بانگکردنی یەرمیا بۆ قسەکردن لەسەر وشەی خودا سەرەڕای نەیارەتی

پێشەکی و پاشخان

«یەرمیا» ڕەنگە بە واتای «یەزدان بەرز کراوەتەوە» و «لە لایەن یەزدانەوە دەستنیشان کراوە» بێت. هەردوو واتاکە بۆ ئەو دەگونجێت، چونکە ئەو یەزدانی لە ژیانە درێژ و دژوارەکەیدا بەرز کردەوە، لەوانەش لەو خزمەتەی کە خودا بانگی کردبوو و دەستنیشانی کردبوو. وەک پێغەمبەرێکی نووسەر، ئەو زیاتر لە هەر پێغەمبەرێکی تر وشەی بە کتێبی پیرۆز بەخشی.

خودا بەکاری هێنا بۆ ئەوەی خەڵک بانگ بکاتەوە بۆ لای خۆی (2 پەترۆس 1:21).

خزمەتی یەرمیا لە سەردەمی پاشا یۆشیا دەستی پێکرد، ڕەنگە لە ساڵی 627 پ.ز. یەزدان یۆشیای بەکارهێنا، کە دوا پاشای خوداپەرست بوو لە یەهودا، بۆ ئەوەی بووژانەوەیەکی گەورە و گەڕانەوە بۆ وشەکەی بهێنێتە کایەوە، زۆری پێنەچوو دوای ئەوەی پەڕتووکەکە لە پەرستگادا دۆزرایەوە (2 کتێبی پاشاکان 34:14-33). ئەمە لە کاتی پاککردنەوەی پەرستگا و خاکەکە لە هەموو جۆرە بتپەرستی و کارە خراپەکان ڕوویدا. گەڕانەوەیەکی ڕاستەقینە بۆ بیرۆکەکانی خودا زیاتر لە ئاهەنگگێڕانی جەژنی پەسخەدا دەرکەوت، کە لەبارەیەوە نووسراوە کە بە شێوەیەک ڕوویدا کە هەرگیز لە سەردەمی دادوەرەکانەوە (2 پاشاکان 23:22) و ساموێلی پێغەمبەرەوە (2 کتێبی پاشاکان 35:18) ڕووینەدابوو. بەم شێوەیە پاشا یۆشیا چاکبوونەوەیەکی بەرچاوی لە نێوان یەهودا و بنیامیندا هێنایە کایەوە، تەنانەت کاریگەری لەسەر پاشماوەی دە هۆزەکەش هەبوو کە پێشتر لە لایەن ئاشورەوە برابوونە دیلێتی، وەک لە 1 پاشاکان 13:2 پێشبینی کرابوو. ئەم پاشا خوداپەرستە زۆرێک لە گەلی خودای گەڕاندەوە بۆ ئەوەی کە ئەو لە سەرەتادا لە ڕێگەی موساوە دابووی.

بەڵام، ئەم گەڕانەوەیە بۆ یاسای خودا لە ژێر سەرکردایەتی یۆشیادا زۆرجار تەنها بۆ شتە دەرەکییەکان سنووردار بوو. ئەمانە خۆیان باش بوون، وەک لابردنی بتەکان، پاککردنەوەی پەرستگا و گەڕاندنەوەی خزمەتەکەی – بەڵام هەمووان بە دڵێکی تەواو و تۆبەیەکی ڕاستەقینەوە نەگەڕانەوە بۆ لای یەزدان. هەرچەندە بووژانەوەیەکی گەورە ڕووی دەدا (2 کتێبی پاشاکان 34-35)، یەرمیا کەمیی خەمباری ڕاستەقینەی بینی و ئەو پێویستییەی چارەسەر کرد (بڕوانە یەرمیا 7:1-15). مەترسییەکە هەمیشە هەیە کە مرۆڤ بەوە ڕازی بێت کە شتەکان لە دەرەوە ڕێکخراون بەڵام بەبێ بارودۆخی ڕۆحیی دروست لەبەردەم خودا (بڕوانە 2 تیمۆساوس 3:5).

