«بە ڕووتی لە ماڵەکە ڕایانکرد.» کردارەکان 19:16
ڕەنگە تەنها لادەران چێژ لە بیرۆکەی ڕاکردن بە ڕووتی لە ماڵەوە ببینن. بۆ زۆربەمان، تەنانەت بیرکردنەوەش کابوسێکی ترسناکە! بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش، وشەکانی «ڕووت» یان «ڕووتی» نزیکەی 100 جار لە کتێبی پیرۆزدا دەردەکەون، لە سەرەتاوە تا دەرکەوتن. وشەیەکی زیندوو و هەستیارە کە بە شێوەیەکی فیگوراتیڤی بە کاریگەرییەکی زۆرەوە بەکارهاتووە. هەندێک جار بە شێوەیەکی ئەرێنی بەکاردێت بۆ گەیاندنی نزیکی سێکسی، ڕاستی یان شەفافیەت (لێڤییەکان 18:16؛ عیبرانییەکان 4:13). هەروەها بە شێوەیەکی نەرێنی بەکاردێت بۆ گەیاندنی هەژاری، نەبوونی پاراستن، تەنیایی، شکست یان شەرمەزاری ئاشکرا. بۆ نەینەوا ناحوم پێشبینی کرد، ««من دژتانم،» خوداوەندی باڵادەست ڕایدەگەیەنێت. «من دامێنەکانتان بەسەر ڕووتاندا بەرز دەکەمەوە. من ڕووتییەکەتان بە نەتەوەکان و شانشینەکان شەرمەزارییەکەتان نیشان دەدەم»» (ناحوم 3:5 NIV، مەگەر بە شێوەیەکی تر ئاماژەی پێکرابێت).
بەڵام «ڕووت» بە واتایەکی ڕاستەقینەش بەکاردێت. دەزانین کە ئادەم و حەوا سەرەتا بە ڕووتی ژیاون، لە دۆخێکی بێتاوانیدا. دەربارەی پیاوێکی ڕووتی جنۆکەگرتوو دەخوێنینەوە کە لە گۆڕستانێکدا دەژیا (لۆقا 8:27). بەڵام کاتێک دەخوێنینەوە کە پاشا شاول «جلەکانی داکەند، و پێشبینی کرد... لەبەردەم ساموێل، و بە ڕووتی هەموو ئەو ڕۆژ و هەموو ئەو شەوە پاڵکەوت» (1 ساموێل 19:24 jnd)؛ یان ئەوەی کە پێغەمبەر میخا وتی کە «بە پێخاوسی و بە ڕووتی دەڕۆم» (میخا 1:8)؛ یان ئەوەی کە، وەک لێدوانێکی پێشبینی زیندوو، خودا خۆی داوای لە ئیشایا کرد کە بۆ ماوەی 3 ساڵ بە ڕووتی بڕوات (ئیشایا 20:2-3). لە کاتێکدا ئەم دەربڕینە ڕاستەقینانە، دەتوانن بە واتای «بە جلی ژێرەوە» یان «بە جلی کەم»یش بێن، ئەوانەی بەو شێوەیە جلەکانیان داکەندراوە بە ڕوونی سەرنجی خەڵک ڕادەکێشن، بەڵام بە ناڕەوشتی دانانرێن. پێنج بارودۆخی خوارەوە هەندێک وانەی بەسوود دابین دەکەن.
