لە کتێبی پیرۆزدا زۆرجار دەبینین خودا لە خەوندا قسە لەگەڵ پیاوان دەکات، وەک چۆن ئیلیهو بە ئەیوبی گوت: «چونکە خودا قسە دەکات... لە خەونێکدا، لە بینینێکی شەودا، کاتێک خەوێکی قووڵ بەسەر پیاواندا دێت» (ئەیوب 33:14، 15)، و بەم شێوەیەش خودا قسەی لەگەڵ یەعقوب کرد. وادیارە ئەمە یەکەم مامەڵەی کەسیی یەعقوب بووە لەگەڵ خودا، هەرچەندە قسەی لەگەڵ باوکی ئیسحاق کردبوو و گوتبووی: «یەزدانی خودای تۆ» (پەیدابوون 27:20).
وەک زۆر گەنجی تر، ناوی خودای دەزانی، لە دەمی دایک و باوکییەوە بیستبووی و خۆیشی بەکاری هێنابوو، هەرچەندە هێشتا هیچ ناسیاوییەکی کەسیی لەگەڵ خودا نەبوو. یەعقوب نیشانی دابوو کە نرخی مافی نۆبەرەیی و بەرەکەتی خودای دەزانی، تەنانەت ئەگەر بە شێوەیەکی زۆر هەڵەش بەدەستی هێنابن.
خودا ئاگاداری ئەمە بوو، وەک چۆن حکومەتەکەی حیسابی هەڵەکانی یەعقوبی کرد. خودا نرخی ئارەزووی یەعقوبی بۆ بەرەکەتەکەی دەزانی، بەڵام بە دڵسۆزیشەوە مامەڵەی لەگەڵ ڕێگا خراپەکانی کرد.
پەیژەکە کە گەیشتە ئاسمان:
کاتێک یەعقوب خەونی بینی، پەیژەیەکی بینی لەسەر زەوی دانرابوو کە گەیشتە ئاسمان، بە ڕوونی فێری یەعقوبی دەکرد کە پەیوەندییەکی خودایی لە نێوان زەوی و ئاسماندا هەیە، و ئەم پەیوەندییە بە ڕێگەی فریشتەیی لەلایەن خوداوە پارێزرابوو، چونکە فریشتەکانی خودا «سەردەکەوتن و دادەبەزین» بەسەر پەیژەکەدا. لەسەر پەیژەکە خودا خۆی بوو، ئەمەش نیشانی دەدا کە خزمەتی فریشتەیی لەلایەن ئەوەوە ئاراستە دەکرێت، ئەو فریشتانەی کە بۆ ئەرکەکانیان ناردبوونی بۆ سەر زەوی، دەگەڕانەوە لای ئەو بۆ ئەوەی ڕاپۆرتی ئەوە بدەن کە بۆیان کردبوو. وادیارە خودا ئاماژە بەمە دەکات لە یۆحەننا 1 کاتێک بە ناتانیالی گوت:
«ڕاستیی ڕاستییتان پێ دەڵێم، لەمەودوا ئاسمان کراوە دەبینن، و فریشتەکانی خودا بەسەر کوڕی مرۆڤدا سەردەکەون و دادەبەزن» (یۆحەننا 1:51).
خزمەتی فریشتەیی ئێستا لەژێر کۆنترۆڵی خودادایە وەک کوڕی مرۆڤ، وەک لە کرداری نێردراوان 5:19؛ 10:3؛ 12:7-11؛ و عیبرانییەکان 1:14 دەبینرێت.
ئەوەی خودا بە یەعقوبی گوت:
هەموو وشەیەک کە لەلایەن خوداوە گوترا، پڕ بوو لە نیعمەتی زۆر. وەک چاوەڕێمان دەکرد، سەرزەنشتێکی توند بۆ یەعقوب لەسەر ڕەفتارە شەرمەزارکەرەکەی نەبوو. خودا چاوپۆشی لە گوناهەکانی یەعقوب نەکردبوو، بەڵام لەم کاتەدا نیعمەتی سەروەریی خۆی ڕادەگەیاند. ئەمەش لە وشە سەرەتاییەکانی خوداوە دیارە کە خۆی ڕاگەیاند وەک:
«یەزدان، خودای ئیبراهیمی باوکت، و خودای ئیسحاق» (پەیدابوون 28:13).
