من کڵێساکەم بنیاد دەنێم: تێگەیشتن لە بەڵێنەکەی مەسیح

«من کڵێساکەم بنیاد دەنێم»

کاتێک گەنج بووم، حەزم لە دروستکردنی مۆدێلی فڕۆکە بوو. سندووقێکی سەرنجڕاکێشم لە دوکانێک دەکڕی، پاشان لە ماڵەوە هەموو پارچەکانم لە سندووقەکە دەردەهێنا و سەیری ڕێنماییەکانم دەکرد. دوای چەند ڕۆژێک، بە یارمەتی لوولەیەکی چەسپ، کەمێک بۆیاخ و چەندین ستیکەری دیکاڵ، فڕۆکە تەواوکراوەکە لە ژوورەکەمدا لە سەقفەکەوە هەڵواسرابوو.

دروستکردنی مۆدێل دەتوانێت خولیایەکی خۆش بێت، بەڵام دروستکردنی فڕۆکە، پرد یان پێکهاتەی ڕاستەقینە کارێکی جدییە. بناغە، کەرەستەی بیناسازی، جومگەکانی بیناسازی و زۆر فاکتەری تر دەچنە ناو سەرکەوتن یان شکستی پڕۆژەکە.

گەورە عیسا خۆی وەک کەسێکی کاری بیناسازی ڕاگەیاند کاتێک فەرمووی: «من کڵێساکەم بنیاد دەنێم» (مەتتا 16:18 NKJV). لەبەر ئەوەی ئەو بیناسازێکی تەواوە، دەتوانین دڵنیا بین کە هەر شتێک دروستی بکات شکست ناهێنێت. جگە لەوەش، وەک مەسیحییەکان دەبێت زیاتر لە حەزێکی کاتییمان بەم بابەتە هەبێت چونکە ئێمە خۆمان بیناکەین! بۆیە زۆر بەنرخە کە ئەم پڕۆژە بیناسازییە خوداییە لەبەرچاو بگرین.

کڵێسا چییە؟

بە تەنیا، ئەو زاراوەیەی مەسیح بۆ «کڵێسا» لە مەتتا 16 بەکاریهێناوە وشەیەکی ئاساییە. وشەیەکی یۆنانییە ekklēsía (دەخوێنرێتەوە «ئێک-کلەی-سی-ئا»)، کە بە سادەیی واتای «بانگکراوەکان» دەگەیەنێت. ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ هەر کۆمەڵێک خەڵک کە بۆ مەبەستێکی دیاریکراو کۆکرابوونەوە. ئەم واتایە گشتییەی وشەکە لە پەرتووکی کرداری نێردراواندا لە دوو بۆنەی جیاوازدا دەردەکەوێت. کرداری نێردراوان 7:38 ئاماژە بە «کۆمەڵەکە [ekklēsía] لە چۆڵەوانی» دەکات، کە هەندێک وەرگێڕان تەنانەت وشەی «کڵێسا» بەکاردەهێنن لەبری «کۆمەڵ». 1 لەوێ، چوارچێوەکە ئاماژە بە گەلی پەیمانی کۆنی خودا، نەتەوەی ئیسرائیل دەکات. گەورە ئەوانی لە میسر بانگکردبوو و هێنابوونی بۆ لای خۆی، سەرەتا لە چۆڵەوانی و دواتر لە خاکی بەڵێندراو.1 پاشان، لە کرداری نێردراوان 19، وشەکە سێ جار بەکارهاتووە (ئایەتەکانی 32، 39، 41) لە پەیوەندیدا بە جەماوەرێکی سەرکەش لە ئەفەسۆس. خەڵکی ئەو شارە، تووڕە بوون لە وتارەکەی پۆڵس، کۆبوونەوە بۆ بەرگریکردن لە خوداوەندەکەیان دیانا (یان ئارتیمیس)، بۆ چەندین کاتژمێر هاواریان دەکرد – بەڵام «کۆبوونەوەکە [ekklēsía] شڵەژاو بوو، و زۆربەیان نەدەزانی بۆچی کۆببوونەوە» (ئایەتی 32).