1. ئازادی لە شەرمەزاری
«پیاوەکە و ژنەکەی هەردووکیان ڕووت بوون، و هیچ شەرمەزارییەکیان نەبوو» (سەرەتا 2:25). ئەمە دیزاینی سەرەتایی خودا بوو. بەڵام ئێمە گوناهبار بووین، چاومان کرایەوە، و شێوازی ژیانی ڕووتمان بووە هۆی شەرمەزاری. شەرمەزاری بووە هۆی ترس، و هەستمان بە ئارەزووی داپۆشین و خۆشاردنەوە کرد. شەرمەزاری و ترس بوونەتە ئامرازێک لە دەستی شەیتاندا بۆ پەکخستن و ئیفلیجکردنی ڕزگاربووانی خودا. ئێمە نیگەرانی وێنەی خۆمانین. دەترسین کەسانی تر بزانن کە ئێمە ئەوەندە باش، بێخۆپەرست یان ڕۆحی نین وەک ئەوەی کە ڕەنگە بیر بکەنەوە. ترس وامان لێدەکات خۆمان نیشان بدەین، گەڵای هەنجیری ئایینی پێکەوە ببەستین و ئەو ڕووتییە بشارینەوە. «خوداوەند خودا جلوبەرگی پێست بۆ ئادەم و ژنەکەی دروست کرد و پۆشاندنی» (سەرەتا 3:21). کاتێک دان بە گوناهی شاراوەدا دەنێین و وازی لێدەهێنین، کاتێک لێخۆشبوونی تەواوی خودا قبوڵ دەکەین، شەرمەزاری و تاوان بە ئاشتی و خۆشی دەگۆڕدرێنەوە. کاتێک خودا سەیری ئێمە دەکات، قوربانی مەسیح دەبینێت. کاتێک کەسانی تر سەیری ئێمە دەکەن، ئەوە دەبینن کە مەسیح هێشتا دەیکات. هەستکردن بە تەواوی قبوڵکراو لە لایەن خوداوەندەوە، ئارەزووی خۆشاردنەوە و خۆنیشاندانمان نامێنێت. ئێمە بە ئازادی لەبەردەم خودا و مرۆڤدا دەوەستین.
2. لەدەستدانی دەرفەتەکان
دوای دامەزراندنی خوانەکەی خوداوەند لە ژووری سەرەوە، عیسا و قوتابییەکانی چوونە باخچەیەک کە یەهودا ماچی خوداوەندی کرد و خیانەتی لێکرد. لەم خاڵەدا مارک، کە یەکێک نەبوو لە دوازدە قوتابییەکە، دوو ئایەتی سەیر زیاد دەکات: «گەنجێک، تەنها جلێکی کەتانی لەبەردا بوو، شوێنی عیسا کەوتبوو. کاتێک گرتیان، بە ڕووتی ڕایکرد و جلەکەی لە پشت خۆی بەجێهێشت» (مارک 14:51-52). ئەم گەنجە کێ بوو؟ چی دەکرد کە بە شەو بە پەرداخێکەوە دەڕۆیشت؟ بۆچی ئەم دوو ئایەتە لە کتێبی پیرۆزدان؟ لێکۆڵەران پێشنیار دەکەن کە مارک ڕەنگە ئاماژە بە خۆی بکات. ئەمە ڕێگەی ئەو بوو بۆ دانانی واژۆی خۆی لەسەر وێنەکە، ڕێگەی ئەو بوو بۆ وتنی «منیش لەوێ بووم». مارک ڕەنگە کوڕی خاوەنی ئەو ماڵە بووبێت کە خوانەکەی خوداوەند تێیدا ڕوویدا (مارک 14:14؛ کردارەکان 12:12). ئەو بە بیستنی دەنگی سەیر لە باخچەکەدا خەبەری بووەوە، پەرداخێکی گرت، و بە پەلە لە ماڵەکە ڕایکرد بۆ بینینی ڕووداوەکە. هەر کەسێک بووبێت، ئەو سەرنجڕاکێش بوو، ئامادە نەبوو و بە ڕووتی ڕایکرد!
