فێربوون لە کتێبی میخا: زیاتر لە لێبوردنێک
«کێ خودایەکە وەک تۆ، کە گوناه دەبەخشێت و لە تاوانی یاخیبووانی پاشماوەی موڵکی خۆی دەرباز دەبێت؟ ئەو تووڕەیی خۆی بۆ هەمیشە ناپارێزێت، چونکە چێژ لە خۆشەویستی نەگۆڕ وەردەگرێت. ئەو دووبارە بەزەیی بە ئێمەدا دێتەوە؛ ئەو گوناهەکانمان ژێرپێ دەنێت. بەڵێ، تۆ هەموو گوناهەکانمان فڕێ دەدەیتە قووڵایی دەریاوە.» میخا 7:18-19 NASB
زیندانییەک کە لێی خۆش دەبێت، لە سزای کۆمەڵگا ئازاد دەکرێت بەبێ ئەوەی سزای تاوانەکە بدات. لێبوردنێک لەوانەیە بە چەندین هۆکار بدرێت، لەوانە هەڵسوکەوتی باش، پێداویستییەکانی خێزان یان تەنانەت فشاری سیاسی. بەڵام لە هەموو حاڵەتێکدا کە لێبوردنێکی یاسایی دەدرێت، ئەوە لەبەر ئەوە نییە کە تاوانبارەکە بێتاوان بووە – ئەگینا لێبوردن نابێت. لە لێبوردنێکدا، لایەنی تاوانبار لێی خۆش دەبێت بەڵام بێتاوان ناکرێت.
کاتێک خودا لێمان خۆش دەبێت
کاتێک خودا لە گوناهەکانمان خۆش دەبێت، لێخۆشبوونی ئەو زیاترە لە لێبوردنێک. ئێمە نەک تەنها لێمان خۆش دەبێت، بەڵکو بێتاوانیش دەکرێین. ئێمە ڕاستودروست دەکرێین، واتە، لەبەرچاوی خودا ڕاستودروست دەکرێین. کۆرنسۆسی دووەم 5:21 دەڵێت کە لە مەسیحدا ئێمە «دەبینە ڕاستودروستی خودا.» دانپێدانان بەوەی کە گەیشتووینەتە ڕاستودروستی خودا بێگومان زیاترە لە لێبوردنێک! چۆن ئەمە دەکرێت؟ لەبەر ئەوەیە کە کوڕی تەواوی خودا، وەک جێگرەوەی ئێمە، سزای مەرگی لەسەر خاچ بۆ گوناهەکانمان کێشا.
ڕۆما 3:25-26 ڕایدەگەیەنێت کە لەبەر ئەوەی مەسیح داواکارییە ڕاستودروستەکانی خودای لەبارەی گوناهەکانمانەوە جێبەجێ کرد، خودا هەردووکیان «دادپەروەر و ڕاستودروستکەری ئەو کەسەیە کە باوەڕی بە عیسا هەیە.» بەم شێوەیە مەسیحییەکان زۆر زیاتر لە لێبوردنێک لە دەرئەنجامەکانی تاوانەکانیان دژی خودایەکی پیرۆز وەردەگرن. لێخۆشبوون و بەخشین بەسە، بەڵام لە مەسیحدا تاوانەکانمان بە تەواوی لادەبرێن و ئێمە بە ڕاستودروست ڕادەگەیەندرێین – وەک ئەوەی هەرگیز گوناهێکمان نەکردبێت. چەند سەرسوڕهێنەرە! چەند گەورەیە خودامان!
پێغەمبەر میخا لەبارەی ئەم ڕاستییە گەورەیە لە کۆتا بەشی پێشبینییەکانی نووسی. لە دوو ئایەتی شیعری عیبریدا، بە خۆشییەوە ستایشی خودامانی کرد، کە زیاتر لە لێبوردنێکمان پێدەبەخشێت. لە چوارچێوەی بابەتەکەدا، بەرەکەتەکانی ئەم ئایەتانە بە تایبەتی ئاراستەی گەلی عیبری کرابوون بەهۆی بەڵێنە بێمەرجەکانی خودا بۆیان لەژێر پەیمانی ئیبراهیمیدا. لە ئایەتی 20دا دەخوێنین، «تۆ ڕاستی بە یەعقوب دەدەیت و خۆشەویستی نەگۆڕ بە ئیبراهیم، کە تۆ بە باوباپیرانمان بەڵێنت دابوو لە ڕۆژانی کۆنەوە.» ئەم بەڵێنانە بۆ گەلی جوولەکە لە کۆتاییدا جێبەجێ دەکرێن بەهۆی کاری تەواوکراوی مەسیح، خوداوەند عیسای مەسیح. بەڵام ئەم بەرەکەتە گەورانە بێگومان ئێستا بۆ هەموو ئەوانە دەگونجێن کە بە باوەڕ لە مەسیحدان. وەک مەسیحییەکان، ئێمە پێشوەختە ئەو پێگەی نایابەمان هەیە کە زیاتر لە لێبوردنێکمان لە خودای خۆیەوە پێدراوە.
