تەرخانکردنی کات لەگەڵ منداڵان و هەرزەکاران
تەرخانکردنی کات لەگەڵ منداڵان و هەرزەکاران سوودی درێژخایەنی لە ژیانیاندا دەبێت. پاشا سولەیمان ڕایگەیاند کە باوکی کاتی بەسەر بردووە بۆ فێرکردنی (پەندەکانی سولەیمان ٤:٤)، و ئەنجامەکەی پاشایەک بوو کە ڕێزی لە باوکی دەگرت و خزمەتی پەروەردگاری دەکرد. پێچەوانەکەی ڕاستە بۆ کوڕێکی تری داود: ئەبشالۆم. پاشا داود کاتی لەگەڵ ئەبشالۆم تەرخان نەکردبوو (٢ ساموئێل ١٤:٢٤)، و ئەنجامەکەی کوڕێک بوو کە بێڕێزی بە باوکی دەکرد و خزمەتی پەروەردگاری نەدەکرد.
ناونیشانەکە
با سەرەتا هەوڵ بدەین وشەکانی ناونیشانەکەمان تێبگەین. ئەگەر «وەبەرهێنان» بکەیت، شتێک کە هی تۆیە دەخەیتە ناو شتێکەوە. بۆ نموونە، ئەگەر بڕێک لە پارەکەت ببەیت و بیخەیتە ناو بازرگانییەکەوە، ئەوە دەبێتە وەبەرهێنان. بە شێوەیەکی گشتی، چاوەڕێی جۆرێک لە گەڕانەوە، یان قەرەبوو، لە وەبەرهێنانەکەت دەکەیت.
خەڵک لە هەموو جۆرە شتێکدا وەبەرهێنان دەکەن.
کتێبی پیرۆز بە ڕوونی فێرمان دەکات کە ئەوەی دەچینین دەیدوورینەوە (غەلاتییەکان ٦:٧-١٠)، و ئەگەر بە زۆری بچێنین ئەوا بە زۆری دەیدوورینەوە (٢ کۆرنسۆس ٩:٦). وەبەرهێنان، وەک چاندن، تێچووی هەیە – کات، پارە یان شتێکی تر کە وازی لێدەهێنین.
شتەکان دەخەینە ناو منداڵەکانمان، وەک پارە، خوێندن و ڕاهێنان؛ و هەندێک جار ئاسانترە شتیان پێبدەین نەک کاتمان. هەروەها، کات لە چەندین شتدا وەبەرهێنان دەکەین: کار، خوێندن، هاوسەرەکەمان، بەرژەوەندییەکانی تر. داود زۆر شتی بە ئەبشالۆم دا، بەڵام داود نەی دا کاتی خۆی بە ئەبشالۆم، و ئەنجامەکەی کارەساتبار بوو. بە ناسینەوەی ئەم لایەنە گرنگە، ئەم وتارە دەربارەی تەرخانکردنی کات لەگەڵ منداڵان و هەرزەکارانە.
ڕەنگە بڵێیت، «من منداڵم نییە بۆیە ئەمە بۆ من ناگونجێت.» بەڵام، وتارەکە دەگونجێت بۆ تۆ. کتێبی پیرۆز چەندین نموونەمان پێدەدات لەسەر ئەو کەسانەی کە کاتیان لەگەڵ منداڵان و گەنجاندا تەرخان کردووە کە بە بایۆلۆجی هی ئەوان نەبوون. عیسا کاتی لەگەڵ منداڵان بەسەر برد و هانیداین کە ئێمەش هەمان شت بکەین (مەتتا ١٩:١٤). ئێمە هەموو تەمەنی ئەو کەسانە نازانین کە لە کتێبی پیرۆزدا هەن، بەڵام بیر لەو کاتە بکەرەوە کە پۆڵس لەگەڵ تیمۆساوسی گەنج، موسا لەگەڵ یەشوع، و پۆڵس لەگەڵ یۆحەننا مارک بەسەری برد. ئیلیش، کاتی لەگەڵ ساموئێل بەسەر برد کاتێک منداڵێکی بچووک بوو. دڵنیام، دەتوانیت نموونەی تریش لە کتێبی پیرۆزدا بدۆزیتەوە.