ئەو کەسەی کە بە هەڵبژاردنی سەروەریی خۆی ئیبراهیمی بانگ کردبوو، و ئیسحاقی هەڵبژاردبوو، دەستێوەردانی دەکرد بۆ بەرەکەتدارکردنی یەعقوب سەرەڕای هەموو ئەوەی کە بە سروشتی خۆی بوو.
یەکەم شت کە بە یەعقوب بەڵێنی پێدرا، «ئەو خاکەی کە لەسەری پاڵکەوتوویت، بە تۆی دەدەم، و بە نەوەکەت». ئەمە نوێکردنەوەی ئەو بەڵێنە بوو کە بە ئیبراهیم و ئیسحاق درابوو، کە پێشتر بەشێکی جێبەجێ کراوە، بەڵام چاوەڕێی جێبەجێکردنی تەواوەتی دەکات کاتێک، لەژێر دەسەڵاتی مەسیحدا، ئیسرائیل خاکی بەڵێندراو بەدەست دەهێنێت.
بەشی دووەمی بەڵێنەکە پەیوەندی بە نەوەی سروشتییەوە هەیە: «و نەوەکەت وەک تۆزی زەوی دەبێت، و تۆ بڵاو دەبیتەوە بۆ ڕۆژئاوا، و بۆ ڕۆژهەڵات، و بۆ باکوور، و بۆ باشوور.» کتێبی پیرۆز بە زۆری شایەتی جێبەجێبوونی ئەم بەشەی بەڵێنەکە دەدات، و ئەمڕۆ، دوای هەموو هەوڵەکانی نەتەوە و تاکە جیاوازەکان بۆ لەناوبردنی نەوەی یەعقوب، مەزەندە دەکرێت کە زیاتر لە سێزدە ملیۆن لەوان لە جیهاندا هەن. تەنها پێش ئەوەی مەسیح فەرمانڕەوایی بکات، دوو لەسەر سێی ئەوانەی لە خاکەکەدان لەناو دەبرێن (زەکەریا 13:8)، و یاخیبووان لە نێو ئەوانەی دەگەڕێنەوە بۆ خاکەکە پاک دەکرێنەوە (یەحزقیال 20:38)، بەڵام ژمارەی نەوەی یەعقوب چەند زۆر دەبێت کاتێک بەبێ ڕێگری لە سەردەمی هەزار ساڵیدا زۆر دەبن.
پاشان خودا بە یەعقوبی گوت: «لە تۆ و لە نەوەکەتدا هەموو خێزانەکانی زەوی بەرەکەتدار دەبن.» ئەمە بە دڵنیاییەوە دێتە دی کاتێک ئیسرائیل لەژێر دەسەڵاتی مەسیحدا لە ڕۆژی داهاتوودا بەرەکەتدار دەبێت. تەنانەت دوژمنە سەرسەختەکانی ئیسرائیل، میسر و ئاشوور، لە پەیوەندیدا بە نەوەی یەعقوبەوە بەرەکەتدار دەبن، چونکە سەبارەت بە ڕۆژی هەزار ساڵی نووسراوە:
«بەرەکەتدار بێت میسر گەلەکەم، و ئاشوور کاری دەستەکانم، و ئیسرائیل میراتەکەم» (ئیشایا 19:24، 25).
بێگومان بەشی دووەمی ئەمە دەتوانرێت بەسەر مەسیحدا جێبەجێ بکرێت، وەک لە بەڵێنەکەدا کە بە ئیبراهیم دراوە (غەلاتییەکان 3:16)، چونکە لەژێر فەرمانڕەوایی مەسیحدا، و بەهۆی مردنی لەسەر خاچەوە، بەرەکەت دێتە سەر جولەکە و ناجولەکە، هەم ئێستا و هەم لە جیهانی داهاتوودا.
چەندە نیعمەتدارن وشەکانی ئایەتی 15 بۆ یەعقوب،
«و سەیری بکە، من لەگەڵ تۆم، و لە هەموو ئەو شوێنانەدا کە دەڕۆیت، دەتپارێزم، و دەتگەڕێنمەوە بۆ ئەم خاکە: چونکە جێتان ناهێڵم، تاوەکو ئەوەی کە پێم گوتی، ئەنجامی نەدەم.»
