لە هەوڵی لێکدانەوەی جۆرە جوانەکانی پەیمانی کۆندا، دەبێت هەمیشە ئەم پارێزگارییە پێویستە بەکاربهێنین، «جۆرەکان ڕوونکەرەوەی ڕاستییەکانن، نەک دەربڕی ئەوان.» گونجاوی ئەمە دەردەکەوێت کاتێک بیر لەوە دەکەینەوە کە چەند بێسنوور گەورەترە ناوەڕۆکەکە—مەسیح، کە ئەوان تەنها سێبەرین. چەند بێسنوور باڵاترە جێبەجێکردنەکە—مەسیح—لەو شتەی کە تەنها وێنەیە. چەند نەرم و هێمنە ئەو ڕووناکییەی کە لەو جۆرانەوە دەردەچێت. هێشتا شکۆمەندی نیوەڕۆی ئاشکراکردنی تەواوی خودای باوک نییە، وەک لە کوڕدا ناسێنراوە؛ هێشتا ئەستێرە ڕووناکیی جۆرەکان، هێماکان، و سێبەرەکانە؛ بەڵام چاوی باوەڕ دەتوانێت ئەم سێبەرانە تێپەڕێنێت و بە خۆشییەکی بەردەوام گەورەترەوە بیر لە ناوەڕۆکی شکۆمەند بکاتەوە کە ئەوان باسی دەکەن.
ئێستا بە تایبەتیتر دەچینە سەر جۆرە زۆر سەرنجڕاکێشەکەی خودا عیسا کە لە سەرەتا ١٤:١٨-٢٠دا خراوەتەڕوو. لێرەدا بە زمانی جۆری، خودا دەیەوێت ئەو دابینکردنە دەوڵەمەندە نیشان بدات کە لە کوڕەکەیدا بۆ ئێمەی کردووە وەک لە کاهینییەتی مەلکیسادقدا خراوەتەڕوو، کە وادەکات بە شێوەیەکی ژیرانەتر سوود لە مافەکانمان وەربگرین و بەم شێوەیە بە شێوەیەکی پەسەندتر وەڵامی ئارەزووەکانی دڵی بدەینەوە بۆ ئێمە لەم ڕۆژە تاریکانەدا. ئەوە دیمەنێکی زۆر جۆرییە کە چاو دەیبینێت، پاککراوەتەوە لە هەموو شتێکی زیادە کە بۆ ئامانجەکە پێویست نییە، لە کاتێکدا ئەوەی کە پێویستە بۆ دەربڕینی بیری خودا سەبارەت بە سروشتی تەواو و کۆتایی کاهینییەتی پادشایەتی کوڕەکە بە هێڵێکی بەهێز و قایلکەر کێشراوە. بیرۆکەی سەرەکی لەبەردەممدا ئەوەیە کە زاڵبوونە؛ تایبەتمەندییەکانی کە بە پلەیەکی بەرز لە جەختکردنەوە و جیاوازییەوە لە ژیانی زۆر فێرکەری ئیبراهیم، دۆستی خودا، دەبینرێن.
ژینگەی زاڵکەر
بۆ ئەوەی زاڵکەر بیت، دەبێت گرنگییەکی گونجاو بە شوێنی ژیانمان، بە ژینگەکەمان بدرێت. ئایا ئەوە گرنگ نییە کە ڕۆحی خودا لە سەرەتا ١٣:١٢دا ئاماژە بەوە دەکات کە ئیبراهیم لە خاکی کەنعان دەژیا و لوت لە شارەکانی دەشتەکەدا دەژیا؟ پاشان دووبارە، لە سەرەتا ١٤:١٢دا، وەک ئەوەی خاڵێک بدات بەوەی کە تازە تۆماری کردبوو سەبارەت بە بردنی لوت بۆ دیلێتی، ڕۆح بە شێوەیەکی گرنگ زیاد دەکات، «چونکە ئەو لە سەدۆم دەژیا.» ناتوانرێت لە سەدۆم بژیت بەبێ ئەوەی کاریگەری لەسەر بێت بە کەشوهەوای خراپ و کاریگەرییە پیسکەرەکانی شوێنێک کە دانیشتووانەکەی خراپەکار و گوناهبارێکی گەورە بوون لەبەردەم خودا. لۆتی داماو، بەهۆی پەیوەندییەکانییەوە، بێدەسەڵات بوو لە ئامادەبوونی جیهاندا. نەیدەتوانی بوەستێت؛ تێوەگلابوو لە کێشەکانی سەدۆم؛ لە ڕێگەی حاجی و کاهینیدا نەدەڕۆیشت؛ بۆیە خرایە ژێر کۆیلایەتی.
