دەوڵەمەندییەکانی نیعمەت
لە نامەکەیدا بۆ ئەفەسۆس، پۆڵس باسی «دەوڵەمەندییە نەدۆزراوەکانی مەسیح»ی کرد (ئەفەسۆس ٣:٨) و ڕایگەیاند کە لەلایەن خوداوە دەستنیشان کراوە بۆ ڕاگەیاندنی ئەم ڕاستییە قووڵە لە نێو نەتەوەکاندا. خودا بە نیشاندانی چاکەیەک بە ئێمە کە هەرگیز شایستەی نەبووین، کوڕە خۆشەویستەکەی خۆی وەک جێگرێک دابین کرد کە لە شوێنی ئێمەدا بمرێت. لە ڕێگەی ڕشتنی خوێنی گرانبەهای ئەوەوە، ڕزگاربوون بەردەستە و لێخۆشبوونی گوناهەکان مومکینە. هەموو ئەمە، پێمان دەوترێت، «بەپێی دەوڵەمەندی نیعمەتەکەیەتی» (ئەفەسۆس ١:٧). ئەمە بابەتێکی گەورەی ستایشە – بابەتێک کە پیرۆزەکان لە سەرانسەری هەتاهەتایەدا سەرقاڵ دەکات. بەڕاستی، لە سەردەمەکانی داهاتوودا خودا «دەوڵەمەندییە زۆرەکانی نیعمەتەکەی لە چاکەیدا بەرامبەر بە ئێمە لە ڕێگەی مەسیح عیساوە» نیشان دەدات (ئەفەسۆس ٢:٧). جارێک ئێمە لە گوناهەکانماندا مردووین، دوور لە خودا و بێ هیوا، بەڵام بە دەستێوەردانی میهرەبانانەی خۆی گەیشتووەتە ئێمە لە دۆخی ونبووماندا و بەرزمان کردووەتەوە بۆ شوێنە ئاسمانییەکان کە ئێستا لەگەڵ مەسیحدا دانیشتووین. ئەمە دەوڵەمەندییە زۆرەکانی نیعمەتەکەیەتی کە گوناهباری لێخۆشبوو دەهێنێتە شکۆمەندی!
دەوڵەمەندییەکانی شکۆمەندی
لە هەمان نامە و نامەکانی تردا، پۆڵس لەبارەی دەوڵەمەندییەکانی شکۆمەندی خوداوە نووسیویەتی. ئەم کارە گەورەیەی ڕزگاربوون لە «دەفرەکانی میهرەبانی»دا کە بۆ شکۆمەندی ئامادەکراون «دەوڵەمەندییەکانی شکۆمەندی ئەوی» نیشان دەدات (ڕۆما ٩:٢٣). پێویستە ئەمە بە ڕوونی ببینین، و پۆڵس ڕووی لە خودا کرد لە نوێژدا بۆ ئەوەی پیرۆزەکانی ئەفەسۆس ڕووناک بکرێنەوە بۆ تێگەیشتن لە هیوای بانگەوازی خودا و نرخاندنی «دەوڵەمەندییەکانی شکۆمەندی میراتەکەی لە پیرۆزەکاندا» (ئەفەسۆس ١:١٨). سەرنج بدە کە پۆڵس بیری لە میراتی باوەڕدار نەکردەوە بەڵکو لە میراتی خودا خۆی لە گەلە ڕزگارکراوەکەیدا. خودا بە خاچەکە بۆ هەمیشە دەوڵەمەند کراوە. نیعمەتەکەی گۆڕاوە بۆ شکۆمەندی.
