دەتوانیت لیستەکانیان لە کتێبی پیرۆزدا بدۆزیتەوە؛ بۆ نموونە لە عیبرانییەکان 11، یان لە 2 ساموێل 23، «پیاوە بەهێزەکانی» داود. بەڵام کەسانی تاکەکەسییش هەن، وەک داود لە پەیمانی کۆن، ئەو گەنجەی کە گۆلیاتی تەنها بە قەستەوانێک کوشت و سەری زەبەلاحەکەی بە شمشێری خۆی بڕی. با لیستەکە کەمێک درێژ بکەینەوە: دەیڤید لیڤینگستۆن، گەڕیدەی ئەفریقا، کە بە شەرەفەوە لە وێستمینستەر ئابی نێژرا، بەڵام دڵی لەو ئەفریقایەدا نێژرا کە خۆشی دەویست. ڕەنگە باشترینیان شەهیدە سکۆتلەندییەکە، جۆرج ویشارت، کە لە 1ی ئازاری 1546دا لەسەر دار سووتێنرا. ئەو بە سەرکەوتوویی مرد! ئەشکەنجەدەرە سەرەکییەکەی لەسەر ئەژنۆکانی داوای لێبوردنی لێکرد بە ماچکردنی ڕوومەتی! مردنی لە تەمەنی 33 ساڵیدا ئیلهامی بە جۆن نۆکس بەخشی بۆ «هەڵگرتنی گۆچانەکە.»
یەرمیا
بۆچی یەرمیا بە یەکێک لە پاڵەوانەکانی بەهەشت دادەنرێت؟ بە هۆکارێکی سادە کە لە نێو هەموو پێغەمبەراندا ئەو قورسترین ئەرکی هەبوو، زۆرترین نەیاری دیاریکراوی هەبوو، و بە شکۆمەندییەوە سەرکەوت. ئیسرائیل زۆر لە خوداوەند دوورکەوتبووەوە کە بەو شێوەیە بە فراوانی بەرەکەتدار کردبوو. سەرەڕای مێژوویەکی درێژی پیاوانی دڵسۆز، کات هاتبوو بۆ خوداوەند کە بە حوکمەوە کار بکات. لە ژیانی یەرمیا، ئیسرائیل لەلایەن کلدانییەکانەوە داگیرکرا و پاشماوەی نەتەوەکە بۆ بابل گوازرایەوە. پاشا زەدەکیا لەسێدارەدرا و ئۆرشەلیم وێران کرا.
یەرمیا دەبوو بۆ نەتەوەکە ڕوون بکاتەوە بۆچی ئەم سزایە توندە پێویست بوو، قسە بۆ ویژدانی نەتەوە تاوانبارەکە بکات. بە سروشتی، ئەو ڕق لێبووترین پیاو بوو لە ئۆرشەلیم. خەڵکی خۆی، پیاوانی عەناتۆت، دژی بوون؛ پێغەمبەران، کاهینەکان، و خەڵک دژی شەڕیان دەکرد؛ و میرەکان و تەنانەت پاشاش دژی بوون. ئەو زنجیرکێشی بینی، لە حەوشەی زیندانەکەدا بەند کرا، و دوو جار خرایە زیندانەوە — جارێک بۆ نوقمبوون لە قوڕدا. ژیانی خۆی زۆرجار لە مەترسیدا بوو.
هەروەها بیرت بێت، یەرمیا زۆر خۆشی دەویست ئەو خەڵکەی کە تەنها خراپترین حوکمەکانی پێ بەڵێن دەدا. ئەمەش دەمانهێنێتە سەر پرسیارەکە، چۆن لە هەموو ئەم بێڕێزی و شەرمەزاری و ئازارەدا خۆی ڕاگرت؟ بێگومان ئەو پێویستی بە یارمەتییەکی زۆر تایبەت لە خوداوەندەوە هەبوو، و یارمەتیش کەم نەبوو.
هەمان یارمەتی ئەمڕۆ زۆر پێویستە. خۆڕاگری و پاڕانەوەی خودا بە توندی تاقیدەکرێتەوە. حوکم نزیکە. خوداوەند ئێستا هەموو جیهان حوکم دەدات، نەک بە ئاو، وەک لە ڕۆژانی نوحدا، بەڵکو بە ئاگر (2 پەترۆس 3:7). بەڵام پیاوان و ژنانی دڵسۆز ئەمڕۆ دەتوانن هەمان سەرچاوە وەک یەرمیا بسەلمێنن. ئەو سەرچاوەیە وشەی پیرۆزی خودایە.