بانگکردن، ئامادەکاری و ئەرکەکان

خودا یەرمیای بۆ خزمەتێکی دژوار ئامادە کرد. لە کاتی بانگکردنیدا خودا بە ڕوونی پێی نیشاندا کە ئەو بەرپرسیارە:

«پێش ئەوەی لە سکی دایکتا دروستت بکەم، منت دەناسی؛ پێش ئەوەی لەدایک بیت، منت تەرخان کرد؛ منت وەک پێغەمبەرێک بۆ نەتەوەکان دەستنیشان کرد» (یەرمیا 1:5 NKJV).

با ئەم خاڵانە تاوتوێ بکەین:

• «منت دروست کرد» بە واتای «منت شێوە پێدا وەک چۆن گۆزەگەرێک قاپێک ئامادە دەکات.» ئەمە کۆنترۆڵی خودا نیشان دەدات (بڕوانە زەبوورەکان 139).
• «منت دەناسی» واتای زانینی پێشوەختەی خودا دەگەیەنێت، ئەو پەیوەندییەی کە ئەو لە مێشکیدا بوو تەنانەت پێش ئەوەی یەرمیا لە سکی دایکیدا بێت. ئەمە پلانی خودا بۆ یەرمیا نیشان دەدات، وەک چۆن دواتر لەگەڵ پۆڵسدا هەبوو (غەلاتییەکان 1:15).
• «منت تەرخان کرد» پێمان دەڵێت کە خودا یەرمیای بۆ خۆی جیا کردبووەوە بە پلانێکی تایبەت بۆ ژیان و خزمەتەکەی.
• «منت دەستنیشان کرد...» بە واتای ئەوە دێت کە خودا یەرمیای وەک وتەبێژی خۆی دەستنیشان کرد و دامەزراند، نەک تەنها بۆ گەلی زەمینی خۆی بەڵکو بۆ هەموو نەتەوەکانی دەوروبەریش.
• بە هەمان شێوە، خودا پلانێکی بۆ هەموو باوەڕدارێک هەیە. بۆ ئەوانەی کە سەر بە سەردەمی نیعمەتن، ئەم پلانە لە «پێش دامەزراندنی جیهان»ەوە دەستی پێکردووە (ڕۆما 8:29-30؛ ئەفەسۆس 1:4-5). بە شێوەیەک ئەمە تەنانەت سەرسوڕهێنەرترە لەوەی کە لەبارەی پێغەمبەرەوە دەیخوێنینەوە.

یەرمیا هەندێک ناڕەزایەتی دەربڕی وەک چۆن موسا کاتێک خودا بانگی کرد (دەرچوون 3). بەڵام بە پێچەوانەی موسا، کە پیاوێکی پێگەیشتوو و ڕاهێنراو بوو لە کاتی بانگکردنی خودادا، یەرمیا گەنج بوو. یەزدان هیچ بیانوویەک قبوڵ ناکات: «مەڵێ، 'من گەنجێکم'» (یەرمیا 1:7). خودا بە سادەیی ڕایگەیاند کە یەرمیا دەبێت بۆ کوێ بڕوات و چی بڵێت. پێی وت کە لەو کەسانە نەترسێت کە بۆ لایان دەنێردرێت، بەڵێنێکی جوانی پێدا کە ئەو لەگەڵیدا دەبێت و، ئەگەر پێویست بوو، ڕزگاری دەکات. پاشان خودا ئەم ئەرکەی پشتڕاست کردەوە بە درێژکردنی دەستی و دەستلێدانی دەمی یەرمیا، و وشەکانی خۆی خستە دەمییەوە (ئایەتی 9). بەم شێوەیە ئەو لەسەر نەتەوەکان و شانشینەکان دامەزراندی یان دەستنیشانی کرد، و ئەم ئەرکەی خستەڕوو: «بۆ هەڵکێشان و ڕووخاندن،» «بۆ وێرانکردن و فڕێدان» و «بۆ بنیاتنان و چاندن» (ئایەتی 10). خودا ئەوەی کە پێویستە لاببرێت، ئەوەی کە دژی بیرۆکەکانیەتی، لادەبات بۆ ئەوەی ئەوەی کە دەیەوێت پەرەی پێبدات، بناسێنێت و دایبمەزرێنێت. بە هەمان شێوە، پۆڵس لە سەردەمی پەیمانی نوێدا چێنەر و بنیاتنەر بوو (1 کۆرنسۆس 3). ئەمڕۆ ئێمە ناتوانین بناغەیەکی نوێ دابنێین – و نابێت هەوڵ بدەین. بەڵام خودا دەیەوێت هەموو باوەڕدارێک لە خزمەتەکەیدا بەشدار بێت، بۆ ئەوەی فەرمانەکانی ئەو جێبەجێ بکات. ئەمە ئیمتیازێکی گەورە و ئەرکێکی زۆر قورسە.