ئەم ئاماژانە نیشان دەدەن کە وشەی یۆنانی ekklēsía، کە ئێستا لە کتێبی پیرۆزدا وەک «کڵێسا» وەرگێڕدراوە، بە تەنیا واتای ڕۆحی نەبووە. بەڵام، لە زیاتر لە 100 ئاماژەی تری پەیمانی نوێدا وشەکە بە ڕوونی ئاماژە بە کۆبوونەوەیەکی بەکۆمەڵی باوەڕدارانی مەسیحی دەکات. چۆن ئەم بەکارهێنانە گەشەی کرد؟ بۆ وەڵامێک دەتوانین بگەڕێینەوە بۆ قوتارەکانی گەورە لە مەتتا 16:18. جەختکردنەوەی ئەو زۆر لەسەر وشەی «کڵێسا» نەبوو بەڵکو لەسەر وشەی «من» بوو. «من کڵێساکەم بنیاد دەنێم ، ئەو وتی. ئەوەیە کە کاراکتەر بەم بینایە دەدات. ئەگەر ئێمە مەسیحی بین، ئەوا ئێمە لەو کڵێسایەداین، ئەو کڵێسایەی کە هی ئەوە.

گرنگە تێبینی کاتی داهاتوو لە لێدوانەکەی گەورەدا بکەین. ئەمە نیشان دەدات کە کڵێساکەی ئەو هێشتا لەو کاتەدا کە قسەی لەسەر دەکرد بوونی نەبوو. کاری بیناسازییەکەی هێشتا دەستی پێنەکردبوو. «کڵێسا لە چۆڵەوانی» (کرداری نێردراوان 7:38 KJV) ئاماژەیە بۆ نەتەوەی ئیسرائیل، وەک لە سەرەوە ئاماژەی پێکرا؛ بەڵام ئەو کۆبوونەوەیەی خەڵک وەک ئەم بیناسازییەی پەیمانی نوێ نییە – خاڵێک کە زۆر گرنگە. ئیسرائیل بەڵێنی زەمینی وەرگرتبوو، و خودا هێشتا ئەو بەڵێنانە بۆ نەتەوەکە دەپارێزێت. بەڵام کڵێسای پەیمانی نوێ بەرەکەتەکانی ئاسمانی وەرگرتووە و هیوایەکی ئاسمانی هەیە. خودا دڵسۆز بووە و دەبێت بۆ هەردوو ئیسرائیل و کڵێسا، بەڵام ئەوان دوو بوونەوەرن. زانینی ئەم ڕاستییە یارمەتیمان دەدات لە زۆر لێکتێنەگەیشتن دوور بکەوینەوە کاتێک کتێبی پیرۆز دەخوێنینەوە.

گەورە بەڕاستی دەستی کرد بە دروستکردنی کڵێسا وەک چۆن بەڵێنی دابوو. ئەمە لە ڕۆژی پەنجاهەمین لە کرداری نێردراوان 2 ڕوویدا، کاتێک ڕۆحی پیرۆز قوتابییەکانی گەورە عیسای کرد بە یەک بوونەوەری نوێ. پۆڵس ئەو ڕووداوەی لە 1 کۆرنسۆس 12:13 بەم شێوەیە ڕوون کردەوە: «بە یەک ڕۆح هەموومان لە یەک جەستەدا لە ئاو هەڵکێشراین»، واتە جەستەی مەسیح، کڵێسا. سوودبەخشە کە بزانین پۆڵس هێشتا لە ڕۆژی پەنجاهەمیندا نەبووبووە مەسیحی، بەڵام وشەی «ئێمە» ئاماژە بەوە دەکات کە خۆی لەنێو ئەوانەدا داناوە کە بە ئاو هەڵکێشانی ڕۆحی ئەو ڕۆژە پێکەوە بەسترابوونەوە. ئەمە نیشان دەدات کە ئاو هەڵکێشان لە پەنجاهەمین ڕووداوێکی یەکجارەکی بوو، بەڵام هەموو ئەوانەی لەو کاتەوە باوەڕیان هێناوە دەهێنرێنە ناو بەهای کاری ڕۆح. بۆیە، هەموو ئەوانەی لەم سەردەمەدا ڕزگار دەبن بە ڕۆحی پیرۆز پێکەوە بەستراونەتەوە وەک بەشێک لە کڵێسا (کرداری نێردراوان 2:47، 4:4، 5:11).