ئایا دەرفەتی نوێ بۆ شایەتیدان یان خزمەتکردن دەتوانێت ئێمە بە خەوتوویی و ئامادەنەبوویی بدۆزێتەوە؟ پیتەر هانی پیرۆزەکانی دا کە «هەمیشە ئامادە بن بۆ وەڵامدانەوە» (1 پیتەر 3:15). نەریتە ئایینییەکان ڕەنگە بە بێ بیرکردنەوە بپارێزرێن، بەڵام باوەڕهێنانە ڕاستەقینەکانی کتێبی پیرۆز تەنها بە نرخێک بەدەست دێن. هاوبەشی لەگەڵ مەسیحدا دەبێت پەرەی پێبدرێت. ئەوانەی بەدوای سەرکێشی ئایینیدا دەگەڕێن بە زوویی دەڕۆن. ئایا ئێمە ئامادەین بۆ عیسا بوەستین کاتێک کەسانی تر هەڕەشەمان لێدەکەن یان لێمان ڕادەکەن؟
سەرباری ئەوەش، خودا کارە باشەکانمان لەبەردەم دادەنێت (ئەفەسۆس 2:10). ئایا ئێمە خۆمان ئامادە دەکەین بۆ ئەنجامدانیان؟ ئایا ئێمە بەهرەکانمان پەرە پێدەدەین؟ پۆڵ هانی تیمۆسی دا کە «بۆ خوداوەند بەسوود بێت و ئامادە بێت بۆ ئەنجامدانی هەر کارێکی باش» و «لە کاتی خۆی و لە دەرەوەی کاتی خۆی ئامادە بێت» (2 تیمۆسی 2:21؛ 4:2). ئەگەر چاوەڕێ بکەین تاوەکو «پیشەگەر» دەبین پێش ئەوەی هەوڵی خزمەتکردنی خودا بدەین، ئەوا ڕەنگە درەنگ دەست پێبکەین و خودا لە ڕێگەی خۆبەتوانایی خۆمانەوە سنووردار بکەین. لە لایەکی ترەوە، شەرمەزاری دەبێت تەنها بە ڕووتی ڕابکەین چونکە ئامادە نەبووین.
3. ڕووبەڕووبوونەوەی جنۆکەیی
«هەندێک جوولەکە کە بە دەوریاندا دەگەڕان و ڕۆحە خراپەکانیان دەردەکرد، هەوڵیاندا ناوی خوداوەند عیسا بەسەر ئەوانەدا بهێنن کە جنۆکەگرتوو بوون... حەوت کوڕی سکیڤا، سەرۆک کاهینێکی جوولەکە، ئەمەیان دەکرد. ڕۆژێک ڕۆحە خراپەکە وەڵامی دانەوە، «عیسا دەناسم، و دەربارەی پۆڵ دەزانم، بەڵام ئێوە کێن؟» پاشان پیاوەکە کە ڕۆحە خراپەکەی تێدا بوو، بازیدا بەسەریاندا و هەموویانی بەزاند. لێدانێکی وای لێدان کە بە ڕووتی و خوێناوی لە ماڵەکە ڕایانکرد» (کردارەکان 19:13-16). ئایا جنۆکەکان هێشتا بوونیان هەیە؟ ئایا هێشتا مرۆڤەکان ئەشکەنجە دەدەن ئەمڕۆ؟
جنۆکەیی لە ماوەی 25 ساڵی ڕابردوودا سەرنجێکی زۆری لە بازنەکانی مەسیحیدا وەرگرتووە. ڕەنگە ڕەنگدانەوەی گەشەسەندنی ئاراستەی بێخودایی و پراکتیزە نهێنییەکان بێت. هەندێک مەسیحی بە پەرۆشییەوە وەڵام دەدەنەوە کە مەیلیان هەیە بەرەو شانۆیی بڕۆن. هەندێک لە کۆتاییدا هەموو شتێک بە جنۆکە ڕوون دەکەنەوە. بەڵام هەندێک مەسیحیش هەن کە پابەندن بە تیۆلۆژیایەک کە بە ئازارچەشتووان دەڵێت کە ئەوان ئازار ناچێژن. ئەو پیرۆزانە خۆشەویستییان کەم نییە. تەنها ئەوەیە کە شێوازی بینینی کتێبی پیرۆز ناچاریان دەکات کە نکۆڵی لە ستەمکاری جنۆکە بکەن ئەمڕۆ. بەڵام بە شێوەیەکی باوتر، پیرۆزەکان باوەڕیان بە بوونی فریشتە نزیکەکان و جنۆکە دوورەکان هەیە – بەزۆری لە کێڵگەیەکی میسیۆنەری دوور وەک کۆڵۆمبیا، کە من تێیدا دەژیم.
