«داوام لێ بکە، نەتەوەکانت دەدەمێ بۆ میرات، و کۆتایییەکانی زەویت بۆ موڵک. بە گۆچانی ئاسن دەیشکێنیت؛ وەک قاپێکی گۆزەچی وردوخاشی دەکەیت.» زەبوورەکان 2:8-9 NKJV «باوک کەس دادوەر ناکات، بەڵکو هەموو دادوەرییەکەی داوەتە کوڕ... و دەسەڵاتی پێداوە بۆ جێبەجێکردنی دادوەری، چونکە ئەو کوڕی مرۆڤە.» یۆحەننا 5:22,27
ئەو دەقانەی سەرەوە وێنەیەکمان پێدەدەن کە پەرتووکی بینین دەربارەی مەسیحی خاوەنمان پێشکەش دەکات. بەبێ ئەم وێنەکێشانەی ئەو، ووشەی خودا ناتەواو و کەموکوڕ دەبوو، و خاوەن، سەرکەوتووی بەهێز، وەک دۆڕاوێکی تراژیدی لە گۆلگۆتا دەردەکەوت. ئینجیلەکان پێمان نیشان دەدەن کە ئەو پێغەمبەرێکە، بیری خودا بە مرۆڤایەتی دەگەیەنێت. پەرتووکی عیبرانییەکان ئاماژە بەوە دەکات کە ئەو نەک تەنها کاهینێکە، بەڵکو سەرۆک کاهینی گەورەمانە، و ئەمەش دوای ڕێبازی مەلکیسیدق. لە ئێستادا ئەو دەژی بۆ ئەوەی نێوەندگیریمان بۆ بکات. پەرتووکی بینین ئەو وەک پاشای داهاتوو پێمان دەناسێنێت؛ بەڵام پێش ئەوەی ئەمە بێت، دەبێت دادوەرێکی لێهاتوو بێت، زەوی لە هەموو خراپەی کۆبووەوە پاک بکاتەوە بۆ ئەوەی بتوانێت شانشینی درێژخایەنی بەڵێندراوی خۆی، هەزار ساڵەکە، دابمەزرێنێت.
ڕوانگەیەکی جیاواز
لە سەرەتای پەرتووکی بینینەوە، خاوەن بە شێوەیەکی جیاواز لەوەی کە لە ئینجیلەکاندا دەیبینین، پێشکەشمان دەکرێت. بینین 1:5 «عیسای مەسیح، شایەتی دڵسۆز، یەکەم لە مردووان، و فەرمانڕەوای پاشاکانی زەوی»مان پێشکەش دەکات. کاتێک یۆحەننا، ئەو قوتابییەی کە عیسا خۆشی دەویست، ئەم ناونیشانانە باس دەکات، بە ستایشێکی پڕ لە شکۆمەندی دەداتە قاقا: «بۆ ئەو کە خۆشی ویستین و بە خوێنی خۆی لە گوناهەکانمان پاکی کردینەوە، و کردوینی بە پاشا و کاهین بۆ خودا و باوکی، شکۆمەندی و دەسەڵات بۆ ئەو بێت بۆ هەتاهەتایە. ئامین.» ئەو بەردەوام دەبێت: «سەیرکەن، ئەو بە هەورەکانەوە دێت، و هەموو چاوێک دەیبینێت، تەنانەت ئەوانەش کە لێیان دا. و هەموو هۆزەکانی زەوی بەهۆی ئەو خەمبار دەبن. هەروا بێت، ئامین.» خاوەن چیتر باسی خۆی ناکات وەک «نەرم و دڵنزم» (مەتتا 11:29)، بەڵکو وەک «ئەلفا و ئۆمێگا، سەرەتا و کۆتایی، ئەو کە هەیە و ئەو کە بوو و ئەو کە دێت، خودای گشتگیر» (1:7-8).
