ڕەگەزەکان، پێشوەختەی ڕەگەزی و پلانی خودا لە هەموو ئەمانەدا
ئایا تا ئێستا ڕووبەڕووی پرسیارگەلێکی لەم جۆرە بوویتەتەوە:
من کێم، و بۆچی من لە ڕەگەزێکی دیاریکراوم؟ بۆچی خەڵکی ڕەگەزە جیاوازەکان زۆرجار بە باشی لەگەڵ یەکتر ناگونجێن؟ بۆچی زۆرێک لە خەڵک، زۆرجار تەنانەت مەسیحییەکانیش، پێشوەختەی ڕەگەزییان هەیە، هەندێک جار تەنانەت تا ڕادەی چەوساندنەوە یان کوشتنی یەکتر؟ ئایا ڕەگەزێکی دیاریکراو باشترینە؟
کاتێک خودا مرۆڤایەتی دروست کرد، نێر و مێی دروست کرد. خودا لە وشەکەیدا پێمان ناڵێت ڕەنگی ئادەم و حەوا چی بووە. زانایان گومان دەکەن، لێکۆڵینەوە دەکەن و بە شێوەیەکی خولیی تیۆری نوێ دەهێننە کایەوە. هونەرمەندە بەناوبانگەکان وێنەی سەرنجڕاکێشیان کێشاوە، و زۆربەی کتێبی چیرۆکی منداڵان وێنەی خۆیان بۆ ئادەم و حەوا هەیە. سەرنجڕاکێشە کە باوەڕداران، بەتایبەتی منداڵان، لە بەشە جیاوازەکانی جیهان زۆرجار کەسایەتییەکانی نووسینە پیرۆزەکان بە شێوەی خۆیان وێنا دەکەن. بە واتایەکی تر، ئەوان خۆیان لەگەڵیاندا دەناسێنن. ئەو ڕەگەزەی کە هەریەکێک لە ئێمە سەر بەو ڕەگەزەیە، ڕەگەزی مرۆڤە؛ و بەڕاستی، وشەی خودا بۆ هەریەکێک لە ئێمەیە.
سەفەری پیدایش ١ بە ڕوونی دەڵێت کە خودا مرۆڤایەتی نێر و مێی دروست کرد. بەشی ٢ نیشان دەدات کە مێینە لە نێر دروست کرا و لەلایەن خوداوە پێدرا بۆ ئەوەی تەواوی بکات و دڵی خۆش بکات. ئەمانە تەنها دوو جۆر مرۆڤن کە خودا دروستی کردوون – و ئەو بە شێوەیەک دروستی کردوون کە پێویستیان بە یەکتر بێت و ڕەگەزی مرۆڤ بەردەوام بێت. ئەفەسۆس ٥:٢١-٣٣، یەکێک لە زۆرێک لە بەشەکانی نووسینە پیرۆزەکان کە ئاماژە بەمە دەکات، ئاماژە بەوە دەکات کە ئەوەی خودا لە سەفەری پیدایشدا پێمان دەدات وێنەیەکی جوانە بۆ شتێکی تەنانەت سەرسوڕهێنەرتر: ئادەم و حەوا نوێنەرایەتی مەسیح و کەنیسە دەکەن. مەسیح کەنیسەی خۆشویست و خۆی لە مردندا لە پێناویدا بەخشی، و ئێستا بە میهرەبانییەوە ئامادەی دەکات بۆ ئەوەی بۆ هەتاهەتایە بووکی بێت لە شکۆمەندیدا. ئەم وێنەیە ئەوەشمان پێ نیشان دەدات کە ویستی خودا چییە بۆ پەیوەندی خۆشەویستی و خۆبەختکردنی مێرد و ژن لە هاوسەرگیریدا.
