گیدۆن – پێنجەمین دادوەری ئیسرائیل
کتێبی دادوەران ژیانی نەتەوەیی ئیسرائیل لە کەنعان دوای مردنی یەشوع وەسف دەکات. ئەمەش لە چەند سووڕێکی دووبارەبووەوە پێکهاتبوو لە:
- نافەرمانی ئیسرائیلییەکان بەرامبەر پەیمانی خودا.
- چەوساندنەوەی نەتەوەکە لەلایەن دوژمنەکانیانەوە.
- هاوارکردنی خەڵک بۆ خودا بۆ ڕزگارکردن و خودا دادوەرێکی هەڵبژارد بۆ ڕزگارکردنیان.
- ماوەیەکی ئاشتی لە کاتی ژیانی دادوەرەکەدا.
گیدۆن پێنجەمین دادوەری ئیسرائیل بوو و دوای ئەوەی پێغەمبەرێک ئیسرائیلی لەسەر نافەرمانی بەردەوامیان ئاگادار کردەوە (دادوەران ٦:٧-١٠) ناسێندرا. ئەو نیگەران بوو لەسەر میراتی دەوڵەمەندی ئیسرائیل، کە دابینکردنی «باشترین گەنم»ی (دێوتێرۆنۆمی ٣٢:١٤) لەخۆگرتبوو. بەڵام، میدیانییەکان١ دەیانخوارد (دادوەران ٦:١-٦). بۆیە گیدۆن شێوازێکی نائاسایی بۆ کوتانی گەنمی دروێنەکراو لە گۆڕەپانی شەرابدا گرتەبەر، بەم شێوەیە خۆراکی گونجاوی بۆ گەلی خودا دابین کرد (ئایەتی ١١). پێی گوترابوو لەسەر هەموو ئەو کارە بەهێزانەی کە خودا ئەنجامی دابوون لە هێنانی گەلەکەی لە میسرەوە بۆ خاکی بەڵێندراو. بەڵام، ئەو خەمبار بوو کە ئێستا خودا وا دیار بوو گەلە هەڵبژێردراوەکەی خۆی بەجێهێشتبوو (ئایەتی ١٣).
هەڵبژێردراو و ڕاسپێردراو لەلایەن خوداوە
فریشتەی خودا٢ هاتە عۆفرا و لە کاتی کارکردنیدا بۆ گیدۆن دەرکەوت. ئەو گیدۆنی دەستنیشان کرد بۆ ڕزگارکردنی ئیسرائیل لە میدیانییەکان (ئایەتی ١٤) و بەڵێنی دا، «من لەگەڵت دەبم [لە جەنگدا]» (ئایەتی ١٦ ESV). گیدۆن پاشان لەگەڵ فریشتەی خودا قسەی کرد بە پێشکەشکردنی ژەمێکی قوربانی هاوبەشی (ئایەتەکانی ١٧-٢١). واتای تەواوی ڕووبەڕووبوونەوەی گیدۆن لەگەڵ فریشتەی خودا تەنها کاتێک بۆی دەرکەوت کە دیارییەکەی قبوڵ کرا، و فریشتەی خودا لەبەرچاوی ون بوو (ئایەتی ٢٢). گیدۆن بە دڵتەنگییەوە نوێژی بۆ خودا کرد. خودا دڵنیایی دایە گیدۆن و ئارامی پێبەخشی (ئایەتی ٢٣)، پاشان گیدۆن پەرستشی کرد و ناوی قوربانگاکەی نا «یەهۆڤا-شالۆم» (ئایەتی ٢٤ JND)، یان «خودا ئاشتییە» (ESV).
لە بتپەرستی ڕابکە!
هەنگاوێکی دیکەی گرنگ لە ئامادەکاری گیدۆن بۆ خزمەتکردن مابوو. دەبوو لە بتپەرستی ڕوونی نەتەوەکە – و بەتایبەتی خێزانەکەی و خەڵکی شارەکەی – واتە پەرستنی بەعل، تۆبە بکات. خودا پێی گوت قوربانگای باوکی بۆ بەعل و ستوونی ئەشێرا کە لە تەنیشتی بوو بڕوخێنێت و ئەم بتپەرستییە بە پەرستشی ڕاستەقینەی «خودای خۆت» (ئایەتی ٢٦) بگۆڕێتەوە. گیدۆن ئێستا لە ڕووی ڕۆحییەوە بۆ جەنگ ئامادە بوو، هەرچەندە چاوەڕێی ڕۆحی خودا بوو کە بە هێزەوە پۆشاکی بکات.
