یەهودا، و پێشبینی خیانەت
«هاوڕێ، بۆچی هاتووی؟» مەتتا 26:50 KJV
زۆر سەرسوڕهێنەرە کەسێک بە هاوڕێ ناوبنێیت کاتێک دەزانیت خیانەتت لێ دەکات بۆ مردن. عیسا ئەم وشانەی خوارەوەی بە گاڵتەجاڕی نەوت، بەڵکو بە ڕاستگۆیی. ئەو هەمیشە هاوڕێی یەهودا ئەسخەریۆتی بوو، هەرچەندە یەهودا هاوڕێی ئەو نەبوو. و بەم شێوەیە عیسا، بۆ هەموو مرۆڤێک، هاوڕێی گوناهبارانە، گرنگ نییە چەندە دژی بن. یەهودا، نێردراوی بەهرەمەندی عیسای ناسری، گەنجینەداری ناڕاستگۆی کۆمەڵەکەی، و خائین بە خوداوەند، زۆر شتی هەیە فێرمان بکات وەک هۆشدارییەک کە دەتوانێت وای لێبکات زیاتر نرخی ئەوە بزانین کە خیانەتی لێ کرد.
یەهودا لە نێو دوازدە نێردراوەکەدا بوو کە عیسا دەسەڵاتی پێدان بۆ دەرکردنی ڕۆحە پیسەکان و چاککردنەوەی هەموو جۆرە نەخۆشی و دەردێک (مەتتا 10:1)، بەڵام ئەو بە ڕاستی «کوڕی لەناوچوون» بوو (یۆحەننا 17:12). ئەم کوڕەی شیمۆن نازناوی ئەسخەریۆتی، یان ئیش کەرۆت، واتە «پیاوێکی کەرۆت»ی پێدرا. کەرۆت، شوێنێک لە باشووری یەهودا (یەهۆشوع 15:25)، واتە «شارەکان.» بەم شێوەیە یەهودا لە هۆزی یەهودا بوو، وەک خوداوەند عیسا، بەڵام ئەو سیستەمێکی بەهای پێچەوانەی هەبوو، چونکە ئەو شتەکانی ئەم جیهانەی خۆشدەویست.
یەهودا حەزی لە پارە بوو و بوو بە گەنجینەداری کۆمەڵە بچووکەکەی قوتابییەکان. ڕەنگە ئەو ئارەزووی دەسەڵاتی سیاسی هەبووبێت کە پێی وابوو دەتوانێت بە شوێنکەوتنی عیسای ناسری بەدەستی بهێنێت. بەڵام کاتێک بینی زۆرێک لە قوتابییەکان جێیان هێشت و چیتر لەگەڵی نەڕۆیشتن (یۆحەننا 6:66)، ئەو ئارەزووانە وادیارە دەستیان بە کاڵبوونەوە کرد. لەو خاڵەدا عیسا بە شەیتان، یان دوژمن، ناوی برد، هەرچەندە بە ناوی خۆیەوە ئاماژەی پێنەکرد (یۆحەننا 6:70).
دوای ئەوە بوو بە دز، و پۆشاکی خواناسی بەکاردەهێنا بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی (یۆحەننا 12:6). خۆشەویستی پارە لە کۆتاییدا وای لێکرد خیانەت لە خوداوەند عیسا بکات بۆ سی پارچە زیو، «نرخێکی باش» وەک زەکەریا 11:13 ڕایدەگەیەنێت. شەیتان چووە ناوی بۆ دڵنیابوون لەوەی کە کارە پێشوەختە پلان بۆ داڕێژراوەکە جێبەجێ دەکرێت. و بەم شێوەیە بە ماچێک چاوی بە خوداوەند کەوت؛ عیسا هەوڵی دا بیهێنێتەوە سەر هۆشی بە پرسیارکردن، «هاوڕێ، بۆچی هاتووی؟» (مەتتا 26:50). خەمەکەی زۆر درەنگ هات و تەنها تۆبەیەکی ڕووکەشی جیهان بوو، کە بەرەو مردن دەچێت، نەک خەمێکی خودایی وەک ئەوەی پەترۆس هەیبوو، کە بەرەو ژیانێکی نوێ دەچێت (2 کۆرنسۆس 7:10؛ مەتتا 26:75). یەهودا بەم شێوەیە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا، هەرگیز جارێکی تر ڕووناکی ڕۆژی نەبینی. ئەو «بۆ شوێنی خۆی» چووە دۆزەخ (کردارەکان 1:25)، وەک هەموو ئەوانەی کە بەردەوام دەبن لە مامەڵەکردن لەگەڵ هاوڕێیەتی خوداوەند بە بێباکی یان سووکایەتی.