بانگکردنی خودا پشتڕاست کرایەوە

خودا بانگکردنەکەی خۆی بە دوو بینین پشتڕاست کردەوە کە بە یەرمیای نیشاندا (1:11-16). یەکەم بینین لقێکی دار بادەم بوو – یەکەم دار کە لە وەرزی نوێدا گوڵ دەکات، ئەمەش ئاماژە بوو بەوەی کە خودا چاودێری دەکات و خێرا وشەکەی جێبەجێ دەکات. خودا ئەوەی دەیڵێت مەبەستیەتی و ئەوەی مەبەستیەتی دەیڵێت. ئەو دڵنیا دەبێتەوە کە وشەکانی جێبەجێ دەکرێن.

دووەم بینین پەیوەندی بە مەنجەڵێکی کوڵاو هەبوو کە بەرەو باشوور لار کرابووەوە: سزای خودا لە باکوورەوە بۆ ئۆرشەلیم و یەهودا، بۆ و بەسەر «هەموو دانیشتووانی خاکەکە»دا دەهات (ئایەتی 14). ئەم دوو بینینە بەشی یەکەمی ئایەتی 10یان جێبەجێ کرد سەبارەت بە وێرانکاری بەهۆی هەموو ئەو خراپەکارییەی کە لە نێوان گەلی خودا و لە خاکەکەیدا ڕوویدا (ئایەتی 16). بەڵام بەشی دووەمی ئایەتی 10 سەبارەت بە ئەرکی کۆتایی یەرمیا «بۆ بنیاتنان و چاندن»ە. ئەمەش بەدوایدا فەرمانێک دێت کە خودا پێیدا (1:17-19) کە وانەکانی بۆ ئێمەی ئەمڕۆ لەخۆدەگرێت:

• «کەمەرت ببەستە» (NASB) بە واتای ئامادەبوون بۆ ئەرکەکە دێت.
• «هەستە» واتای هەستان و دەستپێکردنی کارکردن دەگەیەنێت.
• «هەموو ئەوەی کە فەرمانت پێدەکەم پێیان بڵێ» (NKJV) پەیامی ئەو بۆ هەموو نەتەوەکانە (ئایەتی 5).
• پێغەمبەر نەیدەتوانی ئەو وشانەی کە حەزی لێیان بوو «هەڵبژێرێت و دەستنیشان بکات» بۆ گەیاندن و ئەوانی تر لەبیر بکات. نەخێر، «هەموو ئەوەی کە فەرمانت پێدەکەم» هیچ جێگایەک بۆ ئەوە ناهێڵێتەوە.

خودا هانی خزمەتکارەکەی دا بەڵام هۆشداریشی پێدا، «لەبەردەم ڕوویان مەترسە، نەوەک من لەبەردەمیاندا بتترسێنم» (ئایەتی 17). پاشان خودا یەرمیای بە «شارێکی قەڵادار و ستوونێکی ئاسن، و دیوارەکانی بڕۆنز» بەراورد کرد بە لەبەرچاوگرتنی پەیامی پیرۆزی خودا لە ڕێگەی پێغەمبەرەکەیەوە «دژی هەموو خاکەکە – دژی پاشاکانی یەهودا، دژی میرەکانی، دژی کاهینەکانی، و دژی گەلی خاکەکە» (1:18). لە درێژەی کتێبی یەرمیادا فێر دەبین کە چۆن ئەم ئەرکە دژوارە چوار یان پێنج قۆڵییە جێبەجێ دەکرێت. هەروەها دەخوێنینەوە کە دژایەتییەکی زۆر گەورە دەبێت. بەڵام، خودا بەڵێنی سەرکەوتنی دا، «چونکە من لەگەڵتدام ... بۆ ئەوەی ڕزگارت بکەم» (ئایەتی 19).