ئیبراهیم، بە پێچەوانەوە، لەلای داربەڕووەکانی مەمرە دەژیا، کە لە حەبرۆنە.
مەمرە واتای «چەوری» یان «هێز»؛ حەبرۆن «هاوڕێیەتی» یان «هاوبەشی» دەدات. ئەمانە بە دڵنیاییەوە ئاماژە بەو زیندوویی و وزەی ڕۆحییە دەکەن کە لە پەیوەندی بەهێزکەر و هاندەرەوە لەگەڵ ئەوانەی کە بانگکراون بۆ هاوبەشی کوڕی خودا، عیسا مەسیحی خودامان، دێت. ئەمە زیاتر جەختی لەسەر دەکرێتەوە لە ناوی هاوپەیمانەکانی ئیبراهیم، مەمرەی ئەمۆری، ئەشکۆل، و ئەنەر. بە دڵنیاییەوە هاوپەیمانانی شایستەی ئیبراهیمی زاڵکەر:
ئەشکۆل، «خۆشەیەک ترێ»؛ ئەنەر، «تاڤگەیەک.» ئایا ئەم ناوانە باسی ئەو بووژانەوە ڕۆحی، خۆشی، و تازەییەی ئێمە ناکەن، کە لە بوون لە چاکەی ئامادەبوونی ڕۆح و چێژوەرگرتن لە هاوبەشی مەسیحیدا دێت؟
دابڕان و ڕزگارکردنی ئیبراهیم
بەشی ئیبراهیم لە دەرەوەی تەواوی مەیدانی ململانێدا بوو؛ هیچ پەیوەندییەکی بە هیچ یەکێک لە هاوپەیمانییەکانی جیهانەوە نەبوو. ئەو لایەنگری چوار پادشای ئیمپراتۆریەتی بابل، یان پێنج پادشای شارەکانی دەشتەکە نەبوو؛ پێویستی بەوە نەبوو بچێتە ناو ململانێوە بۆ بەرگریکردن لە خۆی؛ ئەوە بۆ مەبەستی ڕزگارکردنی برایەک بوو کە کەوتبووە ژێر دەسەڵاتی جیهان. ئەمە بابەتێکی گەورەیە، پیرۆزانی خۆشەویستی خودا. ئایا ئێمە ئامادەین بۆ ڕزگارکردنی برایەک کە خۆی داوەتە دەست فێڵەکانی جیهانێکی چەور؟ ئایا ئێمە سەرقاڵی ڕزگارکردنی ئەوانەین کە، بۆ ئاسانکردنی ڕێگا، سازش لەگەڵ جیهاندا دەکەن، یان ستانداردی ڕاستی دادەبەزێنن بۆ ڕازیکردن یان گونجاندن لەگەڵ جیهانی ئایینی، بە لاساییکردنەوەی قێزەونی مەسیح، و شێواندنی مەسیحییەت.
لوت لەلایەن ئیبراهیمەوە لە دەسەڵاتی دوژمنێک ڕزگار دەکرێت کە زۆر بەهێزترە لێی، بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی ڕووداوەکانی دواتر، ئەو بە ڕاستی ئازاد نییە، چونکە دەگەڕێتەوە بۆ سەدۆم؛ و ئەگەر میهرەبانی دەوڵەمەندی خودا نەبووایە، لە ڕووخانی ئەو شارە خراپانەی دەشتەکەدا لەناو دەچوو.
