ڕووناکییە ڕووناککەرەوەکەی خودا
زانایان و فەیلەسوفەکان ماوەیەکی زۆرە سروشتی ڕووناکی و بینین تاوتوێ دەکەن. لە سەدەی چوارەمی پێش زایین، پلاتۆ نووسیویەتی کە بینین ڕوودەدات چونکە تیشکی ڕووناکی لە چاوەکانی خەڵکەوە دەهات و شتەکانیان دەگرت کە دەیانبینین. هەرچەندە هەمووان پابەندی ئەو تیۆرییە نەبوون، بەڵام گۆڕانکاری لەسەر بیرۆکەکە بەردەوام بوو لە پێشنیارکردن تا کۆتاییەکانی ساڵانی 1400 لەلایەن زانایانی وەک لیۆناردۆ داڤینچی.
بێگومان، ئێستا بە باشی تێگەیشتووین کە چاو وەردەگرێت ڕووناکی بەهۆی سیستەمێکی ئاڵۆز و بە جوانی دیزاینکراوی پێکهاتەکانەوە، و وێنە دەرئەنجامەکان لەلایەن مێشکەوە لێکدەدرێنەوە.
بەڵام، مشتومڕی دەربارەی بینین تەنها شتێکی مێژوویی سەرنجڕاکێش نییە. ئەو مشتومڕە هێمای دوو شێوازە کە خەڵک واتای ژیان خۆی هەڵدەسەنگێنن. بۆ هەندێک، «مرۆڤ پێوەری هەموو شتێکە.» ئێمە سەیری وردەکارییەکانی ژیان دەکەین، واتایەک بەوە دەدەین کە دەیبینین، و بەپێی باشترین هەڵسەنگاندنمان بۆ دۆخەکە دەڕۆین. بە واتایەکی تر، بە شێوەیەکی فیگوراتیڤ، تیشکی ڕووناکی لە مێشکمانەوە دێت، و بەو ڕووناکییە ئەوە لێکدەدەینەوە کە لەبەردەمماندایە. ئەمە بۆچوونێکی زۆر باوە. لە ڕاستیدا، هەموو ڕاهێنانەکانمان وەک منداڵ و گەورەکان بە شێوەیەکی بنەڕەتی دیزاین کراون بۆ بەهێزکردنی تواناکانمان بۆ جیاکردنەوە و لێکدانەوە بۆ ئەوەی بتوانین بگەیەنە دەرئەنجامە کاریگەرەکان دەربارەی ژیان.
بەڵام، بۆ خوێنەرانی کتێبی پیرۆز، بۆچوونێکی تر هەیە: وەک چۆن ڕووناکی شتێکی دەرەکی و بابەتییە کە دەچێتە ناو چاومانەوە، ڕووناککردنەوەی واتای ژیانیش دەرەکییە. ئەو ڕووناکییە لە سەرچاوەیەکی بابەتییەوە دەچێتە ناو دڵ و مێشکمانەوە و سروشتی ڕاستەقینەی ئەوەی دەیبینین ئاشکرا دەکات. ئەو ڕاگەیاندنە بابەتییەی واتاکە خودی خودایە، کە بەسەر ژیانماندا دەدرەوشێتەوە. وەک ڕووناککەرەوەی گەورە، ئەو هەموو ئەو ڕووناکییەمان پێدەدات کە پێویستمانە بۆ تێگەیشتن لە واتای ژیان و مەبەستەکەی.
خودا ڕووناکییە
کاتێک بابەتی ڕووناکی لە کتێبی پیرۆزدا تاوتوێ دەکەین، دەبێت بەم ڕاگەیاندنە دەست پێ بکەین:
خودا ڕووناکییە، و هیچ تاریکییەک لەو نییە (1 یۆحەننا 1:5 NKJV).
ڕووناکی و تاریکی بە ڕوونی دژبەرن. لەو شوێنەی یەکێکیان هەیە، بە پێناسە ئەوی تر ناتوانێت هەبێت. ڕووناکی شتەکان ڕوون دەکاتەوە، ئەوەی پیسە ئاشکرای دەکات، یارمەتی کەسێک دەدات ئەوەی ونبووە بیدۆزێتەوە، ئەوەی خراپە دووری دەخاتەوە. لێدوانی «خودا ڕووناکییە» واتای ئەوەیە کە هەموو ئەم تایبەتمەندییانە لە سروشتی خودیدا نیشتەجێن. ڕاگەیاندنی «هیچ تاریکییەک لەو نییە» واتای ئەوەیە کە هیچ فێڵ یان کەموکوڕییەک ناتوانێت لە خودادا هەبێت، و واتای ئەوەیە کە هیچ شتێکی ناڕاست ناهێڵدرێت لە ئامادەبوونی ئەودا شوێنی هەبێت. وەک باوکی ڕووناکییەکان، تەنانەت سێبەری گۆڕانکاریش لە چاودێری ئەودا نییە (یاقوب 1:17)؛ وەک گەورەی باڵادەست، ئەو لە ڕووناکییەکی نزیک نەبوونیدا دەژی، چونکە هیچ بوونەوەرێک ناتوانێت بە تەواوی سروشتی ئەو تێبگات (1 تیمۆساوس 6:15-16).
