کتێبی پیرۆز وێنەیەکی جوانمان پێدەدات لە کتێبی یەشوعدا. وێنەی یەشوعێکی پیر و نەوەی ئیسرائیلە لە خاکی بەڵێندراودا. ئەوان لە کەنعانن، بەتایبەتی لە شەکیم، بۆ وەرگرتنی پەیمانێک و بیستنی دوایین وشەکانی یەشوع، خزمەتکاری خودا و سەرکردەکەیان. ئەو هەموو هۆزەکانی ئیسرائیل کۆدەکاتەوە – پیرەکانیان، سەرۆکەکانیان، دادوەرەکانیان، و ئەفسەرەکانیان – و لەبەردەم خودادا پێشکەشیان دەکات. ئەو ئیسرائیل بە مێژوویان و دڵسۆزیی خودا بیردەخاتەوە. لە ناوەڕاستی وتارەکەیدا دەڵێت، "کەواتە ئێستا، لە یەزدان بترسن، بە دڵسۆزی و ڕاستی خزمەتی بکەن، و ئەو خوداوەندانە فڕێ بدەن کە باوباپیرانتان لە دیوی تری ڕووبارەکە، و لە میسر خزمەتیان دەکرد. خزمەتی یەزدان بکەن! و ئەگەر خزمەتکردنی یەزدان بە خراپەتان دێت، ئەمڕۆ بۆ خۆتان هەڵبژێرن کێ خزمەت دەکەن، جا ئەو خوداوەندانە بن کە باوباپیرانتان لە دیوی تری ڕووبارەکە خزمەتیان دەکرد، یان خوداوەندەکانی ئەمۆرییەکان، کە لە خاکەکەیاندا دەژین. بەڵام سەبارەت بە من و ماڵەکەم، ئێمە خزمەتی یەزدان دەکەین" (یەشوع 24:14-15 NKJV).
یەشوع پڕ لە سۆز و جەختکەرەوە بوو. ئایەتی 15 لەسەر تابلۆی دیوارەکان لە ملیۆنان ماڵدا دەرکەوتووە، و لەلایەن ملیۆنان مەسیحییەوە لە سەدەکانی ڕابردوودا گوتراوەتەوە. هاندەرە: «سەبارەت بە من و ماڵەکەم، ئێمە خزمەتی یەزدان دەکەین.» پرسیارەکە ئەوەیە، یەشوع چۆن گەیشتە ئەو خاڵە؟ وەڵامەکە ئەوەیە کە ئەو بە هێواشی و بەردەوامی بەرز بووەوە بۆ ئەو ئاستە. یەشوع لە گەنجییەوە دڵسۆزی یەزدان بوو. باوکە ڕۆحییەکانمان بە ڕێکەوت نەگەیشتنە ئەوێ، بەڵکو بە پراکتیک. هەمان بەش مردنی یەشوع لە تەمەنی 110 ساڵیدا تۆمار دەکات. لەوانەیە ئێمەش وەک یەشوع پڕ لە سۆز و جەختکەرەوە بین دەربارەی یەزدان لە پیریماندا ئەگەر هەندێک لەو بنەمایانە پەیڕەو بکەین کە ئەو وەک گەنجێک پەیڕەوی دەکرد.
یەشوع عەمالیق دەبەزێنێت
نەوەی ئیسرائیل بە هێزی خودا لە میسر ڕزگار کران کاتێک فیرعەون و سوپاکەی لە دەریای سووردا خنکان. کاتێک ئیسرائیلییەکان گەشتەکەیان بۆ خاکی بەڵێندراوی کەنعان دەستپێکرد، دەستیان بە گلەیی کرد. پێداویستییەکانیان بۆ خواردن و ئاو ڕەوا بوون، بەڵام گلەییەکانیان نەبوون. ئەوان تەنها هێزی خودایان ئەزموون کردبوو، بەڵام بە خێرایی چاویان لە خودا لاداوە و سەرنجیان خستە سەر بارودۆخەکانیان. مەسیحییەکان ئەمڕۆ هەمان شت دەکەن. مەیلمان هەیە کێشەکانمان گەورە بکەین و یەزدانمان بچووک بکەینەوە! خودا، بە نیعمەتی خۆی، مەننای دابین کردبوو بۆ خواردن و ئاوی بۆ خواردنەوە (دەرچوون 16:1-17:7). ئیسرائیل گەشتەکەیان بەردەوام بوو دوای ئەوەی هەم هێزی گەورەی خودا و هەم دابینکردنی زۆری ئەویان ئەزموون کرد. بەڵام کێشەیەکی نوێ سەریهەڵدا – عەمالیقییەکان (دەرچوون 17:8-15).