«پیاوێکی بەهێزی ئازا»
ئەمە ئەو شێوازەیە کە فریشتەی خودا گیدۆنی پێ وەسف کرد لە دادوەران ٦:١٢. بۆ تێگەیشتن لە تەواوی چیرۆکی جەنگەکانی لەگەڵ میدیانییەکان، هانتان دەدەم کە دادوەران ٧-٨ بخوێننەوە.
کاتێک ڕۆحی خودا هاتە سەری، گیدۆن سوپایەکی نزیکەی ٣٢,٠٠٠ سەربازی لە مەنەشە، ئاشێر، زەبولون و نەفتالی کۆکردەوە (دادوەران ٦:٣٤-٣٥، بڕوانە دادوەران ٧:٣). سەرەڕای ئەوەش، هێشتا دڵنیا نەبوو کە خودا ئیسرائیل لەژێر فەرماندەیی ئەودا ڕزگار دەکات. خودا بە میهرەبانییەوە ئەو دڵنیاییەی بە نیشانەی خورییەکە دابین کرد (دادوەران ٦:٣٦-٤٠). بەڵام، کاتێک سوپاکە لەسەر کێوی گیلعاد کۆبوونەوە، خودا هێزی شەڕکەری کەم کردەوە بۆ ٣٠٠ پیاو – ئەوانەی کە ئاویان بە دەستەکانیان دەخواردەوە (دادوەران ٧:١-٨).
پاشان متمانەیەکی نوێی بە گیدۆن بەخشی بە ناردنی بۆ ناو ئۆردوگای میدیان لە شەودا بۆ بیستنی لێکدانەوەی خەونێکی میدیانییەک لەسەر کێکێکی نانی جۆ:
«و [هاوڕێی سەربازە میدیانییەکە] وەڵامی دایەوە، «ئەمە هیچ نییە جگە لە شمشێری گیدۆن … پیاوێکی ئیسرائیل؛ خودا میدیان و هەموو ئۆردوگاکەی خستووەتە دەستی» (ئایەتی ١٤).
گیدۆن پەرستشی کرد و دەستبەجێ گەڕایەوە لای پیاوەکانی، و بانگی کردن بۆ کارکردن:
«هەستن، چونکە خودا سوپای میدیانی خستووەتە دەستتان» (ئایەتی ١٥).
ئەوان سەرکەوتوو بوون، چونکە لە ڕێگەی لێدانی کەڕەنا و درەوشانەوەی مەشخەڵەکانیانەوە، خودا ترس و دڵەڕاوکێی خستە ناو ئۆردوگای میدیان. لەناو دوژمنەکەدا، هەموو پیاوێک ڕووی لە هاوڕێکەی کرد. بەڵام سەرنج بدەنە هاواری جەنگی پیاوانی ئیسرائیل:
«شمشێرێک بۆ خودا و بۆ گیدۆن!» (ئایەتی ٢٠، بەراورد بکە لەگەڵ ئایەتی ١٤: «ئەمە هیچ نییە جگە لە شمشێری گیدۆن»).
ڕەچاوکردنی پراکتیکی
- پیاوێکی باوەڕدار. لە عیبرانییەکان ١١ دەخوێنین:
«و چی دیکە بڵێم؟ چونکە کاتم کەم دێت بۆ گێڕانەوەی گیدۆن، باراک، سامسۆن، یەفتا، داود و ساموێل و پێغەمبەران» (ئایەتی ٣٢).