خواستی خودا: یەکگرتن و بنیاتنان
کتێبی پیرۆز پڕە لە ڕێنمایی بۆ بەسەربردنی کات لەگەڵ منداڵان. ئەمە بێگومان بۆ پەروەردگار عیسا گرنگ بوو، کە زۆرجار منداڵانی وەک نموونە بەکاردەهێنا و نزیکی خۆیانی دەکردەوە (مەتتا ١٨:٢؛ مارک ٩:٣٦). هەروەها کاتێکی زۆری لەگەڵ قوتابییەکانی تەرخان کرد، کە هەندێکیان وا بیردەکرێتەوە کە بە شێوەیەکی بەرچاو لە پەروەردگار گەنجتر بوون. ڕێنمایی دا بۆ ڕاهێنانی منداڵان و پەروەردەکردنیان (ئەفەسۆس ٦:٤)، و ئەوانەی گەورەترن هاندەدرێن کە کات لەگەڵ ئەوانەی گەنجترن بەسەر ببەن (تیتۆس ٢:٤،٦).
ڕاهێنان و فێرکردن کاتی دەوێت. ناتوانیت کەسێک ڕابهێنیت ئەگەر کاتێکی زۆری لەگەڵ بەسەر نەبەیت. خواستی پەروەردگار بۆ بەسەربردنی کات لەگەڵماندا وێنا بکە. ئەو کاتانە بیربهێنەرەوە کە ماندوو بوو، بەڵام هێشتا کاتی لەگەڵ قوتابییەکانی و ئەوانی تردا تەرخان دەکرد (مارک ٦:٣٠-٤٤؛ یۆحەننا ٤:٦-٢٦). خودا یەکێکە کە لە بنیاتناندا بەشدارە (١ کۆرنسۆس ٣:٩-١٠؛ ئەفەسۆس ٢:١٩-٢٢). بنیاتنان وەبەرهێنان لەخۆدەگرێت و کاتێکی زۆری دەوێت. بە بڕوای تۆ پەروەردگار چەند کاتی دەوێت لەگەڵ تۆ بەسەر ببات؟
خواستی شەیتان: جیاکردنەوە و وێرانکردن
شەیتان لە سەرەتای کتێبی پیرۆزەوە دەستی پێکرد بۆ هەوڵدان بۆ وێرانکردنی خێزانەکان. لە پەیدابوون ٣دا هێرشی کردە سەر ئادەم و حەوا. لە بەشی ٤دا دوو کوڕەکەیان، قاین و هابیل، کاریگەری گوناهیان لەسەر بوو، کە ئەنجامی هەڵبژاردەکانی دایک و باوکیان بوو. بە درێژایی کتێبی پیرۆز، خێزانەکان بە شێوازی جیاواز هێرشیان کرایە سەر. یەکێک لە ڕێگا سەرەکییەکان کە شەیتان سەرکەوتوو دەبێت کاتێک دایک و باوکان لە بەرپرسیارێتی خۆیاندا شکست دەهێنن بۆ تەرخانکردنی کات بۆ منداڵەکانیان.
لە سەرەتای چیرۆکی نەوەکانی ئیسرائیلدا دەبینین کە دوژمن دەیویست خێزانەکان لێک جیا بکاتەوە. موسا بە فیرعەونی گوتبوو کە هەموویان (گەنج، پیر، کوڕ و کچ) دەچن و پەرستشی پەروەردگار دەکەن (دەرچوون ١٠:٩-١١)، بەڵام فیرعەون بڕیاری دا کە تەنها پیاوان دەتوانن بڕۆن. ئەمە دژی ئەوە بوو کە پەروەردگار گوتبووی، و دەبینین کە پەتایەکی تر هاتە سەر میسرییەکان. دواتر، ڕێگە بە هەموو ئیسرائیلییەکان درا کە بڕۆن – هەموویان، پێکەوە.
