چەند دەوڵەمەندە بە فێرکاری ڕۆحی کە لە واتای زۆرێک لە ناوەکانی کەسەکان و شوێنەکاندا حەشار دراوە کە لە کتێبە پیرۆزەکانماندا دەیاندۆزینەوە!
خزمەتکارێکی مەسیح لە ژمارەیەک لە باشترین ساڵانی ژیانی تەرخان کردووە بۆ لێکۆڵینەوە لەم بوارە بەپیتەدا. ئەنجامی ماندووبوونەکانی بریتییە لە فەرهەنگی ناوە تایبەتەکانی کتێبی پیرۆز، لەلایەن ج. ب. جاکسۆن. نەک ئەوەی کە بانگەشەی تەواوی دەکات. سەرچاوەکانی تری زانیاری، بێگومان، بۆ خوێنەر کراوەن؛ و بەگشتی سەلامەتە کە واتای ناوێکی عیبری قبوڵ بکرێت کە زانایانی پێشەنگی کتێبی پیرۆز لەسەری ڕێککەوتوون.
وەک نموونەیەک بۆ بەهای ئەم جۆرە خوێندنە، با کەمێک خوێندنەوەی کتێبی پیرۆزمان هەبێت لە سەرەتا 2:10-14—تەنها ئەم پێنج ئایەتە.
و ڕووبارێک لە عەدەنەوە دەهاتە دەرەوە بۆ ئاودانی باخچەکە؛ و لەوێوە دابەش بوو، و بوو بە چوار سەر. ناوی یەکەم پیسۆنە: ئەوەیە کە هەموو خاکی حەڤیلا دەور دەدات، کە زێڕی تێدایە؛ و زێڕی ئەو خاکە باشە: بەدلیۆم و بەردی ئۆنیکس هەیە. و ناوی ڕووباری دووەم گیحۆنە: هەمان شتە کە هەموو خاکی ئەسیوپیا دەور دەدات. و ناوی ڕووباری سێیەم حیددەقەلە: ئەوەیە کە بەرەو ڕۆژهەڵاتی ئاشوور دەڕوات. و ڕووباری چوارەم فوراتە.
ڕووباری نیعمەتی خودا
ڕووبارەکە دەتوانێت وەک نیشانەی نیعمەتی خودا بوەستێت. ئێستا "بە سەر ئەم شوێنە وشکەدا دەڕوات، کە عیسا تێیدا مرد." بەڵام پێش وشکییەکە دەستی بە ڕۆیشتن کرد کە لە ئەنجامی گوناهەوە هاتە ئاراوە. پێش ئەوەی ئادەم بکەوێت، پێش ئەوەی گوناه بچێتە ناو جیهانەوە، خودا ئەم ڕووبارە سەرسوڕهێنەرەی هەبوو کە دەڕژا. نیعمەت دوای بیرکردنەوەی ئەو نەبوو.
گوناه بۆنەی نمایشکردنی تەواوی بوو، بەڵام پێش ئەوەی گوناه دروستکراوە جوانەکەی خودا گەندەڵ بکات، خودا دیزاینی نیعمەتبەخشی بۆ مرۆڤ داڕشتبوو.
عەدەن: دڵخۆشی
عەدەن واتای "دڵخۆشی" دەدات. لەبەر دڵخۆشی خودا بوو بە مرۆڤ (کە وەک خۆی سەیری دەکرد، لە ڕووناکی مەبەستە سەرسوڕهێنەرەکەیدا) کە نیعمەت لەسەر ناوی ئەو دەڕژا.