تێبینییەکان لەسەر وشەی «کڵێسا»

کاتێک زیاتر لە پەیمانی نوێدا لەسەر ئەم بوونەوەرە نوێیە دەخوێنینەوە، تێبینی دەکەین کە هەندێک جار وشەی «کڵێسا» پەیوەندی بە شوێنێکی دیاریکراوەوە هەیە. بۆ نموونە، پەرتووکی کرداری نێردراوان ئاماژە بە کڵێسایەک لە ئۆرشەلیم، کڵێسایەک لە ئەنتیاکیا، کڵێسایەک لە قەیسەریا، و کڵێسایەک لە ئەفەسۆس دەکات. زۆرجار ئاماژەی فرەیی بە «کڵێساکان» هەیە لە ناوچە جیاوازەکاندا کە پۆڵس و ئەوانی تر مزگێنییان دەدا و فێریان دەکرد. بەڵام، لە کاتەکانی تردا وشەی «کڵێسا» ئاماژە بە یەک بوونەوەری جیهانی دەکات کە لە هەموو مەسیحییەکی ڕاستەقینە پێکدێت. بۆ نموونە، مەسیح «سەرە بەسەر هەموو شتێکدا بۆ کڵێسا»، و ئەو «کڵێسای خۆشویست و خۆی لە پێناویدا بەخشی» (ئەفەسۆس 1:22، 5:25) – لێدوانگەلێک کە بە دڵنیاییەوە ڕاستن بۆ هەموو باوەڕداران بە کۆمەڵ، نەک تەنها کۆبوونەوەیەکی ناوخۆیی.

بۆ یارمەتیدان لە جیاکردنەوەی ئەمە، هەندێک نووسەری ئینگلیزی وشەی «church» بەکاردەهێنن بۆ ئاماژەکردن بە باوەڕدارانی ناوخۆیی لە شوێنێکی دیاریکراودا، بەڵام پاشان وشەی «Church» بە پیتی گەورە دەنووسن کاتێک ئاماژە بە لایەنی جیهانی دەکەن. بەم شێوەیە وشەی «Church» لەم وتارەدا بەکارهاتووە. بەڵام، نووسەرانی تر، لەگەڵ نزیکەی هەموو وەرگێڕانەکانی کتێبی پیرۆزی ئینگلیزی، ئەم جیاوازییە ناکەن، و هیچ یاسایەک نییە کە بڵێت دەبێت بە شێوەیەکی دیاریکراو بکرێت. چوارچێوەکە بە گشتی بەسە بۆ ڕوونکردنەوەی واتاکە و بەکارهێنانەکە.

