یۆناتان هەموو شتێکی قەرزاری داود بوو، چونکە، دوای شاول، بەرپرسیارێتی ئەو بوو کە بچێت و شەڕ لەگەڵ زەبەلاحەکەدا بکات، بەڵام وەک باوکی نەیتوانی بەرەنگاری گۆلیاس ببێتەوە. داود دڵی یۆناتانی داگیر کردبوو، نەک تەنها بە لێهاتووییەکەی، بەڵکو بە جوانی کەسایەتییەکەی، چونکە وەک گیانی خۆی خۆشی دەویست. و ئەم تایبەتمەندییانەی داود، جگە لەوەی کە دەستنیشانکراوی خودا بوو، وای لێدەکەن ببێتە نموونەیەک بۆ مەسیح عیسا.
پێش ئەوەی داود بە گشتی بناسرێت، هەندێک کەس هەبوون کە کەمێک زانیارییان لەسەر دەستکەوتەکانی هەبوو، وەک خزمەتکارەکەی شاول کە وتی، «سەیری بکە، کوڕێکی یەسای بەیتلەحمیمم بینیوە، کە لە ژەنیندا لێهاتووە، و پیاوێکی بەهێز و ئازایە، و پیاوێکی جەنگە، و لە کاروبارەکاندا ژیرە، و کەسێکی جوانە، و یەزدان لەگەڵیدایە» (١ ساموێل ١٦:١٨). هەرچەندە داود نزیک بوو لە شاولەوە، کە زۆر شتی لەسەر بیستبوو، بەڵام وادیار نییە کە بە بیری شاولدا هاتبێت کە ئەم «پیاوە بەهێز و ئازایە» لە ڕاستیدا «پیاوێکی جەنگ» بووە و هەمان ئەو پیاوە بووە کە زەبەلاحەکەی تێکشکاندووە.
بەڵام یۆناتان زۆر سەرنجی داود ڕاکێشرا. هیچ ئاماژەیەک نییە کە لە کاتێکدا گەنجەکە بە ژەنینی قیسارە ڕۆحی خراپی شاولی دوورخستبێتەوە، سەرنجی داود ڕاکێشابێت، بەڵام یەکسەر دوای ئەوەی هێزی داود لە شکستپێهێنانی پاڵەوانی فەلەستینییەکاندا دەرکەوت، وادیارە یۆناتان هەموو جوانی کەسایەتی داودی تێبینی کردووە.
هێزی داود لەو چەکانەدا نەبوو کە شاول پێشکەشی کرد، نە لە هیچ شتێکدا کە سەرنجی بەهێزەکانی ئەم جیهانە ڕابکێشێت؛ قەستە و بەردەکە بە شێوەیەکی زۆر ڕوون شایەتییان دەدا کە «یەزدان لەگەڵیدا بوو،» چونکە ئەوان چەکی جەنگی مرۆڤ نەبوون. زەبەلاحەکە لەوانەیە سووکایەتی بە گەنجەکە و گۆچانەکانی کردبێت، بەڵام بەهۆی ئەوەوە تێکشکێنرا، و بە شمشێرەکەی خۆی کوژرا؛ هەروەک چۆن شەیتان و هێزەکەی بە مردن پووچەڵ کرانەوە، ئەو چەکەی کە شەیتان بەکاری هێنابوو بۆ ترساندنی مرۆڤ.
سەرنجڕاکێشی مەسیح
کاتێک ئینجیلەکان دەخوێنینەوە، و بە شێوەیەکی تایبەت ئینجیلی یۆحەننا، کە کەسایەتی کوڕەکە دەخاتە ڕوو، دەبینین چۆن کارەکان، وشەکان، و کەسایەتی کوڕەکە زۆر سەرنجڕاکێشن. ئەوانەی نێردرابوون بۆ گرتنی، ناچار بوون بە بێ ئەو بگەڕێنەوە، و بەوانەی ناردبوویان وتیان، «هەرگیز هیچ پیاوێک وەک ئەم پیاوە قسەی نەکردووە.» شیمۆن پەترۆس وتی، «گەورەم، بۆ لای کێ بچین؟ تۆ وشەکانی ژیانی هەتاهەتاییت هەیە.» لەگەڵ مریەم مەجدەلانی، کە مەسیح حەوت ڕۆحی پیسی لێ دەرکردبوو، نەک تەنها هێزی مەسیح سەرنجی ڕاکێشابوو بۆ لای؛ بەڵکو خۆی بوو بە هەموو جوانی خودایی کەسایەتییەکەی کە ڕای کێشابوو، و وای لێکردبوو بە عیسا بڵێت، کاتێک وای دەزانی باخەوانە، «گەورەم، ئەگەر تۆ ئەوت بردووە، پێم بڵێ لە کوێ داتناوە، و من دەیبەم.»
