سێ وانە بۆ یارمەتیدانی ئێمە بۆ شکاندنی زەبەلاحەکانی ژیانمان
چیرۆکی داود کە گۆلیاسی بەزاند، بەناوبانگترین شەڕە لە پەیمانی کۆندا. لە ڕۆژی ڕووداوەکەیەوە تا ئێستا دڵی خەڵکی هەموو تەمەنەکانی وروژاندووە. بەڕاستی، گێڕانەوەی کتێبی پیرۆز ئەوەندە ئاشنایە کە ڕووبەڕووبوونەوەی عەلمانی نێوان "زەبەلاحەکان" و "لاوازەکان" – لە وەرزشەوە تا سیاسەتی نیشتمانی – بە شێوەیەکی باو بە ململانێی "داود و گۆلیاس" ناودەبرێن.
یەکێک لە گەورەترین تایبەتمەندییەکانی ئەم درامایە کلاسیکییە ئەوەیە کە ڕاستییە؛ بەڕاستی ڕوویداوە بە هەمان شێوەی کە کتێبی پیرۆز باسی دەکات. ئەفسانەیەکی جوولەکەکان نییە کە زیادەڕۆیی تێدا کرابێت یان "گێڕانەوەیەکی" هەندێک شەڕی کۆن لە مێژووی ئیسرائیلدا. گێڕانەوەیەکی مێژوویی ڕاستەقینەی ژیانە، لە هەموو وردەکارییەکیدا وردە. دۆڵی ئیلا دەکرێت ئەمڕۆ سەردانی بکرێت و گەشتیارانی خاکی پیرۆز دەتوانن پێنج بەردی لووس لە هەمان جۆگەی ئاو هەڵبگرن کە داود خۆی تێدا چەکدار کرد.
جگە لەوەی کە تۆمارێکی مێژوویی ڕاستەقینەیە، چیرۆکی داود و گۆلیاس ووشەی خودایە، و بەم شێوەیە چەندین وانەی بۆ ئێمە هەیە ئەمڕۆ. ڕۆما ١٥:٤ دەڵێت کە "هەرچی لە کاتی پێشوودا نووسراوە، بۆ فێرکردنی ئێمە نووسراوە، بۆ ئەوەی لە ڕێگەی خۆڕاگری و هاندانی نووسینەکانەوە هیوامان هەبێت." بە درێژایی ساڵان، گەلی خودا لە ڕێگەی وانە ڕۆحییەکانەوە کە لە چیرۆکی داود و گۆلیاسدا دۆزراونەتەوە، هان دراون.
کاتێک وانە لە ڕووداوە مێژووییەکانی کتێبی پیرۆز وەردەگرین، گرنگە دوور بکەوینەوە لە لێکدانەوەی خەیاڵی، وەک بیرۆکەی ئەوەی کە داود پێنج بەردی هەڵگرت، نەک تەنها یەکێک، چونکە گۆلیاس چوار برای هەبوو کە ئەوانیش پێویست بوو بکوژرێن. ئەم جۆرە لێکدانەوەیە پێی دەوترێت ڕۆحانییەتی زیادەڕۆ، و دەبێت خۆی لێ بپارێزرێت! ئەگەر چیرۆکەکە بەردەوام بوو لە گێڕانەوەی ئەوەی کە داود براکانی گۆلیاسیشی بە بەردەقانییەکەی کوشت، ئەوا ئێمە لەسەر بنەمایەکی هێرمێنۆتیکی پتەوتر دەبووین – بەڵام وانییە! بە ئەگەری زۆرەوە، داود پێنج بەردی هەڵگرت چونکە دەیتوانی بە ئاسانی پێنج دانە هەڵبگرێت؛ و لە حاڵەتێکدا کە بە بەردی یەکەم نەیپێکابوو، ئەوا ئەوانی دیکەی وەک پشتیوان دەبوو. ئەمە ژیرییەکی باو بوو. ئەگەر وانەیەکی ڕۆحی لێرەدا هەبێت، ئەوەیە کە متمانەکردن بە خودای زیندوو بە واتای فڕێدانی ژیریی باو لە پەنجەرەوە نایەت! ژیان بە باوەڕ بە واتای ماڵئاوایی کردن لە مێشکی خودا پێدراوت نایەت!