ڕووبارەکە دابەش بوو بەسەر چوار سەردا. ژمارەکان، وەک ناوەکان، لە کتێبی پیرۆزدا واتایەکیان هەیە، و چوار ژمارەی گشتگیرییە؛ چوار لای زەوی هەیە، چوار بای ئاسمان هەیە، هتد. بۆیە فێر دەبین کە مەبەستی خودا لە سەرەتاوە ئەوە بوو کە نیعمەتەکەی بۆ هەموو مرۆڤەکان لە هەموو شوێنێکدا بڕژێت، بە گشتگیری، و لە هیچ ڕووبارێکی تەسک و نەتەوەیی و جولەکەدا نەڕوات. ئەو نیعمەتەی کە ڕزگاری دەهێنێت دەبوو بۆ هەموو مرۆڤەکان دەربکەوێت و لە هەموو دروستکراوەکاندا لە ژێر ئاسماندا ڕابگەیەنرێت (تیتۆس 2:11؛ کۆلۆسی 1:23). دەبوو بەرەو باکوور، باشوور، ڕۆژهەڵات، و ڕۆژاوا بڕوات، لە هەر شوێنێک مرۆڤ بدۆزرێتەوە.
پیسۆن: لافاوی گەورە و حەڤیلا: ئازار
پیسۆن واتای "لافاوێکی گەورە" دەدات و بۆ ئەوەیە کە بیرمان بخاتەوە لە زۆری نیعمەتی خودا. کێ دەتوانێت بەبێ وروژاندنی ڕۆح، وشە سەرسوڕهێنەرەکان بخوێنێتەوە کە پێمان دەڵێن "لەو شوێنەی گوناه زۆر بوو، نیعمەت زۆر زیاتر زۆر بوو"؟ کێ لە نێوانماندا ناتوانێت شایەتی بدات بۆ "زۆری نیعمەت" کە وەریگرتووە (ڕۆما 5:17)؟ بەڕاستی ڕووبارەکەی خودا پیسۆنێکە!
ئەو خاکەی کە بە ڕووباری پیسۆن دەور درابوو، و بە تەواوی دەور درابوو، خاکی حەڤیلا بوو.
حەڤیلا واتای "ئازار" دەدات، و ئەمەش لە جیهاندا وەک دەرئەنجامی گوناه بوونی هەیە. ئایا دڵەکانمان بە سۆزێکی قووڵەوە نالەرزن کاتێک سەیری جیهانی گەورەی ئازار دەکەین، ئەم حەڤیلایەی کە دەورمان داوە؟ بەڵام ئایا دڵەکانمان دووبارە نالەرزن کاتێک بیر لەو ڕووبارە دەکەینەوە کە دەوری داوە، نیعمەتی خودا بە زۆری بێسنووری، کە لە هەموو لایەکەوە دەوری دەدات؟
چی دەتوانێت بەڕاستی ئازار چارەسەر بکات جگە لە نیعمەت؟ چی دەتوانێت بۆ پیاوانی گوناهبار چارەسەرێک بۆ هەموو ئەو ناخۆشیانە بهێنێت کە بە گەمژەیی خۆیان بەسەر خۆیاندا هێناویانە، جگە لە نیعمەتی زۆری خودا؟
لە خاکی حەڤیلا زێڕ هەبوو، زێڕێک کە ڕاگەیەندراوە باشە. و لە خاکی ئازاردا، نیعمەت، وەک ئەنجامی کاری خۆی، شتێکی بەنرخ دەدۆزێتەوە، زێڕێک کە بۆ هەمیشە لە ماڵی خودا دەدرەوشێتەوە. سوپاس بۆ خودا بۆ ئازارێک کە ئەمەی لێ دەکەوێتەوە!
سوپاس بۆ خودا بۆ ئەو نیعمەتەی کە ئەم خاکە پڕ لە خەم و ئازارە دەور دەدات و زێڕی بەنرخ لێرە دەدۆزێتەوە! دوو شتی تر لە خاکی حەڤیلا دۆزرانەوە: بەدلیۆم و بەردی ئۆنیکس. سەبارەت بە واتای بەدلیۆم کەمێک دژواری هەیە.
بەڕێز جاکسۆن لە فەرهەنگەکەی واتای وشەکە دەدات بە "لە لێڵیدا." ئەمە ڕەنگە دەرئەنجامێکی تری گوناه دەربخات: تێکچوونی ئەو پەیوەندییەی کە لە نێوان خودا و مرۆڤدا هەبوو. پەیوەندی مرۆڤ لەگەڵ دروستکەرەکەیدا لێڵ دەبێت، ویژدانێکی تاوانبار بەدەست دەهێنێت. بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا شتێک هەیە کە دووبارە بەرهەمی نیعمەتە.