ئەمە بەڵێنێکی بێمەرج بوو لە خوداوە بۆ یەعقوب، و جێبەجێبوونی تەواوەتی لەسەر هیچ شتێک نەبوو کە یەعقوب بوو یان دەیتوانی بیکات، بەڵکو بە تەواوی لەسەر نیعمەت و هێزی ئەو کەسە بوو کە بەڵێنی دا. خودا بەبێ هیچ ئارەزوو یان داواکارییەک لەلایەن یەعقوبەوە، بەڵێنی دابوو کە لەگەڵ یەعقوب بێت، لە هەر شوێنێک بڕوات بیپارێزێت، و بیگەڕێنێتەوە بۆ ئەو خاکەی کە لێی دەڕۆیشت.
خودا ئامادەیی خۆی بۆ یەعقوب مسۆگەر کرد تاوەکو هەموو ئەوەی کە ئێستا بەڵێنی دابوو، جێبەجێی کرد. ئەمە نیعمەتی خودای یەعقوبە؛ ئەمە نیعمەتی ئەو خودایەیە کە لە عیسادا فێری بووین و دەیناسین، ئەو کەسەی کە بەبێ مەرج بەرەکەت دەدات، و هەرگیز جێمان ناهێڵێت تاوەکو دەمانهێنێتەوە ماڵەوە بۆ وڵاتی ئاسمانیی خۆمان.
وەڵامی یەعقوب:
وانەمان دەزانی کە بە بینینێکی وا سەرسوڕهێنەر کە بەڵێنی وا سەرسوڕهێنەری خودای لەگەڵدا بوو، یەعقوب بە خۆشییەوە لە خەو هەڵدەستا، بەڵام وا نەبوو، چونکە «ترسا». تێگەیشتن لەوەی کە لە ئامادەیی خودادایە، ترسێکی خستە دڵی ئەو پیاوەی کە باوکی فریودابوو و براکەی تاڵان کردبوو. ئەو بە خۆبەخشی نەهاتبووە ناو ئامادەیی خودا، چونکە گوتی: «بە دڵنیاییەوە یەزدان لەم شوێنەدایە؛ و من نەمدەزانی.»
ئامادەیی خودا شوێنێکی سەرنجڕاکێش نییە بۆ تاوانبارێک: دوا شوێنە کە ئارەزووی لێیەتی، چونکە ئامادەیی خودا ئەوەی کە بە ڕاستی هەیە، ئاشکرا دەکات. جیاوازە لەگەڵ گوناهبارێکی تۆبەکەر کە نەک تەنها خۆی ئاشکرا کراوە بینیوە، بەڵکو، لە هەمان ڕووناکیدا، بینیویەتی خودا چییە لە هەموو نیعمەت و چاکەی دڵیدا. گوناهبارە هەژارەکەی لۆقا 7 هەستی نەکرد کە ئامادەیی عیسا شوێنێکی ترسناکە، نە کوڕە بەفیڕۆچووەکەش هەستی بە ئامادەیی باوکی کرد کاتێک ماچ کرابوو، جل و پێڵاوی لەبەر کرابوو. هەموو ترسێک لە دڵێکەوە دەردەکرێت کە بە ڕاستی خۆشەویستی و نیعمەتی خودای ڕزگارکەر دەناسێت.
دوای ئەوەی لە ئامادەیی خودادا بوو، یەعقوب هەستی کرد کە ئەو شوێنەی تێیدا بوو دەبێت «ماڵی خودا... دەروازەی ئاسمان» بێت، بەڵام هەستەکانی دڵی زۆر جیاواز بوون لە هی زەبووربێژەکە کە نووسیویەتی:
«گیانم ئارەزوو دەکات، بەڵێ، تەنانەت بێهێز دەبێت بۆ حەوشەکانی یەزدان: دڵم و گۆشتم هاوار دەکەن بۆ خودای زیندوو» (زەبوورەکان 84:2).