لەبەر ئەوە سەیر نییە کە، لە دروستکردندا، ڕووناکی یەکەمین دابینکردنی ئەو بوو بۆ زەوی. ئەو نەیدەتوانی ڕێگە بدات تاریکی بەسەر جیهانێکی بەتاڵ و بێ شێوەدا حوکم بکات. «با ڕووناکی هەبێت!» ئەو ڕایگەیاند (سەرەتای 1:3). لە ڕاستیدا، لەو یەکەم ڕۆژی دروستکردنەدا، ڕووناکی تەنها شتێک بوو کە خودا هێنایە بوون. ئەمە لەبەر ئەوە نییە کە بۆ ئەو قورس بوو بیکات؛ بەڵکو، ڕووناکی ئەوەندە گرنگە کە خودا ڕۆژێکی تایبەتی پێدا، چونکە سروشتی خودی خۆی نوێنەرایەتی دەکات. دواتر، لە ڕۆژی چوارەمی دروستکردن، تەنە ئاسمانییە دیاریکراوەکان – خۆر، مانگ و ئەستێرەکان – دروستکران بۆ بەرهەمهێنان یان ڕەنگدانەوەی ڕووناکی، بەڵام خودی ڕووناکی لە سەرەتاوە لە تاریکییەوە هێنرایە دەرەوە.
خودا ڕووناکی دەدات
ئەم ڕاستییانە ئاماژە بەوە دەکەن کە خودا نایەوێت ئێمە لە تاریکیدا بژین. ئەزموونەکانی خۆمان نیشان دەدەن کە چەند کەم دەتوانین بکەین بەبێ ڕووناکی. کاتێک لە تاریکیدا دەڕۆین، دەکەوین؛ کاتێک شەو بێت، ناتوانین کار بکەین؛ و کتێبی پیرۆزیش لەگەڵ ئەم لێدوانانەدا هاوڕایە (یۆحەننا 9:4، 11:9-10). بە شێوەیەکی سروشتی، جۆرەها ڕووناکی دەستکرد ڕێگەی بە مرۆڤایەتی داوە کە 24 کاتژمێر لە ڕۆژێکدا کار بکات، و باس لەوە کراوە کە ڕووناکی کارەبا یەکێکە لە گرنگترین داهێنانەکان لە مێژوودا. ئەم ڕاستییە تەنها جەخت لەسەر ئەو ڕاستییە دەکاتەوە کە ئێمە بۆ ژیان لە تاریکیدا دروست نەکراوین.
هەر وەک چۆن پشت بە ڕووناکی جەستەیی دەبەستین، ڕۆحەکانمان پێویستیان بە ڕووناکی ڕۆحی هەیە، کە خودا لە ڕێگەی ژیانی عیسای مەسیح و فێرکارییەکانی کتێبی پیرۆزەوە بۆمان دابین دەکات. یەکەم، پێمان دەوترێت کە عیسا ڕووناکی جیهانە. هەرچەندە ئینجیلی یۆحەننا ژمارەیەک میتافۆر بەکاردەهێنێت بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی گەورە کێیە (دەرگا، مێو، و هتد)، بەڵام ڕەنگە نێردراو یۆحەننا زۆرترین ڕێزی لە عیسا وەک ڕووناکی گرتبێت. لە چوار بەشی جیاوازدا (1، 8، 9 و 12) بە ڕوونی مەسیحی بەو شێوەیە پێشکەش کردووە. ئەو «ڕووناکییە ڕاستەقینەکەیە کە ڕووناکی دەدات بە هەموو مرۆڤێک کە دێتە ناو جیهانەوە» (1:9). ژیان و تەواوییەکانی عیسا بەسەر هەموو مرۆڤێکدا دەدرەوشێتەوە (سەیری یۆحەننا 1:3 بکە)، ژیانمان ڕووناک دەکاتەوە بە نیشاندانی شکۆمەندییەکانی ئەوەی کە خودا هەموو خۆشییەکانی خۆی تێدا دۆزییەوە. ئەمە تەنانەت بۆ بێباوەڕانیش ڕاستە کە ئەو ڕووناکییە ڕەت دەکەنەوە. ئەگەر کەسێک لە خۆر ڕوو وەرگێڕێت، ئایا ئەوە وای لێدەکات کاڵ بێتەوە؟ نەخێر، ڕووناکییەکە تەنها بەسەر پشتی ئەو کەسەدا دەدرەوشێتەوە. هەموو ئەوانەی ئەم وشانە دەخوێنن دەبێت وەڵامێک بۆ ڕووناکییەکەی خودا دیاری بکەن کە لە ڕێگەی مەسیح عیساوە دەدرەوشێتەوە.