کەواتە ئێمە بینینێکی نوێی خاوەن دەبینین. یۆحەننا، لەگەڵ پیتەر و یاقوب، بۆ ساتێک ئەمەیان بینی کاتێک ئەوان «شایەتی چاوی شکۆمەندییەکەی بوون... لەسەر کێوی پیرۆز» کە خاوەن تێیدا گۆڕدرا (2 پیتەر 1:16-18). ئەم پەرتووکە تەنها نیگایەکی کورت لە شکۆمەندییەکەی پێمان نادات. نەخێر، ئەو وەک دادوەر و وەک ئەو کەسەی کە خودا پێی دەڵێت «پاشای من» (زەبوورەکان 2:6) لەبەردەمماندا دەبێت. کاتێک لە بەشی 1 بەردەوام دەبین، کە یۆحەننا ئەوەی بینیبووی وەسف کرد، ڕووبەڕووی کەسێک دەبینەوە کە لە شکۆمەندی دادوەریدا لە سەر تا پێ ترسناکە. بە بینینی ئەو، یۆحەننا، کە لە شەوی خیانەتەکەیدا لەسەر سنگی ئەو پاڵی دابووەوە، وەک مردوو لەبەر پێیەکانی کەوت.
بەڵام لە کاتێکدا مەسیحی خاوەن بە شکۆمەندییەکی بریقەدارەوە دەبینرێت، هێشتا «هەمان عیسایە». ئەو چەمایەوە، و یۆحەننا هەستی بە دەستلێدانی نەرمی دەستی ڕاستی کرد و گوێی لەو «مەترسە» ناسراوە بوو. کەواتە لەم پەرتووکەدا، لە کاتێکدا جیهان دەبێت وەک دادوەر ڕووبەڕووی بێتەوە، بۆ ئەوانەی هی ئەون، هەمیشە یادخستنەوەی خۆشەویستی و نەرمی ئەو هەیە. «شێری هۆزی یەهودا» لەلایەن خۆیەوە لە ئاسماندا وەک «بەرخێک وەک ئەوەی سەربڕابێت» دەبینرێت (5:5-6). ئەو کەسەی کە لە بینین 19 دەگەڕێتەوە بۆ ئەم زەوییە، لەگەڵ سوپاکانی ئاسمان، وەک سوارچاکی ئەسپی سپی بۆ دادگاییکردن و جەنگ، پێشتر لە هەمان بەشدا بووکی خۆی، ژنی بەرخەکە، لە «هاوسەرگیری بەرخەکە» وەرگرتووە (19:7). ئەو لە کۆتایی پەرتووکەکەدا خۆی بە «من، عیسا» ناودەبات، کاتێک دوو جار دەڵێت، «سەیرکەن، من بە خێرایی دێم!» و پاشان دەڵێت، «بە دڵنیاییەوە من بە خێرایی دێم» (22:7,12,20).
کڵێسا بینرا
بەپێی ئەو بنەمایەی – کە لە یەحزەقیال 9:6 و 1 پیتەر 4:17 دا هاتووە – کە دادگاییکردن لە ماڵی خوداوە دەست پێدەکات، مەسیحی خاوەن لە کۆتایی بینین 1 دا خۆی وەک ئەو کەسە ناساند کە لە نێوان حەوت چرادانی زێڕیندا دەڕوات. ئەم چرادانانە نوێنەرایەتی حەوت کڵێسا دەکەن لە پارێزگای ڕۆمانی ئاسیا لە تورکیای ئێستادا. بەڵام ئەوەی ئەو دەیبینێت و لێی دەدوێت لە نامەکاندا بۆ هەر یەکێک لەم کۆبوونەوانە تەنها بۆ ئەوان نییە لە کۆتایی سەدەی یەکەمدا. وانەکان بۆ ئێمەی ئەمڕۆش لەم نامانەدا لە بەشەکانی 2 و 3 دا هەن. و لەبەر ئەوەی بینین پەرتووکێکی پێغەمبەرایەتییە، ئەم نامانە کاریگەرییەکی پێغەمبەرایەتییان هەیە، پوختەیەکی بچووکمان پێدەدەن لە ڕەوتی ڕووداوەکان لە مێژووی کڵێسادا لە ڕۆژە سەرەتاییەکانیەوە کە لە کردەوەکاندا تۆمارکراون تا ڕفاندن، کە لە هەر کاتێکدا بێت.
