پرسیار: ئایا ڕاستە کە بەم زووانە کەنیسەیەکی یەکگرتووی جیهانی دەبێت؟
وەڵام: پێش وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە، با بە خێرایی سەیری ئەوە بکەین کە پەرتووکی پیرۆز چی پێمان دەڵێت دەربارەی کەنیسە: یەکەم، خودا چی دەڵێت دەربارەی، پاشان چی لێهاتووە، و لە کۆتاییدا خەڵک چی بیر دەکەنەوە دەربارەی.
یەکەمین ئاماژەی پەرتووکی پیرۆز بۆ کەنیسە لە مەتتا ١٦:١٨ دایە. پیتڕۆ تازە دانینابوو بەوەی کە خودا «مەسیح، کوڕی خودای زیندوو»ە (ئایەتی ١٦ NKJV). لە وەڵامی خودا، ئەو بە پیتڕۆی گوت، «لەسەر ئەم بەردە من کەنیسەکەم بنیاد دەنێم.» ئێمە دەربارەی باوەڕدارانی خوداپەرست و نەتەوەی ئیسرائیلی سەر زەوی لە پەیمانی کۆن دەخوێنینەوە، بەڵام کەنیسە لەو کاتەدا هێشتا بوونی نەبوو. تەنها دوای ئەوەی عیسای مەسیح مرد و هەستایەوە، و سەرکەوتەوە بۆ ئاسمان، ڕۆحی پیرۆزی ناردە خوارەوە لە کرداری نێردراوان ٢. لە ڕۆژی پەنجاهەمین، ڕۆحی پیرۆز هاتە خوارەوە بۆ سەر ١٢٠ باوەڕداری تاکەکەسی لە ژووری سەرەوە لە ئۆرشەلیم و ئەوانی یەکخست لە یەک جەستەدا، کەنیسە – بە شێوەیەکی دروستتر، کۆمەڵ.
ئەم ڕووداوە یەکجارەکییە ئەوەیە کە وشەی خودا پێی دەڵێت لە ئاوغاکردنی ڕۆحی پیرۆز لە ١ کۆرنسۆس ١٢:١٣. کاتێک ئێمە عیسای مەسیح وەک ڕزگارکەر و خودای خۆمان قبوڵ دەکەین، ڕۆحی پیرۆز تێیدا نیشتەجێ دەبێت و «مۆرکراوین» (ئەفەسۆس ١:١٣؛ سەیری ١ کۆرنسۆس ٦:١٩ بکە). بەم شێوەیە ئێمە دەچینە ناو هەموو چاکەی ئەم ئاوغاکردنەی ڕۆحی پیرۆز. ئێمە بووینەتە ئەندامی جەستەی مەسیح، کەنیسە. لەبەر ئەوەی ئێمە ئەندامی کەنیسەین – تاکە کەنیسەی ڕاستەقینە، ئەو کەنیسەیەی کە مەسیح لە پێناویدا مرد – پێویست ناکات ئێمە بچینە ناو هیچ کەنیسەیەکی دروستکراوی مرۆڤ. ئێمە دەمانەوێت چێژ لە هاوبەشی لەگەڵ هاوباوەڕان وەربگرین، کە کۆکراونەتەوە لە لایەن ڕۆحی پیرۆزەوە بۆ لای عیسای مەسیح. لە ڕاستیدا، فێرکردنەکە لە عیبرانییەکان ١٠:١٩-٢٥ ئامۆژگاریمان دەکات کە «کۆبوونەوەی خۆمان پشگوێ نەخەین» بەڵکو «یەکتر هان بدەین، و زیاتر لەوەی کە ڕۆژەکە نزیک دەبینین» (ئایەتی ٢٥).
ئەم ڕۆژە ئەو ڕۆژە شکۆدارەیە کە عیسای مەسیح دێت بۆ ئەوەی بووکەکەی خۆی ببات. ١٢ ئایەتی کۆتایی ئەفەسۆس ٥ فێرمان دەکات کە کەنیسە بووکی ئەویشە، کە لە پێناویدا مرد، و ئێستا خۆراکی دەدات، بەهای پێدەدات، پاکی دەکاتەوە و ئامادەی دەکات بۆ ئەوەی بیبات بۆ خۆی بۆ ئەوەی بۆ هەمیشە بە شکۆمەندی لەگەڵی یەکبگرێت. چ ڕۆژێک دەبێت! ئێمە وردەکارییەکان دەربارەی ئەمە لە ١ تەسەلۆنیکی ٤:١٣-١٨ و ١ کۆرنسۆس ١٥:٥١-٥٧ وەردەگرین.