ئێمە مەسیحییەکان دەزانین کە هێز لە ناوی عیسادایە، بەڵام چۆن دەتوانین یارمەتی ستەمکراوان و ئەشکەنجەدراوان بدەین بۆ ئازادبوون؟ ڕەنگە بیر لە پەیماننامەکان یان دابەشکردنەکان بکەینەوە. لە کاتێکدا ئەم چوارچێوانە یارمەتیمان دەدەن لە تێگەیشتن لەوەی چۆن خودا مامەڵەکانی لەگەڵ مرۆڤدا بە تێپەڕبوونی کات گۆڕی، هیچ کامیان ئەگەری چالاکیی جنۆکە ئەمڕۆ ڕەت ناکەنەوە. کتێبی پیرۆز باس لە بوونی ڕۆحە خراپەکان دەکات. ڕەنگە ئێمە کاریزماتیک یان دژە-کاریزماتیک بین، بەڵام پێشنیار دەکەم کە یارمەتیدانی ئازادکردنی ئەوانەی کە لە لایەن جنۆکەکانەوە ئەشکەنجە دەدرێن، بەشێک نییە لەو مشتومڕە؛ یارمەتیدانیان «بەهرەیەکی ڕۆحی» نییە.
ئەم بابەتە هەمیشە هەندێک مشتومڕ دروست دەکات. بە بەڵگەی ڕوون کە عیسا جنۆکەیەکی دەرکرد، هەندێک فەریسی گەیشتنە ئەو ئەنجامەی کە عیسا هێزی شەیتانی بەکارهێناوە (مەتتا 9:32-34). هەندێک جوولەکە پێیان وابوو کە عیسا خۆی جنۆکەگرتوو بووە (یۆحەننا 10:19-20). کاتێک هەوڵ دەدەین یارمەتی خەڵک بدەین، بە تایبەتی ئەوانەی کە پاشخانێکی سەختیان هەیە، ڕەنگە ڕووبەڕووی بەڵگەی چالاکیی جنۆکەیی ببینەوە. ئایا دەبێت نکۆڵی لە بەڵگەکانی بەردەممان بکەین؟ ئایا دەبێت پێشنیار بکەین کە بچنە شوێنێکی تر؟ بێگومان خودا دەتوانێت ڕێنماییمان بکات بۆ چارەسەرێک. ئایا دەبێت ئەوەی کەسانی تر دەیکەن کۆپی بکەین؟ حەوت کوڕی سکیڤا جوولەکە بوون، نەک مەسیحی، و تا ڕادەیەک سەرکەوتوو بوون لە دەرکردنی جنۆکەکان. هەندێک کە شوێنی عیسا نەکەوتبوونیش جنۆکەکانیان دەرکرد (مارک 9:38). خودا هۆشدارییەکی ڕوونمان پێدەدات کە هەموو شتێک کە «کار دەکات» نابێت لاسایی بکرێتەوە: «زۆر کەس لەو ڕۆژەدا پێم دەڵێن، 'خوداوەند، خوداوەند، ئایا ئێمە بە ناوی تۆوە پێشبینیمان نەکرد، و بە ناوی تۆوە جنۆکەکانمان دەرنەکرد و زۆر موعجیزەمان ئەنجام نەدا؟' پاشان بە ڕوونی پێیان دەڵێم، 'هەرگیز نەمناسین. لێم دوور بکەونەوە، ئێوە خراپەکاران!'» (مەتتا 7:22-23). ئەمە پێشنیار دەکات کە جنۆکەکان ڕەنگە بڕۆن کاتێک نامەسیحییەکان ناوی عیسا بەکار دەهێنن. هەموو شتێک کە «سەرکەوتوو دەردەکەوێت» نابێت لاسایی بکرێتەوە. بەو وتەیە، ئەوانەی دڵی شوانکارییان هەیە، وەک عیسا، زیاتر نیگەرانی یارمەتیدانی خەڵک دەبن بۆ ژیان بە ئازادی لە مەسیحدا وەک لە خۆدزینەوە لە مشتومڕی ئەگەری. مەگەر چارەسەرێکی کاریگەر و کتێبی پیرۆز بدۆزینەوە، ئەوا ئازارچەشتووان بە ئازاری خۆیان بەجێدەهێڵین، یان خۆمان دەبینینەوە کە بە ڕووتی لە بارودۆخی سەختی داهاتوو ڕادەکەین.
