گیدۆن
«نەوەی ئیسرائیل لەبەرچاوی یەزدان خراپەیان کرد، یەزدانیش بۆ ماوەی حەوت ساڵ تەسلیمی دەستی میدیانییەکانی کردن. دەستی میدیانییەکان بەسەر ئیسرائیلدا زاڵ بوو، لەبەر میدیانییەکان نەوەی ئیسرائیل بۆ خۆیان ئەشکەوت و قەڵایان لە چیاکاندا دروستکرد. کاتێکیش ئیسرائیل دەستی بە چاندن دەکرد، میدیانییەکان و عەمالیقییەکان و خەڵکی ڕۆژهەڵات دەهاتنە سەریان. لە دژیان دەوەستان و بەرهەمی زەوییان وێران دەکرد، هەتا دەگەیشتنە غەزە، هیچ خواردنێکیان بۆ ئیسرائیل نەدەهێشتەوە، نە مەڕ و نە مانگا و نە کەر. چونکە ئەوان لەگەڵ ئاژەڵ و خێوەتەکانیان دەهاتن، وەک کوللە زۆر بوون، ئەوان و وشترەکانیان بێشومار بوون، دەهاتنە ناو خاکەکە بۆ ئەوەی وێرانی بکەن. ئیسرائیل زۆر هەژار بوو لەبەر میدیانییەکان، نەوەی ئیسرائیلیش هاواریان بۆ یەزدان کرد. کاتێکیش نەوەی ئیسرائیل لەبەر میدیانییەکان هاواریان بۆ یەزدان کرد، یەزدان پەیامبەرێکی بۆ نەوەی ئیسرائیل نارد، پێی گوتن: «یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل وای فەرموو: من ئێوەم لە میسرەوە هێنایە دەرەوە و لە ماڵی کۆیلایەتی دەرهێنام. من ئێوەم لە دەستی میسرییەکان و لە دەستی هەموو ئەوانەی ستەمیان لێدەکردن ڕزگار کرد، ئەوانم لەبەردەمتان دەرکرد و خاکەکەی ئەوانم پێدان. پێشم گوتن: من یەزدانی پەروەردگارتانم، لە خوداوەندەکانی ئەمۆرییەکان مەترسن، کە لە خاکەکەی ئەواندا دەژین، بەڵام ئێوە گوێڕایەڵی قسەی من نەبوون.» فریشتەیەکی یەزدان هات و لەژێر دار بەڕوویەکدا دانیشت کە لە عۆفرا بوو، هی یۆئاشی ئەبیعەزری بوو. گیدۆنی کوڕیشی گەنمی لەناو گۆڕەپانێکی شەرابدا دەکوتا، بۆ ئەوەی لە میدیانییەکان بیشارێتەوە. فریشتەی یەزدان بۆی دەرکەوت و پێی گوت: «یەزدان لەگەڵتدایە، ئەی پیاوی بەهێزی ئازا.» گیدۆنیش پێی گوت: «ئۆهـ، گەورەم، ئەگەر یەزدان لەگەڵمان بێت، ئەی بۆچی هەموو ئەمە بەسەرمان هات؟ کوا هەموو ئەو پەرجووانەی باوباپیرانمان بۆیان گێڕاینەوە، دەیانگوت: «ئایا یەزدان ئێمەی لە میسرەوە نەهێنایە دەرەوە؟» بەڵام ئێستا یەزدان وازی لێهێناوین و تەسلیمی دەستی میدیانییەکانی کردووین.» یەزدانیش سەیری کرد و فەرمووی: «بەو هێزەی خۆت بڕۆ، ئیسرائیل لە دەستی میدیانییەکان ڕزگار دەکەیت، ئایا من تۆم نەناردووە؟» ئەویش پێی گوت: «ئۆهـ، گەورەم، بە چی ئیسرائیل ڕزگار بکەم؟ خێزانەکەم لە مەنەشە هەژارە، منیش بچووکترینم لە ماڵی باوکمدا.» یەزدانیش پێی گوت: «بێگومان من لەگەڵت دەبم، میدیانییەکان وەک یەک پیاو لێدەدەیت.» (دادوەران 6:1-16 KJV)
دۆخەکە
کتێبی یەشوع کۆتایی دێت و دادوەران بە دڵسۆزی نەوەی کۆن دەست پێدەکات – ئەوانەی ڕزگارکردن، چاکە و دابینکردنی یەزدانیان ئەزموون کردبوو. ئەوان بەردەوام بوون لەگەڵ یەزدان هەتا مردنیان. بەڵام کاتێک ئەم نەوەیە نەما، نەوەی داهاتوو پێویست بوو شوێنیان بگرێتەوە بۆ بەردەوامبوون لەو کارەی کە بەجێمابوو. ئێستا دەبوو ئەوەیان بەدەستبهێنایەت کە یەزدان بەڵێنی بە ئیسرائیل دابوو.