ماڵی خودا بە ڕاستی دەروازەی ئاسمانە، ڕێگایەکە بۆ چێژوەرگرتن لەو شتانەی کە خودا بە ڕۆحی خۆی ئاشکرای کردووە، ئەو شتانەش کە لەلایەن کوڕەوە لەسەر زەوی ئاشکرا کران کە هات بۆ قسەکردن لەسەر «شتە ئاسمانییەکان». یەعقوب، موسا، و داود لە نێو پیرۆزانی پەیمانی کۆندا دەتوانن باسی ماڵی خودامان بۆ بکەن، بەڵام نەیاندەتوانی بچنە ناو «دەروازەی ئاسمان» وەک ئەوانەی کە بوێرییان هەیە بە خوێنی عیسا بچنە ناو پیرۆزترین شوێن (عیبرانییەکان 10:19)، و ئەوانەی کە
«بە یەک ڕۆح دەستیان بە باوک دەگات» (ئەفەسۆس 2:18).
ئەوەی کە ئەوان گوتیان، و ئەوەی کە لە پەیمانی کۆندا نووسراوە، پڕە لە فێرکاری بۆ ئێمە بە شێوەیەکی نموونەیی، بەڵام ڕاستیی تەواوی ماڵی خودا و چوونە ناو ئامادەیی خودا چاوەڕێی هاتنی خوداوەند عیسا و چوونە ژوورەوەی بۆ ئاسمان وەک مرۆڤ دەکرد.
دوای ئەوەی بەسەر ترسە سەرەتاییەکەیدا زاڵ بوو، «یەعقوب بەیانی زوو هەستا، و ئەو بەردەی کە وەک سەرینەکانی دانابوو، هەڵیگرت، و وەک ستوونێک دایمەزراند، و ڕۆنی بەسەردا ڕشت، و ناوی شوێنەکەی نا بێتئیل،» کە بە واتای ماڵی خودا دێت.
ستوونەکە شایەتییەک بوو بۆ ڕووداوە سەرسوڕهێنەرەکە، بۆ سەرەتای بەشێکی نوێ لە مێژووی پڕ ڕووداوی یەعقوب، بۆ حەوانەوەی لە ئامادەیی خودا، و بۆ بەڵێنە دەوڵەمەندەکانی خودای هەموو نیعمەت. یەعقوب سروشتی پیرۆزی هەموو ئەوەی کە لەو شەوە یادگارییەدا ڕوویدا، نیشان دا کاتێک ڕۆنەکەی بەسەر ستوونەکەدا ڕشت.
ناوی کۆنی شوێنەکە لوز بوو، بە واتای چەماوە، و ئاماژەی بەوە دەکرد کە ژیانی یەعقوب چۆن بووە، دوور لە ڕاستی، بەڵام ئێستا بۆ یەعقوب بێتئیل بوو، شوێنی نیشتەجێبوونی خودا، و شوێنێکی زۆر گرنگی هەبوو لە مێژووی دواتری یەعقوبدا (پەیدابوون 28:19؛ 31:13؛ 35:1–16).
نەزری یەعقوب:
چەندە لاواز بوو یەعقوبی هەژار لە وەڵامدانەوەی نەزرەکەیدا بۆ نیعمەتی بێسنوور و سەروەریی خودا. لە جیاتی ئەوەی بە سادەیی سوپاسی خودا بکات بۆ نیعمەتەکەی، و لەبەردەمیدا دڵخۆش بێت، بە گوتنی «ئەگەر خودا لەگەڵم بێت» دەستی پێکرد.
هیچ هۆکارێکی بچووکیش نەبوو بۆ گوتنی «ئەگەر»، چونکە خودا بەڵێنی دابوو بەبێ مەرج لەگەڵی بێت. خودا بەڵێنی دابوو لە هەر شوێنێک بڕوات بیپارێزێت بەڵام باسی نان یان جلوبەرگی نەکردبوو، کە بە ڕوونی لە بیرەکانی یەعقوبدا دیار بوون. باوەڕێکی سادە بە بەڵێنی خودا دڵنیای دەکردەوە لە هەموو پێداویستییەکانی ڕۆژانەی.
دووبارە، خودا بەڵێنی دابوو کە بیگەڕێنێتەوە بۆ خاکەکە، بۆیە پێویست بە هیچ نەزرێک لەلایەن یەعقوبەوە نەبوو. لە دۆخی ئێستایدا یەعقوب، وەک زۆرێک لە مەسیحییەکان، وای بیر دەکردەوە کە شتێک لەسەری پێویستە، هەرچەندە خودا هیچ وشەیەکی سەبارەت بەمە نەگوتبوو.