کاتە دژوارەکان بۆ یەرمیا

دوای مردنی نادروستی پاشا یۆشیا بەهۆی سەرکێشیی خۆیەوە بەڵام بە ڕێگاپێدانی خودا، یەرمیا کتێبی شیوەنەکانی نووسی. لە 2 کتێبی پاشاکان 35:25 ئاماژەی پێکراوە. هەندێک پێیان وایە ئەم کتێبە بەهۆی وێرانبوونی پەرستگاوە نووسراوە. بەڵام، ئەو ڕووداوە نزیکەی بیست ساڵ دواتر ڕوویدا. مردنی یۆشیا وای لە یەرمیا کرد کە ئەم کۆمەڵە شیوەن و گۆرانییە خەمناکە بنووسێت، کە زۆر کاریگەرن و دەتوانرێت بۆ ئازارەکانی یەزدان بەکاربهێنرێن.

یەرمیا خزمەتە خوداییەکەی خۆی لە ژێر دەسەڵاتی سێ پاشای خراپەکاردا بەردەوام بوو کە شوێنی یۆشیایان گرتەوە تا وێرانبوونی ئۆرشەلیم (یەرمیا 1:3). ئەو ڕووداوە ترسناکە، کە خەڵکی سەردەمی ئەو پێیان وابوو هەرگیز ڕوونادات، یەرمیا بەردەوام پێشبینی کردبوو چونکە ئەوان ڕەتیان کردەوە تۆبە بکەن. پێغەمبەر نەوەستا، بەردەوام بوو لە خزمەتەکەی لە نێوان ئەوانەی کە بە ئارەزووی خۆیان چوونە میسر، بەڵام تەنانەت لەوێش گوێیان نەگرت (یەرمیا 41-44). ئەم پاشماوە بێباوەڕە متمانەیان بە میسر هەبوو نەک بە خودا.

خزمەتی یەرمیا و بەکارهێنانەکانی بۆ ئەمڕۆ

تەنانەت دوای ئەوەی زۆرێک لە گەلەکەی برانە دیلێتی بابل، یەرمیا وەک پێغەمبەرێکی خودا بەردەوام بوو. و دوای ئەوەی بە زۆر برابووە میسر، بەردەوام بوو لە شایەتیدان دژی پاشماوە یاخیبووەکە (یەرمیا 44). ئەو نیشانیدا کە نەبووخەدنەسەر تەنانەت لەوێش ڕاویان دەنێت چونکە ئەو پاشایە وەک خزمەتکاری خودا دژی ئەوان نێردرابوو بەهۆی بتپەرستییەکەیانەوە. ئەگەر ئەوان تۆبەیان کردبا و لە خاکی بەڵێندراودا مابوونایەتەوە، خودا چاودێری دەکردن و پارێزراویان دەکرد – بەڵام ئەوان ڕەتیان کردەوە گوێ لە فەرمانەکانی خودا بگرن کە لە ڕێگەی یەرمیاوە پێیان گەیشت. هەرچۆنێک بێت، یەرمیا وەک پێغەمبەرێک تا مردنی بەردەوام بوو.