شکستی ئەوان لە ئەنجامدانی ئەمە زنجیرەیەک ڕووداوی لێکەوتەوە کە نەتەوەکەی خستە ناو خولگەیەکی خراپی ڕەوشتییەوە، کە بە خێرایی تێکچوو بۆ بتپەرستی. شکستی ئەوان لە بەدەستهێنانی ئەوەی یەزدان پێیدابوون، ئەزموونی شەڕکردنی یەزدانی بۆیان لێسەندەوە. کاتێک یەزدان کەمتر بۆیان ڕاستەقینە بوو، شتی دیکە هاتنە ناو دڵیانەوە. لە کۆتاییدا، ئەمانە جێگەی خودایان گرتەوە.
ئەمە ئەزموونێک بوو کە هەر نەوەیەک دەبوو لەگەڵیدا بژیت. دەبوو بڕیار بدەن کێ و چی بۆیان گرنگ دەبێت. گوتراوە، «خودا نەوەی نەوەی نییە، تەنها منداڵی هەیە.» بۆ ئێمەش بە هەمان شێوە: دەبێت بڕیار بدەین ئایا خودا و شتەکانی بۆ ئێمە گرنگن.
کاتێک نەوەی ئیسرائیل وازیان لە یەزدان هێنا و خوداوەندی درۆیان بۆ خۆیان وەرگرت، خودا ئەوانی دایە دەست ئەو نەتەوانەی کە لە خاکەکەدا مابوونەوە. ئەو وای کرد هەتا هەستیان بە ستەمەکە کرد. ئیسرائیل لەگەڵ ئەو خەڵکەدا ژن و ژنخوازیان کردبوو، خوداوەندەکانی ئەوانیان پەرستبوو و لەبەرچاوی یەزدان خراپەیان کردبوو.
لەبەر بێدڵسۆزی گەلەکەی، یەزدان ئەو نەتەوانەی بەکارهێنا کە خۆیان لەگەڵیان یەکگرتبوو بۆ تاقیکردنەوە و فێربوونی ئیسرائیل. لەژێر ئەم ستەمەدا ئەوان خودای خۆیان بیرکەوتەوە و هاواریان بۆ ڕزگاربوون کرد. ئەم خولە چەند جارێک دووبارە بووەوە، و لەژێر ئەم بارودۆخانەدا گیدۆن ژیا.
لە ئەنجامی لادانی ئیسرائیل لە خودا، ئەو دوژمنانی نارد کە خاکەکەیان خوارد، وێران کرد و هەژار کرد – هیچ خواردن، مەڕ، مانگا یان کەرێکیان بۆ ئیسرائیل نەهێشتەوە. خەڵکەکە لە ئەشکەوتەکاندا خۆیان حەشاردابوو. ژیانی ماڵەوە زۆر تێکچوو.
ئێمە تێدەگەین ئەمە بە واتای وشەیی چی دەگەیەنێت، بەڵام پێویستە لە واتای ڕۆحییەکەی تێبگەین. ئیسرائیل وازی لە یەزدانی خۆی هێنابوو. شتێکی زۆر وێرانکەر بەسەر ژیانیاندا هات و هەموو خواردنێکی ڕۆحی لێسەندنەوە. بەبێ مەڕ یان مانگا، هیچ شتێکیان نەبوو بۆ ئەوەی لە پەرستندا پێشکەشی یەزدانی بکەن – پەرستنی یەزدانیان لێسەندرابووەوە. هیچ کەرێکیان نەبوو، ئاژەڵی کارکردن، و هیچ ڕێگایەکیان نەبوو بۆ خزمەتکردنی. ژیانی ماڵەوەیان – شوێنی خۆشەویستی، ئاسایش، پەروەردە و ڕاهێنان –یش وازی لێهێنرابوو.
