پێشەکی
دوو زەبور، ١٧ و ٨٦، ناونیشانیان «نوێژ»ە. وشەی «نوێژ» (عیبری تێفیلا) ٧٧ جار لە کتێبی پیرۆزی عیبریدا بەکارهاتووە.
لە نوێژەکەی زەبوری ١٧ و بە باوەڕەوە، داود خۆی خستە بەردەم یەزدان، داوای لێکرد گوێی لێبگرێت و دەستوەردان بکات بۆ بەرگریکردن لە دۆزەکەی. داود ڕاستودروستی و پیرۆزی خودای ناسیوە، و خۆی ڕادەستی پێوەرەکانی کردووە چونکە دەیویست لەگەڵ خودا ڕاستودروست بێت. بە پێچەوانەی کردار و ڕێگاکانی پیاوان و ئەوانەی دژی خودان، داود هەوڵیدا لە ڕێگای خودا لانەدات، نە بە قسە و نە بە کردار. بانگی یەزدانی کرد، دڵنیا بوو کە خودا وەڵامی دەداتەوە. داود نوێژی کرد کە یەزدان وەک گلێنەی چاوی خۆی بیپارێزێت و لە ژێر سێبەری باڵەکانی خۆیدا بیهێڵێتەوە، دوور لەوانەی دژی دەوەستنەوە. ئەمانە خەڵکانێکی توندوتیژ و لووتبەرز بوون، بە پێچەوانەی ئەوانەی کە خاوەنی سیفەتەکانی قوتابییە ڕاستەقینەکانن (بڕوانە مەتتا ٥:٣-٩). لە تەنگانەیدا، داود داوای دەستوەردانی خودای کرد، متمانەی بەو هێشتەوە و دڵنیا بوو کە ڕۆژێک لەگەڵ ئامادەبوونی یەزدان لە جیهانی زیندووبوونەوەدا ڕازی دەبێت.
ئایەتێکی سەرەکی
لە ناوەڕاستی ئەم نوێژەدا ئایەتی ٧ دەدۆزینەوە، کە تەنها لە شەش وشە پێکهاتووە لە زمانی عیبریدا. ئەم وشانە وەک مرواری وان کە دەوڵەمەندییەکی گەورە نیشان دەدەن. دوو وەرگێڕان لەگەڵ دەقی عیبری بەراورد بکە:
وەرگێڕانی پاشا جەیمسی نوێ «خۆشەویستییە سەرسوڕهێنەرەکەت بە دەستی ڕاستت نیشان بدە، ئەی تۆی کە ئەوانەی متمانەیان پێتە لەوانەی دژیان دەوەستنەوە ڕزگار دەکەیت.»
کتێبی پیرۆزی ستانداردی نوێی ئەمریکی «بە سەرسوڕهێنەری خۆشەویستییە سەرسوڕهێنەرەکەت نیشان بدە، ئەی ڕزگارکەری ئەوانەی پەنا دەبەنە بەر دەستی ڕاستت لەوانەی دژیان دەوەستنەوە.»
دەقی عیبری «بە سەرسوڕهێنەری خۆشەویستییە سەرسوڕهێنەرەکەت نیشان بدە، تۆی کە ئەوانەی متمانەیان پێتە لە دوژمنەکانیان ڕزگار دەکەیت (وشەیی: لەوانەی دژیان دەوەستنەوە بە [یان، «لە»] دەستی ڕاستت.»
لە ستوونی سێیەمدا، وشە ئینگلیزییەکان لە هەر سندووقێکدا لە یەک وشە لە دەقی عیبری وەرگێڕدراون.
چەند تێڕامانێک
با چەند بیرۆکەیەک تاوتوێ بکەین کاتێک ئەم ئایەتە نایابە تاوتوێ دەکەین، بە بەکارهێنانی دەقی عیبری وەک ڕێبەرێک.