لەم خاڵەدا ڕەنگە باش بێت ئاماژە بەوەش بکەین کە هەندێک وەرگێڕانی کتێبی پیرۆز وشەی «کڵێسا» بەکارناهێنن. ویلیام تیندال، یەکەم کەس کە کتێبی پیرۆزی وەرگێڕا بۆ ئینگلیزی، وشەی «کۆمەڵ»ی هەڵبژارد. چەندین وەرگێڕی تر لەو کاتەوە وشەی «کۆبوونەوە»یان بەکارهێناوە. یەکێک لەوان، ج. ن. داربی، ڕوونی کردەوە کە زاراوەی «کۆبوونەوە» مەبەست لێی ئەوە بووە کە واتایەکی تەکنیکی لە ڕۆژانی کۆماری یۆنانەوە بپارێزێت، کاتێک واتای کۆبوونەوەی خەڵک بوو کە مافی هاوڵاتیبوونیان هەبوو.2 هەر وشەیەک بەکاربهێنرێت، گرنگە بزانین کە بیرۆکەی ئێستای «کڵێسا» ڕەنگە جەخت لەسەر ئەو بینایە بکاتەوە کە خەڵک تێیدا کۆدەبنەوە، بەڵام وشەکە بەڕاستی ئاماژە بە خەڵکەکە خۆیان دەکات، ekklēsía، «بانگکراوەکان».

کڵێسای گەشەکەر

سەرسوڕهێنەرە کە بیر لەوە بکەینەوە کە ئەم کڵێسایە بەڕاستی لەلایەن خودی گەورەوە دروست دەکرێت. ئەمە شتێکی تەواو نوێیە. یەکەم شوێنکەوتووانی مەسیح هەموویان لە ماڵی جوولەکەدا گەورە ببوون، بەڵام زۆری نەخایاند سامەرییەکان زیاد کران (کرداری نێردراوان 8:5-25). پێشتر جوولەکەکان «هیچ مامەڵەیەکیان لەگەڵ سامەرییەکان نەبوو» (یۆحەننا 4:9)، بەڵام ئێستا پێکەوە بەسترابوونەوە. زۆری نەخایاند، نەجوولەکەکان (جینتایلەکان)یش زیاد کران بۆ کڵێسا. پێشتر نەبیستراو بوو کە کەسێکی جوولەکە تەنانەت لەگەڵ نەجوولەکەکاندا هاوڕێیەتی بکات (کرداری نێردراوان 10:28). بەڵام، لە کاتی قسەکردن لەگەڵ سەدسالاری ڕۆمانی کۆرنێلیۆس، نێردراو پەترۆس و ئەوانی تر لەگەڵیدا بە چاوی خۆیان بینییان کە نەجوولەکەکان دەتوانن باوەڕ بە گەورە عیسای مەسیحیش بهێنن.

ڕووداوە جوانەکانی گۆڕانی کۆرنێلیۆس لە کرداری نێردراوان 10 بە وردی لە کرداری نێردراوان 11:1-18 پێداچوونەوەیان بۆ کراوە، ئەمەش نیشان دەدات کە ئەمە ساتێکی زۆر گرنگ بووە. لە کۆتایی ئەو بڕگەیەدا، هەمووان دڵخۆش بوون کە «خودا تەوبەی بۆ ژیان بە نەجوولەکەکان بەخشیوە» (ئایەتی 18). ئێمە بە زەحمەت دەتوانین ئەمڕۆ تێبگەین کە ئەمە چەند سەرسوڕهێنەر بوو. بیرۆکەی ئەوەی کە خودا بتوانێت جوولەکە و نەجوولەکەکان لە یەک بوونەوەردا یەکبخات، شتێک بوو کە پێشتر هەرگیز ئاشکرا نەکرابوو. پۆڵس ناوی لێنا «نهێنییەک ... کە لە سەردەمەکانی تردا بە کوڕانی مرۆڤ ئاشکرا نەکرابوو ... کە نەجوولەکەکان دەبێت هاوبەش بن لە میراتدا، لە هەمان جەستەدا، و بەشدار بن لە بەڵێنەکەی لە مەسیحدا لە ڕێگەی مزگێنییەوە» (ئەفەسۆس 3:3-6). لە ڕاستیدا، ئەم نهێنییە بەڵگەیەکە بۆ بوونەوەرە فریشتەییەکان بۆ ئەوەی «دانایی فرەلایەنی خودا لە ڕێگەی کڵێساوە بە سەرۆکایەتییەکان و دەسەڵاتەکان لە شوێنە ئاسمانییەکاندا ئاشکرا بکرێت» (ئایەتی 10).3

