عیسا بەم شێوەیە بوو کاتێک لەم جیهانەدا ژیا؛ و ئێمەش، وەک بەشداربووانی سروشتی ئەو — ژیانی ئەو، و ڕۆحی ئەو لە ئێمەدا نیشتەجێیە، بانگکراوین بۆ ئەوەی بە شوێنپێی ئەو بڕۆین، و ژیانێکی پشت بەستنێکی سادە بە خوداوە بژین، ڕۆژ بە ڕۆژ. لەم ژیانی پشت بەستنەدا، لە یەک قۆناغی تایبەتیدا، ئێمە جۆرێکی ڕوون و جوانمان هەیە لە کۆتایی بەشەکەماندا. ئیسرائیلی خودا — خێوەتگاکە لە بیاباندا — ئەو میوانە گەشتیارە شوێن جووڵەی هەورەکە کەوتن. دەبوو بۆ ڕێنمایی سەیری سەرەوە بکەن. ئەمە کاری ڕاستەقینەی مرۆڤە. ئەو دروستکراوە بۆ ئەوەی ڕووی خۆی بەرەو سەرەوە بکات، بە پێچەوانەی ئاژەڵ، کە دروستکراوە بۆ ئەوەی سەیری خوارەوە بکات. (وشەی یۆنانی بۆ مرۆڤ (anthropos) واتای ئەوەیە کە ڕوو بەرەو سەرەوە بکات.)
ئیسرائیل نەیدەتوانی هیچ پلانێک دابنێت. هەرگیز نەیدەتوانی بڵێت، «سبەینێ دەچین بۆ فڵان شوێن.» ئەوان بە تەواوی پشت بەستوو بوون بە جووڵەی هەورەکە. بەم شێوەیە بوو لەگەڵ ئیسرائیل، و بەم شێوەیەش دەبێت لەگەڵ ئێمە. ئێمە بە بیابانێکی بێ ڕێگادا تێدەپەڕین — بیابانێکی ئەخلاقی. هیچ ڕێگایەک نییە. ئێمە نەماندەزانی چۆن بڕۆین، یان بۆ کوێ بڕۆین، ئەگەر ئەو یەک ڕستە بەنرخ، قووڵ، و گشتگیرە نەبوایە کە لەسەر لێوی گەورەی پیرۆزمان دەرچوو، «من ڕێگام.» لێرەدا ڕێنمایی خودایی بێ هەڵەیە.
دەبێت شوێنی ئەو بکەوین. «من ڕووناکی جیهانم: ئەوەی شوێنم بکەوێت، لە تاریکیدا ناڕوات، بەڵکو ڕووناکی ژیانی دەبێت.» (یۆحەننا ٨) ئەمە ڕێنمایی زیندووە. ئەمە کارکردن نییە بەپێی پیتەکانی هەندێک یاسا و ڕێسای دیاریکراو؛ ئەمە شوێنکەوتنی مەسیحێکی زیندووە؛ ڕۆیشتن وەک ئەو ڕۆیشت؛ کردن وەک ئەو کردی؛ لاساییکردنەوەی نموونەی ئەو لە هەموو شتێکدا. ئەمە جووڵەی مەسیحییە — کرداری مەسیحییە. ئەمە چاو لەسەر عیسا جێگیرکردنە، و خاسیەت و تایبەتمەندییەکانی کەسایەتی ئەو لەسەر سروشتی نوێمان چاپکراوە، و لە ژیان و ڕێگاکانی ڕۆژانەماندا ڕەنگدەداتەوە یان دووبارە دەکرێتەوە.
ئێستا ئەمە، بە دڵنیاییەوە، وازهێنان لە ویستی خۆمان، پلانەکانی خۆمان، بەڕێوەبردنی خۆمان بە تەواوی لەخۆدەگرێت. دەبێت شوێن هەورەکە بکەوین؛ دەبێت هەمیشە چاوەڕێ بکەین — تەنها چاوەڕێی خودا بکەین. ناتوانین بڵێین، «سبەینێ یان هەفتەی داهاتوو دەچین بۆ ئێرە یان ئەوێ، ئەمە یان ئەوە دەکەین.» هەموو جووڵەکانمان دەبێت لەژێر دەسەڵاتی ڕێکخەری ئەو یەک ڕستە فەرماندەییەدا بێت — زۆرجار بەداخەوە! بە سووکی لەلایەن ئێمەوە نووسراوە و وتراوە — «ئەگەر خودا بیەوێت.»