نابێت وا بیر بکەینەوە کە ئەو «دەوڵەمەندییانەی شکۆمەندی» تەنیا گرنگییەکی داهاتوویان هەیە. لە دووەم نوێژیدا لە ئەفەسۆس، پۆڵس پاڕایەوە لە خودا کە بە ڕۆحەکەی گەلەکەی بە هێز بەهێز بکات «بەپێی دەوڵەمەندییەکانی شکۆمەندی ئەوی» (ئەفەسۆس ٣:١٦). کەواتە بڕێکی زۆر بەردەستە، چونکە «بەپێی» ئەو دەوڵەمەندییانە خودا ئەو هێزە بە گەلەکەی دەدات کە پێویستیان پێیەتی بۆ وەرگرتنی ڕاستییەکەی و بۆ ژیانکردن بۆ ئەو. بەخشینەکەی ئەو «بەپێی پێداویستییەکانمان» نییە بەڵکو «بەپێی دەوڵەمەندییەکانی شکۆمەندی ئەوی». چەند سەرسوڕهێنەرە! بەپێی هەمان ئەو «دەوڵەمەندییانەی لە شکۆمەندیدا» لەبەردەستیدا، خودا دەتوانێت هەموو پێداویستییەکانی گەلەکەی ئێستا دابین بکات (فیلیپی ٤:١٩). چەند جیاوازن ئەو پێداویستییانە – بەڵام هەموو سەرچاوەکان بۆ هەموو گەلەکەی بەردەستن. ئەو «لەو» دەوڵەمەندییانە نادات – چونکە ئەگەر بیکردایە، ڕەنگە وامان بیر بکردایەتەوە کە بڕەکە کەم بێتەوە. بەڵکو، «بەپێی» ئەو دەوڵەمەندییانەیە کە ئەو لە ڕێگەی مەسیحەوە دەبەخشێت، تاکە نێوەنگیر.
دەوڵەمەندییەکانی چاکە
لە نامەکەیدا بۆ ڕۆماکان، پۆڵس لەبارەی «چاکە و لێبوردەیی و درێژخایەنی» خوداوە نووسیویەتی (ڕۆما ٢:٤). ئەم «چاکەیە» دەبێت بەرەو تۆبەمان ببات کاتێک تێدەگەین چەند گوناهبارین لەبەردەمیدا و چۆن شایستەی حوکمی ڕاستگۆیانەی ئەوین بەهۆی گوناهەکانمانەوە. «دەوڵەمەندییەکانی چاکەی ئەوی» نابێت هەرگیز لەلایەن گوناهبارەوە سووکایەتی پێبکرێت. لەم نامەیەدا، پۆڵس چاکەی سەرسوڕهێنەری خودا نیشان دەدات لە هێنانی نەتەوەکان بۆ بەرەکەتەکانی ئینجیل. لە شوێنێکی تردا ڕایدەگەیەنێت کە ئەمە «نهێنییەک» بوو – شتێک کە لە سەردەمەکانی پێشوودا ئاشکرا نەکرابوو. کەنیسە جەستەی مەسیحە، و ئەو سەرۆکیەتی. نەتەوەکان، وەک جولەکەکان، خراونەتە ناو ئەو جەستەیە، مەسیح لە دڵماندا «هیوای شکۆمەندییە.» خودا ئێستا «دەوڵەمەندییەکانی شکۆمەندی ئەم نهێنییەی» ئاشکرا کردووە (کۆلۆسی ١:٢٧).
هەر وەک چۆن نیعمەتەکەی ئێمەی هێناوەتە شکۆمەندی، چاکەکەشی هەمان شتی کردووە. ئەم ڕزگاربوونە بۆ نەتەوەکان، پۆڵس نووسیویەتی، لە ڕێگەی «داڕمانی» ئیسرائیلەوە هاتووە. «دەوڵەمەندی» بۆ ئێمە هێناوە (ڕۆما ١١:١٢). ئەم دەوڵەمەندییانە لە کۆگای بێسنووری خوداوە هاتوونەتە لامان. باشە دەتوانین هاوار بکەین: «ئۆ، قووڵایی دەوڵەمەندییەکانی دانایی و زانینی خودا! چەند نەدۆزراوەن حوکمەکانی، و ڕێگاکانی لە دۆزینەوە تێپەڕیوون!» (ڕۆما ١١:٣٣). نیگەرانی پۆڵس ئەوە بوو کە باوەڕداران ڕەنگە بچنە ناو «دەوڵەمەندییەکانی دڵنیایی تەواوی تێگەیشتن» لەم ڕاستییە سەرسوڕهێنەرانە (کۆلۆسی ٢:٢). با ئێمەش ئەمەمان بوێت کاتێک دان بەوەدا دەنێین کە خودا لە مەسیحدا چیمانی بۆ کردووە.