زۆر کەس ئاشنان بە «پێغەمبەری گریان»، تابلۆیەک لەلایەن هونەرمەندی بەناوبانگی هۆڵەندی ڕێمبڕانت ڤان ڕاین (1606-1669)، کە لە «سەردەمی زێڕینی هۆڵەندا»دا ژیاوە نزیکەی سەدەیەک دوای چاکسازیی پرۆتستانت. ئەو ساڵە «زێڕینانە» هاوتای سەردەمی حوکمڕانی یۆشیا بوون و وەک چۆن ڕۆژەکانی ئەو بە گەڕانەوە و خۆشگوزەرانی دەرەکی دیاریکرابوون، بە هەمان شێوە لە ڕۆژانی ڕێمبڕانتدا بوو. گەشەسەندنی هاوشێوە لە چەندین بۆنەدا لە مێژووی کڵێسای دانپێدانراودا ڕوویدابوو کاتێک بووژانەوەیەکی ئاشکرا لە چەند کەسێکدا کاریگەرییەکی ئەرێنی لەسەر کۆمەڵگەی دەوروبەریان دروست کرد. خەڵک ملکەچی ئاراستە نوێیەکە بوون کە لەلایەن وشەی خوداوە ئاماژەی پێکرابوو بەڵام بەبێ گۆڕانکارییەکی قووڵی دڵ، تۆبە یان گەڕانەوە بۆ خودا. خزمەتکردنی یەزدانمان لە دەرەوە بە «تێپەڕاندنی جوڵەکان» و بە قسەی زارەکی (2 تیمۆساوس 3:1-5) هەروەها تایبەتمەندیی ڕۆژانی کۆتایی کڵێسایە وەک شایەتییەکی گشتی، ڕۆژانی لاودیکیا کە ئێمە تێیدا دەژین (بڕوانە وەرزی 3:14-22).

ئەرکە زۆر قورسەکان

خزمەتی یەرمیا ڕەنگە وادیار بێت کە شکستی هێناوە، بەڵام ئەم پێغەمبەرە دڵسۆزە، سەرەڕای گومانکردن و گلەیی کردن هەندێک جار، بەردەوام بوو سەرەڕای هەموو دژوارییەکان، بەرگری و هێرشەکان. ئەو وەسفی کرد کە چۆن دەیویست واز لە قسەکردن لەسەر ناوی یەزدان بهێنێت، بەڵام پاشان وشەی خودا لە ناخیدا وەک ئاگرێکی گڕگرتوو بوو (یەرمیا 20:9). بە واتایەکی تر، ئەو دەبوو قسە بکات هەرچەندە زۆر جار ژیانی لە مەترسیدا بوو. ئەم ئامادەییە بۆ قسەکردن بۆ خودا ڕەنگە پەیوەندی بەو خۆشییەوە هەبێت کە یەرمیا ئەزموونی کردبوو کاتێک پەڕتووکەکە لە سەردەمی پاشا یۆشیادا دۆزرابووەوە. بەم شێوەیە وشەی خودا خۆراک بوو بۆ ڕۆحی و خۆشی بوو بۆ دڵی (15:16). سەرەڕای ناپەسەندییەکەی و نەبوونی «سەرکەوتن»ی دیار، ئەو بەردەوام بوو. چ نموونەیەک بۆ ئێمەی ئەمڕۆ!

شوێنکەوتووانی ڕاستەقینەی تر بریتین لە دانیال و هاوڕێکانی، کە زۆری پێنەچوو دوای مردنی یۆشیا برانە بابل وەک چۆن ئیشایا بە پاشا حەزقیا پێشبینی کردبوو (ئیشایا 39:5-7). باروخ، نووسەری یەرمیا، نموونەیەکی تری شوێنکەوتووی دڵسۆزە (یەرمیا 45:1-5) هەرچەندە ئەویش وەک پێغەمبەرەکە کێشەی هەبوو.

ژیانی یەرمیا پێک هاتبوو لە بەرز و نزم، لە لایەکەوە چێژوەرگرتن لە هاوڕێیەتی لەگەڵ یەزدان و لە کاتەکانی تردا ویستنی وازهێنان لە ئەرکەکەی بە تەواوی بەهۆی ئەو دژایەتییە زۆرەی کە ڕووبەڕووی دەبووەوە. جگە لەوەش، پێغەمبەرەکە نەک تەنها خەڵکی هان دەدا بۆ تۆبە کردن، بەڵکو خۆییشی بچووک کردەوە، بە شێوەیەکی کەسی. ئەو لە نزیک یەزدانەوە دەژیا و بارودۆخی خەڵکی وەک هی خۆی دەزانی، خۆی لەگەڵ تاوانەکانیاندا دەناساند لەبەردەم خودا هەرچەندە ئەو بە شێوەیەکی کەسی لەو تاوانانە بێتاوان بوو.