لە یۆحەننا ١٧ ئێمە نوێژە بەنرخەکەی عیسای مەسیح دەخوێنینەوە کە چەند کاتژمێرێک پێش ئەوەی ڕادەستی دەستی دوژمنانی بکرێت کردی. ئێمە خۆشەویستی ئەو بۆ خۆی و ئارەزووی ئەو دەبینین «کە هەموویان یەک بن، وەک تۆ، باوک، لە من دایت، و من لە تۆدام؛ بۆ ئەوەی ئەوانیش لە ئێمەدا یەک بن، بۆ ئەوەی جیهان باوەڕ بکات کە تۆ منت ناردووە ... و بۆ ئەوەی جیهان بزانێت کە تۆ منت ناردووە، و خۆشت ویستوون وەک چۆن تۆ منت خۆشویستووە» (ئایەتەکانی ٢١،٢٣). خودا دەیویست جیهان یەکێتییەکەی خۆی بە ڕوونی ببینێت. کاتێک کەنیسە لە بەشەکانی سەرەتای کرداری نێردراوان دەستی پێکرد، ئێمە بەردەوام دەربارەی «یەک دڵ» دەخوێنینەوە کە بە جوانی نیشاندرا (١:١٤، ٢:١،٤٦).
بەڵام زۆری نەخایاند، شکستی مرۆڤایەتی دەستی پێکرد، و زۆری نەخایاند پێش ئەوەی ئەوەی جیهان دەیبینی بە خەمباری دابەش بێت. «پیاوانی بێخودا» (یودا ٤)، بە ڕاستی «گورگەکانی دڕندە» (کرداری نێردراوان ٢٠:٢٩)، لە سەرەتادا بە بێ ئاگاداری هاتنە ژوورەوە. سەرکردە خۆپەرستەکان شوێنکەوتووانیان لە دوای خۆیان ڕاکێشا (ئایەتی ٣٠). ئەمڕۆ جیهان ئەوە دەبینێت کە خۆی بە کەنیسە دەزانێت دابەش بووە بۆ هەزاران پارچەی زۆرجار کێبڕکێکار، زۆربەیان تێکەڵەیەک لە باوەڕداران و بێباوەڕان، و هەندێکیان بە ڕاستی پەرستگای خراپن. مەسیحییەت تێکەڵەیەکە لە هەموو جۆرە باوەڕ و کردارێکی گونجاو. ئەوەی کە جارێک «ماڵی خودا ... ستوون و بناغەی ڕاستی» بوو (١ تیمۆساوس ٣:١٥) بووەتە «ماڵێکی گەورە» بە دەفرەکانی «بۆ ڕێز و هەندێکیان بۆ بێڕێزی» (٢ تیمۆساوس ٢:٢٠). لە ڕاستیدا، لە قۆناغی کۆتایی پیشەی مەسیحی، کە بە کەنیسەی لاودیکیا لە وەرگێڕان ٣:١٤-٢٢ وێنا کراوە، خودا خۆی وەک وەستاوێک نیشان دەدات لە دەرەوەی دەرگاکە لێدەدات، داوای چوونە ژوورەوە دەکات و ئارەزووی هاوبەشی لەگەڵ هەر کەسێک دەکات کە دەرگاکەی بۆ دەکاتەوە. ئەمە حاڵەتی ئەوەیە کە خۆی بە کەنیسە دەزانێت ئەمڕۆ. زۆرێک لە باوەڕدارانی ڕاستەقینە چاوەڕێی خودان کە ئەو هاوارە بکات کە ئەوانی بۆ لای خۆی بانگ دەکات.
هەندێک لە مەزهەبەکان و کەنیسەکان هەوڵ دەدەن لەگەڵ ئەوانی تر یەکبگرن. زۆرێک لە سازشەکان دەکرێن بۆ ئەوەی ئەمە بکەن. ئەگەر وشەی خودا تەنانەت ئاماژەی پێبکرێت، بە گشتی بە هەڵە بەکاردەهێنرێت. فێرکردنەکانی و ستانداردەکانی ڕاست و هەڵە پشتگوێ خراون. ئینجیلی سادە کەم نرخە. مرۆڤ شانازی بەوە دەکات کە چی بەدەست دەهێنێت. ئایین سەرسام دەکرێت ئەگەر گەورە، سەرنجڕاکێش و لە ڕووی سیاسییەوە دروست بێت. ئایینە جیاوازەکان هەموویان وەک یەکسان و دروست مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، و هاوکاری قەشەکانیان لە پڕۆژە مەدەنی، کۆمەڵایەتی و ئایینی نێوان ئایینەکان لە لایەن میدیاوە پەرەی پێدەدرێت. مەسیحییە ڕاستەقینەکان لە چاوی سەرکردایەتی جیهان زیاتر لە خودای خۆیان ناوبانگیان نییە کاتێک ئەو لێرە بوو. ئەوان بە هەڵە بە توندوتیژی ڕەخنەیان لێدەگیرێت، یان بە توندی ڕەخنەیان لێدەگیرێت، وەک توندڕەوی لایەنگر، بێ لێبوردەیی، لە کاتێکدا هەر شتێک و هەر کەسێکی تر قبوڵکراو و باشە.