دەوڵەمەندییەکانی هەتاهەتایی
دوو نووسراوی کۆتایی پەیمانی نوێ باس لە دەوڵەمەندییەکان دەکەن. موسا، پێمان دەوترێت، پیاوێکی باوەڕدار بوو. سامانی میسر ڕای نەدەکێشا. لەبری ئەوە ئەو هەڵیبژارد کە چارەنووسی خۆی لەگەڵ گەلی خودا بگرێتە ئەستۆ و «سوکایەتی» بکێشێت لە پێناوی مەسیحدا کە چاوەڕێی هاتنی بوو. تەنیا بیر لەوە بکەرەوە! ئەو شتەکانی هەڵسەنگاند و «سوکایەتی مەسیحی بە دەوڵەمەندییەکی گەورەتر لە گەنجینەکانی میسر» زانی (عیبرانییەکان ١١:٢٦). ڕوانگەکەی دروست بوو، چونکە سەرنجی لەسەر شتە هەتاهەتاییەکان بوو. مەسیح لە هەموو شتێکی تر زیاتر گرنگ بوو بۆ ئەو. ئەگەر «سوکایەتی مەسیح» لە گەنجینەکانی میسر زیاتر بەها بووبێت، چ بەهایەک دەتوانرێت لەسەر شکۆمەندییەکانی مەسیح دابنرێت؟
وەک موسا پێویستمان بە ڕوانگەیەکی هەتاهەتاییە. ئێستا چاوەڕێی ئازارکێشان بۆ ئەو دەبێت، بەڵام دواتر شکۆمەندی دێت. و چ شکۆمەندییەک دەبێت! کاتێک پەیمانی نوێ کۆتایی دێت، ئێمە بە کۆمەڵێک فریشتە ئاشنا دەکرێین کە ستایشی خوداوەند ڕادەگەیەنن و دەڵێن: «شایستەیە بەرخەکە کە سەربڕدرا بۆ وەرگرتنی هێز، و دەوڵەمەندی، و دانایی، و توانایی، و ڕێز، و شکۆمەندی، و بەرەکەت» (بینین ٥:١٢). ئایا دووەم سیفەتت بەدی کرد؟ ئەو شایستەی دەوڵەمەندییە هەتاهەتاییەکانە بۆ هەموو ئەوەی کە کردوویەتی.
لە سروودی ٩٤٦ لە کتێبی سروودەکانی ئایرا سانکی «گۆرانییە پیرۆزەکان و تاکەکان»، هاتی ئی. بوێڵ نووسیویەتی:
باوکم دەوڵەمەندە بە ماڵ و زەوی،
سامانی جیهانی لە دەستیدایە!
لە یاقووت و ئەڵماس، لە زیو و زێڕ،
سندووقەکانی پڕن – دەوڵەمەندی بێشوماری هەیە.
من منداڵی پاشایەکم! منداڵی پاشایەکم!
لەگەڵ عیسای ڕزگارکەرم، من منداڵی پاشایەکم!
هەموو شتێک لە گەردووندا هی ئەوە، بەڵام ئەو دەوڵەمەندییە ڕۆحییە سەرسوڕهێنەرەکانی هەیە کە دەیەوێت لەگەڵ منداڵەکانیدا هاوبەشیان بکات. وەک گەلەکەی، با گرنگی بە دەوڵەمەندییە ڕاستەقینەکان بدەین.