بەڵام ئیبراهیم هێشتا عیبرانییەکە، ڕێبوارەکە—کەسێک کە تێدەپەڕێت، «وەک کرێچی ڕۆژەکەی پڕ دەکاتەوە»؛ و کاتێک دەگاتە دۆڵی پادشا، ئەم کەسە ناوازەیە، مەلکیسادق، پادشای ڕاستودروستی، پادشای ئاشتی، پێشوازی لێدەکات، کە نان و شەراب دەهێنێت بۆ پشتگیری و بووژانەوەی زاڵکەرەکە.
دۆڵی پادشا و دابینکردنی مەلکیسادق
بەڵام ساتەوەختی سەرکەوتن، برایانی خۆشەویست، ساتەوەختێکی مەترسیداری تایبەتە! دوای ئەوەی بەسەر جیهاندا زاڵ بووین لە سروشتی دوژمنکارانەتریدا، چەند ئاسان دەبێت بە داواکارییەکانی گیرۆدە بین وەک لە پادشای سەدۆمدا نموونەی لێهاتووە.
دۆڵی پادشا ئەو شوێنەیە کە مەلکیسادقی ڕاستەقینەمان دەبینین—لە شوێنی نزمدا، بە ڕۆحێکی بێشکۆیی ڕاستەقینە، بە ئاگایی لە پێویستیمان بە خزمەتگوزارییە کاهینییەکانی کاهینی گەورەمان. باوەڕم سەیری دەکات بۆ داواکردنی ئەو دەستلێدانە خوداییە، کە ئەم هێزە کوشندەیەی من لێدەسێنێتەوە، و بە تەواوی، خودایە، لەسەر هی تۆم دەهێڵێتەوە. ئیبراهیم بە نان و شەراب کە لەلایەن مەلکیسادقەوە دابینکرابوو بەهێز و بووژایەوە، ئێستا ئامادەیە بۆ بینینی پادشای سەدۆم و ڕەتکردنەوەی هەر شەرەفێک لە دەستی ئەودا، نەوەک بڵێت کە ئەو ئیبراهیمی دەوڵەمەند کردووە. ئەمە ڕۆح و ڕێگەی زاڵکەرە، خۆشەویستان.
چی سەبارەت بە نان و شەراب کە لەلایەن مەلکیسادقی ڕاستەقینەمانەوە دابینکرابوو—یادگاری ئەو ئازارانەی کە تەنها بەهۆیانەوە بۆ هەمیشە دەوڵەمەند کراوین؛ و وەک ئەوانەی کە تامیان کردووە، بە دڵنیاییەوە واتای ڕەتکردنەوەی بەشێک لێرەدا دەدات. ئەگەر مەسیح نەیتوانی شانشینەکانی ئەم جیهانە لە دەستی شەیتان قبوڵ بکات، بەڵکو تەنها لە باوکییەوە، ئێمەش ناتوانین دەوڵەمەندی لە دەستی جیهان قبوڵ بکەین کە تەنها خاچێکی پێدا. لەگەڵ جیهاندا سازش مەکە لە پێشنیارە سەرنجڕاکێشەکانیدا—«ئەو دەستە دۆستانەی تۆ بە خوێنی عیسا پیس بووە.» پاداشتی زۆر گەورەی خودا
ببینە چەند جوان خودا لە سەرەتای سەرەتا ١٥دا دێت، وەک ئەوەی بڵێت، تۆ بەشێکت لەم جیهانەدا ڕەتکردووەتەوە، «من قەڵغان و پاداشتی زۆر گەورەی تۆم.» بە ڕووناکییە سەرسوڕهێنەرەکە کە لەلایەن ڕۆحی پیرۆزەوە بۆمان هێنراوە، دەتوانین بە ڕاستی بڵێین، «تۆ بەشی منی، ئەی خودایە»؛ و دووبارە، وەک ئەفرایمییە ڕاستەقینەکان، «چیترم لەگەڵ بتەکاندا هەیە؟ من گوێم لێگرتووە و سەیرم کردووە؛ من وەک دار سنەوبەرێکی سەوزم. لە منەوە میوەی تۆ دەدۆزرێتەوە… چونکە ڕێگاکانی خودا ڕاستن، و ڕاستودروستەکان تێیاندا دەڕۆن» (هۆشەع ١٤:٨-٩).