ئێمە کە بە فەزڵی خودا عیسای مەسیحمان وەک ڕزگارکەر و خودای خۆمان قبوڵ کردووە، چاوەڕێی ئەوین کە ئەو بانگمان بکات بۆ لای خۆی. پەرتووکی پیرۆز پێمان نیشان دەدات کە ئەمە لە هەر کاتێکدا ڕوودەدات، چونکە هیچ نیشانە یان ڕووداوێک نییە کە دەبێت ڕووبدات پێش ئەوەی ئەو بێت بۆ ئێمە. بەڵام، وشەی خودا ئەوەمان بۆ ئاشکرا دەکات کە چی ڕوودەدات لە ماوەی حەوت ساڵیدا لە نێوان هاتنی ئەو بۆ خۆی – ئێمە ئەمە بە ڕفاندن ناودەبەین – و دەرکەوتنی ئەو لەگەڵ خۆی لە دادگاییکردن و بۆ دامەزراندنی شانشینی هەزار ساڵەی خۆی.
لە ڕفاندنەکەدا، باوەڕدارانی مردوو لە جەستەی شکۆداردا هەڵدەستێنرێنەوە و هەموو باوەڕدارانی زیندوو لەگەڵیاندا بەرز دەکرێنەوە. جەستەکانمان دەگۆڕدرێن بۆ جەستەیەک وەک جەستەی ڕزگارکەرەکەمان دوای هەستانەوەی. خودا ئەوانە دەناسێت کە هی ئەون. کاتێک ڕفاندنەکە ڕوودەدات، هیچ باوەڕدارێک لەسەر زەوی نامێنێتەوە.
دووەم تەسەلۆنیکی ٢:٣-١٢ پێمان دەڵێت چی لێرەدا دێت – کاتێک کە ئێمە بە گشتی بە تەنگانە ناوی دەبەین. لەگەڵ بەرزبوونەوەی باوەڕداران بۆ ئەوەی لەگەڵ خودا بن، ڕۆحی پیرۆز کە لە ئێمەدا نیشتەجێیە، کە خراپەی جیهان ئەمڕۆ ڕادەگرێت، ئەویش دەبرێت. پاشان هیچ ڕێگرییەک نابێت، و ئەو شتانەی کە پەرتووکی پیرۆز ئاماژەی پێدەکات ڕوودەدەن. لەم بەشەدا ئێمە «پیاوی گوناه» (ئایەتی ٣) دەبینین، کە لە شوێنێکی تردا پێی دەوترێت «دژە مەسیح» (١ یۆحەننا ٢:١٨)، «دڕندەکە لە زەوییەوە دێتە دەرەوە» (وەرگێڕان ١٣:١١) و «پێغەمبەری درۆزن» (١٩:٢٠). لە وەرگێڕاندا زیاتر پێمان دەوترێت دەربارەی ئەوەی کە چی ڕوودەدات لەم ماوەی حەوت ساڵیدا. ئێمە دەبێت، بێگومان، لەبیرمان نەچێت کە وەرگێڕان بە زمانی هێمایی نووسراوە، هێماکان یان لە پەرتووکە پیرۆزەکانی ترەوەن یان کاتێک بۆ یەکەمجار لەم پەرتووکەدا بەکارهێنراون ڕوون کراونەتەوە.