وانەی دەرکەوتنی دەرەوە
هەندێک لە وانەکانی ئەم کلاسیکەی کتێبی پیرۆز چین؟ بێگومان یەکێکیان پەیوەندی بە دەرکەوتنی دەرەوە هەیە. کاتێک خودا داوای لە ساموێل کرد پاشای نوێی ئیسرائیل دەستنیشان بکات، ساموێل دڵنیا بوو کە یەکێک دەبێت لە برا "مەچۆ"کانی داود – نەک کوڕە شوانە گەنجەکە! کام برایەمان هەڵدەبژارد ئەگەر یەسا کوڕێکی بە قەبارەی گۆلیاسی هەبووایە؟ بەڵام خودا بە ساموێلی فەرموو، "مرۆڤ سەیری دەرکەوتنی دەرەوە دەکات، بەڵام خودا سەیری دڵ دەکات" (١ ساموێل ١٦:٧ NASB).
ئەم ئایەتە بەناوبانگە هەندێک جار لە دەرەوەی چوارچێوەکەی دەردەهێنرێت و بە هەڵە لێکدەدرێتەوە بۆ ئەوەی بڵێت ئەو کردارانەی کە بۆ خەڵکی دیکە هەڵە دەردەکەون قبووڵکراون تا کاتێک "دڵت ڕاست بێت." هیچ شتێک لە ڕاستی دوورتر نییە! ئەم نووسینە پاساوێک نییە بۆ هەڵوێستی "گرنگ نییە چی خەڵکی دیکە بیر دەکەنەوە." گرنگە چی خەڵکی دیکە بیر دەکەنەوە، و ئێمە بەرپرسیارین لە دەرکەوتنی دەرەوەمان و هەروەها دڵمان (١ تەسەلۆنیکی ٥:٢٢). و ئەم ئایەتە بە واتای ئەوە نایەت کە تا کاتێک نیازی باشمان هەیە، دەتوانین هەر ڕێگەیەک بەکار بهێنین بۆ بەدیهێنانیان. نیازی باش بەس نییە! کردارەکانمان گرنگن! کاری خودا دەبێت بە شێوەی خودا بکرێت.
یەکەم ساموێل ١٦:٧ باس لە شێوازە جیاوازەکانی مرۆڤ و خودا دەکات بۆ سەیرکردنی توانای کەسێک بۆ خزمەتکردنی خودا، لەوانەش شەڕکردن لەگەڵ "زەبەلاحەکان." وەک مرۆڤ، ئێمە مەیلمان هەیە سەیری دەرکەوتنی دەرەوە بکەین و بیر بکەینەوە کە مەسیحییە خوێندەوار و جوان و بەتواناکان هەڵبژاردەی ئاشکران بۆ خزمەت. بەڵام ئەمە شێوازی خودا نییە. ئەو سەرەتا سەیری دڵی تاک دەکات. ئەگەر دڵی کەسێک بێفیز و ڕاست بێت لەگەڵ خودا، ئەوا خودا دەتوانێت لەگەڵ و لە ڕێگەی هەر تاکێکەوە کار بکات بۆ شکۆمەندییەکەی.
جێبەجێکردنێکی باش ئەمڕۆ دەکرێت شێوازی هەڵبژاردنی سەرکردەکانی کەنیسە یان ئەندامانی دەستەی کارگێڕی بۆ ڕێکخراوە مەسیحییەکان بێت. ئایا هەڵبژاردەی یەکەممان ئەوانەن کە گرنگ دەردەکەون، بازرگان یان کەسایەتی پیشەیی سەرکەوتوو کە لە کۆمەڵگادا دیارن؟ ئەگەر وایە، پێویستە دیدگامان بگۆڕین، و سەیری خەڵکی بکەین بە چاوی خودا. ئەو کەسانەی کە دڵی خزمەتکاری بێفیزیان هەیە دەبێت هەڵبژاردەی یەکەممان بن، بەبێ گوێدانە پلەی پیشەیی یان کۆمەڵایەتییان. دڵێکی پاک ڕێگە بە خودا دەدات هەر کارێکی باش لە ڕێگەی تاکێکەوە بە ئەنجام بگەیەنێت (٢ تیمۆساوس ٢:٢١).