بە پشتبەستن بە وەسفە ترسناکەکەی سەرتاپای جەستە کە لە بینین 1 دا هاتووە، مەسیح بە شکۆمەندییەوە خۆی بە توخمە بەرپرسەکان لە هەر یەکێک لەم کڵێسایانەدا دەناسێنێت، بە شێوازێک کە گونجاو بێت لەگەڵ ئەوەی کە بە گونجاوی دەبینێت. لە کاتێکدا باری هەر کڵێسایەک دادگایی دەکات، هەم بە ئەرێنی و هەم بە نەرێنی، هاندان و ستایشکردن لەو شوێنانەی کە دەتوانێت، و بەڵێندان بەوانەی کە بەسەر دۆخە باوەکاندا زاڵ دەبن، داوای تۆبەکردن دەکات. تۆبەکردنی ڕاستەقینە گۆڕانکاری دڵ و گۆڕانکاری ڕێگا دەگرێتەوە. بە پێچەوانەی ئەوەی کە لە بەشی 4 ەوە دەست پێدەکات، ئەو لە بەشەکانی 2 و 3 دا دادگاییکردن جێبەجێ ناکات، بەڵکو هۆشداری دەدات لە دادگاییکردنی نزیک ئەگەر ئەو شتانەی کە ناڕەحەتی دەکەن نەگۆڕێن. ئەو کڵێساکەی خۆی زۆر خۆش دەوێت و خۆی بۆی بەخشیوە. کڵێسا، وەک لە کتێبی پیرۆزدا پێشکەش کراوە، لە هەموو باوەڕدارێکی ڕاستەقینە پێکدێت، و بەپێی ووتەکانی خودی خاوەن لە یۆحەننا 5:24، هیچ باوەڕدارێک هەرگیز ناچێتە ناو دادگاییکردنەوە. هێشتا خاوەن هۆشداری جددی دەدات، چونکە نایەوێت تەنانەت لاوازترین شایەتی بۆ ناوی خۆی لابەرێت.
ڕوانگەی پێغەمبەرایەتی
لە بەشی 4 ەوە دەست پێدەکەین، خۆمان وەک چاودێر دەبینین کە ڕووداوەکانی داهاتوو لە ڕوانگەیەکی ئاسمانییەوە دەبینین. لە 4 و 5 دا، ئێمە، کە بە 24 پیرەکە وێنا کراوین، دەوری تەختی ئاسمانی دەدەین و پەرستش دەکەین. کاتێک خاوەن دەهێنرێتە ناو وێنەکە – وەک شێری هۆزی یەهودا، وەک ڕەگی داود و وەک بەرخەکە – ئەم پەرستشە بە شێوەیەکی زۆر کەسی ئاراستەی ئەو دەکرێت. بە تایبەتی، ئەو وەک تاکە کەسێک پەرستش دەکرێت کە شایستەی کردنەوەی پەڕتووکی حەوت مۆرکراو و کردنەوەی مۆرەکانیەتی.
لە بەشی 6، کاتێک ئەو مۆرەکان یەک لە دوای یەک دەکاتەوە، هەر مۆرێک دادگاییکردنێکی نوێ بەسەر زەویدا دەهێنێت. هیچ شتێک دەربارەی ئەو ناگوترێت جگە لەوەی کە ئەو مۆرەکان دەکاتەوە، و هەر دادگاییکردنێک جێبەجێ دەکات، تا دەگەینە دەربڕینە سەرنجڕاکێشەکەی 6:16، «تووڕەیی بەرخەکە!» چ جیاوازییەک لەگەڵ ڕەفتارەکانی کاتێک بەردەوام تاقیکرایەوە و پاشان لە خاچ درا؛ بە ووتەکانی ئیشایا، «ئەو ستەم لێکرا و ئازار درا، هێشتا دەمی نەکردەوە؛ وەک بەرخێک بۆ سەربڕین برا، و وەک مەڕێک لەبەردەم بڕەرەکانی بێدەنگە، هەروا دەمی نەکردەوە» (ئیشایا 53:7). ئێستا تووڕەیی ئەم بەرخە ئەوەندە گەورەیە کە هەموو مرۆڤایەتی لە ترسا لە ئەشکەوت و بەردەکانی چیاکاندا خۆیان دەشارنەوە و هاوار دەکەن بۆ ئەوەی چیا و بەردەکان بەسەریاندا بڕووخێن بۆ ئەوەی لەم ترسە سامناکە بیانشارنەوە.
