چۆن هەمان مۆردەخای ژیانی پادشای ڕزگار کردبوو (ئەستێرە ٦:١-٣). ئەگەر خودا بتوانێت نووسینەکانی مرۆڤ بەکار بهێنێت بۆ یارمەتیدانی گەلەکەی، چەند زیاتر وشەی نووسراوی خۆی بەکار دەهێنێت بۆ ڕێنماییکردن و پاراستنی خۆی!
نموونەی ئەمەش لە عەزرا و نەحەمیا دەدۆزینەوە. هەردوو کتێبەکە ڕووداوگەلێک تۆمار دەکەن کە نزیکەی هەمان کاتی ئەستێرە ڕوویان داوە. پاشماوەکە کە لە دیلی بابلییەوە گەڕابوونەوە بۆ ئۆرشەلیم لە لانیکەم سێ قۆناغی جیاوازدا ڕووبەڕووی زۆرێک لە ئاستەنگەکان ببوونەوە. عەزرا، کاهینێکی دڵسۆز لە هێڵی خێزانی سەرۆک کاهینەکان، کتێبی یاساکەی لەبەردەم هەموو خەڵکدا خوێندەوە. خودا وشەکەی بەکار هێنا بۆ ئەوەی ئەوانەی گوێیان لێ دەگرت بەرەو تۆبە، خۆبەدەستەوەدان و نۆژەنکردنەوە ببات (نەحەمیا ٨-٩). چەند ساڵێک دواتر، نەحەمیا، کە دیوار و دەروازەکانی نۆژەن کردبووەوە، گەڕایەوە لای پادشای فارس وەک ئەوەی بەڵێنی دابوو.
دواتر، دوای گەڕانەوە بۆ ئۆرشەلیم، نەحەمیا بینی کە شتەکان کەم و کوڕیان هەیە، یان وەک ئەوەی دەبوو نەبوون. ئەو دووبارە وشەی خودای ناساندەوە (نەحەمیا ١٣:١)، و وشەکە بە دروستی لەسەر دۆخە جیاوازە سەختەکان جێبەجێ کرا. پاشان ئەوان پشتیوانی خودایان ئەزموون کرد. دووبارە، ئەمە بەو مانایە نییە کە دەبێت خۆمان بخەینە ژێر یاسای موسا وەک ئەوان پێویستیان بوو بیکەن. بەڵام ئەم نموونانە نیشانمان دەدەن کە لە هەموو دۆخێکدا پێویستە وشەی خودا بگەڕێین و جێبەجێی بکەین، بە گوێڕایەڵی و بە یارمەتی ئەوەوە.
کاتێک خودا عیسا خزمەتی گشتی خۆی دەست پێ کرد، گەڕایەوە شارۆچکەکەی خۆی و لە کەنیسەی ناسرەدا لە ئیشایا خوێندییەوە (لۆقا ٤:١٦-٢١). ئیشایا بە ئەگەری زۆرەوە ئەو بەشە بوو کە سەرۆکی کەنیسەکە بۆ ئەو ڕۆژە دیاری کردبوو، بەڵام ئەم ڕووداوە نیشان دەدات کە خودا کۆنترۆڵی هەموو شتێک دەکات و ئەو تەنانەت کاتێک شتێک بەپێی بیرەکانی نییە، زاڵ دەبێت. بەشی کتێبی پیرۆز کە خودا عیسا خوێندییەوە ئاماژە بە کۆنترۆڵی ئەو دەکات چونکە لە ناوەڕاستی ئایەتێکدا وەستا (ئیشایا ٦١:٢). پاشان ڕوونی کردەوە کە ئەم کتێبە پیرۆزە تایبەتە لەو ڕۆژەدا جێبەجێ کرا، تا ئەو خاڵەی لە ئایەتەکەدا کە ئەو خوێندنەوەی وەستاندبوو. خودا عیسا بەشی دووەمی ئایەتەکەی دەربارەی ڕۆژی تووڕەیی نەخوێندەوە، کە ئاماژە بە ڕۆژێکی داهاتوو دەکات کە دوای کۆتایی هاتنی سەردەم، یان ڕۆژی، نیعمەت دێت. وشەکە چەند وردە!