«ئەی یەزدان، هەرچەندە تاوانەکانمان شایەتی دژی ئێمە دەدەن، بەڵام لە پێناوی ناوی خۆتدا بیکە؛ چونکە لادانەکانمان زۆرن، ئێمە دژی تۆ گوناهمان کردووە» (یەرمیا 14:7).

بە گشتی، یەرمیا لە باوەڕەکەیدا ڕاستگۆ مایەوە هەرچەندە هەندێک جار لە پابەندبوونیدا بە یەزدانەوە گومانی هەبوو. ڕۆژەکان زۆر دژوار بوون، بە تایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە کاریگەریی ڕۆحی یەرمیا تەنها لەلایەن چەند سەرکردەیەکەوە وەرگیرا کە ئەو قسەی لەگەڵ دەکردن. سەرەڕای ئەوەش، ئەو چەند کەسە کاریگەرییان لەسەر زۆر کەسی تر هەبوو.

وانەکان بۆ ئەمڕۆ

هەموو ئەم شتانە بۆ فێرکردن و هاندانمان نووسراون (ڕۆما 15:4؛ 1 کۆرنسۆس 10:11). بانگەوازە دووبارەبووەکەی خودا لە ڕێگەی یەرمیاوە بۆ خەڵک کە دەبێت تۆبە بکەن، جەخت لەسەر بەرپرسیارێتی و لێپرسینەوەیان لەبەردەم ئەودا دەکاتەوە. لە لایەنی خوداوە، لە مامەڵەکانیدا لە سزاداندا، ئەو سەروەرە – هیچ کەس ناتوانێت دژی بوەستێت – جا لە ناردنی سزاداندا بێت (یەرمیا 24:5,9) یان لە کارکردن بۆ تۆبە. ئەمە بابەتێکە کە لەلایەن یەرمیاوە پەرەی پێدراوە:

«دڵێکیان پێدەدەم بۆ ئەوەی بمناسن، کە من یەهۆڤام؛ و ئەوان گەلی من دەبن، و من خودای ئەوان دەبم: چونکە ئەوان بە دڵێکی تەواوەوە دەگەڕێنەوە بۆ لام» (یەرمیا 24:7 JND).

لە لایەکی ترەوە،

«و ئێوە بەدوامدا دەگەڕێن و دەمدۆزنەوە، کاتێک بە هەموو دڵتانەوە بەدوامدا دەگەڕێن» (یەرمیا 29:13)

لایەنی خەڵک لە لێپرسینەوەدا نیشان دەدات. پێغەمبەر یەرمیا خۆی لەگەڵ بارودۆخی خەڵک و پێویستیی تۆبە کردن (14:7) دەناساند کاتێک باسی خراپەکارییەکانیان (7:24-28) و ڕەقبوونی دڵیان (17:1-6, 9) دەکرد. ستێفان زۆر دواتر بە هەمان شێوە هەڵسوکەوتی کرد (کردارەکان 7:51-53)، نوێژەکەی لە گۆڕینی شاول لە تەرسوسدا وەڵام درایەوە. بە هەمان شێوە، یەرمیا بەدوای پاشماوەیەکدا دەگەڕا کە بگەڕێنەوە و متمانە بە خودا بکەن (یەرمیا 17:7-8). بۆ ئەوەی ئەمە ڕووبدات، ئەوکات یان ئێستا، کارێکی خودا پێویستە (ئایەتی 10) لە سزاداندا و لە گەڕاندنەوەدا – نهێنیی تۆبەی ڕاستەقینە.