ئێمە کە متمانە بە عیسا دەکەین و شوێنی دەکەوین، دەبینین کە لە تاریکییەوە هێنراوینەتە ناو ڕووناکییە سەرسوڕهێنەرەکەی خودا. ئێستا خاوەنی ڕووناکی ژیانین و دەبینە منداڵانی ڕووناکی (1 پیتەر 2:9؛ یۆحەننا 8:12، 12:36،46). هەمان هێزی خودایی، بەرگری نەکراو کە بەهۆیەوە ڕووناکی بەسەر تاریکیدا زاڵ بوو لە دروستکردندا، ئەو هێزە زاڵەیە کە خودا بۆ ڕزگارکردنمان بەکاریدەهێنێت:
ئەوە خودایە کە فەرمانی دا ڕووناکی لە تاریکییەوە بێتە دەرەوە، کە لە دڵەکانماندا درەوشاوەتەوە بۆ ئەوەی ڕووناکی زانینی شکۆمەندی خودا لە ڕووی عیسای مەسیحدا بدات (2 کۆرنسۆس 4:6).
باوەڕی مەسیحی گۆڕانکارییە! ئەو کۆمەڵێک بیرۆکەی باش نییە کە بەهۆیەوە دەتوانین وردە وردە خۆمان باشتر بکەین، بەڵکو گۆڕانکارییەکی تەواوی دۆخەکانە.
ئەم گۆڕانکارییە لەگەڵ بەرپرسیارێتییەک دێت. مەسیحییەکان ڕووناکین لە گەورەدا، بەڵام هان دەدرێین کە وەک منداڵانی ڕووناکی بژین (ئەفەسۆس 5:8). بە سوپاسەوە، خودا بۆ ئەم پێویستییەش دابینی کردووە. وشەی خودا وەک چرایەک بۆ پێیەکانمان و ڕووناکییەک بۆ ڕێگاکەمان دەدرەوشێتەوە (زەبوورەکان 119:105). کتێبی پیرۆز نەک تەنها نیشانمان دەدات کە پێیەکانمان لە کوێ دەڕۆن، بەڵکو ئەوەش ئاشکرا دەکات کە ڕێگای خودا لە کوێیە ئەگەر لێی لادابین. زەبوورنووسەکە زیادی کرد، «هاتنە ژوورەوەی وشەکانت ڕووناکی دەدات؛ تێگەیشتن بە سادەکان دەدات» (ئایەتی 130). نێردراو پیتەر هاوڕا بوو، وتی کە وشەکانی فێرکاری و پێشبینی کتێبی پیرۆز وەک «ڕووناکییەکن کە لە شوێنێکی تاریکدا دەدرەوشێنەوە» (2 پیتەر 1:19). هەندێک جار ماڵەکان بە نمایشگەری ئاڵۆز و جوان ڕووناک دەکرێنەوە کە جوانن بەڵام زۆر کاریگەر نین. کتێبی پیرۆز وا نییە. وشەی خودا زۆر لەوە زیاترە کە تەنها جوانکاری بێت، بەڵکو ڕووناک و کاریگەرە وەک سەرچاوەی تێگەیشتن و دانایی. بە هێزی ئەو، ئێمە بەپێی سروشتەکەمان وەک منداڵانی ڕووناکی دەژین ئەگەر ڕێگە بدەین کتێبی پیرۆز لە چالاکییەکانی ژیاندا ڕووناکیمان پێ بدات.