ئایا دڵت پاک و بێفیزە لەبەردەم خودا؟ ئەوەندە خەمی دەرکەوتنی دەرەوەت مەخۆ – ڕوخسار، بەهرە، مێشک یان ناوبانگت. داود خەمی قەبارە یان کەمی ئەزموونی نەبوو؛ دڵی ڕەنگدانەوەی هەڵوێستی خودا بوو. دڵت بپشکنە! ئایا مێشکت نوێ دەکرێتەوە و دەگۆڕدرێت بە ووشەی خودا؟ ئایا دەست دەکەیت بە سەیرکردنی ئەم جیهانە وەک خودا؟ ئایا چاوت سەیری خەڵکی دیکە دەکات وەک عیسا، بە بەزەیی و خۆشەویستی؟ ئایا حەز دەکەیت خزمەتی خەڵکی دیکە بکەیت، یان مەیلی ئەوەت هەیە بەدوای "چی تێدایە بۆ من؟" بگەڕێیت – تەنانەت لە خزمەتی مەسیحیشدا؟ ئایا "سیاسەت دەکەیت" بۆ دەسەڵاتی کەسی – تەنانەت لە کەنیسە و بوارەکانی خزمەتگوزاریدا؟ ئەگەر دڵت ڕاست بێت لەبەردەم خودا، ئەوا خودا دڵخۆش دەبێت بە بەکارهێنانی تۆ لە خزمەتێکی بەرهەمداردا بۆ ئەو، بەبێ گوێدانە دەرکەوتنی دەرەوەت چۆن بێت! (ڕۆما ١٢:١-٨).
وانەی زرێپۆشی دەرەوە
وانەیەکی گەورەی دیکە لە چیرۆکی داود و گۆلیاسدا وانەی زرێپۆشی دەرەوەیە. کاتێک داود بڕیاری دا شەڕی گۆلیاس بکات، پاشا شاول کە دڵەڕاوکێی هەبوو، ویستی زرێپۆش بپۆشێت. لە کۆتاییدا، ئەوە ڕێگەی ئاسایی بوو بۆ چوونە ناو شەڕ. سەیری زرێپۆشی دەرەوەی گۆلیاس بکە – ڕمێک، شمشێرێک، کڵاوێکی ئاسن، زرێپۆشی تەواوی جەستە، و هەڵگری قەڵغانێک بۆ ئەوەی لە پێشییەوە بڕوات (١ ساموێل ١٧:٥-٧،٤١)! چ دیمەنێکی سەرسوڕهێنەر! چ دەرکەوتنێکی دەرەوە! بەداخەوە، پاشا شاول ترسا. ئەو وانەکانی خودای لەبارەی "دەرکەوتنی دەرەوە" یان زرێپۆشەوە فێر نەبوو. زرێپۆشی دەرەوە لە ڕاستیدا ڕێگرێک بوو بۆ داود. گونجاو نەبوو و تاقی نەکرابووەوە. داود بە باوەڕەوە هەنگاوی نا و بە بەردەقانییەکەیەوە ڕۆیشت. ئەو دەیزانی چۆن بەکاری بهێنێت، و بە سەرکەوتوویی بەکاری هێنابوو.
هەندێک کەس بیرۆکەی ئەوەیان هەیە کە داود تەنها کوڕە شوانێک بوو، بە تەواوی بێ ڕاهێنان و تاقی نەکراوە. بەڵام، ئەو لە ڕاستیدا ئەزموونی ژیانی ڕاستەقینەی هەبوو. داود چەند کاتژمێری بەسەر برد لەسەر هونەری بەرد هاویشتن و تەواوکردنی ئامانجەکەی؟ و خودا ئازایەتی داودی تاقی کردەوە لە ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ورچێک و شێرێکدا کاتێک بە تەنیا لە کێڵگەکاندا پارێزگاری لە مەڕەکانی دەکرد. داود تەنها گۆچانێک و بەردەقانییەکی هەبوو، بەڵام ڕای نەکرد، وەک ئێمە دەمانکرد! لە ژیانی ڕاستەقینەدا، داود وانەی متمانەکردن بە خودای فێر بوو سەرەڕای نەبوونی "زرێپۆشی دەرەوە."
خودا داوامان لێ دەکات بەوەی کە هومانە بڕۆین. هەر یەکێک لە ئێمە ناوازەیە. پێویست ناکات زرێپۆشی کەسێکی دیکە بپۆشین. خودا ئەوە بەکار دەهێنێت کە ئێمە پێشتر تاقیمان کردووەتەوە و دەزانین چۆن بەکاری بهێنین. خودا بە کەمی زرێپۆشی دەرەوە سنووردار نییە، و ئەو ئەوە بەکار دەهێنێت کە هومانە.