ئۆه! خۆزگە باشتر لە هەموو ئەمانە تێگەیشتینایە! خۆزگە بە تەواوی زیاتر لە واتای ڕێنمایی خودایی تێگەیشتینایە! چەند جار بە بێهوودە خەیاڵ دەکەین، و بە دڵنیاییەوە دەڵێین، کە هەورەکە بەو ئاراستەیە دەجووڵێت کە گونجاوە لەگەڵ ویستی ئێمە. ئێمە دەمانەوێت کارێکی دیاریکراو بکەین، یان جووڵەیەکی دیاریکراو بکەین، و هەوڵدەدەین خۆمان قایل بکەین کە ویستی ئێمە ویستی خودایە. بەم شێوەیە، لەبری ئەوەی بە ڕێنمایی خودایی بڕۆین، خۆمان فریو دەدەین. ویستی ئێمە نەشکاوە، و لەبەر ئەوە ناتوانین بە ڕاستی ڕێنمایی بکرێین، چونکە نهێنی ڕاستەقینەی ڕێنماییکردنی دروست — ڕێنماییکردنی خودا — ئەوەیە کە ویستی خۆمان بە تەواوی ملکەچ بکرێت.
«نەرم و نیانەکان لە دادپەروەریدا ڕێنمایی دەکات؛ و نەرم و نیانەکان ڕێگای خۆی فێردەکات.» و دووبارە،
«بە چاوی خۆم ڕێنماییت دەکەم.» بەڵام با ئامۆژگارییەکە بە وردی تاوتوێ بکەین،
وەک ئەسپ یان وەک هێستر مەبن، کە تێگەیشتنیان نییە؛ دەمی ئەوان دەبێت بە لەگام و لغاوی بگرێت، نەوەک لێتان نزیک ببنەوە. (زەبوورەکان ٣٢)
ئەگەر ڕوو بەرەو سەرەوە بێت بۆ گرتنی جووڵەی «چاوی» خودایی، پێویستمان بە «لەگام و لغاوی» نابێت. بەڵام لێرەدا بە تەواوی ئەو خاڵەیە کە ئێمە بە داخەوە تێیدا شکست دەهێنین. ئێمە بە پێویست نزیک لە خودا ناژین بۆ ئەوەی جووڵەی چاوی ئەو بناسینەوە. ویست کار دەکات. ئێمە دەمانەوێت ڕێگای خۆمان هەبێت، و لەبەر ئەوە وازلێهێنراوین بۆ ئەوەی میوە تاڵەکانی ئەوە بچێژین. بەم شێوەیە بوو لەگەڵ یۆنا. پێی وترا بچێت بۆ نەینەوا بەڵام ئەو ویستی بچێت بۆ تەرشیش؛ و بارودۆخەکان وادیار بوو لەگەڵیدا بوون؛ قەدەر وادیار بوو ئاراستەی ویستی ئەو بوو. بەڵام بەداخەوە! دەبوو شوێنی خۆی لە سکی نەهەنگەکەدا بدۆزێتەوە، بەڵێ، لە «سکی دۆزەخ» خۆیدا، کە «گژوگیا بە دەوری سەریدا پێچرابوو.» لەوێ فێری تاڵی شوێنکەوتنی ویستی خۆی بوو. دەبوو لە قووڵایی زەریا فێری واتای ڕاستەقینەی «لەگام و لغاوی» بکرێت، چونکە نەیدەویست شوێن ڕێنمایی نەرمتری چاو بکەوێت.
بەڵام خودای ئێمە زۆر میهرەبانە، زۆر نەرم و نیانە، زۆر ئارامگرە! ئەو فێر دەکات و ڕێنمایی منداڵە هەژار و لاواز و هەڵەکەرەکانی دەکات. هیچ هەوڵێکمان بۆ ناخات. بە بەردەوامی سەرقاڵی ئێمەیە، بۆ ئەوەی لە ڕێگاکانی خۆمان بپارێزرێین، کە پڕن لە دڕک و داڵ، و بە ڕێگاکانی ئەودا بڕۆین، کە خۆشی و ئاشتین.