گرنگتر لە ڕەگەز، کرداری نێردراوان ١٧:٢٦ پێمان دەڵێت کە خودا «دروستی کردووە لە یەک خوێنەوە هەموو نەتەوەیەکی مرۆڤ بۆ نیشتەجێبوون لەسەر هەموو ڕووی زەوی، و کاتە پێشوەختە دیاریکراوەکانیان و سنوورەکانی نیشتەجێبوونیان دیاری کردووە» (NKJV). لە کاتێکدا چەندین جۆری خوێنی جیاواز هەیە کە دەبێت ئاگاداری جیاکردنەوەیان بیت کاتێک خوێن دەبەخشیت، هیچ کام لەم جۆرانە تایبەت نین بە یەک ڕەگەز. ئەگەر پێویستم بە گواستنەوەی خوێن بێت، ڕەگەزی ئەو کەسەی خوێنەکە دابین دەکات گرنگ نییە. و کاتێک خودا باسی گوناهباران دەکات، پێمان دەڵێت کە هەمووان گوناهیان کردووە. ئەو هەرگیز ئەمە بەپێی ڕەگەز دابەش ناکات، وەک چۆن پیاوان زۆرجار بە ئامارەکان دەیکەن. دەتوانین سوپاسگوزار بین کە لەم ڕۆژەی نیعمەتدا خودا ڕزگاری بە خۆڕایی پێشکەش بە «هەر کەسێک کە بیەوێت» دەکات (بینین ٢٢:١٧ KJV). کتێبی پیرۆز دڵنیامان دەکاتەوە کە خودا ڕێز لە کەس ناگرێت. پیاوان جیاوازی لە نێوان خەڵک، ڕەگەز و ڕەنگدا دروست دەکەن، بەڵام خودا هیچ جیاوازییەکی لەم جۆرە ناکات.
کاتێک سەفەری پیدایش ٦-٩ دەخوێنینەوە، دەبینین کە بەهۆی خراپەکاری مرۆڤەوە خودا مرۆڤایەتی لەسەر ڕووی زەوی لەناوبرد بە لافاوێکی گەورە، کە تەنانەت لووتکەی چیاکانیشی داپۆشی. تەنها یەک خێزان لە هەشت کەس – نوح، ژنەکەی، سێ کوڕەکەیان و ژنەکانی کوڕەکانیان – ڕزگار بوون. لەوانەوە، دانیشتوانی ئێستای زەوی هاتوونەتە خوارەوە. کاتێک یەکێک شوێنپێی نەوەکانیان لە سەفەری پیدایش ١٠ و ١١ دەگرێت، ڕوون دەبێتەوە کە سام ئەو کەسە بووە کە ڕزگارکەر لە کۆتاییدا لە ڕێگەی ئەوەوە هاتووە. ئەو باپیرەی گەلی ئیسرائیل بووە و هەروەها دراوسێ عەرەبزمانەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش. یافەت باپیرەی ئەو خەڵکە بووە کە لە ئەوروپا ژیاون. حام، کە ناوی واتای «ڕەش» دەگەیەنێت، باپیرەی زۆربەی ئەفریقییەکان بووە و لەوانەیە باپیرەی زۆربەی ئاسیاییەکان و ئەمریکییە ڕەسەنەکانیش بێت. نەوەکانی حام زۆر پراکتیکی بوون و بە زۆرترین بڕی داهێنانە گەورەکانی سەردەمی کۆن ناسراون.
بە گەڕانەوە بۆ کرداری نێردراوان ١٧:٢٦ دەبینین کە خودا لە دانایی خۆیدا «کاتە پێشوەختە دیاریکراوەکانیان و سنوورەکانی نیشتەجێبوونیان دیاری کردووە» (NKJV). لە نیعمەتە سەرسوڕهێنەرەکەیدا ئەو خەڵکی بۆ ئەو ژینگانە گونجاندووە کە تێیدا دای ناوە، هەرچەندە خەڵک گواستراونەتەوە، و زۆرجار گواستراونەتەوە، بۆ زۆر شوێن جگە لە ماڵە باپیرانەکانیان. پیاوێک بە پێستێکی ڕەش کە لە نزیک هێڵی ئیستوا دەژی، بەڕاستی دەتوانێت سوپاسی خودای هەموو دانا و هەموو خۆشەویستمان بکات کە ئەو بەو شێوەیە دروستی کردووە، چونکە زانست دەڵێت پێستی ئەو بە ئاسانی وەک ئەوانی تر بە خۆر ناسوتێت. ئەمە تەنها یەک هۆکارە بۆ نرخاندنی دابینکردنی خودا بۆ خەڵک. زۆر بەڵگەی تری لەم جۆرە هەیە بۆ چاودێری خۆشەویستی و نەرمی خودای دروستکەر بۆ بوونەوەرەکانیشی.