یەشوع، کە ناوی بە واتای «یەزدان ڕزگارکەرە» دێت، یەکەمجار لە پەیوەندیدا لەگەڵ موسا باس دەکرێت، کە فەرمانی پێکرد هەندێک پیاو هەڵبژێرێت و بچێت شەڕی عەمالیقییەکان بکات. کاتێک یەشوع و پیاوەکانی لە دۆڵەکەدا شەڕیان دەکرد، موسا لەسەر کێو وەستابوو و دەستەکانی بەرز کردبووەوە. تا کاتێک دەستەکانی موسا بەرز بوون، ئیسرائیل سەرکەوتوو بوو؛ کاتێک موسا دەستەکانی نزم کردەوە، عەمالیق سەرکەوتوو بوو. لە کۆتاییدا، موسا پێویستی بە یارمەتی هارون و حور بوو. لە کۆتاییدا، ئیسرائیل، بە سەرکردایەتی یەشوع، عەمالیقییەکانی بەزاند (دەرچوون 17:13).
ئەمە یەکەم وانەیە کە لە ئەزموونەکانی یەشوع وەک گەنجێک فێری دەبین: دەتوانین عەمالیق ببەزێنین، بەڵام پێویستمان بە یارمەتییە. عەمالیق جۆرێکە لە جەستە. هەرچەندە ئێمەی مەسیحی چیتر لە جەستەدا نین، بەڵام جەستە هێشتا لە ئێمەدا هەیە (ڕۆما 7:13-25). ئێمە سروشتی ئادەمییانەمان هەیە کە لە ئادەمەوە بۆمان ماوەتەوە. پێی دەوترێت سروشتی گوناه یان جەستە. عیسا بە نیکۆدیمۆسی گوت، «دەبێت لە نوێوە لەدایک بیت.» تەنها پێش ئەوە گوتی، «ئەوەی لە جەستەوە لەدایک دەبێت جەستەیە و ئەوەی لە ڕۆحەوە لەدایک دەبێت ڕۆحە.» کاتێک ڕزگار دەبین، سروشتێکی خوداییمان هەیە؛ ئێمە لە ڕۆحەوە لەدایک بووین (یۆحەننا 3:6-8؛ 1 پەترۆس 1:23). بەڵام هێشتا دەبێت مامەڵە لەگەڵ جەستەدا بکەین (غەلاتییەکان 5:16-26).
یەشوعی گەنج توانی عەمالیق ببەزێنێت. تێبینی بکە دەرچوون 17:8 چی دەڵێت: «ئێستا عەمالیق هات و لە ڕفیدیم شەڕی ئیسرائیلی کرد.» ئەوە جەستەیە کە هێرشمان دەکاتە سەر. هەرچەندە ئێمە ڕزگار کراوین، بەڵام دوژمنێکمان لەناو خۆماندا هەیە! بەڵام وەک یەشوع دەبێت بیبەزێنین. موسا جۆرێک بوو لە مەسیح، سەرۆک کاهینی گەورەمان لە ئاسماندا، کە دەستەکانی بەرز کردبووەوە بۆ یارمەتیدان (عیبرانییەکان 4:14-16). لەکاتێکدا هەموو جۆرەکان لە کتێبی پیرۆزدا کورت دەهێنن، مەسیح، سەرۆک کاهینی گەورەمان، هەرگیز ماندوو نابێت و پێویستی بە هیچ یارمەتییەک نییە بۆ بەرزکردنەوەی دەستەکانی! ئەو لەوێیە بۆ یارمەتیدانمان لە بەزاندنی عەمالیقەکەمان.
یەشوع و پیاوەکانی لە شەڕێکی جەستەییدا بوون، و پێویستیان بە یارمەتی موسا بوو. چۆن دەبێت ئەمڕۆ لە ململانێمان لەگەڵ جەستەدا بەشدار بین؟ یەکەم، دەبێت دان بەوەدا بنێین کە جەستە هەمیشە لەوێیە، و لە بیرکردنەوەکانماندا سەرهەڵدەدات و خۆی دەردەخات. دەبێت بە بەکارهێنانی وشەی خودا وەک پێوەرێک حوکمی بکەین. دەبێت لە ناوەوە شەڕی بکەین. دووەم، دەبێت لە دەرەوە هێرشی بکەین بە خوێندنەوەی وشەی خودا، بە جێبەجێکردنی لە ژیانماندا. سێیەم، دەبێت نوێژ بکەین. ئەم کارانە دەبێت لە کاتی ڕزگاربووندا دەستپێبکەن، و تا کاتێک یەزدان دەمانباتەوە ماڵەوە نەوەستن. لە کۆتاییدا، تێبینی بکە دەرچوون 17:16 چی دەڵێت: «یەزدان سوێندی خواردووە: یەزدان لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی تر شەڕی عەمالیق دەکات.» شەڕ لەگەڵ جەستەدا بەردەوامە؛ هیچ پشوویەک نییە. بۆ ئەوەی وەک یەشوع لە پیریدا سوور بین، دەبێت وەک یەشوع لە گەنجیدا وریابین.