واتای ئۆنیکس پێمان دەدرێت بە "یەکسانکردنیان؛ ڕەواکردنیان." لێرەدا بیرهێنانەوەیەکی بەهێز بەدەست دەهێنین لەوەی کە نیعمەتی خودا بۆ مرۆڤی تاوانبار ئەنجامی دەدات، دووبارە لە پەیوەندییەکی نوێکراوەدا لەگەڵ خودا دادەنێت، لەسەر بنەمای ڕزگاربوون، و لە هەموو تاوانێک ڕەوای دەکات. ئۆه، با دووبارە و سێبارە سوپاسی خودا بکەین بۆ زۆری بێسنووری نیعمەتەکەی، ئەو پیسۆنەی کە ئەم خاکی حەڤیلایە هەژارە دەور دەدات.
تەنها دەتوانین بە سووکی دەست بدەینە سەر ئەم بابەتە قووڵانە، چونکە خوێندنەوەی کتێبی پیرۆزەکەمان مەبەست لێی پێشنیارکردنە نەک تەواوکردن. دەچینە سەر سەری دووەمی ڕووبارەکە.
گیحۆن: دۆڵی نیعمەت و ئەسیوپیا: تاریکی
گیحۆن واتای "دۆڵی نیعمەت" دەدات. ڕووبارەکان هەمیشە لە دۆڵەکاندا دەڕژێن، تازەیی و ژیان دەهێنن، و سەوزایی و جوانی بەرهەم دەهێنن، لەو خاکانەی کە تێیاندا تێدەپەڕن. بەرزاییە بەرزەکان وشک و بەرز دەمێننەوە. لوتکە بەرزەکان زۆرجار ڕووت و وشکن، لە کاتێکدا زەوییە نزمەکان پڕن لە گوڵ و گەڵا، کە بەهۆی ئەو ڕووبارەوە بەپیت کراون کە بە ناویاندا دەڕوات.
و بۆ کەسە نزمەکانە کە نیعمەتی خودا دێت. نەک ئەوانەی کە لەسەر لوتکە بەرزەکانی خۆبەشیی ڕازیبوو دەژین، بەڵکو ئەوانەی کە شوێنی خۆیان لە دۆڵی پەشیمانی و تۆبەی ڕاستەقینەدا دەدۆزنەوە، نیعمەت بەرەکەتدار دەکات. ئەو کەسەی کە زانیاری نیعمەتی خودای هێنایە جیهان، نەهات بۆ بانگکردنی ڕاستودروستەکان، بەڵکو گوناهباران. و ئەو هات، نەک بۆ ئەوەی وایان لێ بکات بەرزاییەکانی خۆپەروەردەکردن بپێون، بەڵکو بۆ ئەوەی بانگیان بکات بۆ دابەزین بۆ دۆڵێک کە نیعمەتی خودا دەیتوانی تێیدا چاویان پێ بکەوێت—دۆڵی تۆبە.
ئەسیوپیا، یان کوش، ئەو خاکەی کە بە ڕووباری گیحۆن دەور دراوە، واتای "تاریکی" دەدات. ئەمە وێنەی ئەم جیهانەیە و ئەوەی کە مرۆڤەکان دەبوون ئەگەر نیعمەتی ڕووناککەرەوەی خودا نەبووایە. ئەو نیعمەتە دەوری داوین، و، لە دڵەکانماندا دەدرەوشێتەوە، لە تاریکییەوە هێناویەتی بۆ ڕووناکی سەرسوڕهێنەری خودا.
حیددەقەل: خێرا و ئاشوور: هەنگاوێک دوور
سێیەم دێت حیددەقەل. زۆربەی فەرهەنگەکانی کتێبی پیرۆز واتای "خێرا" دەدەن. ئەمە خەسڵەتێکی تری جوانی نیعمەتی خودایی دەردەخات، خێراییەکەی کە بە پەلە بەرەکەت دەدات و ڕزگار دەکات.