هێشتا، سەرەڕای هەموو کەمیی باوەڕی سادەی بە خودا، یەعقوب ئارەزووی شتەکانی خودای هەبوو، بۆیە زیادی کرد: «و ئەم بەردە، کە وەک ستوونێک دامناوە، دەبێتە ماڵی خودا.» وەک داود لە ڕۆژێکی داهاتوودا، ئارەزووی هەبوو شوێنێکی نیشتەجێبوون بۆ خودا هەبێت، و چەورکردنێکی خودایی هەبوو کە وای لێدەکرد تێبگات کە گونجاوترین شوێن بۆ ئەم نیشتەجێبوونە ئەو شوێنە بوو کە خودا تێیدا دەرکەوت بۆی. بۆ هەمان ئەم شوێنە بوو کە خودا یەعقوبی بانگ کردەوە، و گوتی:
«هەستە، بڕۆ بۆ بێتئیل، و لەوێ نیشتەجێ بە؛ و قوربانگایەک بۆ خودا دروست بکە» (پەیدابوون 35:1)،
و بە بیستنی ئەم وشەیە،
«یەعقوب بە ماڵەکەی گوت... خوداوەندە نامۆکانتان فڕێ بدەن کە لە نێوتاندان» (ئایەتی 2).
ئەم بانگەوازە بۆ بێتئیل لە یەعقوبدا تێگەیشتنێکی دروست کرد سەبارەت بە پیرۆزیی ئەو خودایەی کە بانگی کردبوو بۆ ماڵەکەی و پەرستن.
لە کۆتاییدا، یەعقوب گوتی: «و لە هەموو ئەوەی کە تۆ پێم دەدەیت، بە دڵنیاییەوە دەیەکەم پێشکەش بە تۆ دەکەم.» هەرچەندە یەعقوب تەنها داوای نان و جلوبەرگی کردبوو، بەڵام بە ڕوونی هەستی دەکرد کە خودا زیاتری پێدەدات، بە دڵنیاییەوە دەیزانی کە خودایەکی وا لەگەڵی نابێت بەبێ ئەوەی سەرکەوتووی بکات. لە هەموو ئەوەی کە خودا پێی دەدات، یەعقوب بەڵێنی دابوو کە دەیەکەم بەش بگەڕێنێتەوە بۆ خودا. لێرەدا یەعقوب مامەڵەیەکی لەگەڵ خودا دەکرد، و بە دڵنیاییەوە بە قازانجی خۆی، بەڵام خودا ئارەزووە ڕاستەقینە و دروستەکانی خزمەتکارە هەژارەکەی دەزانی، تەنانەت ئەگەر بەم شێوەیەش دەربڕدرابن. ئای، زۆر کەس بە شێوەیەکی دەوڵەمەند لە شتە ماددییەکاندا لەلایەن خوداوە بەرەکەتدار کراون بەڵام تەنانەت نەگەیشتوونەتە دەیەکەمەکەی یەعقوب.
لە مەسیحییەتدا هەموو ئەوەی کە هەیەمان هەندێک جار وەک موڵکی خودا سەیر دەکرێت، و ئێمە تەنها سەرپەرشتیاری ئەوەین کە خودا پێی داوین (لۆقا 16:11، 12): بەڵام موڵکەکانی ئێستامان وەک موڵکی خۆشمان سەیر دەکرێن (کرداری نێردراوان 5:4)، لەگەڵ بەرپرسیارێتیی بەکارهێنانیان بە شێوەیەکی دروست. ئەوانەی دەوڵەمەندن ئامۆژگاری ناکرێن کە دەیەکەم بدەن، بەڵکو دەبێت
«دەوڵەمەند بن لە کارە چاکەکاندا، ئامادە بن بۆ دابەشکردن، ئارەزوومەند بن بۆ بەخشین» (1 تیمۆساوس 6:18).
هەموو ئەوانەی دەبەخشن دەبێت بە سادەیی بیکەن (ڕۆما 12:8)، تەنانەت ئەگەر نەتوانین، وەک بێوەژنە هەژارەکە، هەموو ژیانمان ببەخشین (مەرقۆس 12:41–44)، یان وەک قوتابییەکانی خوداوەند کە هەموو شتێکیان جێهێشت بۆ شوێنکەوتنی (لۆقا 18:28).
