با سەیری چوار لایەنی جیاوازی گەورەمان عیسای مەسیح بکەین لەژێر ناونیشانی «بەرخ». سەرەتا بگەڕێینەوە بۆ یۆحەننا ١:٣٥-٤٢. یۆحەننای لەئاوباپتایزکەر دەڵێت،
«سەیری بەرخی خودا بکەن.» ئێستا، ڕێگاکانی پیاوێک ئەوە دەردەخەن کە پیاوەکە چییە، وەک چۆن بەرخ هێمای نەرمونیانی، دڵنەرمی، و خۆبەزلنەزانینە، بەهەمان شێوە گەورەی پیرۆز عیسا بەم سیفەتانە ناسرابوو. گوێ لە قسەکانی خۆی بگرن:
«وەرن بۆ لام، هەموو ئەوانەی ماندوون و بارتان قورسە، من ئارامیتان پێدەدەم. نیرەکەی من بخەنە سەر شانتان، و لێم فێربن؛ چونکە من نەرمونیان و دڵنەرمم: و ئارامی بۆ ڕۆحەکانتان دەدۆزنەوە.» پیاوێکی نەرمونیان پیاوێکی خۆنەویستە—کەسێک کە هەرگیز بۆ مافەکانی خۆی هەڵناسێت، تەنانەت ئەگەر وای دابنێین کە هیچ مافێکی هەبووبێت. دەخوێنینەوە کە موسا لە هەموو پیاوانی سەر زەوی نەرمونیانتر بوو، و هێشتا موسا تەنها جیاوازییەک بوو لەگەڵ گەورەمان عیسا، بەرخی خودا. موسا «بەبێ بیرکردنەوە بە دەمی قسەی کرد،» بەڵام گەورەمان دەیانتوانی دوژمنەکانی بە پرسیارێک تاقی بکاتەوە،
«کێ لە ئێوە من بە گوناهبار دەزانێت؟» هیچ فێڵێک لە دەمیدا نەدۆزرایەوە. ئەو لە موسا نەرمونیانتر بوو.
ڕۆیشتنی بەرخ
پێداچوونەوە بە ڕێگای گەورەمان عیسا زۆر دڵخۆشکەرە بۆ دڵ: بۆ شوێنکەوتنی ڕێگاکەی، و تێبینیکردنی هەموو کردار و ڕێگاکانی، دڵ بە ستایش و پەرستن دەردەخات؛ و ڕۆیشتنی گەورەمان بوو کە لە یۆحەننای لەئاوباپتایزکەرەوە هاواری دەرهێنا،
«سەیری بەرخی خودا بکەن.» ئەو «سەیری عیسای کرد کاتێک دەڕۆیشت.» ڕۆحی ناچار بوو کە بە جوانی ڕەوشتی و شکۆمەندی زیاتر لە مرۆڤی ڕۆیشتنەکەی، وەک ئەوەی خۆی بناسێنێت. بەم شێوەیە ڕێگاکانی گەورەمان ئەوەیان دەردەخست کە ئەو کێ بوو. ئەو بەرخی خودا بوو. ژیانی خوداوەندییەکەی ڕاگەیاند. لە خزمەتگوزاریدا، دەستگرتن بە کەسایەتی گەورەمان عیسا هەمیشە بەرەکەتێکی لەگەڵدایە.
سەرەتا ئەو وەک نیشتەجێبووی لەگەڵ باوک لە هەموو هەتاهەتایەتیدا هەیە.
وشەکە خودا بوو. هەمان شت لە سەرەتادا لەگەڵ خودا بوو.
پاشان، بە لەبەرچاوگرتنی کاری ڕزگارکردن، دەتوانین گوێ لە دەنگی خزمەتکاری پیرۆزی خودا و مرۆڤ بگرین کە دەڵێت، لە کاتێکدا هێشتا لە ژووری ڕاوێژی ئاسماندایە،
ئەوەتا، دێم بۆ ئەوەی ویستی تۆ بکەم، ئەی خودا؛
و پاشان، بە جەستەبوون، ڕەحمی پاکیزە، یان ئاخوڕی بەیتلەحم، یان بارودۆخی شەرمەزاری و ئازارەکانی ڕێگای خۆنەویستی خۆشەویستی خۆی بە کەم نەزانی؛ و، هێشتا وەک کۆرپەیەک، لەلایەن سیمۆنی بەتەمەنەوە بە وشە یادگارییەکان ناسرایەوە،
«چاوەکانم ڕزگاری تۆیان بینیوە.» دووبارە عیسا دەبینین، لە تەمەنی دوازدە ساڵیدا، لەبەردەم پیرەکاندا، «گوێیان لێدەگرت و پرسیاری لێدەکردن.» ساڵانێک تێدەپەڕێت، و دەبینین کە یۆحەننا لە ئوردون لەئاوباپتایزی داوە، و دەنگێک لە ئاسمانەوە پێی دەڵێت،
«تۆ کوڕی خۆشەویستی منی؛ بە تۆ زۆر دڵخۆشم.» و لە کۆتاییدا، شایەتی سەرسوڕهێنەری سێ ساڵ و نیومان هەیە، کە تێیدا بەردەوام خەریکی چاکەکردن بوو. ئەو بوو بە مرۆڤ بۆ ئەوەی باوک ئاشکرا بکات. ئێستا، کاریگەری شایەتی یۆحەننا ئەوە بوو کە دوو لە قوتابییەکانی خۆی گوێیان لە قسەکانی گرت، و شوێن عیسا کەوتن: ئەنجامێکی دیاریکراو لەو جۆرە خزمەتگوزارییەوە.