خوداوەند یەهودای هەڵبژارد بۆ جێبەجێکردنی ووشەی خودا. خودای سەروەر هەڵبژاردەی ڕزگاربوو و ڕزگارنەبوو دەکات بۆ جێبەجێکردنی ویستی خۆی. وەک فیرعەون لە سەردەمی موسادا، یەهودا هەڵبژاردەی هەبوو، بەڵام خودا دەیزانی چی هەڵدەبژێرێت، و بەم شێوەیە لەو شوێنەدا دای نا بۆ جێبەجێکردنی هەموو ئەوەی کە لەبارەیەوە نووسرابوو، بەڵام بەردەوام بوو لە ئاگادارکردنەوەی. پەترۆس، ئەو کەسەی کە خەمێکی خودایی ڕاستەقینەی بۆ گوناهی نکۆڵیکردنەکەی ئەزموون کرد، نووسیویەتی کە خودا «نایەوێت کەسێک لەناو بچێت، بەڵکو دەیەوێت هەمووان بێنە سەر تۆبە» (2 پەترۆس 3:9). بەڵام خودا ئەو هەڵبژاردەیە بۆیان ناکات.
ئێستا با سەیری سێ پێشبینی پەیمانی کۆن بکەین دەربارەی یەهودا.
«هاوڕێ نزیکەکەم، کە متمانەم پێی بوو، ئەو کە نانەکەی منی دەخوارد، پاژنەی پێی لە دژم بەرز کردەوە.» (زەبوور 41:9)
وەک زۆرێک لە پێشبینییەکانی پەیمانی کۆن، ئەمەش جێبەجێبوونێکی نزیک و دووری هەبوو – نزیکەکە لە ڕاوێژکاری داود، ئەحیتۆفەل، و دوورەکە لە یەهودا ئەسخەریۆت. ئامۆژگارییەکە لە زەبوور 41 ئەوەیە کە بیر لە «پیاوە هەژارەکە»ی زەبووری پێشوو بکەینەوە کە دڵخۆش بوو بە جێبەجێکردنی ویستی باوک، کە دەزانین لە کۆتاییدا خوداوەند عیسایە (زەبوور 40:7-8؛ عیبرانییەکان 10:7). ئەویش وتی، «من هەمیشە ئەو شتانە دەکەم کە دڵی خۆش دەکەن» (یۆحەننا 8:29). کێ لە ئێمە دەتوانێت ئەوە بڵێت؟
گەڕانەوە بۆ خوداوەند واتە چاککردنەوەی ڕۆح، وەک داود لە زەبوور 41 نووسیویەتی: «وتم، خوداوەند، بەزەییت پێمدا بێت: ڕۆحم چاک بکەرەوە؛ چونکە گوناهەم لە دژت کردووە» (41:4). خودا ئامۆژگاریمان دەکات کە ڕێگەی پێ بدەین چاکمان بکاتەوە. ئەگەر ئەوە نەکەین، ئەو بە ڕەتکردنەوەی دادەنێت. عیسا وتی، «ئەوەی لەگەڵ من نییە دژمە: و ئەوەی لەگەڵ من کۆناکاتەوە بڵاوی دەکاتەوە» (لۆقا 11:23). یەهودا، کە لەگەڵ خوداوەند دەڕۆیشت، نانی دەخوارد، و ئاشنا بوو، چاک نەکرایەوە، بەڵکو «پاژنەی پێی» لە دژی بەرز کردەوە و کوڕی خودای خستە ژێر پێ، وەک هەموو ئەوانەی کە خوێنی بە ئاسایی یان ناپیرۆز دادەنێن (عیبرانییەکان 10:29). بەم شێوەیە یەهودا «بەرەو لەناوچوون گەڕایەوە» (عیبرانییەکان 10:39).
«پێکەوە ڕاوێژێکی خۆشمان کرد، و پێکەوە ڕۆیشتین ... لە کۆمپانیا.» (زەبوور 55:14)
ئاماژەی داهاتووی پەیمانی کۆن بۆ یەهودا لە زەبوور 55 دێت، هەرچەندە ئەمە جێبەجێبوونێکی تری دەبێت لە ئەزموونی پیرۆزەکاندا لەژێر «کوڕی لەناوچوون»ی تردا (2 تەسەلۆنیکی 2:3)، دڕندەکە و دژە مەسیح کە هێشتا نەهاتووە. دەتوانین لەم زەبوورەوە ببینین کە چۆن دوژمنێک نەبوو کە عیسای ئاشکرا کرد بۆ ئەوانەی کە دەیانویست بیکوژن، نەک یەکێک کە بە ئاشکرا ڕقی لێی بوو، بەڵکو پیاوێک کە لە ساڵانی خزمەتگوزاری گشتیدا لەگەڵی بوو. ئایا لەو ساڵانەدا نەبوو کە ئەوان لە هاوڕێیەتی و پێکەوە ڕۆیشتن لە پەرستگادا، کە یەهودا خیانەتی لە عیسا کرد؟
چەندە خیانەتەکەی زیاتر ناپاکانە بوو لەوەی کە یەهودا سەربازەکانی بەرەو عیسا برد بە ماچێکی ساختەی میهرەبانی! بەڵام عیسا لە سەرەتاوە دەیزانی کێ خیانەتی لێ دەکات؛ بەم شێوەیە بە قوتابییەکانی وت، «هەمووتان پاک نین» (یۆحەننا 13:11). ئەگەر یەهودا هەڵبژاردەی نەبووایە، بۆچی عیسا ئەوەندە هۆشداری بە «قوتابییەکەی» دەدا، وەک ئەوەی ڕەنگە لەوەی کە لەبارەیەوە نووسرابوو ڕزگاری بێت؟ هەموومان هەڵبژاردەمان هەیە کە ئەو هەڵبژێرین و بچینە ئەو شوێنەی کە ئامادەی کردووە، یان ڕەتی بکەینەوە و بچینە شوێنی خۆمان (کردارەکان 1:25).