خودا پەلەی نەبوو کاتێک ئاسمان و زەوی دروست کرد. بە شێوەیەکی پێوانەکراو و ڕێکخراو کاری دەکرد. بە دڵنیاییەوە پەلەی نییە بۆ دادگاییکردن. ئەو لە تووڕەییدا هێواشە و هەموو ئەم سەدەیانەی بە میهرەبانی درێژخایەن بەسەر جیهانێکدا بەسەر بردووە کە زۆر کەڕە بۆ بانگەوازەکانی. بەڵام نیعمەتەکەی خێرایە بۆ بەرەکەت. نیعمەت کوڕە گومڕاکە لە دوورەوە دەبینێت و ڕادەکات بۆ پێشوازیکردنی. نیعمەت بە خێرایی دەڕوات بۆ هێنانی هەژاران بۆ جەژن (لۆقا 14:21). بەڵێ، ڕووباری نیعمەتی خودا حیددەقەلێکی خێرا ڕۆیشتووە! ئەم لقەی ڕووبارەکە بەرەو ڕۆژهەڵاتی ئاشوور دەڕژا. واتای ئاشوور وەک "هەنگاوێک" دراوە، و لەگەڵ ڕۆژهەڵات ئاماژە بە هەنگاوێک دوور لە خودا دەکات. لە لای ڕۆژهەڵاتی باخچەکە بوو کە ئادەم و حەوا لە ئامادەبوونی خودا دەرکران، چونکە لێرەدا کێرووبەکان دانرابوون بۆ ڕێگریکردن لە گەڕانەوەیان. قاین کە لە ئامادەبوونی یەهۆڤا دەرچوو هەنگاوێکی تر لە هەمان ئاراستەدا ڕۆیشت، و "لە خاکی نۆد، لە ڕۆژهەڵاتی عەدەن نیشتەجێ بوو." و دووبارە ئەو هەنگاوە کوشندانەی ڕۆژهەڵات لەلایەن خێزانی مرۆڤەوە لە سەرەتا 11:2 (سەیری خوێندنەوەی پەراوێز و R.V. بکە) و لەلایەن لۆتەوە لە سەرەتا 13:11 گیران. بەڵام هەرچەندە مرۆڤەکان، وەک بڵێی، بوونەتە ئاشووری، بە گرتنی هەنگاو لە دوای هەنگاو دوور لە خودا، بەڵام ئەو بە نیعمەتەکەی هەمیشە بەدوایاندا کەوتووە، و تا ڕۆژی نیعمەت بەردەوام بێت وا دەکات.
فورات: بەپیتکردن
"ڕووباری چوارەم فوراتە،" ناوێک کە واتای "بەپیتکردن" دەدات. و ئەمەش ئەنجامی کاری نیعمەتی خودایە. لە ژێر یاسادا هیچ میوەیەک بۆ خودا نەبوو. نموونە سەرنجڕاکێشەکان لە لۆقا 13:6-9 و 20:9-16 ئەمە زۆر ڕوون دەکەنەوە.
بەڵام کاتێک نیعمەت کار دەکات، میوە دەست دەکات بە دەرکەوتن لە شێوەی ژیانی خوداترس، دڵسۆزی بۆ مەسیح، دڵسۆزی لە شایەتیدان، پەرۆشی لە خزمەتەکەیدا، و لە زۆر خەسڵەتی جوانی تردا کە ڕۆحی خودا کار دەکات بۆ بەرهەمهێنانیان لە منداڵانی نیعمەتدا. ئایا هیچ شتێکمان لە خوێندنەوەی کتێبی پیرۆزەکەمان وەرنەگرتووە، شتێک کە دەبوو لەدەستمان بچووبایە، ئەگەر بەسەر ناوەکاندا تێپەڕیباین وەک ئەوەی هیچ واتایەکی تایبەتیان نەبێت؟