کاری بەرخ
لایەنی دووەممان لە ئایەتەکانی ٢٩-٣٤ی هەمان بەشدا هەیە.
سەیری بەرخی خودا بکەن، کە گوناهی جیهان لادەبات.
هەمان پێشەکییە تا ئێستا، تەنها توخمێکی تر هێنراوەتە ناوەوە—ئەوەی هەڵگری گوناه. ئەو بەرخی خودا بوو، بەرخێک کە لەلایەن خوداوە دابینکرابوو بۆ ئەوەی داواکارییەکانی خودا جێبەجێ بکات. هەرگیز مژدە تێناگەن و بەڕاستی چێژی لێوەرناگرن تاوەکو سەرچاوەکەی لە دڵی خودادا نەبینن. بۆیە دەخوێنینەوە کە
«خودا ئەوەندە جیهانی خۆشویست.» ڕەنگە بیر لە گوناهەکانتان یان کەموکوڕییەکانتان بکەنەوە، ئەگەر بتانەوێت، وەک هێنانی ئەو، بەڵام خودا بوو کە ئەوی بەخشی. خۆشەویستییەکە لەلای خوداوەیە، و ئەو کوڕەکەی بەخشی. مردنی مەسیح خۆشەویستی خودای بەدەست نەهێنا، بەڵکو بە پێچەوانەوە بوو.
ئێستا قوربانی بە وشەی بەرخ لە کتێبی پیرۆزدا دەبەسترێتەوە، و بەرخی خودا بوو بە هەڵگری گوناه. گەورەمان عیسا گوناهەکانی باوەڕدارانی هەڵگرت، و ئەویش «گوناهبار کرا» بۆیان؛ بەڵام لێرەدا دەخوێنینەوە دەربارەی «گوناهی جیهان،» بیرۆکەیەکی فراوانتر لە گوناهەکان یان گوناهی باوەڕداران. مردنی مەسیح لە کاریگەرییەکانیدا لە ڕزگارکردنی باوەڕداران زیاتر دەڕوات. بەم شێوەیە دەخوێنینەوە، لە کۆلۆسی ١:١٩-٢٠،
بە ئاشتی دروستکردن لە ڕێگەی خوێنی خاچەکەیەوە، بۆ ئاشتکردنەوەی هەموو شتێک لەگەڵ خۆی؛ جا شتەکان لەسەر زەوی بن، یان شتەکان لە ئاسمان بن. و ئێوەی کە جارێک نامۆ بوون و دوژمن بوون لە مێشکتاندا بە کارە خراپەکان، هێشتا ئێستا ئەو ئێوەی ئاشت کردووەتەوە لە جەستەی گۆشتەکەیدا لە ڕێگەی مردنەوە.
لێرەدا هەموو شتێک لە ئاسمان و لەسەر زەوی دەبێت بە خوێنی خاچ ئاشت بکرێنەوە، لە کاتێکدا باوەڕداران پێشتر لە ڕێگەی هەمان ڕێگای پیرۆزەوە ئاشت کراونەتەوە. بەم شێوەیە، لە عیبرانییەکان ٩:٢٣،
شتەکانی ناو ئاسمان دەبێت پاک بکرێنەوە.