4. دابینکردنی کاتی
جەیمس، نێردراوی پراکتیکی، ئەرکی ئێمە بەرامبەر بە مەسیحییەکی تر کە ڕووتە و خواردنی ڕۆژانەی نییە، دەخاتە ڕوو (جەیمس 2:15). دەبێت دڵنیا بین کە ئەو بە ڕووتی و برسیەتی نامێنێتەوە. لە ڕاستیدا، خودا خۆی لەگەڵ پیرۆزەکەدا دەناسێنێت کە پێویستی پێیەتی، تا ڕادەیەک کە وتی «من برسی بووم و ئێوە خواردنتان پێدام... تینوو بووم و ئێوە شتێکتان پێدام بۆ خواردنەوە... نامۆ بووم و ئێوە پێشوازیتان لێکردم... ڕووت بووم و ئێوە جلوبەرگتان پێدام... نەخۆش بووم و ئێوە چاودێریتان کردم... لە زینداندا بووم و ئێوە سەردانتان کردم... بە ڕاستی پێتان دەڵێم، وەک چۆن ئەمەتان بۆ یەکێک لە بچووکترین ئەوانە کرد کە ئەندامی خێزانەکەم بوون، ئێوە بۆ منتان کرد» (مەتتا 25:35-40 NRSV). ئەگەر ئەم وشانەی عیسا ئێمە نەجوڵێنن بۆ ئەوەی بەشدار بین و بەخشندە بین، ڕەنگە لە ناوەوە مردووبین!
پاشا سلێمان کۆتایی پێهێنا: «پیاو بە ڕووتی لە سکی دایکییەوە دێت، و وەک چۆن دێت، ئاواش دەڕوات. هیچ شتێک لە کارەکەی نابات کە بتوانێت بە دەستی هەڵیبگرێت» (سەلمۆن 5:15). باوکەژنەکەم تازە کۆچی دوایی کرد. وەک مەسیحییەک کرێکارێکی ڕاستگۆ بوو و باش ژیا. بەڵام هیچ شتێکی ماددی لەگەڵ خۆی نەبرد. چۆن سەیری شتە ماددییەکانمان دەکەین؟ ئێمە تەنها بەڕێوەبەری کاتین.