پێویستی ئەوکات
پێغەمبەر میخا لە ڕۆژگارێکدا ژیاوە کە زۆربەی خەڵکی شانشینەکانی ئیسرائیل و یەهودا شوێن خوداوەند نەکەوتبوون. لە ڕاستیدا، لە سەردەمی میخادا بوو کە خودا ڕێگەی دا شانشینی باکووری ئیسرائیل بکەوێتە دەستی ئیمپراتۆریەتی ئاشووری، نزیکەی 722 پ.ز. ڕاستیی پێشبینیی میخا لەبارەی سزای سامیریا، پایتەختی شانشینی باکووری ئیسرائیل، هێشتا دەتوانرێت ئەمڕۆ ببینرێت. «چونکە سامیریا دەکەمە کۆمەڵێک وێرانە لە دەشتودەردا، شوێنێک بۆ چاندنی ڕەز. بەردەکانی دەڕێژمە ناو دۆڵەکە، و بناغەکانی ئاشکرا دەکەم» (میخا 1:6). سەردانکەرانی شوێنی کۆنی سامیریا پێشبینی جێبەجێکراو لەبەردەم چاوەکانیاندا دەبینن. مێو و درەختی میوە لەناو بەردە ڕووخاوەکان و بناغە وێرانبووەکانی شارە شانازیکەرەکەی پێشوودا گەشە دەکەن.
شانشینی باشووری یەهودا نزیکەی 150 ساڵ زیاتر لە شانشینی باکووری ئیسرائیل مایەوە. خزمەتی میخا سێ پاشای یەهودای گرتەوە (میخا 1:1). هەرچەندە یۆتام و حەزقیا پاشای باش بوون، بەڵام نەیانتوانی نەتەوەکە بگەڕێننەوە بۆ لای خودا. هەرچەندە لە سەردەمی حەزقیادا ژیانەوەیەکی گەورە لە یەهودا هەبوو بەهۆی خزمەتی میخاوە (ئیرمیا 26:18-19)، بەڵام بەس نەبوو بۆ گۆڕینی نەتەوەکە. کاریگەرییە گشتییەکانی ژیانەوەکە کورتخایەن بوون، و نەتەوەکە بە گشتی بەردەوام بوو لە ڕێگاکانی بێڕەوشتی و بتپەرستی. لەم چوارچێوەیەدا میخا وتارەکانی سزای دەدا. یەهودا لە کۆتاییدا لە ساڵی 586 پ.ز. – نزیکەی 100 ساڵ دوای وتارەکانی میخا – کەوتە ژێر دەستی ئیمپراتۆریەتی بابلی فراوانخوازەوە.
پێویستیی ئێمە ئەمڕۆ
بارودۆخی ڕەوشتی و ڕۆحی لە نەتەوەی خۆماندا ئەمڕۆ بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر هاوشێوەیە. هەرچەندە هێشتا ژمارەیەک لە سەرکردە نیشتمانییەکانمان هەن کە باوەڕیان بە بنەماکانی کتێبی پیرۆز هەیە، و هەرچەندە هێشتا زۆر پیاو و ژنی خوداپەرستمان بەسەر زەوییەکەماندا بڵاوبوونەتەوە، بەڵام نەتەوەکەمان بە گشتی زیاتر و زیاتر لە خودا دوور دەکەوێتەوە. هەرچەندە هێشتا سوێندی دڵسۆزی بە «نەتەوەیەک لەژێر خودا» دەدەین، و هێشتا دراوی «بە خودا متمانە دەکەین» بەکاردەهێنین، و هێشتا گۆرانی «خودا ئەمریکا بپارێزێت» دەڵێین، بە گشتی نەتەوەکەمان بەردەوامە لە دوورکەوتنەوە لە ستانداردە ڕەوشتییەکانی خودا. «بەدواداچوونی خۆشگوزەرانی» وەک دەرفەتێک یان بیانوویەک لێکدەدرێتەوە بۆ ئەوەی هەمووان ئەوە بکەن کە لەبەرچاوی خۆیاندا ڕاستە (دادوەران 17:6؛ 21:25). لە ئەنجامدا، ژمارەی لەباربردنی منداڵ بەردەوامە لە بەرزبوونەوە. بزووتنەوەی هاوڕەگەزبازان بەردەوامە لە بەدەستهێنانی قبوڵکردنی گشتی. پراکتیزە بتپەرستییەکان بەردەوامن لە زیادبوون. توندوتیژی و سێکسی نایاسایی بەردەوامن لە پڕکردنەوەی میدیا. ئێمە پێویستمان بە ژیانەوەیەکی ڕۆحی گەورە هەیە لە ئەمریکا – ژیانەوەیەک کە لە بنەڕەتەوە دەست پێ بکات و بەسەر نەتەوەکەماندا بڕوات. دەکرێت ڕووبدات! با نوێژ بکەین بۆ ژیانەوەیەکی گەورە بۆ ئەوەی سزای خودا دژی ئەم خاکە دوابخرێت، و زۆر کەسی بێئومێد بێن و خودا بناسن کە هێشتا ئامادەیە زیاتر لە لێبوردنێک پێیان بدات.
