ئەمڕۆ، ئێمە سەیری ئینجیلی مەتا دەکەین، ئینجیلی پاشا، یەکەمین کتێب لە پەیمانی نوێدا. دەستپێدەکەین بە خوێندنەوەی یەکەمین ئایەتی ئەم ئینجیلە: "کتێبی نەوەی عیسای مەسیح، کوڕی داود، کوڕی ئیبراهیم." کوڕی داود یەکەم جار باس کراوە، هەرچەندە ئیبراهیم پێش داود ژیاوە، بەڵام داود پاشا بوو، و ئەمە ئینجیلی پاشایە. ئەو پاشایەی کە لە پەیمانی کۆندا بەڵێنی هاتنی درابوو بۆ ئەوەی حوکمڕانی گەلی زەمینی خۆی، ئیسرائیل، بکات و هەروەها بەرەکەت بۆ هەموو نەتەوەکان بهێنێت.
ئێستا، یەکەم پرسیارمان: کێ ئەم ئینجیلەی نووسی؟ وەڵامەکە ئەوەیە، مەتتا بوو. لە بنەڕەتدا، مەتتا باجگر بوو؛ کەسێکی گوناهبار بوو. بەڵام ئەو پەیوەندی بە خوداوەند یەسووعەوە کرد و بوو بە یەکێک لە قوتابییەکانی، یەکێک لەو دوازدە کەسەی کە لێرە لەسەر زەوی شوێن یەسووع کەوتبوون. کەواتە، مەتتای گوناهبار شایەتحاڵی بینەر و شایەتحاڵی بیستنە. شایەتحاڵی بینەرە بۆ ئەوەی بیستبووی، و شایەتحاڵی بیستنە بۆ ئەوەی بینیبووی.
پرسیاری دووەم: ئەم ئینجیلە لە بنەڕەتدا بۆ کێ نووسراوە؟ وەڵامەکە ئەوەیە، لە بنەڕەتدا ئینجیلی مەتتا بۆ جوولەکەکان نووسراوە. بۆ ئەوانە نووسراوە کە ئاشنا بوون بە پەیمانی کۆن. ئەگەر بەناو ئەم ٢٨ بەشەدا بڕۆیت، زیاتر لە ٥٠ گوتە لە پەیمانی کۆنەوە دەبینیت، کە زۆر زیاترە لە ئینجیلەکانی تر. بۆیە، بۆ ئەوەی بە باشی لە ئینجیلی مەتتا تێبگەیت، سوودبەخشە کەمێک دەربارەی ئەو بەڵێنانە بزانیت کە لە پەیمانی کۆندا هەن.
پرسیاری سێیەم، و ئەمە پرسیارێکی زۆر گرنگە: ئەم ئینجیلە دەربارەی چییە؟ من پێشتر جەختم لەسەر کردووەتەوە: دەربارەی عیسای مەسیحە وەک پاشا، وەک مەسیح. مەسیح وشەیەکی عیبرییە بۆ کرایست، کە وشەی یۆنانییە، و واتاکەی "دەستنیشانکراو"ـە. لێرە لەم ئینجیلەدا، مەسیح وەک پاشای ئیسرائیل دەبینیت، وەک ئەوەی کە هات بۆ دامەزراندنی شانشینەکە لێرە لەسەر زەوی. بەڵام ڕەتکرایەوە؛ ئەوە چیرۆکە خەمناکەکەیە. وشەی سەرەکی ئەم ئینجیلە "شانشین"ـە. زیاتر لە 55 جار دەیبینیت. و پەیامی سەرەکی ئەوەیە: پاشا دێت بۆ گەلە زەمینییەکەی خۆی، بەڵام ڕەت دەکرێتەوە، قبوڵ ناکرێت. لە ئەنجامی ئەو ڕەتکردنەوەیەدا، شانشینەکە ئێستا شێوەیەکی جیاواز وەردەگرێت، شێوەیەکی نهێنی، شێوەیەک کە پاشا تێیدا ئامادە نییە، ڕەتکراوەتەوە، لە ئاسمان ئامادە نییە. بەڵام شانشینەکە هێشتا لێرە لەسەر زەوییە، و نەتەوەکان لەم شانشینەدا جێگەیان دەبێتەوە. لە کۆتاییدا، پاشا دەمرێت، بەڵام لەناو مردووان هەڵدەستێتەوە. ئەوە پەیامی سەرەکی ئەم ئینجیلەیە: پاشا دێت، ڕەت دەکرێتەوە، شانشینەکە شێوەیەکی جیاواز وەردەگرێت، پاشا دەمرێت و دووبارە هەڵدەستێتەوە.
پرسیاری چوارەم: ناوەڕۆک یان پێکهاتەی ئەم ئینجیلە یەکەمە چییە؟
دەتوانین دابەشی بکەین بۆ پێنج بەشی جیاواز.
بەشی یەکەم لە سەرەتاوە دەست پێدەکات، بەشی ١، ئایەتی ١، تا بەشی ٤، ئایەتی ١١. لێرەدا دەبینیت کە پاشا دەناسێنرێت. تۆ نەسەبەکەی، لەدایکبوونەکەی، درەختی خێزانەکەی، مەعموودییەتەکەی لە ئوردن، و تاقیکردنەوەکە وەردەگریت – هەموو ئەو ئامادەکارییە بۆ خزمەتەکەی. پاشا دەناسێنرێت. (بەشی یەکەم: بەشی ١، ئایەتی ١ تا بەشی ٤، ئایەتی ١١).