هیچ شتێک لەم جیهانەدا لەوە پیرۆزتر نییە کە ژیانێکی پشت بەستنێکی هەمیشەیی بە خوداوە بژیت؛ لەسەر ئەو بمێنیتەوە، سات بە سات، چاوەڕێی ئەو بکەیت و بەو بگریت بۆ هەموو شتێک. هەموو سەرچاوەکانمان لە ئەودا بێت. ئەمە نهێنی ڕاستەقینەی ئاشتییە، و سەربەخۆیی پیرۆزی بوونەوەرە. ئەو ڕۆحەی کە بە ڕاستی دەتوانێت بڵێت، «هەموو سەرچاوەکانم لە تۆدان» لەسەرووی هەموو متمانەکانی بوونەوەر، هیوا مرۆییەکان، و چاوەڕوانییە زەمینییەکانەوەیە. ئەمە بەو مانایە نییە کە خودا بوونەوەر بەکارناهێنێت، بە هەزاران شێوە، بۆ خزمەتکردنمان. ئێمە بە هیچ شێوەیەک ئەمەمان مەبەست نییە. ئەو بوونەوەر بەکاردەهێنێت؛ بەڵام ئەگەر پشت بە بوونەوەر ببەستین لەبری پشت بە ئەو ببەستین، زۆر بە خێرایی لاوازی و بێبەری دەخەینە ناو ڕۆحمانەوە. جیاوازییەکی زۆر گەورە هەیە لە نێوان بەکارهێنانی خودا بۆ بوونەوەر بۆ پیرۆزکردنمان، و پشت بەستنمان بە بوونەوەر بە دوورخستنەوەی ئەو. لە یەکەم حاڵەتدا، ئێمە پیرۆز دەبین و ئەو شکۆدار دەکرێت؛ لە حاڵەتی دووەمدا، ئێمە بێ هیوا دەبین و ئەو بێ ڕێز دەکرێت.
باشە کە ڕۆح بە قووڵی و بە جددی ئەم جیاوازییە لەبەرچاو بگرێت. پێمان وایە بە بەردەوامی پشتگوێ دەخرێت. زۆرجار وا دەزانین کە پشت بە خودا دەبەستین و سەیری خودا دەکەین، لە کاتێکدا، لە ڕاستیدا، ئەگەر تەنها بە ڕاستگۆیی سەیری بنچینەی شتەکان بکەین، و خۆمان لە ئامادەبوونی خودادا دادوەری بکەین، بڕێکی زۆر ترسناک لە هەویری متمانەی بوونەوەر دەدۆزینەوە. چەند جار باس لە ژیان بە باوەڕ دەکەین، و تەنها پشت بە خودا دەبەستین، لە کاتێکدا، لە هەمان کاتدا، ئەگەر تەنها سەیری قووڵایی دڵمان بکەین، بڕێکی زۆر لە پشت بەستن بە بارودۆخ، ئاماژەدان بە هۆکارە دووەمییەکان، و شتی لەو جۆرە لەوێدا دەدۆزینەوە.
خوێنەری مەسیحی، با باش سەیری ئەمە بکەین. با دڵنیا بین کە چاومان تەنها لەسەر خودای زیندووە، نەک لەسەر مرۆڤێک کە هەناسەی لە لووتیدایە. با چاوەڕێی ئەو بکەین — بە ئارامی چاوەڕێ بکەین — بە بەردەوامی چاوەڕێ بکەین. ئەگەر لە شتێکدا بێ دەسەڵات بووین، با ئاماژەی ڕاستەوخۆ و سادەمان بۆ ئەو بێت. ئایا ئێمە بێ دەسەڵاتین لە زانینی ڕێگامان، لە زانینی ئەوەی بۆ کوێ بڕۆین، چ هەنگاوێک بنێین؟ با بیرمان بێت کە ئەو وتوویەتی، «من ڕێگام؛» با شوێنی ئەو بکەوین. ئەو هەموو شتێک ڕوون، گەش، و دڵنیا دەکات. هیچ تاریکییەک، هیچ ئاڵۆزییەک، هیچ نادڵنیاییەک ناتوانێت هەبێت، ئەگەر شوێنی ئەو بکەوین؛ چونکە ئەو وتوویەتی، و ئێمە ناچارین باوەڕ بکەین، «ئەوەی شوێنم بکەوێت لە تاریکیدا ناڕوات.» لەبەر ئەوە، ئەگەر لە تاریکیدا بووین، دڵنیایە کە ئێمە شوێنی ئەو ناکەوین. هیچ تاریکییەک هەرگیز ناتوانێت لەسەر ئەو ڕێگا پیرۆزە دابنیشێت کە خودا ئەوانەی تێدا ڕێنمایی دەکات کە بە چاوێکی سادە هەوڵدەدەن شوێن عیسا بکەون.