میخا هاوچەرخی پێغەمبەرە بەناوبانگەکە ئیشایا بوو. لەکاتێکدا ئیشایا زۆر شارەزا بوو لە کاروباری نێودەوڵەتیدا و زۆرجار قسەی دەکرد و خزمەتی بەوانە دەکرد کە لە پۆستی باڵادا بوون، میخا زیاتر وتارخوێن و پێغەمبەرێکی گوندنشین بوو. بەڵام هیچ شتێکی «دواکەوتوو» یان ناسادە لە پێشبینییەکانی میخادا نییە! وەک وشەی خودا، هەمان «کاریگەری» پێشبینییەکانی ئیشایای هەیە. لەکاتێکدا بەشێکی باشی کتێبی میخا بە ئیدانەکردن و لەناوچوون تایبەتمەندە، بەڵام ئایەتەکانی «نیعمەت و شکۆمەندی»یش هەن. خودا نەک تەنها خودایەکە کە دەبێت گوناهەکانی گەلەکەی سزا بدات، بەڵکو خودایەکە کە دەتوانێت بە نیعمەت گەلەکەی ڕزگار بکات و بگەڕێنێتەوە. ناسراوترین پێشبینییەکانی میخا یەکێکە لەم پەیامانەی بەرەکەتی داهاتوو. لە میخا 5دا، بەیتلەحم وەک شوێنی لەدایکبوونی مەسیح پێشبینی کراوە. جەختکردنەوەی ئەم پێشبینییە لەسەر ئەوە نییە کە مەسیح لە کوێ لەدایک دەبێت، بەڵکو لەسەر ئەوەیە کە ئەو چی بۆ گەلەکەی، ئیسرائیل، دەکات. ئەو هەڵدەستێت و گەلەکەی دەشوانێت و لە هەموو دوژمنێک ڕزگاریان دەکات. گەورەترین ڕۆژەکانی ئیسرائیل هێشتا ماون.
بەرەکەتی زیاتر لە لێبوردنێکی خودا
دەقەکەمان لە میخا 7یشەوە دێت لە یەکێک لە پێشبینییەکانی میخا لەبارەی بەرەکەتەوە. پێشتر ئاماژە بەوە دراوە کە بەرەکەتەکانی لێرەدا بەڵێندراون لە داهاتوودا بە تەواوی جێبەجێ دەکرێن. بەشێک لە نەتەوەی ئیسرائیل، کە لێرەدا بە «پاشماوەی میراتی ئەو» ناودەبرێت، دەبینن کە خودایەک کە ڕەتیان کردەوە کاتێک مەسیحیان ڕەتکردەوە، خودایەکە کە بە نیعمەت و بەزەیییەوە زیاتر لە لێبوردنێک دەبەخشێت. و ئێمە کە پێشوەختە مەسیحمان وەک مەسیحی ڕاستەقینە ناسیوە، ئێستا ئەم بەرەکەتە زیاتر لە لێبوردنانە ئەزموون دەکەین. لە میخا 7ەوە فێر دەبین کە گوناهەکانمان داگیرکراون. لە سەردەمی کۆندا دوژمنێک بە «ژێرپێ» دادەنرا کاتێک ملکەچ دەکرای، و بە هەمان شێوە گوناهەکانمان لەلایەن پاڵەوانی سەرکەوتوومانەوە ژێرپێ خراون. خوداوەند نەک تەنها لە گوناهەکانمان تێپەڕیوە، بەڵکو سەیری گوناهەکانی کردووە وەک دوژمنی کەسی خۆی و شکستی پێهێناون.