موسا گوتی کە تاکە ڕێگا بۆ ڕۆیشتنیان ئەوەیە کە پێکەوە بڕۆن. بێ گومان، ئەم وانە بەنرخەی وەک منداڵێک فێر ببوو. گرنگی بەسەربردنی کات لەلایەن خێزانەکانەوە پێکەوە بنەمایەکە کە لە سەرەتای کتێبی پیرۆزدا دەیدۆزینەوە. یەکێک لە خواستەکانی دوژمن ئەوەیە کە کاتی پێکەوەبوونی خێزانەکان لێبسەنێتەوە. ئەمە دەتوانێت لە ژیانی ئێمەدا وەک دایک و باوکان زۆر پراکتیکی بێت. ئایا بەشداری لە چالاکییەکاندا دەکەین کە ڕێگەمان پێدەدەن یان هانمان دەدەن کات لەگەڵ منداڵەکانمان بەسەر ببەین یان چالاکییەکان بەدوادا دەچین کە دەبێتە هۆی جیابوونەوەی خێزانەکانمان لە یەکتر؟
هەمیشە کات بەسەربردن
تکایە دەرچوون ٦:٦-٢٥ بخوێنەرەوە (بڕوانە لاپەڕە ٨). لەوێدا ڕێنماییەکانی خودا بۆ ئیسرائیل دەربارەی فێرکردنی منداڵەکانیان نیشان دەدرێت. لە ئایەتی ٧دا دەبینین کە فێرکردنەکە دەبوو بە درێژایی ڕۆژ ڕووبدات: کاتێک هەڵدەستان، کاتێک لە ماڵەوە بوون، کاتێک دەچوونە دەرەوە، و کاتێک دەچوونە سەر جێگا. ڕۆژی دایک و باوکان دەبوو بە بەسەربردنی کات لەگەڵ منداڵەکانیان و فێرکردنیان تایبەتمەند بێت، نەک تەنها چەند ساتێک لە بەیانی یان لە کۆتایی ڕۆژدا.
مەبەست لە فێرکردن یان بەسەربردنی کات لەگەڵیان ئەوە بوو کە بتوانن چێژ لەو خاکە وەربگرن کە خودا بۆیانی دانابوو. هەروەها، ئەنجامی بەسەربردنی کات بەم شێوەیە ئەوە بوو کە منداڵەکانیان بە پرسیارەوە دەهاتنە لایان (ئایەتی ٢٠). منداڵێک یان گەنجێک کە دایک و باوکی کاتیان لەگەڵ بەسەر بردووە، بە ئەگەری زۆرەوە بە پرسیارەوە دێنە لای دایک و باوکیان. پێچەوانەکەشی ڕاستە. ئایا دەتوانین چاوەڕێی ئەوە بکەین کە منداڵەکانمان بە پرسیارەوە بێنە لایمان ئەگەر هەرگیز کاتمان لەگەڵیان بەسەر نەبردووە، یان ئەگەر هەست نەکەن کە دەمانەوێت کات لەگەڵیان بەسەر ببەین؟
موسا
لە دەرچوون ٢دا چیرۆکی ڕۆژانی سەرەتای ژیانی موسا دەدۆزینەوە. دوای ئەوەی لەلایەن کچی فیرعەونەوە لە ئاو دەرهێنرا، سەرەتا لەلایەن دایک و باوکی خۆیەوە پەروەردە کرا کە کاتیان لەگەڵ کوڕەکەیاندا تەرخان کرد. ئەم وەبەرهێنانە دواتر بووە هۆی ئەوەی موسا هەڵبژێرێت کە «لەگەڵ گەلی خودا ئازار بچێژێت، نەک چێژ لە خۆشییەکانی گوناه وەربگرێت بۆ ماوەیەک» (عیبرانییەکان ١١:٢٥ KJV). هەرچەندە تەنها کاتێکی کەم پێکەوە بوون، بەڵام دایک و باوکی موسا بە تەواوی بەکاریان هێنا بۆ ئەوەی تێبگات خودا کێیە و گرنگی پەیوەندییەکەی لەگەڵیدا. دایک و باوکی کاتیان لەگەڵ کوڕەکەیاندا تەرخان کردبوو، و چ جیاوازییەکی گەورەی بۆ موسا و نەوەکانی ئیسرائیل دروست کرد.