لە بانگکردنی یەرمیاوە تا کۆتایی ژیانی نزیکەی پەنجا ساڵ دەگرێتەوە. نووسینەکانی لەو ماوەیەدا دەتوانرێت بە چەندین شێوە دابەش بکرێت و زۆر دژوارە کە تێگەیشتنێکی پتەو لە پێکهاتەی کتێبی یەرمیا بەدەست بهێنرێت. بەڵام، ئەوەی زۆر ڕوونە، پەیامەکەیەتی کە بانگی گەلی خودای دەکرد بۆ تۆبە کردن و گۆڕینی ڕێگاکانیان. ئەو پەیامە بێ گومانە هۆکاری ئەوە بوو کە پێغەمبەرەکە لەلایەن سەرکردە ئایینی، سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانەوە دژایەتی دەکرا. یەرمیا چەندین بەشی نووسی بۆ قسەکردن لەگەڵ یەهودا و ئۆرشەلیم، بانگی دەکردن بۆ تۆبە کردن و ملکەچبوون بۆ سزای خودا کە ئەو لە ڕێگەی پاشا نەبووخەدنەسەرەوە دەیهێنا. ئەو هەروەها بە وردی قسەی لەگەڵ نەتەوەکانی غەیرە جولەکەش کرد، بانگی دەکردن بۆ ملکەچبوون بۆ پاشای بابل.

«خواردنی قوربانیی تاوان»

ئەمە بە واتای خۆناساندن لەگەڵ شکستەکانی گەلی خودا و دانپێدانان بە بارودۆخیان لەبەردەم خودا وەک هی خۆمان دێت. یەرمیا ئەمەی کرد، و ئێمەش دەتوانین بیری لە ئیشایا، یەحزقێل، دانیال، عەزرا و نەحەمیا بکەینەوە. ئەم پیاوە خوداپەرستانە، بە شێوازی جیاواز و بە وشە و کردارە جیاوازەکان، خۆیان لەگەڵ شکستەکانی گەلەکەیاندا دەناساند تەنانەت تا ئەو ڕادەیەی کە دەیانگوت، «من گوناهم کردووە.» لە پەیمانی نوێدا، خزمەتکارانی خودا هەمان هەڵوێستیان نیشاندا.

لەسەر خاچ لە کاتی سێ کاتژمێری تاریکیدا خودی یەزدان، هەرچەندە بە تەواوی بێتاوان بوو، خۆی لەگەڵ تاوان/تاوانەکانی گەلەکەیدا ناساند وەک جێگرەوە و قوربانیی تاوانمان (2 کۆرنسۆس 5:21). ئەم خاڵەی دوایی شتێکە کە هەرگیز ناتوانین بیکەین – و خودا داوامان لێناکات ئەو شوێنە بگرین. بەڵام پێویستە بە شێوەیەکی ڕەوشتی خۆمان لەگەڵ گەلی خودا و شکستەکانیاندا بناسێنین، وەک هی خۆمان لێی بکەین. بەم واتایە دەتوانین و دەبێت قوربانیی تاوان بخۆین لەسەر بنەمای کاری تەواوکراوی مەسیح. ئێمە هیچ شتێکی بۆ زیاد ناکەین، بەڵام بە سادەیی شوێنی نموونەی یەرمیا دەکەوین لە نوێژدا، «ئێمە دژی تۆ گوناهمان کردووە» (14:7)، و هی دانیال، «ئێمە گوناهمان کردووە» (دانیال 9:5)، هەرچەندە ئەوان بە شێوەیەکی کەسی لەو تاوانانە ئازاد و تەنانەت بێتاوان بوون.