5. گومڕایی بە کۆمەڵ
لە چیرۆکی «جلە نوێیەکانی ئیمپراتۆر» لە لایەن نووسەری دانیمارکی هانس کریستیان ئەندەرسن (1837)، دوو فێڵباز هاتنە شار، هەندێک قوماشی نەبینراویان «چنی»، و جلێکی نەبینراویان بە ئیمپراتۆر فرۆشت. هەمووان باوەڕیان وابوو کە تەنها «گەمژەکان» نەیاندەتوانی قوماشە نەبینراوەکە ببینن. ئیمپراتۆر گومانی هەبوو، بەڵام نەیویست ڕێگە بە کەس بدات بیر بکاتەوە کە ئەو گەمژەیە. فێڵبازەکان یارمەتییان دا جلە نەبینراوەکان لەبەر بکات، و لەبەردەم خەڵکدا نمایش کرا. هەمووان سەرسامی خۆیان دەربڕی بەو ڕەنگە جوانانە و ئەو دیزاینە نایابە. هیچ کەسێک گەمژە نەبوو. لە کۆتاییدا منداڵێک سەیری پاشای کرد و وتی، «بەڵام هیچ شتێکی لەبەردا نییە!» پاشان زۆربەی چاوەکان کرانەوە. ئەم چیرۆکە بیرمان دەخاتەوە لەوانەی لە کڵێساکانی وەک لاودیکیا. منداڵێک نەبوو بەڵکو مەسیح خۆی هاواری کرد، «تۆ... ڕووتی!» (دەرکەوتن 3:14-18). پیرۆزەکانی لاودیکیا یەکتریان ڕازی کردبوو کە ئەوان ڕۆشنبیرن، نەک گەمژە.
سەرەتا ڕەنگە بیر بکەینەوە کە پراکتیزەیەک یان لێکدانەوەیەکی کتێبی پیرۆز سەیرە. بەڵام بە زوویی خۆمان دەبینینەوە کە قبوڵی دەکەین و تەنانەت دووبارەشی دەکەینەوە. هەمان لێکدانەوەکان دەگوازینەوە، لە کۆنفرانسەکانی کتێبی پیرۆزدا بە یەکترەوە پێدەکەنین، سەرمان دەلەقێنین، و بەردەوام دەبین لە پراکتیزەکردن یان دووبارەکردنەوەی. تەنها «گەمژەکان» و «ناڕۆحییەکان» نایبینن. حەزت لێبێت یان نا، بیرکردنەوەمان لە لایەن ئەم هێزە کۆمەڵایەتییانەوە کاریگەری لەسەرە. ئەم شێواندنە خەمناکەی ڕاستی، کە جارێک لە لاودیکیا دیار بوو، لە کڵێسا پارێزگار و لیبراڵەکاندا بە هەمان شێوە باوە. با خودا چاومان بکاتەوە بۆ بینینی ڕاستی وەک چۆن ئەو دەیبینێت. زۆر کەس ڕەنگە سەرسامی فێرکردنی کتێبی پیرۆزمان بن، زۆر کەس ڕەنگە ستایشی خزمەتە «کاریگەر»ەکەمان بکەن، زۆر کەس ڕەنگە حەسودی بە کڵێسا گەشەسەندووەکەمان ببەن، و هێشتا، ئەگەر خودا بڵێت «تۆ ڕووتی»، ئەوا ئەوە ڕاستییە. هیچ باشبوونێک نابێت تاوەکو بە کەم و کوڕی لەگەڵیدا ڕێک ناکەوین.
دەرئەنجام
دەبێت خۆمان ئامادە بکەین بۆ جێبەجێکردنی خزمەتەکە و ئەنجامدانی هەموو کارە باشەکان کە خودا ڕەنگە بۆمان بنێرێت. نابێت بە ڕووتی لەم دەرفەتانە ڕابکەین. ڕووتی بانگەوازێکە بۆ ڕاستگۆیی، بۆ بە ڕاستگۆیی گەڕان بەدوای ڕاستیدا و قبوڵکردنی، بۆ داننان بە پشت بەستنمان بە خودا. «و لەبەردەمیدا هیچ بوونەوەرێک شاراوە نییە، بەڵکو هەموو شتێک ڕووت و ئاشکرایە بۆ چاوەکانی ئەوەی کە دەبێت لێی بپرسینەوە» (عیبرانییەکان 4:13 NRSV).