ساموئێل
کاتێک ١ ساموئێل دەست پێدەکەین، چیرۆکی ساڵانی سەرەتای ژیانی ساموئێل دەخوێنینەوە. دایکێک دەدۆزینەوە کە کاتی لە نوێژکردن و ڕێنماییکردنی کوڕە گەنجەکەیدا تەرخان کرد. دواتر وەک یەکێک وەسف کرا کە «خزمەتی لەبەردەم پەروەردگار دەکرد» (١ ساموئێل ٢:١٨) کاتێک هێشتا منداڵێکی بچووک بوو. تەنانەت دوای ئەوەی ساموئێل چووبووە پەرستگا بۆ ژیان و لەگەڵ ئیلی بێت، دایکی بەردەوام بوو لە تەرخانکردنی کات لەگەڵیدا بە سەردانیکردنی و هێنانی چاکەتێکی نوێ بۆی هەموو ساڵێک – و بە دڵنیاییەوە بە درێژایی کاتەکە نوێژی بۆ دەکرد. کردارەکانی نوێنەرایەتی وەبەرهێنانی بەردەوامی کات دەکەن کە پێویستە. وەبەرهێنان لە منداڵان شتێک نییە کە تەنها یەکجار یان تەنها کاتێک گەنجن ڕووبدات، بەڵکو شتێکە کە بە درێژایی ژیانیان بەردەوام دەبێت و تێچووی کەسانی تر – دایک و باوکان یان هاوڕێیان – کاتیان دەبێت.
داود
تۆماری داود هاندەرە چونکە نموونەی دایک و باوکێک دەدات کە شکستیهێنا بەڵام دواتر پەروەردەکردنی خۆی ڕێکخست. وەک پێشتر ئاماژەی پێدرا، کاتێک چیرۆکی پاشا داود لە ٢ ساموئێل ١٣ تا کۆتایی کتێبەکە دەخوێنیتەوە، باوکێک دەدۆزیتەوە کە کاتی لەگەڵ منداڵەکانی بەسەر نەبرد. قسەی لەگەڵیان نەکرد کاتێک کاری هەڵەیان دەکرد. وادیار بوو کە ڕێگای پشتگوێخستنی گوناهەکانیان دەگرتەبەر و ڕەنگە بیری لەوە دەکردەوە کە گەورە دەبن و وازی لێدەهێنن. ڕەنگە داود هەستی بە تاوانباری کردبێت سەبارەت بە گوناهی پێشووتری. بەڵام، ئەگەر وەک نموونەیەک بۆ کوڕەکانی بەکاری بهێنایە و کاتی لەگەڵیان بەسەر بردبا بۆ قسەکردن، ڕەنگە ژیانیان جیاواز بوایە. لەبری ئەوە کوڕەکانی ئەبشالۆمی لەدەست دا، کە کوژرا (٢ ساموئێل ١٨:٣٣)، و ئەدۆنیای، کاتێک هەوڵی دەدا خۆی بەسەر تەختی داوددا بەرز بکاتەوە (١ پاشایان ١:٥).
داود کاتی لە ڕاهێنانی ئەدۆنیادا تەرخان نەکردبوو (ئایەتی ٦). بەڵام، بۆ داود، هەموو شتێک لەدەست نەچوو. داود لە هەڵەکانی پێشووتری فێر بوو و ڕاهێنانی بە سولەیمان دا (١ پاشایان ٢). سولەیمان، کە دانایی لە خوداوە پێدرابوو، لە پەندەکانی سولەیمان ٤دا وەسفی کرد کە چۆن باوکی ڕاهێنانی پێکردبوو و فێری کردبوو. داود دەیتوانی دوای هەڵەکانی پێشووتری واز بهێنێت، بەڵام ڕێگاکانی گۆڕی.