و ئەم دوژمنە شکستخواردووە ڕێگەی پێنادرێت لە دەروازەکانی بەهەشتدا بمێنێتەوە بۆ ئەوەی بە یادگارییە خراپەکانەوە ئازارمان بدات. هەموو گوناهەکانمان «فڕێ دەدرێن... بۆ قووڵایی دەریا» (میخا 7:19). بە تەواوی لادەبرێن و هەرگیز ناگەڕێنرێنەوە و بەکارناهێنرێن بۆ ئەوەی هەست بە تاوانباریمان پێ بکەن. و ئەمە بۆ باوەڕدار ئێستا ڕاستە وەک ئەوەی ئەوکات ڕاست دەبێت! پێویست ناکات چاوەڕێ بکەین تا بەهەشت بۆ ئەوەی خوداوەند گوناهەکانمان لەبیر بکات. «هێندەی ڕۆژهەڵات لە ڕۆژئاواوە دوورە، هێندە تاوانەکانی ئێمەی لێمان دوورخستووەتەوە» (زەبور 103:12). گوناهەکانمان چیتر لە دادگای خودادا یاد ناکرێنەوە. دادوەری ڕاستودروست خۆی خۆشی دەوێین و هەرگیز بیروڕای خۆی لەبارەی گوناهەکانمانەوە ناگۆڕێت. ئەوان بۆ هەمیشە ڕۆیشتوون و «ئەو چێژ لە خۆشەویستی نەگۆڕی خۆی وەردەگرێت.» بۆ هەمیشە ستایشی خودا دەکەین کە زیاتر لە لێبوردنێکی پێداوین.
ئەمە چی دەگەیەنێت بۆ ئێمە
لە کاتێکدا وەڵامی ئێمە بۆ پەیامی میخا سوپاس و ستایشێکی زۆرە بۆ خودا، دەبێت ئەوەش لەبەرچاو بگرین کە چۆن پەیامێکی لەم شێوەیە کاریگەری لەسەر پەیوەندیمان لەگەڵ ئەوانی تردا دەبێت. کۆلۆسی 3:12-14 ئەمەمان پێدەڵێت: «کەواتە، وەک گەلی هەڵبژێردراوی خودا، پیرۆز و زۆر خۆشەویست، خۆتان بپۆشن بە بەزەیی، میهرەبانی، نەرمی و ئارامگری. یەکتر قبوڵ بکەن و لە هەر گلەییەک کە لە یەکترتان هەیە خۆش ببن. لێخۆش بن وەک چۆن خوداوەند لێتان خۆش بوو. و لەسەر هەموو ئەم چاکانە، خۆشەویستی لەبەر بکەن.» دەبێت لێخۆش بین وەک چۆن خوداوەند لێمان خۆش بووە؟ چ فەرمانێکی بێئەنجام دیارە! بەڵام ئەمە بە تەواوی ئەوەیە کە خودا داوامان لێ دەکات بیکەین.
بە لەبەرچاوگرتنی گەورەیی خۆشەویستی و لێخۆشبوونی خودا کە پێی داوین، دەبێت بە وریاییەوە سەیری پەیوەندییەکانمان بکەین. ئایا هیچ کەسێک هەیە کە گلەییم لێی هەبێت؟ ئایا کینەیەک، ڕەنگە درێژخایەن، لە دژی کەسێک دەگرم؟ ئایا هیچ دۆخێک لە ژیانمدا هەیە کە هەست بکەم ناتوانم لێی خۆش بم و ئاشت ببمەوە؟ وشەی خودا پێمان دەڵێت دەبێت لێخۆش بین – وەک چۆن خودا لێمان خۆش بووە! بەڵام لەوانەیە بڵێیت، «ئازارم پێگەیشتووە! ستەمم لێکراوە!» ئەوە ڕەنگە ڕاست بێت، بەڵام چەند جار خودا خەم و ستەمی بەهۆی گوناهەکانمان و شکستەکانمانەوە چەشتووە؟ بەڵام خۆشەویستی ئەو بۆ ئێمە نەگۆڕە و لێخۆشبوونی ئەو لە شکستەکانمان زۆر زیاترە لە لێبوردنێکی کەم.
هەموومان مەیلمان هەیە کە بەرپرسیارێتی «لایەنی بەرامبەر» بکەینە سەر بۆ دەستپێکردنی جۆرێک لە کردار کە ئێمە بەرەو ڕۆحێکی لێبوردن و ئاشتەوایی دەبات. بەڵام با لەبیرمان بێت کە خودا هەموو دەستپێشخەرییەکەی لە حاڵەتی ئێمەدا گرتە ئەستۆ. کەواتە، ئەرکی ئێمە تەنها ئەوە نییە کە دڵ و لێومان هەبێت کە سوپاس و ستایش بۆ خودا بکەین بۆ ئەوەی کە بۆ ئێمەی کردووە. ژیانمان دەبێت ستایشیش بۆ ئەو بهێنێت بە ڕەنگدانەوەی خۆشەویستی نەگۆڕی، زیاتر لە لێبوردنەکەی، بۆ هەمووان – لەوانەش ئەوانەی کە کێشەمان لەگەڵیاندا هەیە.