زۆر کەس خەریکی ئەو سەرکەوتنە گەورەیە بوون کە داود بەدەستی هێنابوو، گۆرانییان دەوت، «شاول هەزارانی کوشتووە، و داود دە هەزارانی»؛ بەڵام ئەوان وەک یۆناتان سەرنجڕاکێشی کەسایەتی داودیان تێبینی نەکردبوو. لەگەڵ یۆناتاندا نرخاندنێکی تایبەت هەبوو بۆ داود کە بە کردارەکانی دەرکەوت. هەموو ئەوەی کە یۆناتانی دیاری دەکرد، لە پێش داود دای نا: جوببەکەی کە نیشانی دەدا کوڕی پاشایە، جلەکانی کە کەسایەتی و جیاوازییە کەسییەکانی دەردەخست، شمشێر و کەوانەکەی کە ئامرازی سەرکەوتنەکانی بوون، و پشتێنەکەی کە لە خزمەتی دڵسۆزانەی بۆ گەلی خودا لەبەری کردبوو. هەموو شتێک خرایە دەستی داودەوە وەک دانپێدانانێک بە گەورەیی و بەهای.
ئایا گەورەیی و بەهای داودی ڕاستەقینەمان دۆزیوەتەوە؟ ئایا هەموو ئەوەی کە هەمە، و هەموو ئەوەی کە خاوەندارێتیم لێی دەکەم، هێناومانەتە پێی؟ هەروەها سەرنجڕاکێشی کەسایەتییەکەی هەیە کە وای لێدەکات خۆمان لە هەموو ئەوەی کە وەک پیاو لە جەستەدا جیاوازمان دەکات، دابماڵین بۆ ئەوەی لەمەودوا تەنها بۆ ئەو لێرە بین.
هەموو شتێک قەرزاری مەسیحین. ئەو سەرکەوتنە گەورەیەی بەدەستهێناوە کە ئێمەی لە هێزی دوژمن ڕزگار کردووە و ئەم ڕزگاربوونە گەورەیەی بە تێچوویەکی بێسنوور بۆ خۆی هێناوە. پۆڵس بە باشی نووسیویەتی،
ئەو لە پێناوی هەموواندا مرد، بۆ ئەوەی ئەوانەی دەژین لەمەودوا بۆ خۆیان نەژین، بەڵکو بۆ ئەو کە لە پێناویاندا مرد، و هەستایەوە (٢ کۆرنسۆس ٥:١٥). یۆناتان ئامادە بوو پلەی دووەم لە شانشینەکەدا وەربگرێت هەرچەندە میراتگری شاول بوو، دەیزانی کە داود پاشا دەبێت. ئەو بە باشی باسی داودی بۆ باوکی کرد، هەرچەندە باوکی تووڕە کرد؛ و خۆی تووڕە بوو کاتێک ڕەفتاری خراپی باوکی بەرامبەر بە داود بینی. بەڵام هەرچەندە خۆشەویستی یۆناتان بۆ داود گەورە بوو، و دڵسۆزییەکەی بۆی گەورە بوو، یەک شت کەم بوو: ئەو ئامادە نەبوو بۆ شوێنی ڕەتکردنەوە، ئەو کۆشکی شاولی بە ئەشکەوتی عەدۆلام لەگەڵ داود پێ باشتر بوو.
نەویستنی یۆناتان بۆ هاوبەشیکردن لە ڕەتکردنەوەدا
زۆر سەختی ڕێگەی یۆناتانی گرتەوە بەهۆی نەگرتنی شوێنی دەرەوە لەگەڵ داود. دڵخۆشییەکەی بە داود بەس نەبوو بۆ ئەوەی لە دەرئەنجامەکانی هاوبەشیکردن لەگەڵ باوکی لە ڕۆژی تاقیکردنەوەدا بیپارێزێت. ئەگەر لە شوێنی ڕەتکردنەوەدا بوایە لەگەڵ داود، دەبوو لە سەختی و بێهیواییەکانی داوددا هاوبەش بێت، بەڵام لە شکستە شەرمەزارکەرەکەی چیای گیلبۆع دەپارێزرا، کە کۆتایی بە هەموو هیوایەکانی هێنا بۆ هاوبەشیکردن لە شوێنی ڕێزلێنانی داود کاتێک دەهاتە سەر تەخت.