لەگەڵ کەنیسەکانی ئەمڕۆ لە لایەکەوە یەکدەگرن و جەختێکی زۆر لەسەر گەورەبوون دەکەنەوە، و لە لایەکی ترەوە کەمکردنەوەی گرنگیی فێرکاری لە بەرژەوەندی لێبوردەیی و گشتگیری، بە هیچ شێوەیەک سەیر نییە کە کاتێک مەسیحییە ڕاستەقینەکان و ڕۆحی پیرۆز لادەبرێن، ئەم تایبەتمەندییانە زۆر زیاد دەکەن. کەنیسەکان دەتوانن و بەردەوام دەبن، بەڵام لە ژێر سەرۆکایەتی مەسیحدا نا. لەوانەیە زۆری نەخایەنێت پێش ئەوەی ئەوەی کە لە مەسیحییەتی لادەر ماوەتەوە هەست بکات کە سوودبەخشە لە ژێر یەک سەرۆکی مرۆڤدا یەکبگرێت. بزووتنەوەی ئیکۆمێنیکی ئەمڕۆ بێگومان لە یەک کەنیسەی جیهانیدا کۆتایی دێت کە بارەگاکەی لە ڕۆمایە، ئەو شارەی کە بە حەوت گردەکەی ناسراوە کە لەسەری بنیات نراوە (سەیری وەرگێڕان ١٧:٩ بکە). پێکهاتەی ڕێکخراوەیی بە گشتی لە ئێستاوە لە جێگای خۆیدایە. ئەم کەنیسە جیهانییە لە وەرگێڕان ١٧ و ١٨دا بە «بابلە گەورەکە» ناودەبرێت و وەک لەشفرۆشێک و وەک شارێکی گەورە وێنا کراوە کە سیستەمێکی بازرگانی گەورەیە. مێژوویەکی درێژی هەیە لە هەوڵدان بۆ حوکمڕانی جیهان و لە ڕابردوودا خۆی بەسەر فەرمانڕەوا عەلمانییەکاندا سەپاندووە. ئەم کەنیسەیە مێژوویەکی چەندین سەدەیی هەیە لە چەوساندنەوەی خزمەتکاران و گەلی ڕاستەقینەی خودا. خۆی بە بووکی مەسیح دەزانێت، لە کاتێکدا بە ناپاکییەکەی بەرامبەر بەو و ئارەزووی بۆ دەسەڵات ناسراوە.
ئەو شتانەی کە لە وەرگێڕان ٤-١٩دا باس کراون ڕووداون کە دوای ڕفاندنەکە ڕوودەدەن. ئێمە مەسیحییەکان پاشان لەگەڵ خوداین. زاڵبوونی کەنیسەی جیهانی زۆری ناخایەنێت. دڕندەکە کە ژنەکە لە وەرگێڕان ١٧:٣ لەسەری دانیشتووە وێنەی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی زیندووکراوەیە کە لە لایەن یەکەم دڕندەوە سەرۆکایەتی دەکرێت (١٣:١-٨) – ئەو دڕندەیەی کە لە دەریاوە هەڵدەستێت، دەریاش وێنەی نەتەوەکانی بێگانەیە لە پەرتووکی پیرۆزدا. ئەم نەتەوانەی کە ئەو ماوەیەکی زۆر هەوڵی داوە حوکمڕانییان بکات، لە کاتێکدا لە دژی ئەو هەڵدەستن، دەسەڵاتی ئەو دەڕوخێنن و وێرانی دەکەن (١٧:١٦-١٧). ئەمە چۆن دادگاییکردنی خودا دژی کەنیسەی لەشفرۆش جێبەجێ دەکرێت. ئێمە، پاشان لە بەهەشتدا، بانگ دەکرێین بۆ دڵخۆشی، و وا دەکەین، کاتێک ئەم ڕێکخراوە گەندەڵ و بکوژە کۆتایی شایستەی خۆی دەبینێت (١٨:٢٠، ١٩:١-٦).
بەشی ئێمە ئێستا وەک مەسیحییەکان، کە خۆشمان دەوێت، ڕێزی لێدەگرین و کۆدەبینەوە بۆ لای عیسای مەسیح، ئەوەیە کە دان بەوەدا بنێین کە شتەکان لە ئێستاوە بەرەو ئەوە دەچن کە لە کاتی تەنگانەدا بە تەواوی دەردەکەون. دەبێت لە هەموو ئەمانە جیاواز بڕۆین، و ڕێگە نەدەین خۆمان تێکەڵ بە هیچ کام لەمانە بکەین. با بانگەوازەکەی ئاسمان لە وەرگێڕان ١٨:٤ بە دڵ بگرین، کە دەڵێت، «لە ناوی بێنە دەرەوە، گەلەکەم، نەوەک لە گوناهەکانی بەشدار بن، و نەوەک لە بەڵاکانی وەرگرن.» با لە جیاتی ئەوە گوێڕایەڵی بانگەوازەکەی ئەفەسۆس ٤:١-٣ بین، کە داوامان لێدەکات «بە شایستەیی ئەو بانگەوازە بڕۆین کە پێی بانگکراوین، بە هەموو بێفیزبوون و نەرمونیانی، بە درێژخایەنی، یەکتر قبوڵ بکەین لە خۆشەویستیدا، هەوڵ بدەین یەکێتیی ڕۆح لە پەیوەندی ئاشتیدا بپارێزین.»