لە ئایەتەکانی پێشووتری بەشەکەدا نووسەرەکە ئەو تایبەتمەندییانەی قەشەکانی پەیمانی کۆنی خستەڕوو کە نیشانی دەدەن ئەوان «بە باوەڕ» ژیاون. بەڵام ئێمە دەمێنینەوە بۆ ئەوەی خۆمان بیر لەوە بکەینەوە کە ئەو تایبەتمەندییانە بۆ گیدۆن و قەشەکانی دیکە کە لە ئایەتی ٣٢ ئاماژەیان پێکراوە چی بوون. بەڵام، ئێمە دەزانین کە ئەو دادوەرێکی سەرکەوتووی ئیسرائیل بوو کاتێک «بە باوەڕ» فەرمانەکانی خودای بەجێهێنا و میدیانییەکانی شکست پێهێنا (دادوەران ٧:١-٢٣). ئەو لەسەر کارەکانی خودا لە میسر و لە دەریای سوور بیستبوو، و ئەم ڕاپۆرتانە بنەمای متمانەی ئەو بوون کە خودا ئێستا کار دەکات بۆ ڕزگارکردنی ئیسرائیل لە هێزە زۆرەکانی دوژمنەکانیان (ئایەتی ١٢). بەڵام سەبارەت بە گومانەکانی – نیشانەی خورییەکە (دادوەران ٦:٣٦-٤٠) – و ترسەکانی (دادوەران ٧:٩-١٥) چی؟
بۆ من، ئەمانە گومانی خود و ترسەکانی خودن – هاوتای هەڵوێستی بێفیزی پۆڵس لە دانانی
«هیچ متمانەیەک بە جەستە» (فیلیپییەکان ٣:٣)
و
«نەک ئەوەی کە ئێمە بەسەین لە خۆماندا … بەڵکو بەسەربوونمان لە خوداوەیە» (٢ کۆرنسۆس ٣:٥).
خودا بە میهرەبانییەوە باوەڕی گیدۆنی بەهێز کرد لە ڕێگەی نیشانەی کێکە نانی جۆوە (دادوەران ٧:١٣-١٤). بەهێز لە باوەڕدا، بە پیاوەکانی ڕاگەیاند،
«خودا سوپای میدیانی خستووەتە دەستتان» (ئایەتی ١٥).
بە سوپا کەمەکەی ٣٠٠ کەسی و بە بەکارهێنانی ستراتیژییەکی جەنگی تایبەتی خۆی، چوونە جەنگەوە و هاواریان دەکرد،
«شمشێرێک بۆ خودا و بۆ گیدۆن» (ئایەتی ٢٠).
لە خزمەتکردنمان بۆ خودا، ئایا ئێمە هەمان ئەم تایبەتمەندییانەی بێفیزی و باوەڕ نیشان دەدەین؟
- شەڕکردنی شەڕی باش و پاراستنی باوەڕ. بە پێچەوانەی گیدۆن، مەسیحییەکان شەڕی جەستەیی ناکەن بۆ پاراستنی میراتی ئاسمانییان – ئەو بەرەکەتە ڕۆحییانەی کە کەنعان وێنەیەکیانە.
«چونکە ئێمە لەگەڵ گۆشت و خوێندا زۆرانبازی ناکەین، بەڵکو لەگەڵ فەرمانڕەواکان، لەگەڵ دەسەڵاتەکان، لەگەڵ هێزە گەردوونییەکان بەسەر ئەم تاریکییەی ئێستادا، لەگەڵ هێزە ڕۆحییەکانی خراپە لە شوێنە ئاسمانییەکاندا» (ئەفەسۆس ٦:١٢).
بۆ ئەم شەڕە ڕۆحییانە دەبێت
«هەموو زرێپۆشی خودا لەبەر بکەین» (ئایەتی ١١)
و دان بەوەدا بنێین کە
«هەرچەندە بە جەستە دەڕۆین، بەڵام بەپێی جەستە شەڕ ناکەین. چونکە چەکەکانی شەڕەکەمان جەستەیی نین بەڵکو هێزی خوداییان هەیە بۆ وێرانکردنی قەڵا بەهێزەکان. ئێمە مشتومڕەکان و هەموو بۆچوونێکی بەرز کە دژی زانینی خودا بەرز کراوەتەوە وێران دەکەین، و هەموو بیرێک بە دیل دەگرین بۆ گوێڕایەڵیکردنی مەسیح» (٢ کۆرنسۆس ١٠:٣-٥).
لە ئەفەسۆس ٦:١٧ پۆڵس ڕایگەیاند کە چەکی هێرشبەری ئێمە بریتییە لە
«شمشێری ڕۆح، کە وشەی خودایە.»
گیدۆن زۆر کاریگەر بوو بە شمشێرەکەی بەڵام کوڕە نۆبەرەکەی، یەتەر، نەبوو (دادوەران ٨:١٨-٢١). وانەیەک هەیە بۆ ئێمەی مەسیحییەکان کە لەم ڕووداوەوە فێری بین: بۆ سەرکەوتن لە ململانێ ڕۆحییەکاندا دەبێت بە کتێبی پیرۆز ئامادە بین و بتوانین بە کاریگەری بەکاریان بهێنین (بڕوانە ٢ تیمۆساوس ٣:١٦، ٢ تیمۆساوس ٢:١٥).