ئەمە مەترسییەکی گەورەیە بۆ ئێمەش. ئەگەر ئێمە دەست بە یەزدان و ئەوەی ئەو بۆ ئێمەی کردووە نەگرین، ئەوەی هەیە لەدەستی دەدەین. دوژمن بە زوویی ئارەزووی خواردن لەسەر وشەی خودا و لەسەر یەزدان لێمان دەسێنێتەوە. پاشان ئارەزووی پەرستنی یەزدان لێمان دەسێنێتەوە، و بە ڕێوڕەسمی بەتاڵ و پەرستنی درۆی شتانێک کە هی خودا نین جێگەی دەگرێتەوە. ئەنجامەکەی ئەوەیە کە هیچ شتێکمان بۆ خزمەت نییە، هیچ شتێکمان نییە بۆ ئەنجامدانی کاری ئەو. پیرۆزی و بەرەکەتەکانی ماڵیش لەدەست دەچێت.
کەسایەتی بانگکراو
لەناو ئەم وێرانکاری و پێویستییە گەورەیەدا، گیدۆن دەبینین. ئەو نموونەیەکی گەورە و هاندانێکە بۆ ئێمە. لە کاتی ئەم کارەساتەدا ئەو سەرقاڵی دابینکردنی پێداویستییەکانی خۆی، خێزانەکەی و خەڵکی دەوروبەری بوو. بەڵێ، ئەو بە شێوەیەکی نائاسایی ئەوەی دەکرد. ئەمە لەبەر ئەوە نەبوو کە شەرمەزار بوو، بەڵکو کاتەکان داوای داهێنانیان دەکرد.
ئێمە دەبینین کە ئەو گەنم دەکوتا. ئەو ئەمەی لەسەر لووتکەی گردەکە نەدەکرد کە بە شێوەیەکی ئاسایی لەوێ دەکرێت، چونکە لەوێ با زیاتر دەبوو. لەبری ئەوە، دەخوێنینەوە کە گیدۆن لەناو گۆڕەپانی شەرابدا گەنمی دەکوتا، بۆ ئەوەی دانەوێڵە کۆکراوەکان لە دوژمن بشارێتەوە. ئەمە کاری زۆرتری دەویست، بەڵام ئەو ئامادە بوو بیکات بۆ ئەوەی خۆی و ئەوانەی بەرپرسیارێتییان لەسەر بوو تێر بکات.
بە خوێندنەوەی دادوەران 6:11-27 دەبینین کە زۆرێک لە خەڵک و ئاژەڵ لەژێر چاودێری گیدۆن بوون. لە ئایەتی 19دا تۆمار کراوە کە گیدۆن بزنێکی گەنج و بڕێک نانی بۆ قوربانی دابین کرد. کەمێک دواتر، خودا بە گیدۆنی گوت کە قوربانگاکەی باوکی بڕوخێنێت و قوربانگایەکی نوێ دروست بکات، و گای دووەمی باوکی بۆ قوربانی پێشکەش بکات (ئایەتی 25). لەبەر ئەوەی گای دووەم هەبوو، ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە دەبوو گای یەکەمیش هەبووبێت. پاشان لە ئایەتی 27دا دەخوێنینەوە کە چۆن گیدۆن دە پیاوی لەناو خزمەتکارەکاندا برد، کە واتای ئەوەیە زیاتر لە دە خزمەتکار هەبوون.