ئەمڕۆ پێویستە سەرمان شۆڕ بکەین لە شەرمەزاریدا لەبەردەم خودای پیرۆز، ڕاستودروست و خۆشەویستمان. هەموومان بەشێکین لەو شکستە گەورەیەی کە لە سەرانسەری مێژووی کڵێسادا ڕوویداوە، بەڵام بە تایبەتی لە ڕۆژگاری ئێمەدا. با بێفیز بین، بەبێ بەرگریکردن یان بیانووهێنانەوە بۆ خۆمان. با سەرنجمان لەسەر یەزدانمان عیسای مەسیح بێت، بە توندی سەرەکە بگرین (کۆلۆسی 2:19) و ئەوەی پێویستمانە لەو وەربگرین (1:28). ئێمە نەک تەنها پێویستمان بە تێگەیشتنێکی دروست لە بیرۆکەکانی خودایە، بەڵکو پێویستمان بە هەڵوێستێکی دروستە لەبەردەم خودا و مرۆڤدا (بڕوانە بۆ نموونە ئەفەسۆس 4:1-6). با یەزدان یارمەتیمان بدات!

تێبینییەکان

1. موسا پێغەمبەر بوو بە واتای وتەبێژی خودا و ئەو بناغەی لە پێنج کتێبی موسادا دانا. پێغەمبەرانی قسەکەر و نووسەری دواتر لەلایەن خوداوە نێردران بۆ ئەوەی گەلەکەی بانگ بکەن بۆ تۆبە کردن و گەڕانەوە بۆ ئەو بناغەیە، وەک یەرمیا کردی.
2. لەو چوارچێوەیەدا جێگای سەرنجە کە دەستەواژەی «وشەی یەزدان» 49 (7x7) جار لە کتێبی یەرمیادا (دەقی عیبری) هاتووە. حەوت نیشانەی تەواوێتییە.
3. بە هەمان شێوە، پێویستە پابەند بین بەوەی کە خودا لە سەرەتای سەردەمی کڵێسادا داویەتی، بەو بناغەیەی کە لەلایەن نێردراوانەوە دامەزراوە کە ئەو دەسەڵاتی پێدابوون بۆ ئەوەی بیکەن. ئێمە ناتوانین ئەو بارودۆخانە بگۆڕین کە لە کردارەکاندا وەسف کراون، بەڵام بە خۆشەویستی یەکەمی سەرکەوتووانی ڕاستەقینە دەبێت بە توندی پابەند بین بەو بنەمایانەی کە خودا بۆ هەمیشە دامەزراندوونی (یەهودا 1:3).
4. ئایەتەکانی 11-12 واتای یاری بە وشە دەگەیەنن: «بادەم» بە عیبری «شاکێد»ە، بە واتای «چاودێریکردن» دێت. لە ئایەتی 12دا، «ئامادە» (NKJV) بە عیبری «شۆکێد»ە، بە واتای «چاودێر، چاودێریکردن» دێت.
5. لە کتێبی پیرۆزدا باکوور پەیوەستە بە سزادانەوە.
6. دژواریی ئەرکەکانی دەتوانرێت لەوەوە تێبگەین کە یەرمیا نەیدەتوانی هاوسەرگیری بکات (یەرمیا 16:2) و ڕێگەی پێنەدرا بچێتە ئاهەنگی هاوسەرگیری یان پرسە (16:5,8). زۆرجار ژیانی لە مەترسیدا بوو، بەڵام یەزدان هەمیشە پارێزگاری لێدەکرد بەپێی بەڵێنەکەی (1:19).
7. یەکێک لە ڕێگاکانی ئەوەیە کە شوێنی دە کردارە هێماییەکەی یەرمیا بکەوین کە دەبوو ئەنجامی بدات. ڕێگەیەکی تر بە بەراوردکردنی ناوەڕۆکی شیعری و پەخشان، یان وتارەکان بۆ ئیسرائیل لە لایەک و ئەوانەی بۆ نەتەوەکان لە لایەکی ترەوە.
8. ئەوانەی ملکەچی سزای خودا بوون و برانە دیلێتی بە هەنجیری باش، بە کوالێتی نایاب بەراورد دەکرێن. ئەوانەی ڕزگار کران و لە یەهودا و ئۆرشەلیم مانەوە شانازییان دەکرد کە زۆر باشترن لەوانەی برانە بابل. بەڵام ئەم گرووپە دووەمە، بە هەنجیرە خراپەکان لە یەرمیا 24دا نوێنەرایەتی دەکران. ئەو بەشە هەروەها باسی پێویستیی تۆبە کردن دەکات.