پەروەردگار بۆ ئێمەش میهرەبانە. ئێمە زۆرجار وەک دایک و باوکان هەڵە دەکەین، بەڵام دەتوانین بێینە لای پەروەردگار، دان بە گوناهەکەماندا بنێین (١ یۆحەننا ١:٩) و داوای لێبکەین داناییمان پێبدات بۆ ڕاهێنانی منداڵەکانمان (ئەفەسۆس ٦:٤). هەرچەندە ڕەنگە لە ڕابردوودا دەرفەتمان لەدەست دابێت، بەڵام هاندەدرێین کە ئەو شتانەی لە پشتەوەن لەبیر بکەین و بەردەوام بین (فیلیپییەکان ٣:١٢-١٤). کاتی بەفیڕۆچوو هەرگیز ناگەڕێتەوە، بەڵام، هەموومان کاتی ماوەمان لەبەردەمە. چۆن ئەو کاتە بەکار دەهێنین؟
بیرۆکەکان بۆ هاندان
دەتوانین دەست بکەین بە بەسەربردنی کات لەگەڵ منداڵەکانمان هەموو ڕۆژێک، وەبەرهێنان لە گەشەی ڕۆحییاندا. دەبێت کاتیش لە گەشەپێدانی هەموو بوارەکانی ژیانیاندا بەسەر ببەین و پەیوەندییەک لەگەڵیاندا دروست بکەین کە دواتر بەرەکەتێکی دەوڵەمەند بهێنێت. ئایەتەکانی غەلاتییەکان ٦:٧-٩ بیربهێنەرەوە: ئەوەی دەچینین دەیدوورینەوە. ئەگەر هیچ کاتێک لە منداڵەکانتدا وەبەرهێنان نەکەیت، بە بڕوای تۆ ئەنجامەکەی چی دەبێت؟ ڕەنگە پەروەردگار گەنجانی تریشی لە دەوروبەرت دانا بێت کە دەتوانیت کاتیان لەگەڵدا تەرخان بکەیت. پشتگوێیان مەخە. هەندێک لە ئێمە ڕەنگە بەهۆی بارودۆخی جیاوازەوە لە منداڵەکانمان جیا بووبینەوە. ئەگەر ناتوانیت ئەمڕۆ بە شێوەیەکی فیزیکی کات لەگەڵ منداڵەکانت بەسەر ببەیت، چۆن دەتوانیت هێشتا کات تەرخان بکەیت؟ لێرەدا چەند پێشنیارێک هەیە:
نوێژیان بۆ بکە.
- نامە بۆ منداڵەکانت یان گەنجانی تر بنووسە.
- تەکنەلۆژیا بەکار بهێنە بۆ بەسەربردنی کات لەگەڵیان.
- پەیوەندی تەلەفۆنییان پێوە بکە!
- ڕێگە مەدە هەڵەکانی پێشوو دەرفەتی کارلێککردن لەگەڵ منداڵەکانت لێبسەنێتەوە. نوێژ بکە و داوا لە پەروەردگار بکە بیرۆکەت پێبدات و دەرگا بکاتەوە بۆ ئەوەی کاریگەرییەکی ئەرێنی لە ژیانی منداڵەکەتدا هەبێت.
هەندێک جار یارمەتیدەرە کە هەندێک پێشنیاری پراکتیکی هەبێت بۆ بەسەربردنی کات لەگەڵ منداڵەکانمان. هەوڵ بدە منداڵەکانت لە زۆرترین چالاکییەکاندا لەگەڵت بن. ئەمەش کاتێک دەگرێتەوە کە لەگەڵ مەسیحییەکانی تر کۆدەبیتەوە، دەچیتە بازاڕ، لە دەرەوە کار دەکەیت یان سەردان دەکەیت. ڕەنگە بتەوێت بیر لەوە بکەیتەوە کە کاتی تایبەتت لەگەڵ منداڵاندا هەبێت کە بتوانیت یەک بە یەک قسەیان لەگەڵدا بکەیت. ڕەنگە بردنە دەرەوەیان بۆ ژەمێکی تایبەت، گەشتێک بە ئۆتۆمبێل یان چالاکییەکی تر کە دەزانیت کاتت پێدەدات بۆ قسەکردن لەگەڵ منداڵەکەت یان هەرزەکارەکەت.
لە کۆتاییدا، زۆر گرنگە بۆمان کە «کات قەرەبوو بکەینەوە» لەگەڵ منداڵان و هەرزەکاران کە پەروەردگار دەیانخاتە ژیانمانەوە. لە کاتێکدا دەتوانین بچێنین و ئاو بدەین، پێویستە بیرمان بێت کە پەروەردگارە کە زیادبوون دەدات (١ کۆرنسۆس ٣:٧).