کەواتە دەپرسین، ئەو بزنە گەنجەی لە کوێ دەستکەوت، و ئاردەکەی لە کوێ دەستکەوت بۆ دروستکردنی نانەکە بۆ قوربانی؟ کێ خواردنی بۆ گای یەکەم و دووەم دابین کرد، یان خواردنی بۆ زیاتر لە دە خزمەتکار، خۆی و ڕەنگە باوکی و خێزانەکەی؟ ئەمانە هەموو شتانێک بوون کە گیدۆن دابینی کردبوون، تەنانەت لەناو وێرانکارییەکەی دوژمنیشدا. گیدۆن بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ هەستی بە هەژاری دەوروبەری دەکرد. بەڵام لەبری ئەوەی دەستبەرداری بێت و خۆی بە دۆڕاو بزانێت، بە فیداکارییەوە کاری دەکرد بۆ سوودی خۆی و بەرەکەت بۆ ئەوانەی دەوروبەری.
ڕۆژی ئێستا
ئێمەش، لە ڕۆژێکدا دەژین کە هەژارییەکی ڕۆحی گەورە هەیە. زۆر کەس بێهیوان؛ هەندێکیان لە ڕێگا لایانداوە. ئەوەی هیچ بەهایەکی نییە هاتووەتە ناو ژیانمانەوە و کات و ئارەزووی ئێمەی بۆ یەزدان، بۆ شتەکانی و خزمەتەکەی لێسەندۆتەوە. زۆر کاریگەری هەن کە هەوڵدەدەن ژیانی خێزانیمان وێران بکەن. وەک گیدۆن، خۆشییەکەمان تەواو نییە. ئەمە ئارەزوو و کاری دوژمنمانە، چونکە ئەو دەزانێت «خۆشی یەزدان هێزی [ئێمەیە]» (نەحمیا 8:10).
کاتێک بیر لە پەرستنمان دەکەینەوە، چەند جارێک زۆر دووبارە و بێ ناوەڕۆکە، نزیکەی دووبارەکردنەوەیەکی بێهوودەیە؟ ئایا ئەمە لەبەر ئەوەیە کە بەسەمان نییە بۆ گوتن، بۆیە تەنها هەمان شت دووبارە دەکەینەوە؟ گەنم باسی یەزدانمان بۆ دەکات. کەواتە، پرسیارەکە ئەوەیە: ئایا ئێمە، بە فیداکارییەکی گەورە، گەنم دەکووتین بۆ ئەوەی خۆمان چێژی لێوەرگرین، بەشی یەزدان دەدەین و ئەوەی کۆمان کردووەتەوە لەگەڵ ئەوانی تردا بەشی دەکەین؟
لە کاتی ئەنجامدانی ئەمەدا، با بیرمان بێت:
ئەوەی یەزدان لێی ڕزگار کردین یان پاشەکەوتی کردین.
- لە کوێوە کەوتین و گەڕاینەوە.
- کێ بەشی ئێمەیە و خاوەندارێتی ئەوە بکەین کە هی ئێمەیە لەو.
- وەک گیدۆن، تێچووی دەبێت. ئاسان نابێت، بەڵام پاداشتدار دەبێت. ڕەخنە و دژایەتی دەبێت، بەڵام یەزدان لەگەڵمان دەبێت.
سەیری باقی ژیانی گیدۆن بکە. یەزدان دڵسۆزی و وەفاداری گیدۆنی بینی. توانی بەکاری بهێنێت، و لە ڕێگەی ئەوەوە سەرکەوتنێکی گەورە بەدەست هات: ڕزگاربوون لە دوژمن و گەڕاندنەوەی ئەو شتانەی کە لەدەستچووبوون – خواردن، پەرستن، خزمەت و ژیانی ماڵەوە. لە سەرەتادا گیدۆن بە تەنها بوو، بەڵام خودا بینی. گیدۆن گەنمی دەکوتا، بە واتایەکی تر، چێژی لە یەزدان وەردەگرت. ئەو وزەیەی کە ئەمە بە گیدۆنی دەدا، ڕێگەی لێگرت لە بێهیوابوون، و توانی بەردەوام بێت بۆ ئەنجامدانی شتی گەورە بۆ خودا.