ئەمە یارمەتی ڕوونکردنەوەی دەستەواژەی «گوناهی جیهان» دەدات. کارەکە بۆ ئەنجامدانی ئەمە کراوە، تەنها چاوەڕێی هێز دەکەین بۆ ئەوەی باشی بکات. لە هەزار ساڵەکەدا، ڕاستودروستی فەرمانڕەوایی دەکات؛ بەڵام لە ئاسمانی نوێ و زەوی نوێدا نیشتەجێ دەبێت. و لەوانەدا ئەنجامە تەواوەکانی خاچ دەبینین—ئاشتکردنەوەی هەموو شتێک، و دەرکردنی هەتاهەتایی گوناه لەو دیمەنە نوێیانە و ئەو دروستکراوە نوێیەدا کە
«هەموو شتێک لە خوداوەیە.» لەم نێوەندەدا، لە ڕێگەی کاری بەرخی خوداوە، لێخۆشبوونی گوناهەکان ڕادەگەیەنرێت، و هەرکەسێک، بە نیعمەت، باوەڕی پێی بێنێت، لە هەموو شتێک ڕەوا دەکرێت؛ و نەک تەنها ئەوە، بەڵکو فەرمانی پێدەکرێت کە خۆی بە مردوو بۆ گوناه، و زیندوو بۆ خودا لە ڕێگەی عیسای مەسیح، گەورەمان، بزانێت.
پەرستنی بەرخ
ئێستا با بگەڕێینەوە بۆ وه‌حی ٥:١١-١٢، کە تێیدا لایەنی سێیەمی بەرخ دەدۆزینەوە،
و سەیری کردم، و گوێم لە دەنگی زۆرێک لە فریشتەکان بوو لە دەوری تەخت و گیانلەبەرەکان و پیرەکان: و ژمارەیان دە هەزار جار دە هەزار، و هەزاران هەزار بوو؛ بە دەنگێکی بەرز دەیانگوت، شایستەیە ئەو بەرخەی کە سەربڕدرا بۆ وەرگرتنی هێز، و سامان، و حیکمەت، و توانایی، و ڕێز، و شکۆ، و بەرەکەت.
ئەمە دیمەنێکی جیاوازە. بەرخێک نییە لەسەر قوربانگا، بەڵکو بەرخێکە کە لەلایەن سوپاکانی ئاسمانەوە دەپەرسترێت، بەڵام هەمان بەرخە. ئۆه! چەند دڵخۆشکەرە ئەم دیمەنە. جارێک بابەتی گاڵتەجاڕی و ڕق لێبوونەوە بوو، ئێستا ئەو ناوەندی پەرستنی گەردوونییە!
جارێک لەبەردەمیدا چۆکیان دادەدا بە گاڵتەجاڕی و بێڕێزی، ئێستا لەبەردەمیدا دەکەون بە پەرستنێکی پڕ لە ستایش. جارێک کاتێک لەسەر خاچی گۆلگۆسا
«دانیشتن و سەیریان دەکرد لەوێ،» ئێستا بازنەکانی ناوەندیی بوونەوەرە زیندووەکان، پیرەکان، و سوپای بێشوماری فریشتەکان لەبەردەم بەرخی خودای تەختنشیندا خۆیان دەخەنە سەر زەوی.
بیست و چوار پیر هەڵدەستن لە پلەی شازادەییانەوە، هاوار دەکەن بە سەرکەوتنە شکۆمەندەکانی، گۆرانی دەڵێن بە ڕزگارییە دڵخۆشکەرەکەی. تاجەکانیان دەخەنە بەردەم تەخت، هاوار دەکەن بە دەنگێکی پڕ لە ڕێز— پیرۆز، پیرۆز، پیرۆزترین، شکۆ بۆ خودا بێت بە تەنها.
گوێ بگرن، ئەم سیمفۆنییە ورووژێنەرانە وا دیارە لە ناوماندا دەستمان پێدەگرن؛ زیاد دەکەین بۆ گۆرانییە پیرۆزەکانیان— عیسا، عیسا، عیسا.
شیرینترین نۆتە لە گۆرانی فریشتەدا، شیرینترین ناو لەسەر زمانی مرۆڤ، شیرینترین سروود کە تا ئێستا ناسرابێت— عیسا، عیسا، بە تەنها فەرمانڕەوایی دەکات.»بە دەنگێکی بەرز دەڵێن،
«شایستەیە ئەو بەرخەی کە سەربڕدرا بۆ وەرگرتنی هێز، و سامان، و شکۆ، و بەرەکەت.» ئەو لێرەدا لە لاوازیدا بوو، بەڵام لەوێ هێز بەکاردەهێنێت. ئەو لێرەدا هەژار بوو، شوێنی نەبوو سەری لێ دابنێت، بەڵام لەوێ سامانێکی هەیە. لێرەدا ناوزڕێنرا، لەوێ ڕێز، و شکۆ، و بەرەکەت وەردەگرێت. چ گۆڕانکارییەک بۆ بەرخ! لە خاچی شەرمەزارییەوە بۆ تەختی شکۆ؛ و بەڕاستی شایستەی ئەو بەرزبوونەوەیەیە.