من دەڵێم «نایاب» چونکە نوێژەکەی داود «خۆشەویستییە سەرسوڕهێنەرەکەت نیشان بدە» بە توندی پەیوەستە بە وشەی عیبری بۆ «نایاب» کە ڕەنگە وەک «سەرسوڕهێنەر»یش وەرگێڕدرێت. کتێبی پیرۆز تەنها لە پەیوەندیدا بە خوداوە بەکاری دەهێنێت. ڕەگی ئەم وشەیە ٩٨ جار (یان ٧ × ١٤) لە کتێبی پیرۆزی عیبریدا، بە چەندین شێوە ڕوودەدات. یەکێکە لە ناوەکانی یەزدان و مەسیح و لە وشە ئینگلیزییەکانی موعجیزە، سەرسوڕهێنەر، نایاب و سەرسوڕهێنەردا هەیە. نوێژەکەی داود ئاماژە بەو ئارەزووە دەکات کە خودا خۆی بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر نیشان بدات، بەپێی ئەوەی کە کێیە و لە ناوی «نایاب»دا دەربڕدراوە (ئیشایا ٩:٦؛ بەراورد بکە لەگەڵ دادوەران ١٣:١٨).
وشەی دووەمی عیبری ئاماژە بە پەیوەندییەک دەکات لە نێوان ئەوەی خودا دەیکات و ئەوەی کە هەیە: خودا باشە و باشییەکەی دەربڕی ئەوەیە کە کێیە. خودا دەیەوێت ئەوانەی باوەڕ دەهێنن، منداڵەکانی، باشییەکەی (یان خۆشەویستییە نەگۆڕەکەی) لە کردار و قسە و هەڵوێستیاندا ڕەنگ بداتەوە. لە ڕووی کتێبی پیرۆزەوە، زاراوەی عیبری حەسیدیم، بە واتای پارێزگار یان پیرۆزەکان، نوێنەرایەتی باوەڕداران دەکات کە باشیی خودا ڕەنگ دەدەنەوە. بێگومان هەمیشە جیاوازییەک هەیە لە نێوان خودا و ئەوانەی شتێک لەو ڕەنگ دەدەنەوە، بەڵام ئەوەی ئاماژەی پێدەکرێت پەیوەندیی نێوان پیرۆزەکە، کە باشە، و پیرۆزەکانیەتی.
وشەی سێیەم لە دەقی عیبریدا ئاماژە بە ئەوەی ڕزگار دەکاتدەکات. پەیوەندییەکی نزیک هەیە لە نێوان عیسا وەک ئەوەی ڕزگار دەکات، ڕزگارکەر (مەتتا ١:٢١)، و ئەوەی کە ئەو مەسیحە، خودایە (عیمانوێل، ئایەتی ٢٣). جولەکەکان بە بەردەوامی هەردوو خاڵەکە ڕەت دەکەنەوە، بەڵام ئینجیلی یۆحەننا گرنگییەکانیان دووپات دەکاتەوە:
«ئەم شتانە نووسراون بۆ ئەوەی باوەڕ بهێنن کە عیسا مەسیحە، کوڕی خودایە» (یۆحەننا ٢٠:٣١ NKJV). شاول لە تەرسوس، دەستبەجێ دوای گۆڕانکارییەکەی، دووپاتی کردەوە کە ئەم دوو ڕاستییە گەورەیە لە یەکتر جیا ناکرێنەوە: عیسا کوڕی خودایە و ئەو مەسیحە (کردارەکان ٩:٢١-٢٢). ڕزگارکەری نایاب! «من، هەر من، یەزدانم، و جگە لە من هیچ ڕزگارکەرێک نییە» (ئیشایا ٤٣:١١).