ڕەنگە ئێمە بە تەنها بین، یان ژمارەمان کەم بێت، بەڵام دڵسۆزیمان لەلایەن یەزدانەوە دەبینرێت و بەرز دەنرخێنرێت (سەیری مەلاخی 3:16). وەک گیدۆن، بێهیوایی لە پشت خۆمان بەجێدەهێڵین کاتێک چێژ لە یەزدان عیسا وەردەگرین، کە زۆری بۆ ئێمە کردووە و زۆر خۆشەویستە بۆمان. کاتێک چێژی لێوەردەگرین، ئەمە دەمانباتە پەرستن و خزمەتکردنی، کە هانی ئەوانی تر دەدات و بە شێوەیەکی ئەرێنی کاریگەرییان لەسەر دەبێت.
ئەمە واتای ئەوەیە کە پێویستە دەست پێبکەین و پاشان بەرەو پێشەوە بڕۆین. گیدۆن لە ماڵەوە سەرقاڵ بوو، سەرەتا پێداویستییەکانی خۆی دابین دەکرد. کاتێک خودا چاوی پێی کەوت و قسەی لەگەڵ کرد، گیدۆن توانی قوربانییەک پێشکەشی یەزدان بکات. یەزدان ئەمەی بینی و شتێکی بە گیدۆن دا بۆ ئەنجامدانی. و ئەو، هەرچەندە لە لاوازی مرۆڤایەتیدا بوو، ئەرکی خودای تەواو کرد و زیاتری پێدرا بۆ ئەنجامدانی.
بۆ ئێمەش بە هەمان شێوەیە. کاتێک وێرانکاری و هەژاری دەوروبەرمان دەناسینەوە، با لە دڵماندا بڕیار بدەین بگەڕێینەوە بۆ یەزدان. با لە بێهیوایی بەرز بکرێینەوە و سەیری ئەو بکەین کە دەتوانێت بە تەواوی هەموو پێداویستییەکانمان دابین بکات.
سەرەتا پێویستە وزەمان تێدا بێت، و خۆمان تێر بکەین. ئەمە کار، هەوڵ و دڵسۆزی دەوێت. ئەمە دەبێتە هۆی پەرستن. پاشان پێویستە سەرقاڵ و دڵسۆز بین لە شتە بچووکەکاندا کە خودا پێمان دەدات بۆ ئەنجامدانی. بە دڵسۆزی و گوێڕایەڵی بۆ ئەو، پێگەیشتنێک دەبێت بۆ ئەوەی بتوانێت زیاترمان پێبدات.
با یەزدان دڵ و دەستەکانمان پڕ بکات، و با ئێمە بە متمانەوە بە یەزدانمان لەم هێزەماندا بەردەوام بین، بە زانینی ئەوەی کە ئەو ئێمەی ناردووە (سەیری دادوەران 6:14). ئەمە بۆ بەرەکەت بۆ ئەوانی تر و بۆ شکۆمەندی یەزدان دەبێت.
لە دادوەران 6:34 دەخوێنینەوە: «ڕۆحی یەزدان هاتە سەر گیدۆن.» دادوەران، کە زۆر شتی تاریکی تێدایە، زیاتر ئاماژەی بە ڕۆحی یەزدان تێدایە وەک لە هەر کتێبێکی تری پەیمانی کۆن. چەند سوپاسگوزارین بۆ ئەو ڕاستییە سەرسوڕهێنەرەی کە هەیە: ڕۆح بە تاکەکەسی لە ئێمەدا نیشتەجێیە و بە کۆمەڵ لەگەڵماندایە، و هەرگیز لێمان ناسەندرێتەوە.
ئەمە سەرچاوەی ڕاستەقینەی گەلی خودایە. ئەو ڕۆحی ڕاستییە. ئەو بە هێز، گەورەیی و شکۆمەندی خودایی خۆی دەتوانێت هەڵە بدۆزێتەوە و ئەوەمان بۆ ئاشکرا بکات کە لە فێرکردنەکاندا هەڵەیە و ناخۆشە بۆ خودا و بۆ مەسیح. ڕۆح ئەو هێزەیە کە توانامان پێدەدات بۆ ئەوەی لە ڕۆژێکی خراپدا بۆ یەزدان بوەستین. — فرانک واڵاس (دەستکاریکراو)