یەشوع، یاریدەدەری موسا
لە دەرچوون 24، یەشوع بە یاریدەدەری موسا ناودەبرێت. موسا فەرمانی پێدەکرێت کە سەرکەوێتە سەر کێوی سینا بۆ وەرگرتنی یاسا و دە فەرمانەکە. ئایەتی 13 دەڵێت، «موسا لەگەڵ یاریدەدەرەکەی یەشوع هەستان، و موسا سەرکەوتە سەر کێوی خودا.» ڕێگە بە یەشوع دەدرێت کە زیاتر بڕوات لە هارون، حور، و حەفتا پیرەکە، بەڵام تەنها موسا دەتوانێت بچێتە ناو بوونی یەزدانەوە. وەک یاریدەدەری موسا، خودا یەشوعی بەرەکەتدار کرد بە ڕاهێنانی ڕۆحی پتەو. بێگومان کاریگەری ژیانی موسای لەسەر بوو؛ وەک ئەوانی تر، یەشوع هەموو سەرکەوتن و شکستەکانی موسای بینی. ئەو بینی چۆن یەزدان موسای بەکارهێنا و چۆن موسا شکستی هێنا کاتێک بە جەستە کاری کرد.
بۆ ئەوەی لە ڕووی ڕۆحییەوە پێبگەین و لە پیریماندا سۆزێکمان بۆ یەزدان هەبێت، پێویستمان بەو ڕاهێنانە ڕۆحییە هەیە کە یەشوع وەریگرت؛ پێویستمان بە موسایەک هەیە. یەزدان یەشوعی بۆ موسا و موسای بۆ یەشوع دابین کرد. زۆر شت دەتوانرێت لە ناونیشانی «یاریدەدەری موسا» وەربگیرێت. ئەرکەکانی یەشوع لەوانەیە یارمەتیدانی موسای لە هەندێک پێداویستی تایبەتی خۆیدا گرتبێتەوە، و لەوانەیە یارمەتیشی دابێت لە هەندێک ئەرکی ڕۆحیدا. بەڵام تەنانەت ئەگەر هیچ ئەرکێکی ڕۆحی بە یەشوع نەدرابێت، هێشتا وانەی بێ نرخ فێر بوو لە بوون لە بوونی موسادا، خزمەتکاری یەزدان.
ئێمەی مەسیحی باشترین وانەکانمان لە خوداوە بە چەندین شێوە فێر دەبین – لە خوێندنی کتێبی پیرۆز، بانگەشەکردن، فێرکردن، خزمەتی نووسراو و نوێژ. بەڵام، هەندێک جار یەزدان برا یان خوشکێکی گەورەتریشمان پێدەدات کە موسای ئێمەیە. دەتوانین لەژێر دەستی ئەم ڕاهێنەرەدا ڕابهێنین؛ لەوانەیە ڕاهێنانەکە بۆ پۆستێکی دیاریکراو نەبێت وەک هی یەشوع. لەوانەیە فێرکردنمان بێت بۆ ئەوەی ببینە باوەڕدارانی پێگەیشتوو. دەبێت سوپاسی خودا بکەین بۆ ڕاهێنەران و لێیانەوە فێر بین. (نموونەیەک لە نەزانی یەشوع و تێگەیشتنی موسا لە دەرچوون 32:15-20 ڕوودەدات. یەزدان موسای لە کێوی سینا ناردە خوارەوە چونکە خەڵکەکە گوناهیان دەکرد. یەشوع وای بیر دەکردەوە کە دەنگی شەڕی بیستووە. موسا دەیزانی کە گۆرانی وتنە.) تیتۆس 2 هەندێک ڕێنمایی باش دەدات؛ ئەوانەی کە مەرجەکانی باوەڕدارانی گەورەتر بەجێدەهێنن دەتوانن وەک موسایەک بن بۆ گەنجەکان.
یەشوع لە نزیک خێوەتگاکە
«موسا خێوەتەکەی خۆی برد و لە دەرەوەی ئۆردوگاکە، دوور لە ئۆردوگاکە، هەڵی دایە و ناوی لێنا خێوەتگای کۆبوونەوە ... جا یەزدان ڕووبەڕوو لەگەڵ موسادا قسەی دەکرد، وەک چۆن پیاوێک لەگەڵ هاوڕێکەی قسە دەکات. و ئەو دەگەڕایەوە بۆ ئۆردوگاکە، بەڵام خزمەتکارەکەی یەشوع کوڕی نون، گەنجێک، لە خێوەتگاکە دوور نەکەوتەوە» (دەرچوون 33:7,11). ئەم وانە کۆتاییە لە یەشوعەوە یارمەتیمان دەدات کە پڕ لە سۆز بین بۆ ژیان بۆ یەزدان و خزمەتکردنی ئەو لە ساڵانی پیریماندا.