چەندە شانازییەکە بۆ مەسیحییەکان کە بەم شێوەیە بەشێک بن لە بینای خودا! با گەورە یارمەتیمان بدات بەپێی ئەو بانگەوازە بەرزە بژین. بە دڵنیاییەوە بۆمان دەکرێت واقیعی کردەیی ئەم یەکێتییە ئەندامییە نوێیەی هەموو باوەڕداران ڕەت بکەینەوە بە مامەڵەکردنی هەندێک مەسیحی بە شێوەیەکی جیاواز لەوانی تر. ئەگەر وا بکەین، بە واتای وشە نمایشکردنی دانایی خودایی خودا تێکدەدەین. ئەمە ڕوون دەکاتەوە بۆچی هەڵسوکەوتی دواتری پەترۆس، کاتێک دەستی کرد بە نانخواردن لەگەڵ باوەڕدارانی جوولەکە بەڵام نەک نەجوولەکەکان، زۆر جدی بوو (غەلاتییەکان 2:11-14). نابێت ڕێگە بدەین لایەنەکانی وەک باری ئابووری، نەتەوە، زمان و کلتوور کاریگەری خراپ بکەنە سەر شێوازی مامەڵەکردنمان لەگەڵ باوەڕدارانی تردا.

پێکەوە گەشەکردن

لە هەر پڕۆژەیەکی بیناسازیدا دەبێت پێشکەوتن و گەشەکردن هەبێت. لە کڵێساشدا بە هەمان شێوەیە. دوو بەش لە ئەفەسۆس باسی ئەمە دەکەن، و زۆر سەرنجڕاکێشە کە پێکەوە لێکیان بدەینەوە. لە بەشی 2، لەسەر کڵێسا وەک پەرستگایەک دەخوێنینەوە. عیسای مەسیح بەردی بناغەیە، خاڵی ئاماژەیە بۆ تەواوی پێکهاتەکە، «کە تێیدا تەواوی بیناکە، پێکەوە گونجاو، گەشە دەکات بۆ پەرستگایەکی پیرۆز لە گەورەدا» (ئەفەسۆس 2:21). ئایەتی دواتر زیاد دەکات کە، وەک ئەم پەرستگا پیرۆزە، کڵێسا «شوێنی نیشتەجێبوونی خودایە لە ڕۆحدا». لە سەردەمی پەیمانی کۆندا شوێنی نیشتەجێبوونی خودا پەرستگایەکی ڕاستەقینە بوو، بەڵام ئێستا ئەو لەناو کڵێسادا نیشتەجێیە (1 کۆرنسۆس 3:16).

پاشان کڵێسا وەک جەستەی مەسیح وێنا دەکرێت. ئەفەسۆس 4 جەخت لەسەر ئەم لایەنە دەکاتەوە. مەسیح سەرە، «کە لێیەوە تەواوی جەستە، پێکەوە بەستراو و پێکەوە چنراو بەوەی کە هەر جومگەیەک دابینی دەکات، بەپێی کاریگەریی کاریگەریی کە هەر بەشێک بەشی خۆی دەکات، دەبێتە هۆی گەشەکردنی جەستە بۆ بنیاتنانی خۆی لە خۆشەویستیدا» (4:16). وەک جەستەیەک، کڵێسا لە ڕێگەی ئاراستەکردن و خۆراکپێدانی سەرەکەمانەوە یەکگرتووە: مەسیح.