لە مەتتا ١١دا دەبینین کە گەورەمان عیسای مەسیح، کوڕی خودا، سەیری ساڵانی ڕابردووی خزمەتەکەی دەکات. ئەو بە خەمبارییەوە قسەی کرد کاتێک شارەکانی ئیدانە کرد کە زۆرێک لە کارە بەهێزەکانی تێدا ئەنجام دابوو، بەڵام باوەڕیان پێی نەهێنابوو. پاشان دەبینین کە گەورەمان عیسا ڕوو لە خودا و باوکی دەکات و دەڵێت: «سوپاست دەکەم، باوک، گەورەی ئاسمان و زەوی، کە ئەم شتانەت لە دانا و ژیرەکان شاردووەتەوە و بۆ منداڵان ئاشکرات کردوون. هەرواش بێت، باوک، چونکە بەم شێوەیە لەبەرچاوی تۆ باش بوو» (ئایەتەکانی ٢٥-٢٦).
ئەم لێدوانەی گەورەمان دەبێت لە کۆتاییدا وەڵامی ئێمە بێت وەک مەسیحییەکان بۆ پرسیارەکان دەربارەی ئەوەی چۆن خودا دروستی کردووین – شتانێک کە لێیان تێناگەین. لۆژیکی مرۆڤ وەڵاممان ناداتەوە. وشەی خودا باسی خۆشەویستی خودا بۆ ئێمە دەکات. باسی چاکەی و داناییەکەی دەکات. پێمان دەڵێت کە ئەو بە هەموو بەرەکەتێکی ڕۆحی لە ئاسمانەکاندا لە مەسیح عیسادا بەرەکەتدار کردووین. نووسینە پیرۆزەکان پێمان دەڵێت کە «ئەو کە کوڕی خۆی نەپاراست، بەڵکو لە پێناوی هەمووماندا بەخشی، چۆن لەگەڵیدا هەموو شتێکمان بە خۆڕایی ناداتێ؟» (ڕۆما ٨:٣٢). کتێبی پیرۆز بیرمان دەخاتەوە کە «سەیر بکەن چ جۆرە خۆشەویستییەک باوک پێمان بەخشیوە، کە ئێمە بە منداڵانی خودا ناوبنرێین!» (١ یۆحەننا ٣:١). و پێمان دەڵێت کە ئێمە زوو وەک گەورەمان عیسا دەبین، چونکە وەک خۆی دەیبینین. با لەگەڵ نێردراو پۆڵس بڵێین: «بە نیعمەتی خودا من ئەوەم کە هەم، و نیعمەتەکەی بەرامبەر بە من بە بێهودەیی نەبوو» (١ کۆرنسۆس ١٥:١٠).
شتێکی تر: لە یۆحەننا ٩دا قوتابییەکان لە گەورەیان پرسی بۆچی ئەو پیاوەی لەدایکبوونەوە کوێر بوو، ئایا بەهۆی ئەوە بوو کە ئەو یان دایک و باوکی گوناهیان کردبوو. گەورە وەڵامی دایەوە کە نە بەهۆی هیچ کام لەم هۆکارانە بوو، بەڵکو بۆ ئەوە بوو کە کارەکانی خودا لە ناودا ئاشکرا بێت. بەشەکە بەردەوام دەبێت لە وردەکاری چۆن پیاوە کوێرەکە چاک کرایەوە و چۆن ئەمە تووشی زۆر کێشەی کرد لەگەڵ فەریسییەکان. لە ڕاستیدا، لە کۆتاییدا لە کەنیسە دەرکرا، بەڵام لە ڕێگەی هەموو ئەم کێشانەوە بوو بە پەرستکارێکی گەورەمان عیسا.
پێشنیار دەکەم کە تۆ، هەر کەسێک بیت، بەو شێوەیە لەدایک بوویت نەک بەهۆی هیچ گوناهێکی خۆت یان باپیرانت، بەڵکو بۆ ئەوەی کارەکانی خودا لە تۆدا ئاشکرا بێت. لەوانەیە خودا بە شێوەیەکی ناوازە تۆی گونجاندبێت بۆ ئەوەی بتوانیت خزمەتی بکەیت لەو شوێنەی کە تێیدایت یان لە شوێنێک یان دۆخێکدا کە ئەو ئامادەیە تۆی تێدا دابنێت. بۆ کەسێکی ڕەگەزێکی تر بۆ ئەنجامدانی ئەو کارەی کە ئەو پێت دەدات، لەوانەیە زۆر ئاڵۆزتر و دژوارتر بێت.