«ئەم وشانەش کە ئەمڕۆ فەرمانتان پێدەکەم، لە دڵتاندا بن. بە دڵسۆزی فێری منداڵەکانتانی بکەن، و باسیان بکەن کاتێک لە ماڵتاندا دادەنیشن، کاتێک بە ڕێگادا دەڕۆن، کاتێک پاڵدەکەون، و کاتێک هەڵدەستن. وەک نیشانەیەک لەسەر دەستتان بیانبەستن، و با وەک پەرچەمێک لە نێوان چاوانتاندا بن. لەسەر چوارچێوەی دەرگای ماڵتان و لەسەر دەروازەکانتان بیاننووسن. «کاتێک پەروەردگاری خوداتان دەتانهێنێتە ئەو خاکەی کە سوێندی بۆ باوباپیرانتان خوارد، بۆ ئیبراهیم، ئیسحاق، و یاقوب، بۆ ئەوەی شارە گەورە و جوانەکانتان پێبدات کە ئێوە بنیاتتان نەناون، ماڵەکان پڕ لە هەموو شتێکی باش، کە ئێوە پڕتان نەکردوون، بیرە هەڵکەندراوەکان کە ئێوە هەڵتان نەکەندوون، ڕەز و دار زەیتوون کە ئێوە نەتانچاندوون – کاتێک خواردتان و تێر بوون – ئەوسا ئاگادار بن، نەوەک پەروەردگار لەبیر بکەن کە ئێوەی لە خاکی میسر، لە ماڵی کۆیلایەتی دەرهێنا. لە پەروەردگاری خوداتان بترسن و خزمەتی بکەن، و بە ناوی ئەوەوە سوێند بخۆن. بەدوای خوداوەندەکانی تردا مەڕۆن، خوداوەندەکانی ئەو گەلانەی کە لە دەوروبەرتانن (چونکە پەروەردگاری خوداتان خودایەکی ئیرەییگرە لە نێوانتاندا)، نەوەک تووڕەیی پەروەردگاری خوداتان بوروژێت و لەسەر ڕووی زەوی لەناوتان ببات. «پەروەردگاری خوداتان تاقی مەکەنەوە وەک چۆن تاقیتان کردەوە ئەو لە مەسسا. بە دڵسۆزی فەرمانەکانی پەروەردگاری خوداتان، شایەتییەکانی، و یاساکانی کە فەرمانی پێکردوون، بپارێزن. و ئەوە بکەن کە لەبەرچاوی پەروەردگار ڕاست و باشە، بۆ ئەوەی باش بن، و بۆ ئەوەی بچن و خاکی باش داگیر بکەن کە پەروەردگار سوێندی بۆ باوباپیرانتان خوارد، بۆ دەرکردنی هەموو دوژمنەکانتان لەبەردەمتان، وەک چۆن پەروەردگار فەرموویەتی. «کاتێک کوڕەکەتان لە داهاتوودا پرسیارتان لێدەکات، دەڵێت، «واتای شایەتییەکان، یاساکان، و بڕیارەکان چییە کە پەروەردگاری خودامان فەرمانی پێکردوون؟» ئەوسا بە کوڕەکەتان دەڵێن: «ئێمە کۆیلەی فیرعەون بووین لە میسر، و پەروەردگار بە دەستێکی بەهێز ئێمەی لە میسر دەرهێنا؛ و پەروەردگار نیشانە و سەرسوڕهێنەرەکانی لەبەردەم چاوماندا نیشان دا، گەورە و سەخت، دژی میسر، فیرعەون، و هەموو ماڵەکەی. ئەوسا ئێمەی لەوێوە دەرهێنا، بۆ ئەوەی بمانهێنێتە ژوورەوە، بۆ ئەوەی ئەو خاکەمان پێبدات کە سوێندی بۆ باوباپیرانمان خوارد. و پەروەردگار فەرمانی پێکردین کە هەموو ئەم یاسایانە جێبەجێ بکەین، بۆ ئەوەی لە پەروەردگاری خودامان بترسین، بۆ باشی خۆمان هەمیشە، بۆ ئەوەی ژیانمان بپارێزێت، وەک چۆن ئەمڕۆ وایە. ئەوسا ڕاستودروستی دەبێت بۆمان، ئەگەر وریابین لە جێبەجێکردنی هەموو ئەم فەرمانانە لەبەردەم پەروەردگاری خودامان، وەک چۆن فەرمانی پێکردووین.» (دەرچوون ٦:٦-٢٥ NKJV)