لانی کەم دوو خاڵی بەنرخ ئەم بڕگانە پێکەوە دەبەستنەوە. یەکەم، هەردوو پەرستگا و جەستە گەشە دەکەن. پەرستگا چین بە چین، بەرد بە بەرد گەشە دەکات؛ و مەسیحییەکان ئەو بەردە زیندووانەی پەرستگای خودان (1 پەترۆس 2:5). جەستە بە شێوەیەکی جیاواز گەشە دەکات. لە کاتی لەدایکبووندا تەواوە، بەڵام ساڵ بە ساڵ ئەو جەستەیە بەردەوام دەبێت لە زیادبوونی قەبارە؛ و مەسیحییەکان بە تاکەکەسی ئەندامی جەستەی مەسیحن (1 کۆرنسۆس 12:27). لە هەردوو حاڵەتەکەدا، هەرچەندە پڕۆسەی گەشەکردن جیاوازە، بەڵام ئارەزووی گەشەکردن زۆر گرنگە. بینایەک کە هەرگیز لە بناغەکەی زیاتر گەشە نەکات بەسوود نییە. جەستەیەک کە هەرگیز لە تەمەنی کۆرپەیی زیاتر گەشە نەکات تەندروست نییە.

گەورە بە دڵنیاییەوە کڵێساکەی خۆی بە واتای جیهانی دروست دەکات، بۆیە گونجاوە کە ئێمەش ئارەزووی گەشەکردنی بکەین لەسەر ئاستی ناوخۆیی. لە کرداری نێردراوان 9:31 پێمان دەوترێت کە هەموو کڵێسا ناوخۆییەکانی ئەو کاتە «ئاشتییان هەبوو و بنیات نران. و بە ترس لە گەورە و بە ئاسوودەیی ڕۆحی پیرۆز دەڕۆیشتن، زۆر بوون.» ئەوان گەشەیان دەکرد هەم لە ڕووی ڕۆحی و هەم لە ڕووی ژمارەییەوە. ئەمە ئامانجێکی نایاب و کتێبی پیرۆزییە بۆ هەموو کۆبوونەوەیەکی ناوخۆیی مەسیحییەکان. ڕەنگە هەندێک تەنها گرنگی بە ژمارەی ئامادەبووان بدەن و بێئاگا بن لە پێداویستییە ڕۆحییەکانی باوەڕدارانی تاکەکەسی. ڕەنگە ئەوانی تر ئەوەندە سەرنجیان لەسەر فێرکردنی ڕاستییە ڕۆحییەکان بێت کە بێباک بن لە پێویستی مزگێنی و گەشەی ژمارەیی. هەردوو ئەم هەڵانە ناتوانن مەبەستەکانی گەورە لەبەرچاو بگرن کە کڵێساکەی دەبێت گەشە بکات.

پەیوەندییەکی دووەم لە نێوان پەرستگا و جەستەدا لەوەدایە کە هەردووکیان بە توندی پێکەوە بەستراونەتەوە. بە گەڕانەوە بۆ بەشەکانی 2 و 4ی ئەفەسۆس، دەخوێنینەوە کە بیناکە «پێکەوە گونجاوە» (2:21) و جەستەکە «پێکەوە بەستراوە» (4:16). لە ڕاستیدا، ئەو دەربڕینانە وەرگێڕانی جیاوازن بۆ هەمان زاراوە لە دەقی یۆنانیدا. سەرەڕای ئەوەی کە بینا و جەستە بە شێوەیەکی جیاواز دروست دەکرێن، خودا بە شێوەیەکی هاوشێوە وەسفیان دەکات: بەشە پێکەوە بەستراوەکان بە شێوەیەکی کاریگەر و هاوئاهەنگ پێکەوە کار دەکەن.

چەندە دیزاینێکی گەورەی خودا ڕێکخستووە! هەموو باوەڕداران تاکایەتی خۆیان دەپارێزن، بەڵام هەر یەکێک لە ئێمە شتێکی گرنگ بە تەواوی دەبەخشێت. بەشداری چالاکانەی تۆ لەناو کۆبوونەوەی ناوخۆیی باوەڕداران کە خودا تۆی تێدا داناوە، جێبەجێکردنی کردەیی ئەم دیزاینەیە. لە هەمووی گرنگتر، ئێمە ناسنامەیەکی بەکۆمەڵمان لە مەسیحدا هەیە. ئەو بەردی بناغەمانە، و ئەو سەرەکەمانە. ئەو کڵێساکەی خۆی دروست دەکات، و ئەو بە تەواوی دەزانێت تۆ لە کوێی ئەو بینایەدا.