«ئەوانەی متمانەیان پێتە» نوێنەرایەتی ئەوانە دەکات کە ڕزگار کراون و بەوە دیارن کە فێربوون متمانەیان بەو هەبێت. ئەوان ئەمەیان لە پیاوەکە مەسیح عیسا، نموونەی تەواومان، فێربوون، کە وەک پیاوێک لەسەر زەوی هەمیشە متمانەی بە خودا هەبوو (زەبور ١٦:١). لێرەدا چەندێک لە ٤٢ جار کە ئەم کردارە بەکارهاتووە:
- «... لە ژێر باڵەکانی ئەودا هاتووی بۆ پەنابردن» (ڕوت ٢:١٢)،
- «خۆزگە بە هەموو ئەوانەی متمانەیان پێیەتی» (زەبور ٢:١٢، کۆی گشتی ٢٥ جار لە زەبورەکاندا)،
- «ئەو ئەوانە دەناسێت کە متمانەیان پێیەتی» (ناحوم ١:٧)، و
- «من لە ناو ئێوەدا گەلێکی نەرمونیان و بێفیز بەجێدەهێڵم، و ئەوان متمانە بە ناوی یەزدان دەکەن» (سەفەنیا ٣:١٢).
- ڕزگاربوون لەوانەی دژی باوەڕداران دەوەستنەوە، یان «ئەوانەی دژیان دەوەستنەوە»، شتێکە تەنها خودا دەتوانێت بیکات، وەک کۆتایی زەبورەکە ئاماژەی پێدەدات: «هەستە، ئەی یەزدان» (زەبور ١٧:١٣). «هەستە» یەکێکە لە شێوەکانی کرداری «دژایەتیکردن» یان «هەستان». بۆیە نوێژەکەی داود بیرۆکەی ئەوەی تێدایە کە خودا ڕەنگە دژی ئەوانە بوەستێتەوە کە دژی گەلەکەی دەوەستنەوە یان هەڵدەستن. باوەڕ تێدەگات کە خودا تەنها چارەسەرەکەیەتی.
«دەستی ڕاستت» کەسایەتیکردنی خودایە، هەندێک جار بە «دەستی» یان «قۆڵی» نوێنەرایەتی دەکرێت (ئیشایا ٥٣:١،١٠).
«دەستی ڕاستت، ئەی یەزدان! بە شکۆمەندی بووە لە هێزدا؛ دەستی ڕاستت، ئەی یەزدان، دوژمنی پارچە پارچە کردووە» (دەرچوون ١٥:٦). «با دەستت لەسەر پیاوی دەستی ڕاستت بێت، لەسەر کوڕی مرۆڤ کە تۆ بۆ خۆت بەهێزت کرد» (زەبور ٨٠:١٧). «دەستی ڕاستی یەزدان بە ئازایەتی کار دەکات» (زەبور ١١٨:١٥). «دەستی ڕاستت شتی سەرسوڕهێنەرت فێر دەکات» (زەبور ٤٥:٤). لە کۆتاییدا، «تۆ ڕێگای ژیانم نیشان دەدەیت؛ لە ئامادەبوونی تۆدا پڕیی دڵخۆشی هەیە؛ لە دەستی ڕاستتدا چێژەکان بۆ هەتاهەتایە هەن» (زەبور ١٦:١١). دەستی ڕاست یان قۆڵ ئاماژە بە هێز دەکات و نوێنەرایەتی شوێنێکی چاکە دەکات (پەیدابوون ٤٨:١٨؛ زەبور ١١٠:١،٥).
دەرئەنجام
ئەم ئایەتە کورتە لە شەش وشەی عیبری (زەبور ١٧:٧) خاڵی نایاب لەسەر کەسایەتی و کاری یەزدان عیسا و خودا و باوکمان نیشان دەدات. با ڕۆحی ئەو، کە لە ئێمەدا نیشتەجێیە، ئارەزووی هاوشێوە لە ئێمەدا بەرهەم بهێنێت وەک ئەوەی لە داوددا دەبینین لەم زەبور و ئایەتە جوانەدا، بە تێگەیشتن لەوەی کە ئێمە لە سەردەمی نیعمەتدا دەژین.
شکۆمەندی بۆ ئەو بێت ئێستا و بۆ هەتاهەتایە!