پاشان بەشێکی دووەم هەیە، بەشی ٤، ئایەتی ١٢، تا کۆتایی بەشی ١٢. لێرەدا خزمەتی پاشا لە گالیلە دەدۆزیتەوە، لەوانەش ئەم بەشە نایابانەی ٥ بۆ ٧، وتاری سەر کێو. زۆر موعجیزە دەبینیت کە پاشا ئەنجامی داون، بەڵام ڕەتکردنەوەشی دەبینیت. گەلی زەمینییەکەی گوتیان، "ئێمە ئەو پاشایەمان ناوێت. ئەوە پاشای ئێمە نییە. ئێمە نامانەوێت هەمانبێت." ئەوان ڕەتیان کردەوە و ئەویان ڕەتکردەوە.
بەشی سێیەم لە بەشی ١٣ەوە تا بەشی ٢٠ درێژدەبێتەوە. لێرە لەم بەشانەدا، خزمەتی پاشا ڕەتکراوەکە دەبینیت، و بۆت دەردەکەوێت کە خزمەتەکەی کەمێک دەگۆڕێت. بە نموونەکانی شانشینی ئاسمان لە بەشی ١٣ دەستپێدەکات، و پاشان بەشەکە تا بەشی ٢٠ درێژدەبێتەوە: خزمەتی پاشا ڕەتکراوەکە.
بەشی چوارەم بریتییە لە بەشی ٢١ تا بەشی ٢٥. ئەوە خزمەتکردنی پاشا ڕەتکراوەکەیە لە قودس. و لێرەدا، تۆ هەروەها پوختەیەکی نایاب لەسەر ڕووداوەکانی داهاتوو بەدەست دەهێنیت، بەشی ٤٠، ٢٤ و ٢٥.
پاشان بەشی کۆتایی لە بەشی 26ەوە تا بەشی 28 درێژ دەبێتەوە. لێرەدا دەستکەوتی خزمەتی پاشا دەبینیت: مەرگی و هەستانەوەی. مەتتا پێمان دەڵێت کە قوربانییەکەی مەسیح قوربانیی تاوان بوو. مەسیح لە پێناوی گوناهەکانمان مرد.
پرسیاری کۆتاییم: وانەکان چین بۆ فێربوون بۆ ئێمە؟
زۆر وانە هەن کە دەبێت فێربین سەبارەت بە شانشینەکە. بۆ نموونە، یەک پرسیار هەیە: کێ لە ژیانی مندا لەسەر تەختە؟ لە بەشی ٦دا، خودای گەورە عیسا دەفەرموێت، "سەرەتا بەدوای شانشینی خودادا بگەڕێن." ئەوە بابەتێکی پێشینەییە. یەکەم پێشینەی من کێیە؟ کێ لە ژیانی مندا لەسەر تەخت دانیشتووە؟ ئایا من بەڕاستی بەدوای شانشینی خودا، بۆ بەرژەوەندییەکانی ئەودا دەگەڕێم؟
پرسیارێکی تر دێتە پێشەوە: ئایا من ئامادەم ڕەتکردنەوەی ئەوم قبووڵ بکەم؟ کاتێک پاشا ڕەتدەکرێتەوە، ئەوانەی شوێنی دەکەون، ئەوانەی پاشایەتییەکەی ئەویان دەوێت، ئەوانیش ڕەتدەکرێنەوە.
خاڵێکی تر، پرسیارێکی تر، بریتییە لە: ئایا ئێمە ئامادەین پەیڕەوی تایبەتمەندییە سەرسوڕهێنەرەکانی ئەو شانشینە داهاتووە بکەین؟ ڕۆما ١٤ باس لەم تایبەتمەندییانە دەکات: دادپەروەری، دادپەروەریی کردەیی، ئاشتی، و خۆشی. ئەم سێ شتە – دادپەروەری، ئاشتی، و خۆشی – دەبنە تایبەتمەندیی شانشینە داهاتووەکە لە شکۆمەندیدا لێرە لەسەر زەوی. بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە، ئایا ئەوە لێرە لە ژیانی مندا پێشتر دیارە؟
دواین بابەتی کرداری کاتێک ئەم ئینجیلە دەخوێنینەوە، دواین ئایەتە، ئایەتێکی زۆر هاندەرە، کە تێیدا گەورە عیسا دەفەرموێت: "سەیری بکەن، من لەگەڵتانم هەموو ڕۆژەکان تا تەواوبوونی سەردەمەکە." تەواوبوونی سەردەمەکە لێرە شانشینی داهاتووە. بەڵام تا کاتێک ئەم شانشینە هێشتا نەهاتووە، ئێمە بەڵێنی مەسیحمان هەیە: "من لەگەڵتانم."
کەواتە، ئەم ئینجیلە پڕە لە فێرکردن دەربارەی مەسیح. ئەوە ئاڵنگاری ئەوەمان دەکات کە شوێنی بکەوین، و هەروەها هانمان دەدات لەوەی تێبگەین کە تەنیا نین. ئەو هەمیشە لەگەڵمانە تا کۆتایی. شایەنی ئەوەیە لێکۆڵینەوە لە وردەکارییەکانی ئەم ئینجیلە بکەین.