وەک مەسیحییەکان، باشە بۆمان فێربین کە ڕێگەی جیاکردنەوە لە ڕەتکردنەوەدا لەگەڵ مەسیح ئەو ڕێگەیە کە خودا بانگی کردووین، و هەرچەندە ڕێگەیەکە پڕە لە زۆر سەختی و مەترسی، بەڵام لە شەرمەزاری هاوبەشیکردنەکان دەمانپارێزێت کە ناوی یەزدان تێیدا بێڕێزی پێدەکرێت، و لەوەی کە تەنها دەتوانێت دڵێک بێزار بکات کە بە هەر ڕادەیەک بێت چێژ لە مەسیحدا دەبینێت. با دڵخۆشییەکەمان بەو کەسەی کە باوک دڵخۆشی تێیدا دەبینێت، توانامان پێبدات کە لە هەموو ئەوەی کە بێڕێزی بە مەسیح دەکات، دوور بکەوینەوە، و شوێنمان لەگەڵیدا بگرین «لە دەرەوەی ئۆردوگا.» خۆشەویستی سروشتی یۆناتانی لە ماڵەوە لەگەڵ شاول هێشتەوە، بەڵام ڕێگری لێکرد لە هاوبەشیکردن لە ڕەتکردنەوە و شکۆمەندی داوددا. مێژووی یۆناتان لە پەیوەندیدا لەگەڵ داوددا زۆر وانەی بەنرخی بۆمان تێدایە. لەوانەیە سەرسام بین بە سەرسامبوونی سادەی دڵی بە داود، خۆشەویستی گەورەی بۆ داود، زۆر دڵخۆشبوونی بە داود، بە باشی قسەکردنی لەسەر داود، و هەوڵەکانی بۆ دڵنیابوون لە سەلامەتی داود – و لە چەندێک لەمانەدا دەتوانین لاسایی بکەینەوە – بەڵام چەند خەمناکە شکستەکە، لەگەڵ ئەوەندە شتی شایستەی ستایش، کە ڕێگری لێکراوە لەو دڵسۆزییە تەواوەی کە هەموو مەترسی و سەختییەکانی لە شوێنی دەرەوەدا هاوبەش دەکرد.
لەلایەن داودەوە هیچ ڕێگرییەک نەبوو، و بە هیچ شێوەیەک یۆناتانی سەرزەنشت نەکرد بۆ ئەوەی پەیوەندی پێوە نەکرد؛ و چەند ڕاستەقینە بوو خەمی داود لەسەر کۆتایی خەمناکی ئەو کەسەی کە ئەوەندە بە خۆشەویستییەوە خۆشی دەویست. و زۆر دوای ڕۆیشتنی یۆناتان، داود پەیمانەکەیانی بیر هاتەوە، و پرسی ئایا هیچ کەسێک لە ماڵی شاول ماوە کە بتوانێت لە پێناوی یۆناتاندا چاکەی پێبکات.
مەفیبۆشەت: جیاوازییەک لە دڵسۆزیدا
چەند باشە کە لە مەفیبۆشەتدا هاوشێوەی باوکی یۆناتان ببینین. یۆناتان دەستپێکێکی باشی هەبوو، بەڵام کۆتاییەکەی خەمناک بوو. لەگەڵ مەفیبۆشەتدا چەند باش بوو لە کۆتاییدا. لە کاتی ڕەتکردنەوەی داوددا، ئەو ماتەمگێڕ بوو. ئەو بە ڕاستی لەگەڵ داوددا دەچووە شوێنی ڕەتکردنەوە و تاقیکردنەوەکەی، بەڵام ئەگەر ڕێگری لێکرابوو و ناوزڕێنرابوو، هەرچۆنێک بێت دڵسۆز بوو بۆ داود، لە هەموو کاتی نەبوونی لە شانشینەکەدا ماتەمینی دەگێڕا و تەنها چاوەڕێی گەڕانەوەی سەرکەوتووانەی بۆ شانشینەکەی دەکرد.
یۆناتان شارەکەی هەڵبژارد کاتێک داود ناچار بوو لە شاول ڕابکات؛ بەڵام هەرچەندە مەفیبۆشەت لە شارەکەدا بوو کاتێک داود دوور بوو، ناچار بوو لە ئەبشالۆم ڕابکات، هیچ خۆشییەک بۆی لەوێ نەبوو، بۆ ئەو بیابانێک بوو چونکە پاشای ڕاستەقینە لەوێ نەبوو. دوو و نیو هۆزەکە ئامادە بوون بپەڕنەوە ئوردون بۆ شەڕکردن بەڵام ئامادە نەبوون لەوێ بژین. ئەوان لە مەبەستی خودا بۆیان کەم بوون. چەند جیاواز بوو حاڵەتی ڕوت، کە گەڕایەوە بۆ خاکەکە لەگەڵ خەسوو بێوەژنەکەی، کاتێک وتی، «بۆ کوێ بچیت، منیش دەچم… لە کوێ بمرێت، منیش دەمرم، و لەوێش دەنێژرێم: یەزدان وای لێبکات، و زیاتریش، ئەگەر هیچ شتێک جگە لە مردن جیاوازمان نەکات.» ئەگەر ئەمە زمانی یۆناتان بوایە چەند زۆر جیاواز دەبوو کۆتاییەکەی. با ئەمە زمانی دڵەکانمان بێت، دەربڕینی دڵسۆزییەک کە تەنها ئارەزووی هەڵگرتنی خاچ دەکات بۆ شوێنکەوتنی مەسیح، بۆ ئەوەی هیچ شتێک لەم جیهانەدا نەگەڕێت جگە لە ویستی ئەو، و چاوەڕێی ئەوە بکەین کە بەشمان لەگەڵیدا بێت لە شانشینەکەیدا.