بەڵام ڕەنگە کەسێک، کە چاوی ئەم دێڕانە دەخوێنێتەوە، بڵێت، یان لانیکەم حەزی لێ بێت بڵێت، «باشە، لە کۆتاییدا، من لە ئاڵۆزیدام سەبارەت بە ڕێگاکەم. بە ڕاستی نازانم بۆ کوێ بڕۆم یان چ هەنگاوێک بنێم.» ئەگەر ئەمە زمانی خوێنەر بێت، ئێمە تەنها ئەم پرسیارە یەکەمەی لێ دەکەین، «ئایا تۆ شوێن عیسا دەکەویت؟ ئەگەر وایە، ناتوانیت لە ئاڵۆزیدا بیت. ئایا تۆ شوێن هەورەکە دەکەویت؟ ئەگەر وایە، ڕێگاکەت هێندە ڕوونە کە خودا دەتوانێت بیکات.» لێرەدا بنچینەی هەموو بابەتەکە دایە. ئاڵۆزی یان نادڵنیایی زۆرجار بەرهەمی کاری ویستە. ئێمە سوورین لەسەر ئەنجامدانی شتێک کە خودا هەرگیز نایەوێت ئەنجامی بدەین — لەسەر ڕۆیشتن بۆ شوێنێک کە خودا نایەوێت بڕۆین. ئێمە نوێژ دەکەین لەسەری، و هیچ وەڵامێک وەرناگرین. دووبارە و سێبارە نوێژ دەکەین، و هیچ وەڵامێک وەرناگرین. ئەمە چۆنە؟ بۆچی ڕاستییە سادەکە ئەوەیە کە خودا دەیەوێت ئێمە بێدەنگ بین — بوەستین — هەر لەو شوێنەدا بمێنینەوە کە تێیداین. لەبەر ئەوە، لەبری ئەوەی مێشکمان ماندوو بکەین و ڕۆحمان بێزار بکەین سەبارەت بەوەی چی بکەین، با هیچ نەکەین، بەڵکو تەنها چاوەڕێی خودا بکەین.
ئەمە نهێنی ئاشتی و بەرزبوونەوەی ئارامە. ئەگەر ئیسرائیلییەک، لە بیاباندا، بیری لەوە کردبێتەوە کە جووڵەیەک بکات، سەربەخۆ لە یەهۆڤا؛ ئەگەر ئەو خۆی جووڵاندبێت کاتێک هەورەکە لە پشوودا بوو، یان وەستابێت کاتێک هەورەکە دەجووڵا، بە ئاسانی دەتوانین ببینین ئەنجامەکەی چی دەبوو. و بەم شێوەیەش هەمیشە لەگەڵ ئێمەدا دەبێت. ئەگەر بجووڵێین کاتێک دەبێت پشوو بدەین، یان پشوو بدەین کاتێک دەبێت بجووڵێین، ئامادەبوونی خوداییمان لەگەڵدا نابێت.
«بە فەرمانی خودا لە خێوەتەکاندا پشوویان دا، و بە فەرمانی خودا گەشتیان کرد.» ئەوان بە بەردەوامی چاوەڕێی خودا بوون، پیرۆزترین شوێن کە هەر کەسێک بتوانێت داگیری بکات؛ بەڵام دەبێت داگیر بکرێت پێش ئەوەی پیرۆزییەکەی بچێژرێت. ئەمە ڕاستییەکە کە دەبێت بناسرێت، نەک تەنها تیۆرییەک بێت بۆ قسەکردن لەسەری. با هی ئێمە بێت کە لە تەواوی گەشتەکەماندا بیسەلمێنین.