لە کاتێکدا بەرخەکە بەو شێوەیە ڕاستەوخۆ لە زنجیرەی دواتری دادگاییکردنی کەڕەناکان کە لە بەشی 8 دەست پێدەکات، و دادگاییکردنی کاسەکان کە لە 15 دەست پێدەکات، نابینرێت، بەڵام بە ڕوونی دیارە کە لە سەرانسەری پەرتووکی بینیندا هەموو دادگاییکردنێک بە ئەو سپێردراوە و لە ئەویشەوە سەرچاوە دەگرێت. چ جیاوازییەک لەگەڵ هاتنی ئەو بۆ سەر زەوی لە ئینجیلەکاندا، کاتێک دەخوێنین، «خودا کوڕەکەی نەناردە ناو جیهان بۆ ئەوەی جیهان مەحکوم بکات، بەڵکو بۆ ئەوەی جیهان لە ڕێگەی ئەو ڕزگار بکرێت» (یۆحەننا 3:17).
بەرخەکە بینرا
لێرە لە پەرتووکی بینیندا جیاوازی گەورەتری نێوان بەرخەکە لە پەیوەندیدا بە باوەڕداران و بێباوەڕانەوە دەبینین. لە بەشی 7 دا، جەماوەرە گەورەکەی ئەوانەی لە هەموو نەتەوە و هۆز و گەل و زمانەکانەوە دێن، کە لە تەنگانە گەورەکە دەردەچن، دەبینرێن کە لەبەردەم بەرخەکەدا وەستاون. دەگوترێت کە ئەوان «جلەکانیان شوشتووە و بە خوێنی بەرخەکە سپییان کردووە»، و «بەرخەکە کە لە ناوەڕاستی تەختەکەدایە، شوانایەتییان دەکات و دەیانباتە سەر کانییە زیندووەکانی ئاو» (7:14,17). پیرۆزەکان بە خوێنی بەرخەکە بەسەر تۆمەتبارکەری براکاندا زاڵ دەبن لە 12:11، لە کاتێکدا دڕندەی دووەم لە 13:11 دا دوو قۆچی وەک بەرخێک هەیە بەڵام وەک ئەژدیها قسە دەکات.
دووبارە لە بینین 14:1-5، بەرخەکە دەبینرێت کە لەسەر کێوی سییۆن وەستاوە، و لەگەڵیدا 144,000 کەس «کە شوێنی بەرخەکە دەکەون بۆ هەر شوێنێک کە دەڕوات». لێرەدا هیچ خۆشاردنەوەیەک لە ترسدا لە نێوان ئەمانەدا نییە! بەشی 15:3 ئاماژە بە گۆرانی بەرخەکە دەکات، گۆرانییەکی سەرکەوتن، وەک ئایەتەکانی دواتر ڕوونی دەکەنەوە. بەرخەکە بەسەر هێزەکانی خراپەدا زاڵ دەبێت، وەک لە 17:14 دا دەڵێت، «چونکە ئەو خاوەنی خاوەنەکان و پاشای پاشاکانە؛ و ئەوانەی لەگەڵیدان بانگکراو، هەڵبژێردراو، و دڵسۆزن.» و ئەوانەی کە بانگکراون بۆ خوانەکەی هاوسەرگیری بەرخەکە – پیرۆزەکانی خودا لە سەردەمەکانی تردا کە بەشێک نین لە بووک، ژنی بەرخەکە – وەک پیرۆزکراو باسیان لێوە دەکرێت.
بووکەکە، ژنی بەرخەکە، کڵێسا لە شکۆمەندی هەزار ساڵیدا، لە بەشی 21 دا بە «شاری گەورە، ئۆرشەلیمی پیرۆز»یش ناودەبرێت. دوازدە بناغەکەی ناوی دوازدە نێردراوی بەرخەکەیان لەسەرە؛ خودای خاوەنی گشتگیر و بەرخەکە پەرستگاکەیەتی؛ بەرخەکە ڕووناکییەکەیەتی؛ تەختی خودا و بەرخەکە تێیدایە؛ و تەنها ئەوانەی کە لە پەرتووکی ژیانی بەرخەکەدا نووسراون دەتوانن بچنە ناوی. دووبارە و دووبارە ناوەندێتی ئەو ئاشکرایە.