لایەنێکی گرنگی دیکەی جەنگی مەسیحی نوێژە
«لە ڕۆحدا» (ئەفەسۆس ٦:١٨).
پۆڵس نوێژی بە شەڕێکی ڕۆحی بەردەوام دەزانی (بڕوانە کۆلۆسییەکان ٢:١). ئەو نوێژی دەکرد کە گەلی خودا لە ڕووی ڕۆحییەوە ڕووناک ببنەوە بۆ تێگەیشتن لە دەوڵەمەندی بەرەکەتە ڕۆحییەکانیان (ئەفەسۆس ١:١٦-١٩)، و لە ڕووی ڕۆحییەوە بەهێز ببن بۆ تێگەیشتن لێیان و بۆ زانینی خۆشەویستی مەسیح (ئەفەسۆس ٣:١٤-١٩).
- مەشخەڵ و کەڕەنا. ستراتیژییەکی جەنگی تایبەتی گیدۆن بریتی بوو لە بەکارهێنانی گۆزەی بەتاڵ، کە ڕووناکی تێدابوو، لە دەستی چەپی پیاوەکانی و کەڕەنا لە دەستی ڕاستیاندا (دادوەران ٧:١٦،١٩-٢١). دەبێت خودا فەرمانی پێکردبێت کە ئەمە بکات چونکە خودا وای کرد میدیانییەکان، کاتێک ڕووناکییەکەیان بینی و دەنگی کەڕەنایان بیست، ڕوو لە یەکتر بکەن (ئایەتی ٢٢). پۆڵس ئاماژەی بە سەرکەوتنی گیدۆن کرد لە ٢ کۆرنسۆس ٤:٣-١١، کە تێیدا ڕایگەیاند کە شەڕێکی ڕۆحی هەیە کاتێک مزگێنی دەبێژرێت (ئایەتی ٤).
ئەو نووسی کە مزگێنی گەنجینەیەکە. ئەو «ڕووناکی زانینی شکۆمەندی خودایە لە ڕووی عیسای مەسیحدا،» گەنجینەیەک کە مەسیحییەکان لە جەستەی فیزیکی خۆیاندا هەیانە – «گۆزەی قوڕ» (ئایەتەکانی ٦-٧، بڕوانە ٢ کۆرنسۆس ٣:١٨). خودا بە ئەنقەست «لە دڵماندا درەوشاوەتەوە» بۆ ئەوەی مزگێنی بتوانێت بۆ ئەم جیهانە تاریکەی ڕۆحی بڵاوبێتەوە (٢ کۆرنسۆس ٤:٦ JND). گۆزە شکاوەکانی سوپای گیدۆن نیشان دەدەن چۆن مزگێنی لە باوەڕدارانەوە دەدرەوشێتەوە، کە جەستەیان لاواز و فانییە (ئایەتەکانی ٨-١٨). وەک گیدۆن و سوپاکەی، ئێمە هیچ هێزێکمان لە خۆماندا نییە؛ ئێمە تەنها ڕاگەیاندنکارانی پەیامەکەی ئەوین،
«بۆ ئەوەی نایابی هێزەکە لە خوداوە بێت، نەک لە ئێمەوە» (ئایەتی ٧ KJV).
- ئێفۆدی گیدۆن. گیدۆن بوو بە پاڵەوانێکی نەتەوەیی لە ڕێگەی سەرکەوتنە گشتگیرەکانی بەسەر میدیانییەکاندا، تا ڕادەیەک کە پیاوانی ئیسرائیل ویستیان شانشینەکە بدەنە خێزانەکەی، کە گیدۆن بە ڕاستی ڕەتی کردەوە (دادوەران ٨:٢٢-٢٣). وا دیار بوو کە ڕزگاربوونەکەیان دەگەڕاندەوە بۆ گیدۆن و نەیانتوانی دان بەوەدا بنێن کە کاری خودا بوو. بەڵام، گیدۆن چاوچنۆک بوو و لە زێڕی دەستکەوتەکەیان وەرگرت (ئایەتەکانی ٢٤-٢٦). ئەو زێڕەکەی کرد بە ئێفۆدێک، کە بەهۆیەوە نەتەوەکەی دووبارە خستە ناو بتپەرستییەوە (ئایەتەکانی ٢٧-٢٨). پێمان ناڵێن بۆچی ئەم کارەی کرد، بەڵام وەک هۆشدارییەک بۆ ئێمە خزمەت دەکات. دوایین ساتەکانی خزمەتێکی سەرکەوتوو بۆ خودا ئەو کاتانەن کە ئێمە زۆرترین لاوازین بەرامبەر هێرشە فێڵبازەکانی شەیتان (بڕوانە ٢ کۆرنسۆس ١١:١-٣).