ئەمڕۆ ڕۆژی نیعمەتە کە تێیدا خەڵک دەتوانن ڕزگار ببن (٢ کۆرنسۆس ٦:٢). ئایا تۆ ڕزگار بوویت، خوێنەری بەڕێز؟
خەڵکی ناو کەنیسەکە سەرەتا ئەوەیان بەدڵ بوو کە گوێیان لێ بوو (لۆقا ٤:٢٢). بەڵام کاتێک لە نموونەکانەوە تێگەیشتن کە خودا دای بە دەربارەی گەیشتنی نیعمەتی خودا بە ناجولەکەکان، زۆر تووڕە بوون – تا ڕادەی ئەوەی دەیانویست دەستبەجێ خودا بکوژن. ئەگەر خەڵک نیعمەتی خودا بۆ خۆیان ڕەت بکەنەوە، نایانەوێت بگاتە ئەوانی تر (بڕوانە ١ تەسەلۆنیکی ٢:١٥-١٦).
دەرئەنجام
باوەڕداران بە ئاسانی دەتوانن بیانوو بدۆزنەوە بۆ ئەوەی وشەی خودا نەخوێننەوە یان جێبەجێی نەکەن. لەوانەیە بڵێن، «تێگەیشتنی زۆر قورسە،» «جێبەجێکردنی زۆر سەختە،» یان «تەنها بۆ چینێکی خوێندەواری دیاریکراوە.» هۆکارەکان دەتوانرێت زیاد بکرێن. بەڵام با ئەوە بکەین کە زەبوور ١:١-٣ باسی دەکات دەربارەی ڕۆیشتن لەگەڵ خودا، خوێندنەوە و بەهای وشەکەی: «خۆزگە دەخوازرێ بەو پیاوەی کە بە ڕاوێژی بێدینان ناڕوات، و لە ڕێگەی گوناهباراندا ناوەستێت، و لە کورسی گاڵتەجاڕاندا دانانیشێت؛ بەڵکو دڵخۆشییەکەی لە یاسای خودادایە، و شەو و ڕۆژ تێیدا بیر دەکاتەوە. ئەو وەک دارێک دەبێت کە لەسەر ڕووبارەکانی ئاو چێندراوە، کە بەرهەمەکەی لە وەرزی خۆیدا دەدات، کە گەڵاکەشی سیس نابێت؛ و هەرچی بکات سەرکەوتوو دەبێت.»
بیرکردنەوە بەو مانایە نییە کە مێشکت بەتاڵ بکەیتەوە، وەک ئەوەی خەڵک ئەمڕۆ فێری دەکەن. بەڵکو ئەوەیە کە سەرقاڵ بیت بە وشەکە و نووسەرەکەی، چێژ وەرگرتن لە پەیوەندییەکی زیندوو لەگەڵیدا بە هێزی ڕۆحی پیرۆز و گوێڕایەڵی بۆ وشەکە. پاشان ئێمە «لە نیعمەت و زانینی خودا و ڕزگارکەرمان عیسا مەسیحدا گەشە دەکەین» (٢ پەترۆس ٣:١٨).
تێبینییەکان
- بینین ١:٣، ١٤:١٣، ١٦:١٥، ١٩:٩، ٢٠:٦، ٢٢:٧،١٤.
- کاری «پاراستن» (یۆنانی: tereo) ٧٠ جار لە پەیمانی نوێدا دێت. هەمان چەمک زۆر زیاتر لە پەیمانی کۆندا دەدۆزرێتەوە، زۆرجار بە جێبەجێکردنی وشەی خوداوە بەستراوەتەوە.
- ئەمە لەوانەیە ئەو کتێبە بووبێت کە پادشا دەبوو کۆپی بکات، کە موسا ئاماژەی پێ کردبوو (دانیشتن ١٧:١٨)، یان ئەوەی کە بۆ هەموو خەڵک خوێندرایەوە (یۆشوا ٨:٣٤).