تێبینییەکان

1. وەک وشەیەکی ئینگلیزی، زاراوەی «church» واتاکەی دەگەڕێتەوە بۆ بیرۆکەی «ماڵی گەورە». وشەی یۆنانی kyriakós («هی گەورە») لە پەیمانی نوێدا بۆ خوانەکەی گەورە و ڕۆژی گەورە بەکارهاتووە. ئەو وشەیە kyriakós ڕەگی وشەی Kirche لە ئەڵمانی و circe لە ئینگلیزی کۆندا، کە دواجار شێوازی نووسینی ئینگلیزی «church»ی وەرگرت وەک ئەوەی ئەمڕۆیە.
2. سەرچاوە: پێشەکی بۆ پەیماننامە جیاوازەکان لە لایەن ج. ن. داربی؛ بڵاوکردنەوەی STEM.
3. «سەرۆکایەتییەکان» و «دەسەڵاتەکان»ی ئەفەسۆس 6:12 بە دڵنیاییەوە شەیتانین، و بۆیە هەندێک کەس بوونەوەرەکانی ئەفەسۆس 3:10 بە هەمان شێوە لێکدەدەنەوە. ئەوانی تر هەست دەکەن کە ئاماژەکەی ئەفەسۆس 3 بۆ نێردراوانی فریشتەیی خودایە. لە هەر حاڵەتێکدا، دانایی خودا بە شێوەیەکی زۆر ناوازە لە ڕێگەی کڵێساوە بۆ ئەم بوونەوەرە ڕۆحییانە ڕوون دەکرێتەوە.

کڵێسای خودای زیندوو کۆمەڵێک تاکن کە لە جیهان بانگکراونەتە دەرەوە – ئەوانەی خودا بە مزگێنی نیعمەتەکەی خۆی بانگی کردوون بۆ لای خۆی و ئەوانەی ئەو مزگێنییە و ڕزگارکەرەکەی قبوڵ کردووە. بەم شێوەیە لە جیهان جیاکراونەتەوە و وەک «ئەوانەی لە مەسیح عیسادا پیرۆز کراون» (1 کۆرنسۆس 1:1) باسیان لێوە دەکرێت، کە واتای «جیاکراوە» لە مەسیحدا.

لەگەڵ ئەمەشدا قسەکانی یاقوبمان هەیە لە کرداری نێردراوان 15:14، کە تێیدا دەخوێنینەوە: «شیمۆن ڕایگەیاندووە چۆن خودا لە سەرەتادا سەردانی نەجوولەکەکانی کرد، بۆ ئەوەی گەلێک بۆ ناوی خۆی لێیان دەربکات.» ئەمە ئەوەیە کە کڵێسا چییە – گەلێک کە لە نەتەوەکان دەرهێنراوە بۆ ناوی ئەو بە کارە سەروەرەکانی ڕۆحی پیرۆز. ئەگەر کڵێسا تەنها ئەمەی لەبیر ببوایە، ئەوا لە جیهاندا نیشتەجێ نەدەبوو و بیرکردنەوەی دنیایی نەدەبوو، بەڵکو لە جیهان جیاکراوە دەمایەوە و سروشتی ئاسمانی دەبوو، وەک ئەوانەی بەڕاستی بانگکراون بۆ مەسیحی ڕەتکراوە لە شکۆمەندیدا. ئەگەر سەیری کرداری نێردراوان 2 بکەین، دەبینین باوەڕداران لەوێ کۆمەڵێکی بەڕاستی جیاکراوە بوون. —ڕەیمۆند ک. کامپبێڵ، «کڵێسای خودای زیندوو» (دەستکاریکراو)