دەرئەنجام
دۆخی کڵێسای مەسیحی دانپێدانراو لە سەدەی ٢١دا زۆر وەک ئیسرائیل وایە لە ڕۆژانی دادوەراندا کە هەموو کەسێک ئەوە دەکات کە بە ڕاستی دەزانێت لە چاوی خۆیدا (بەراورد بکە دادوەران ٢١:٢٥). ئایا من و تۆ، لەبری ئەوە، سوورین لەسەر ئەوەی پیاو یان ژنانی باوەڕ بین، کە خودا دەتوانێت لە خزمەتەکەیدا بەکاریان بهێنێت؟
تێبینییەکان
- لە کتێبەکەیدا «چۆن زاڵ بین»، ج. ت. ماوسۆن ڕایگەیاند کە میدیانییەکان شتە زەمینییەکان نیشان دەدەن (فیلیپییەکان ٣:١٩)، وەک خەم و دڵەڕاوکێ، سامان، و خۆشییەکانی ژیان (لۆقا ٨:١٤)، کە ڕێگری دەکەن لەوەی خۆراکی ڕۆحی مەسیحی (وشەی خودا) لە ژیانماندا کاریگەر بێت.
- فریشتەی خودا وەک پیاوێک بۆ گیدۆن دەرکەوت. یەکێکە لە چەند دەرکەوتنێک کە لە پەیمانی کۆندا تۆمار کراوە، و ئەمانە بە تیۆفانی ناسراون.
ئەفەسۆس بە بڕگەیەکی سەرنجڕاکێش کۆتایی دێت کە ململانێی مەسیحی دەخاتەڕوو. ململانێکە وا دادەنێت کە ئێمە ڕاستییەکانی نامەکە دەزانین و بەهایان دەزانین و لە هەوڵی پاراستن و هێشتنەوەیاندا سەرهەڵدەدات لە بەرامبەر هەموو هێزێکی دژبەردا. لە درێژەی نامەکەدا، نێردراوەکە بانگەوازە ئاسمانییەکەمان، میراتی شکۆمەندی کە بۆی دیاری کراوین، نهێنی کڵێسا و ژیانی پراکتیکی کە لەگەڵ ئەم ڕاستییە گەورانەدا دەگونجێت، بۆمان ئاشکرا دەکات. بەڵام، ئەگەر ئێمە سوور بین لەسەر چوونە ناو بەرەکەتە ئاسمانییەکانمان و بە شێوەیەکی گونجاو لەگەڵیاندا بڕۆین، دەستبەجێ دەبینین کە هەموو هێزی شەیتان لە دژمان ڕیز کراوە. لە ڕق و کینەی خۆیدا بەرامبەر بە مەسیح، شەیتان هەوڵ دەدات ڕاستییەکەمان لێ بدزێت، یان ناوزڕاندن بۆ ناوی مەسیح بهێنێت و ڕاستییەکە بێناوبانگ بکات بە هێنانی تێکچوونی ئەخلاقی لەناو ئەوانەی کە ڕاستییەکە دەگرن. چەند ڕاستیمان زیاتر بێت، ناوزڕاندنەکە بۆ مەسیح گەورەتر دەبێت ئەگەر بە ڕێگەدان بە جەستە تێکبچین. بۆیە دەبێت ئامادە بین بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ململانێ، و چەند ڕاستیمان زیاتر بێت ململانێکە گەورەتر دەبێت. بە لەبەرچاوگرتنی ئەم ململانێیە، سێ شت دەخرێنە بەردەممان: سەرچاوەی هێزەکەمان، سروشتی دوژمنەکە کە لەگەڵیدا زۆرانبازی دەکەین، زرێپۆشەکە کە دابین کراوە بۆ ئەوەی بتوانین بەرگەی هێرشەکانی دوژمن بگرین. —هامیڵتۆن سمیس