ڕەنگە هەندێک نەزانن پەرستن چییە. ئایا پێتان وایە تەنها چۆکدادان و نوێژکردنە، یان هاتن بۆ گوێگرتن لە مژدە؟ پەرستن ئەوەیە کە شایستە بێت، بەڵام لە نوێژدا داوای دابینکردنی پێویستی دەکەیت، و لە گوێگرتندا بۆ فێربوون دێیت. لە پەرستندا ڕۆح ئەوە دەدات بە خودا کە ئەو شایستەیەتی. زۆرێک لە مەسیحییەکان زیاتر لە سواڵکەر دەچن وەک لە پەرستکار. ڕەنگە پێویستییەکانمان هەبێت؛ بەڵام ئایا لە پێویستییەکانمان زیاتر ڕەحمەتمان نییە؟ پەرستن چێژوەرگرتنە لە هاوڕێیەتی خودا، دڵخۆشییە بە خۆشەویستی ئەو، گەڕاندنەوەی ئەوەیە بۆ ئەو کە ئەو سەرەتا پێی داوم. ئەگەر تەنها زیاتر بە تەواوی لەم هۆشیارییەدا بژیاینایە کە پەرداخەکەمان پڕە، وەک لە زەبوور ٢٣دا، کەمتر سواڵمان دەکرد و زیاتر پەرستنمان دەکرد. باوک پێویستییەکانی ئێمە دەزانێت، بەڵام ئەو داوای پەرستنی ئێمە دەکات. هاوڕێ مەسیحییە خۆشەویستەکان با دڵەکانمان بە ڕووباری سوپاسگوزاری پڕ بێت.
تووڕەیی بەرخ
لایەنی چوارەم لە وه‌حی ٦:١٢-١٧دایە. ئەوە ڕۆیشتن نییە، یان کار نییە، یان پەرستن نییە، بەڵکو تووڕەیی بەرخە کە لێرەدا دەیدۆزینەوە.
و پاشاکانی زەوی، و پیاوە گەورەکان و پیاوە دەوڵەمەندەکان، و سەرۆک کاپتنەکان، و پیاوە بەهێزەکان، و هەموو کۆیلەیەک، و هەموو ئازادێک، خۆیان شاردەوە لە ئەشکەوتەکان و لە بەردەکانی چیاکاندا؛ و بە چیاکان و بەردەکانیان گوت، بکەونە سەرمان، و بمانشارنەوە لە ڕووی ئەوەی لەسەر تەخت دانیشتووە، و لە تووڕەیی بەرخ.
چی؟ تووڕەیی بەرخ؟ بەڵێ، پارادۆکسێکە، بەڵام ڕاستییەکی ترسناکە: دژایەتییەکی دیارە، بەڵام ڕاستییەکی سامناکە! ئێوەی کە بێڕێزی پێدەکەن، بلەرزن! ئەو دەستەی کە ئێوە بە خاچتانەوە نا، گۆچانی پاشایەتی بەدەستەوە دەگرێت. ئەو ناوچەوانەی کە ئێوە بە تاجی دڕکەکانتان دڕاند، تاجی شکۆمەندی لەسەر دەکات. ئەو کە وەک بەرخێک بۆ سەربڕین برا، وەک دادوەرێک لەسەر تەخت دادەنیشێت.
نەرمونیانی لاوازی نییە، دڵنەرمی بێهێزی نییە، خۆبەزلنەزانین بێتوانایی نییە، و، ئەو، کە لە ڕۆژانی جەستەیدا، نیعمەتی بەرخی نیشاندا، ئەوکات توانای بێسنووری دادوەری هەمووان نیشان دەدات، و وای بە حاڵی خراپەکاران لەو ڕۆژەدا! بانگەوازەکەیان بۆ چیاکان بێسوود دەبێت، هاوارەکەیان بۆ بەردەکان بێهوودە دەبێت—چیاکان ناکەون و بەردەکان ناشارنەوە—بەڵام بینینی ترسناکی تووڕەیی ڕاستودروستی بەرخ دەبێت لەلایەن هەمووانەوە ببینرێت.
«هەموو چاوێک ئەوی دەبینێت، و هەموو خێڵەکانی زەوی بەهۆی ئەوەوە دەناڵێنن.» هیچ پیاوێکی بێباوەڕ نییە کە ڕۆژێک عیسای مەسیح نەبینێت! ئەگەر ئێستا سەیری ئەو بکەیت، وەک ڕزگارکەرێک دەیدۆزیتەوە، کاتێک ئەوکات دەیبینیت، وەک دادوەرێک دەیدۆزیتەوە. ئەگەر ئێستا بێیتە لای، ڕەحم دەدۆزیتەوە: ئەگەر ئەوکات لەبەردەمیدا بوەستیت، دوور دەخرێیتەوە بۆ ئەوەی
«شەرابی تووڕەیی خودا بخۆیتەوە… لەبەردەم فریشتە پیرۆزەکاندا، و لەبەردەم بەرخدا.»