دادگاییکردن بینرا
پەرتووکی بینین چەندین وێنەی تری خاوەن عیسامان پێشکەش دەکات. فریشتە-کاهینەکە لە بەشی 8 دا، لەگەڵ بخوورگەی زێڕین کە بخوور پێشکەش دەکات و کاریگەری دەدات بە نوێژەکانی هەموو پیرۆزەکان لەسەر قوربانگای زێڕین، کەسێکی تر نییە جگە لە ئەو. ئەمەش زیاتر بەو ڕاستییە دەردەکەوێت کە ئەو پاشان ئاگر لە قوربانگاکە وەردەگرێت و وەک دادگاییکردن فڕێی دەداتە سەر زەوی. منداڵە نێرینەکە لە بەشی 12 دا – ئامانجی دوژمنایەتی ئەژدیها سوورە ئاگرینە گەورەکە، بەڵام مەبەست لێی ئەوەیە کە بە گۆچانی ئاسن فەرمانڕەوایی هەموو نەتەوەکان بکات، و بۆ لای خودا و تەختەکەی بەرز کراوەتەوە – وێنەیەکی ڕوونی مەسیحە.
لە بینین 14:14-16 دا دەخوێنینەوە دەربارەی کەسێک وەک کوڕی مرۆڤ کە لەسەر هەورێکی سپی دانیشتووە، تاجێکی زێڕینی لەسەرە، و داسێکی تیژی بەدەستەوەیە. دانیال 7:13-14، و وەڵامی خاوەن کاتێک لەلایەن سەرۆک کاهینەوە لە دادگاییکردنەکەیدا سوێندی پێدرا، هیچ گومانێک ناهێڵنەوە کە ئەم کەسە ئامادەیە بۆ جێبەجێکردنی دادگاییکردن. ئێمە دەیبینین کە بە شکۆمەندییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەگەڕێتەوە سەر زەوی و سوپاکانی جیهان دەبەزێنێت کە یەکیان گرت «بۆ ئەوەی شەڕ لەگەڵ ئەو بکەن کە لەسەر ئەسپەکە دانیشتبوو و لەگەڵ سوپاکەی» (19:19-21).
دادگاییکردنی ترسناکی تەختی سپی گەورە لە کۆتایی بەشی 20 دا دێتە بەردەممان. ئەو کەسەی کە لەسەر ئەم تەختە دانیشتووە وەسف نەکراوە جگە لەوەی کە لە ڕووی ئەو زەوی و ئاسمان هەڵاتن. لێرەدا دادگاییکردنی کۆتایی بێڕزگاربووان، مردووە خراپەکارەکانمان هەیە. کێ دەتوانێت گومان لە ناسنامەی ئەو کەسە بکات کە لەسەر ئەم تەختە دانیشتووە دوای هەموو ئەوەی کە بینیمان؟ بەڵام لە بەشی داهاتوودا گوێمان لێیەتی کە دەڵێت، «سەیرکەن، من هەموو شتێک نوێ دەکەمەوە،» و دووبارە، «تەواو بوو! من ئەلفا و ئۆمێگام، سەرەتا و کۆتایی.» ئەو بەردەوام دەبێت لە ڕاگەیاندنی بەشی پیرۆزی باوەڕدار، بەڵام هەروەها بەشی ترسناکی بێباوەڕ لە «دەریاچەی ئاگر و گۆگرد، کە مردنی دووەمە» (21:5-8).
گەڕانەوە بینرا
لە کۆتا بەشی پەرتووکی بینیندا، مەسیحی خاوەن، وەک بینیمان، سێ جار باسی گەڕانەوەی نزیکی خۆی دەکات. چۆن ئەو، دادوەری ڕاستودروست، دڵخۆش دەبێت بە پاداشتکردنی هەموو کەسێک بەپێی کارەکانی! ئەو دووبارە دەکاتەوە کە کێیە: من، عیسا، ئەلفا و ئۆمێگا، سەرەتا و کۆتایی، یەکەم و کۆتایی، ڕەگ و نەوەی داود، ئەستێرەی گەش و بەیانی (22:13,16). ئەو هۆشداری دەدات، ئەو داوا دەکات. بۆ کۆتا ووتەی «بە دڵنیاییەوە من بە خێرایی دێم» ئێمە بە خۆشحاڵییەوە وەڵام دەدەینەوە، «ئامین، هەروا بێت، وەرە، خاوەن عیسا!» (22:20). و بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر، پەرتووکی دادگاییکردن بە «نیعمەتی خاوەنمان عیسای مەسیح لەگەڵ هەمووتان بێت. ئامین.» کۆتایی دێت.