مەسیحییەکان ڕووناکین
هەندێک پێکهاتەی کیمیایی تایبەتمەندی فۆسفۆرەسێنسیان هەیە، کە کاریگەری «درەوشانەوە لە تاریکیدا» بەرهەم دەهێنێت کە لە یارییە جۆراوجۆرەکان و شتەکانی تردا دەدۆزرێتەوە. ئەم پێکهاتانە وزەی ڕووناکی هەڵدەگرن و پاشان بە هێواشی بە تێپەڕبوونی کات ئازادی دەکەن. بە شێوەیەکی زۆر گرنگتر، مەسیحییەکان وەک ڕووناکی لەم جیهانەدا دەدرەوشێنەوە – نەک تەنها لەبەر ئەوەی بەر ڕووناکییەکەی خودا کەوتووین، بەڵکو لەبەر ئەوەش کە کراوینەتە منداڵانی ڕووناکی. بەڵام ئێمە ڕووناکی خۆمان بەرهەم ناهێنین؛ خودا و وشەکەی تەنها سەرچاوەی ڕووناکیمانن، و ئێمە ئەو ڕووناکییە دەبەینە ناو دۆخەکانی ڕۆژانەمانەوە.
ئەزموونی موسا یارمەتیمان دەدات لە تێگەیشتن لەم ڕاستییە. دوای ئەوەی ماوەیەکی درێژ لەگەڵ گەورە لەسەر کێوی سینا بەسەر برد، ڕووی شێوەیەکی درەوشاوە و گەشاوەی وەرگرت کە بۆ هەمووان دیار بوو. بۆ گەلی ئیسرائیل ئەمە سەرلێشێوێنەر و تەنانەت تا ڕادەیەک ترسناک بوو، بۆیە موسا ڕووی خۆی داپۆشی. ئەمە بە ڕوونی بە بەردەوامی ڕوویدەدا، چونکە دوای ئەم بۆنەیە دەقەکە دەڵێت، «هەر کاتێک نەوەکانی ئیسرائیل ڕووی موسایان دەبینی، کە پێستی ڕووی دەدرەوشایەوە، ئەوا موسا دیسانەوە پەچەکەی دەخستە سەر ڕووی» (دەرچوون 34:35). پەچەکەی موسا هێمای سروشتی کاتیی پەیمانەکەی خودا لەگەڵ ئیسرائیلە، چونکە ئەو پەچەیە لە مەسیحدا لادەبرێت، و ئەمڕۆ دەتوانین شکۆمەندی خودا بە ڕوونی ببینین (2 کۆرنسۆس 3:7-18).
خاڵی سەرەکی بۆ بابەتەکەمان ئەوەیە کە ئەو ڕووناکییەی لە ڕووی موساوە دەدرەوشایەوە بەهۆی کاتەکانی لە ئامادەبوونی خودادا بوو. ڕووناکی خۆمان بۆ خودا بە هەمان شێوە گەشاوەتر دەبێت. کاتێک سەیری شکۆمەندی گەورە دەکەین، دەگۆڕدرێین بۆ هەمان وێنە بە شکۆمەندییەکی بەردەوام زیادبوو. ئەمە گرنگی قووڵی بەسەربردنی کات لەگەڵ گەورە لە خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز و نوێژدا دەسەلمێنێت ئەگەر بڕیار بێت گەشاوەیی لە شایەتیدانماندا بۆ ئەو هەبێت.
ڕووناکیمان تایبەتمەندی تایبەتی هەیە کە یارمەتیدەرن بۆ سەرنجدان. یەکەم، گەورە فەرمووی:
ئێوە ڕووناکی جیهانن. شارێک کە لەسەر گردێک دانراوە ناتوانرێت بشاردرێتەوە. نە چرا هەڵدەکەن و لەژێر سەبەتەیەکدا دایدەنێن، بەڵکو لەسەر چرادانێک، و ڕووناکی دەدات بە هەموو ئەوانەی لە ماڵەکەدان. با ڕووناکیتان بەم شێوەیە لەبەردەم خەڵکدا بدرەوشێتەوە، بۆ ئەوەی کارە باشەکانتان ببینن و باوکتان لە ئاسمان شکۆمەند بکەن (مەتتا 5:14-16).