بەردەوامبوون لەسەر بابەتی پێشوەختەیی، بەتایبەتی پێشوەختەیی ڕەگەزی، ئاماژەمان بەوە داوە کە خودا ڕێز لە کەس ناگرێت. خودا ڕەگەزە جیاوازەکانی دروست کردووە. ئەو لایەنگری ناکات. نیعمەتەکەی دەگاتە هەمووان. دووبارە و سێبارە ئامۆژگاریمان دەکات کە وەک ئەو بین. لە پەیمانی کۆندا دەبینین کە ئەو بەردەوام گەلەکەی ئیسرائیل ئامۆژگاری دەکات کە میهرەبانی نیشان بدەن بەرامبەر بە نامۆکان لە ناویاندا. پێشوەختەیی یەکێکە لە بەرهەمە ناشرینەکانی شانازی. هەڵگرتنی هەڵوێستێکی باڵادەستییە بەرامبەر بە تاکێکی تر، ڕەگەز یان گرووپێک لە کۆمەڵگادا. بە تەواوی دژە مەسیحییە.
دووبارە بیر لە کرداری نێردراوان ١٧:٢٦ بکەرەوە، کە تێیدا دەبینین خودا «کاتە پێشوەختە دیاریکراوەکانی [هەموو نەتەوەیەکی مرۆڤ] و سنوورەکانی نیشتەجێبوونیان دیاری کردووە.» مرۆڤی گوناهبار زۆری کردووە بۆ تێکدانی ئەم ڕێکخستنە. فەرمانڕەواکان گەلانی ژێردەستەیان گواستووەتەوە بۆ شوێنی تر. لە کتێبی پیرۆزدا، ئاشوورییە داگیرکەرەکان بەم شێوەیە لەگەڵ گەلی شانشینی دە هۆزەکەی ئیسرائیلدا کرد، و بابلییەکان لەگەڵ گەلی یەهودادا. لە ساڵانی دواتردا سەرۆک هۆزە ئەفریقییەکان زۆرجار دیلەکانیان بە بازرگانانی کۆیلەی عەرەب، ئەوروپی، یان ئەمریکی دەفرۆشت، و ئەم دیلانە ناچار دەکران ببنە کۆیلە لە خاکێکدا کە زۆر دوور بوو لە ماڵەکانیان. ئەمڕۆ، ژمارەیەکی زۆر لە خەڵک هەوڵ دەدەن لە جەنگ، چەوساندنەوە، هەژاری یان دۆخی سەختی تر ڕزگاریان بێت بە کۆچکردن بۆ نەتەوەکان کە هەست دەکەن دۆخیان باشتر دەبێت. زۆرێک لە پرۆسەکەدا ژیانیان لەدەست دەدەن، و بێشومار کەسی تر بە قووڵی ڕقیان لێ دەگیرێت یان ڕقیان لێ دەبێتەوە. شانازی مرۆڤ، حەسادەت، ئارەزوو و دۆخە گوناهبارەکانی تری دڵ هۆکاری هەڵوێستە خراپەکان و ئەو کردارانەن کە لێیانەوە سەرچاوە دەگرن.
چەند بە خەمبارییەوە ئەم هەڵوێستانە جیاوازن لە دڵی خۆشەویستی خودامان کە دەیەوێت هەموو مرۆڤەکان ڕزگاریان بێت و بێنە زانینی ڕاستی. کوڕەکەی، گەورەمان عیسای مەسیح، هێشتا بانگهێشتی خۆشەویستی خۆی بۆ هەموو مرۆڤایەتی درێژ دەکاتەوە، بەبێ گوێدانە ڕەگەز یان ڕەنگی پێست: «وەرن بۆ لام، هەموو ئەوانەی ماندوون و بارگرانیتان لەسەرە، و من ئارامیتان پێ دەدەم. نیرەکەی من بخەنە سەر خۆتان و لە منەوە فێر بن، چونکە من دڵنەرم و بێفیزم، و ئارامی بۆ ڕۆحەکانتان دەدۆزنەوە. چونکە نیرەکەی من ئاسانە و بارەکەی من سووکە» (مەتتا ١١:٢٨-٣٠). تۆ چۆن وەڵامت دایتەوە؟