کاتێک خودا بە توندی قسە لەگەڵ پیاوان دەکات لە پەیمانی کۆندا، فۆرمولەکە هەندێک جار «خوداوەند وای فەرموو!» لە پەیمانی کۆندا نزیکەی 359 جار ڕوودەدات — نزیکەی 157 لەو جارانە لە یەرمیادان. تێبینی خوارەوە لە وەرگێڕانی داربیی کتێبی پیرۆزدا بیرمان دەخاتەوە کە ناوی خودا وەک یەهۆڤا نزیکەی 700 جار ڕوودەدات. هەروەها شایەنی سەرنجدانە کە ناوی یەرمیا ڕەنگە بە واتای «یاه بەرز کراوەتەوە» بێت – بیرکردنەوەیەکی زۆر بەنرخ. بۆیە دەتوانین بە ئاسانی زیاتر ئایەتی 16 لە بەشی 15 تێبگەین،
«وشەکانت دۆزرانەوە، و من خواردم، و وشەکان بۆ من بوونە خۆشی و دڵخۆشی دڵم.» چ شتە سەرسوڕهێنەرانێک بۆ ئەم پێغەمبەرە ئاشکرا کران، بۆ نموونە، پەیمانی نوێ لە بەشی 31. درێژی دیلێتی بابل لە بەشی 25دا پێشبینی کراوە و بناغەی نوێژەکەی دانیال لە دانیال 9:2. متمانەی یەرمیا بە خوداوەند هانی دا بۆ کڕینی زەوی لە وڵاتێکدا کە بە زوویی دەکەوتە دەستی بابلییەکان (بەشی 32).
و چ هاوڕێیەتییەکی سەرسوڕهێنەر یەرمیا لە هەموو ڕیسوایی و ئازارەکانیدا سەلماندی: باروخ، سکرتێرەکەی، کە پێشبینییەکەی دووبارە نووسییەوە لە نووسینێکدا کە بە زەکەریا درا کاتێک پاشا ئەوەی پێشووی سووتاندبوو (بەشی 36)؛ عەبد-مەلەک کە بۆ یەرمیا لەلای پاشا تکای کرد، و لەگەڵ 20 پیاودا یەرمیایان لە زیندانەکە دەرهێنا (بەشی 38)؛ و ئەحیکام (بەشی 2) کە لە دەستی ئەو خەڵکەی کە دەیانویست بیکوژن ڕزگاری کرد.
«دانایی داناکانی بەهێزتر کرد لە دە پیاوی بەهێز کە لە شارێکدان» (سەلمۆن 7:19)، بەڵام یەرمیا وەک «شارێکی بەهێز، و ستوونێکی ئاسن، و دیوارە برۆنزییەکان، دژی هەموو خاکەکە» دەستنیشان کرا (یەرمیا 1:18). وەک چاکسازەکە، یەرمیا دەیگوت، «خودا و یەرمیا زیاتر لە هەموو جیهانن.» هەروەها بیرت بێت کە کاتێک ئیسرائیلییەکان لە کۆتاییدا خۆیان ڕادەست کرد و برانە دیلێتی، تەنها پیاوی ئازاد لە ئۆرشەلیم یەرمیا بوو (بەشی 40:40)! چ پشتڕاستکردنەوەیەکی گشتی کە هەموو پێشبینییەکانی یەرمیا ڕاست بوون.
بانگەواز بۆ پیرۆزەکان
پەیامەکە چییە بۆ پیرۆزەکانی خودا؟ خۆتان بدەنە «کتێبەکە!» ئێمە لە ڕۆژێکدا دەژین کە خودا دەردەکرێت، هەندێک جار بە فێڵبازی (بۆ نموونە، تیۆری پەرەسەندن خودا لە دروستکردندا لادەبات)، بەڵام هەندێک جار لەلایەن کەسێکەوە دەکرێت کە میری فێڵبازییە، خودی شەیتان. ئەو لیستێکی بێ کۆتایی لە ڕێگاکانی هەیە بۆ سەرقاڵکردنی دڵ و مێشک و ژیانی پیاوان و ژنان بە هەر شتێک جگە لە خودا و وشە پیرۆزە بەنرخەکەی. ئایەتەکەی سەر ڕۆژژمێری ڕۆژانە بەس نییە. هەروەها پیتەکانی نووسینە پیرۆزەکان بەس نین! دەبێت بە نەرمی وەربگیرێت، دەبێت «وشەی چێنراو» بێت (یاقوب 1:21). «لێی بگەڕێ، بینووسە، نوێژی بۆ بکە، بەکاری بهێنە، دووبارەی بکەوە، بەڕاستی بڵاوی بکەوە!» پێغەمبەرێکی تر بە هاندەرانە پێمان دەڵێت
«بۆ من بە بەتاڵی ناگەڕێتەوە» (ئیشایا 55:11). و بۆ گەڕانەوە بۆ لاپەڕەی ناونیشان، ئەمە ڕێگایە بۆ بوون بە یەکێک لە پاڵەوانەکانی بەهەشت. بینین 3:11 پێمان دەڵێت دەربارەی کۆمەڵێک «هێزی کەم، کە ناوی من ڕەت ناکەنەوە، کە ناوی من دەپارێزن، و وشەی خۆڕاگری من دەپارێزن.» چ شەرەفێکە ئەمە! با کەس ئەم تاجەمان لێ نەدزێت (بینین 3:8-11). ئۆه، بۆ ئەوەی کتێبی پیرۆز باشتر بناسین و ئەو کەسەی کە نووسەرەکەیەتی.