چونکە ئیسرائیل گوناهێکی گەورەیان کردبوو لە پەرستنی گوێرەکەی زێڕیندا، موسا خێوەتەکەی خۆی بردە دەرەوەی ئۆردوگای ئیسرائیل و ناوی لێنا خێوەتگای کۆبوونەوە. ئەو شوێنێکی دوور لە گوناه و شکست دانا، کە یەزدان بتوانێت لەگەڵی کۆبێتەوە. موسا گەڕایەوە بۆ ئۆردوگاکە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ خەڵکەکە، بەڵام یەشوع لە خێوەتگاکە دوور نەکەوتەوە. ئەمە نهێنییەکەیە: وەک یەشوع، نابێت لە بوونی یەزدان دوور بکەوینەوە. لەم بەشەدا زانیاری زیاتر دەربارەی یەشوع درا. هەرچەندە گەنج بوو، دەیویست لە بوونی یەزداندا بێت، لەو شوێنەی کە یەزدان قسەی دەکرد. دەیویست لەو شوێنە بێت کە ڕێنمایی و ئاراستەی خودایی تێدا دەدران. لە هەمان کاتدا، دەیویست لە گوناه و پیسی دوور بێت. یەشوع خووی بەوە گرت کە هەمیشە لە بوونی یەزداندا بێت.
ئەوەی لە شوێنی نهێنی هەرە بەرزدا نیشتەجێ بێت، لەژێر سێبەری خودای گشتگیردا دەمێنێتەوە. (زەبوورەکان 91:1)
زۆر شت دەتوانرێت دەربارەی شکست لە مەسیحییەت و شکست لە کەنیسە ناوخۆییەکاندا بوترێت، بەڵام وەک باوەڕدارانی تاکەکەسی دەتوانین وەک یەشوع بین. نابێت لە بوونی یەزدان دوور بکەوینەوە. چۆن دەتوانین ئەمە بکەین؟ 1 پاشایان 17:1 ئەم بیرۆکە جوانە پێشکەش دەکات: «یەزدان خودای ئیسرائیل دەژی، کە لەبەردەمیدا وەستاوم.» ئێمە هەمیشە لە بوونی ئەوداین؛ پێویستە بە هۆشیارییەوە خووی بە بوون لەوێدا بگرین. دەبێت هەموو شتێک لە ڕێگەی ئەو و وشەکەیەوە فیلتەر بکەین. دەبێت جیاکردنەوە لە خراپە هەبێت؛ بەڵام جیاکردنەوە بە واتای دابڕان نایەت. پێویستە پەیوەندی کەسی خۆمان لەگەڵ یەزداندا پەرە پێبدەین لە ڕێگەی خوێندنەوەی وشەکەی، لە ڕێگەی بیرکردنەوە، و نوێژ. پێویستە گوێڕایەڵی ئەو بین و گوێ لە دەنگی ئەو بگرین. پێویستە لەگەڵ گەلەکەی کۆبینەوە. یەشوع لە خێوەتگاکەدا بوو، دوور لە گوناه لە ئۆردوگاکەدا. ئەو لە بوونی یەزدان دوور نەکەوتەوە.
دەربڕینەکەی یەشوع ڕاستی بوو
ئەو وتە بەناوبانگەی کە ئەمڕۆ ملیۆنان ماڵی جیهانی ڕازاندووەتەوە، تەنها دروشمێک نەبوو بۆ یەشوع، بەڵکو شێوازی ژیانی بوو. لێدوانەکەی، «سەبارەت بە من و ماڵەکەم، ئێمە خزمەتی یەزدان دەکەین،» پوختەی ژیانێک بوو کە بۆ خودا ژیا. دەزانین کە ئەو وەک جێنشینی موسا بە باشی خزمەتی کرد. بە شێوەیەکی زۆر بەهێز بەکارهێنرا بۆ هێنانی ئیسرائیل بۆ کەنعان. بەکارهێنرا بۆ دەرکردنی دوژمنان کاتێک ئیسرائیل میراتەکەیان بەدەست هێنا. بەکارهێنرا بۆ دابەشکردنی زەوی لەنێوان دوازدە هۆزەکەدا.
پێش ئەوەی بڵێین، «سەبارەت بە من و ماڵەکەم، ئێمە خزمەتی یەزدان دەکەین،» با ئەمەمان بیر بێت: یەشوع هێزی عەمالیقی بەزاند، وەک یاریدەدەری موسا خزمەتی کرد و فێر بوو، و خووی بە بوون لە بوونی یەزداندا گرت – پێش ئەوەی ئەم لێدوانە بدات. لە ڕووی ڕۆحییەوە، دەبێت ئێمەش هەمان شت بکەین!