ئەم بەشە جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە ڕووناکی دەبێت دیار بێت بۆ ئەوەی کاریگەر بێت. شارێک لەسەر گردێک بە زانینەوە دروست دەکرێت کە هەمووان لە شەودا دەیبینن. لە ماڵێکدا، چرای ڕۆن لەسەر ستاندێک دادەنرێت بۆ ئەوەی ڕووناکییەکەی بەسەر هەر کەسێکدا بدرەوشێتەوە کە دێتە ژوورەوە. ئایا بەم شێوەیە ڕووناکییەکانمان بۆ گەورە دەدرەوشێنەوە؟ هەر وەک چۆن ژیانی مەسیح بەسەر هەموو مرۆڤێکدا دەدرەوشێتەوە، بە هەمان شێوە ڕووناکیمان دەبێت بە یەکسانی بەسەر هەموو ئەوانەدا بدرەوشێتەوە کە دەمانناسن. جگە لەوەش، ئێمە تەنها وەک «کەسێکی باش» ناسراو نابین، چونکە ئەوانەی ڕووناکیمان دەبینن ئاراستەی باوکمان لە ئاسمان دەکرێن. ئەوان نەک تەنها کارە باشەکانمان دەبینن بەڵکو تێدەگەن کە سەرچاوەی ڕووناکیمان خودی خودایە – و ئەمەش پێویستی بە شایەتیدانی زارەکی ئێمە دەبێت دەربارەی کارەکەی لە ژیانماندا.
نێردراو پۆڵس زیادی کرد کە ئێمە «منداڵانی خوداین بەبێ کەموکوڕی لە ناو نەوەیەکی خوار و گومڕادا، کە لە ناویاندا وەک ڕووناکی لە جیهاندا دەدرەوشێنەوە» (فیلیپی 2:15). ڕووناکی بە تاریکی بێزار نابێت! لە ڕاستیدا، ژوورێکی تاریک ئەو شوێنەیە کە ڕووناکی باشترین کاری خۆی دەکات، چونکە لەوێ تەنانەت بچووکترین ڕووناکیش دەبینرێت و بەهای پێدەدرێت. کاتێک سەیری تاریکی دەوروبەر دەکەین، با بێزار نەبین بەڵکو سوور بین! ئایا جیهانەکەت زیاتر خوار و گومڕا دەردەکەوێت؟ ئەوانە مەرجی تەواون بۆ ئەوەی ڕووناکییەکەی خودا لە ڕێگەی تۆوە بدرەوشێتەوە. ئایەتی داهاتوو ئەم ڕووناکییە بە «وشەی ژیان»ەوە دەبەستێتەوە. کاتێک بە خەڵکی تر دەڵێین واتای کتێبی پیرۆز چییە و بۆچی پەیامەکەی ڕاستە، ژیانمان ئەوان لە تاریکییەوە دەهێنێتە دەرەوە و دەیانخاتە ناو ڕووناکییە سەرسوڕهێنەرەکەی خودا.
ڕووناکییەکی سووتاو و درەوشاوە
گەورە عیسا کاریگەریی شایەتیدانێکی لەو جۆرەی وەسف کرد. خەڵکی سەردەمی ئەو بە گرنگییەوە گوێیان لە یۆحەننای لەئاوباپتایزکەر گرتبوو:
ئێوە ناردتان بۆ یۆحەننا، و ئەو شایەتی بۆ ڕاستی دا... ئەو چرایەکی سووتاو و درەوشاوە بوو، و ئێوە بۆ ماوەیەک ئامادە بوون لە ڕووناکییەکەیدا دڵخۆش بن (یۆحەننا 5:33،35).
«سووتاو» واتای ئەوەیە کە بۆ گەورە داگیرساوە، و «درەوشاوە» واتای ئەوەیە کە ڕووناکی داوە بە هەموو ئەوانەی دەیانبینی. یۆحەننا هیچ موعجیزەکارێک نەبوو و گەشتێکی زۆری نەکرد. ئەو تەنها لە ڕووباری ئوردون خزمەتی گەورەی دەکرد، پەیامی خودای دەوتەوە. بەڵام خەڵک گوێیان لێی بوو، و دواتر وتیان، «هەموو ئەو شتانەی یۆحەننا دەربارەی ئەم پیاوە [عیسا] وتی ڕاست بوون» (10:41). چ کورتەیەکی گەورەی ژیانی!
«گەورە ڕووناکیمە،» داود لە زەبوورەکان 27:1 نووسیویەتی. بەهۆی ئەوەوە ڕووناکی وەردەگرین، و لە ڕێگەی ئەوەوە ڕووناکی دەدەین. گۆرانیبێژی مەسیحی کریس ڕایس ئەم وردەکارییانەی بەم شێوەیە گرتووەتەوە:
مۆمەکەت هەڵگرە، بۆ تاریکی ڕابکە؛
بەدوای بێهیوا، سەرلێشێواو و دڕاودا بگەڕێ.
مۆمەکەت بەرز بکەرەوە بۆ ئەوەی هەمووان بیبینن؛
مۆمەکەت بگرە، و بڕۆ جیهانەکەت ڕووناک بکەرەوە.
کاتێک سروشتی مەسیح هەڵدەگرین، بۆ ئەو دەدرەوشێینەوە.