«ئەگەر بە باشی دەزانن، نرخەکەم بدەنێ ... 30 پارچە زیو.» (زەکەریا 11:12-13)
عیسا بۆ سی پارچە زیو خیانەتی لێ کرا، وەک لە زەکەریا 11:13 پێشبینی کرابوو. بێگومان یەهودا، بە خۆشەویستییەکەی بۆ پارە، زیاتری دەویست، بەڵام سەرۆک کاهینەکان مامەڵەکەیان بە نرخی کۆیلەیەک کۆتایی پێهێنا (دەرچوون 21:32؛ مەتتا 26:15). وادیارە یەهودا چاوەڕێی ئەوە بوو کە عیسا بە شێوەیەک لە مەحکومبوون ڕزگاری بێت، وەک چۆن زۆر جار پێشتر کاتێک کاتەکەی نەهاتبوو. کاتێک یەهودا بینی کە عیسا بە ڕاستی دەکوژرێت، پارە ناڕەواکەی فڕێدایەوە ناو پەرستگا، چونکە ئەوانەی پێیان دابوو ڕەتیان کردەوە وەری بگرنەوە.
سەرۆک کاهینەکان سەریان سوڕما چی لە پارە «پیسەکە» بکەن، و لە کۆتاییدا بڕیاریان دا کێڵگەی گۆزەگەرە ماندووەکە بکڕن، چونکە بۆ کەسێکی تر زۆر بەنرخ نەبوو. ئەمەش، لەلایەن زەکەریاوە پێشبینی کرابوو (11:13). بۆیە ئەوان کێڵگەکەیان کڕی «بۆ ناشتنی نامۆکان» (مەتتا 27:7). ئەم نامۆیانە ڕەنگە جولەکە نامۆکان بووبن کە ڕێزێکی تایبەتیان لێ دەگیرا. لە کردارێکی خێرخوازی هەرزان و دابینکردنی خواناسی لەلایەن سەنهەدریینەوە، کە خوداوەندی شکۆمەندی کوشت، فەریسییەت بە ڕاستگۆیی مایەوە بۆ خۆی دووڕووییەکەی.
«نرخی خوێن»ی تاکە کوڕی خودا یەکسان بوو بە نرخی «کێڵگەی خوێن» بۆ «نامۆکان» (مەتتا 27:6,8). و بە گاڵتەجاڕی، لەو شوێنەدا، لە دواین کرداری بێهیواییدا، یەهودا خۆی کوشت (کردارەکان 1:18-19). بەڵام تەنانەت ئەمەش وێنەیەکە کە شکۆمەندی بۆ خودا دەهێنێت، وەک تێبینی دەکەین کە خوداوەند عیسا نرخی کێڵگەی ئەم جیهانەی بە خوێنی خۆی دا، بۆ ئەوەی ئێمە نامۆکان، کە نامۆ بووین بە پەیمان و بەڵێنەکانی خودا، ڕزگار بکات (ئەفەسۆس 2:12). «هەژارانی مێگەلەکە کە چاوەڕێی من بوون زانییان کە ئەوە ووشەی خوداوەند بوو» (زەکەریا 11:11).
کاتێک یەهودا دەیویست دەوڵەمەند بێت، ئەوانەی کە چاوەڕێی خوداوەند دەکەن، لەبری ئەوەی لەم جیهانەدا دەوڵەمەند بن، جێبەجێبوونی ووشەی خودای زیندوو دەبینن. لە یەهودادا، وەک لە شوێنکەوتووانی ڕاستەقینەی خوداوەنددا، ئەم ئایەتەی خوارەوە نموونەییە: «کەسێک هەیە خۆی دەوڵەمەند دەکات، بەڵام هیچ شتێکی نییە: کەسێک هەیە خۆی هەژار دەکات، بەڵام سامانێکی زۆری هەیە» (پەندەکان 13:7).