بۆ نموونە، زرێپۆشی خوێندنی سەمیناری پێویست نییە بۆ خوێندن و فێرکردنی ووشەی خودا بە لێهاتوویی، بەڵام مێشکێکی نوێکراوە کە حەز دەکات خودا بناسێت و ووشەکەی بە خەڵکی دیکە بناسێنێت پێویستە. زرێپۆشی بڕوانامەی دەروونناسی پێویست نییە بۆ ڕاوێژکاری مەسیحی، بەڵام دڵێکی بەزەیی کە بە خۆشەویستی خودا و ووشەکەی دەگاتە دەرەوە پێویستە. لە بواری ڕاوێژکاریدا، تاقیکردنەوەی ژیانی ڕاستەقینەی خودا لە ژیانی خۆماندا زۆر یارمەتیمان دەدات بۆ دڵنەوایی کردنی خەڵکی دیکە کە ئازاریان هەیە (٢ کۆرنسۆس ١:٣٥). پەروەردە دەتوانرێت لەلایەن خوداوە بەکار بهێنرێت، بەڵام "زرێپۆشی دەرەوە" پێویست نییە بۆ شەڕکردن لەگەڵ زەبەلاحەکان و خزمەتکردنی خودا.
هەرچەندە زرێپۆشی دەرەوەی باو پێویست نەبوو بۆ داود بۆ کوشتنی گۆلیاس، بەڵام زرێپۆشی ناوەوەی خودا بێگومان پێویست بوو. داود زرێپۆشی تەواوی خودای پۆشیبوو، بۆیە کاتێک ڕۆژەکە هات توانی لەسەر پێیەکانی خۆی بوەستێت. ئەفەسۆس ٦:١٠-١٨ بخوێنەرەوە و سەیری زرێپۆشی ڕاستودروستی و قەڵغانی باوەڕ بکە لە وەڵامی داود بۆ هەڕەشەی گۆلیاس: "تۆ بە شمشێر و ڕم و ڕمێکەوە دێیتە لام، بەڵام من بە ناوی یەزدانی سوپاسالار، خودای سوپاکانی ئیسرائیلەوە دێمە لات" (١ ساموێل ١٧:٤٥-٧).
ئێمەش دەبێت زرێپۆشی تەواوی خودا بپۆشین بۆ ئەوەی سەرکەوتوو بین لە بەزاندنی ئەو زەبەلاحانەی کە دوژمنی ڕۆحمان لە دژمان بەرز دەکاتەوە. لە کاتێکدا زرێپۆشی دەرەوەی باو مەرج نییە بۆ شەڕکردن لەگەڵ ئەم زەبەلاحانە، بەڵام زرێپۆشی ناوەوەی خودا هەمیشە مەرجە. خودا بەدوای مەسیحییە ڕاهێنراوەکاندا دەگەڕێت کە لەلایەن "زەبەلاحەکانەوە" ناترسێنرێن، و ئامادەن زرێپۆشی ناوەوە بپۆشن و ئەو چەکەی کە ئەو دابینی کردووە بەکاری بهێنن بۆ شەڕکردن لەو شەڕانەی کە ئەو پێی داوین (٢ کۆرنسۆس ١٠:٣-٤).
ڕاهێنانی داود وەک شوانێک کە پاسەوانی مەڕەکانی دەکرد، دەستبەجێ بەکار هات. بێگومان داود دواتر فێری شەڕکردن بە زرێپۆشی باو بوو، بەڵام دەستبەجێ بە باوەڕەوە وەڵامی دایەوە بۆ خزمەتکردنی خودا بەو ئەزموونەی کە هەیبوو و ئەو چەکەی کە دەیزانی چۆن بەکاری بهێنێت. چ وانەیەک بۆ ئێمە! با لە زرێپۆشی دەرەوەدا گیر نەبین. زەبەلاحی هەڕەشەئامێز هەن کە پێویستە ئێستا بڕوخێنرێن! خودا تەنها داوامان لێ دەکات متمانەی پێ بکەین و بەوەی کە هومانە بڕۆین. خودا ئەزموونەکانی ڕابردوو و تواناکانی ئێستامان بە شێوەیەک بەکار دەهێنێت کە خەونیشمان پێوە نەبینیوە. باوەڕمان نابێت "لەسەر ژیریی مرۆڤەکان بوەستێت، بەڵکو لەسەر هێزی خودا" (١ کۆرنسۆس ٢:٥).
وانەی ناخۆشی دەرەوە
سێیەم وانەی گرنگ کە دەتوانین لە چیرۆکی داود و گۆلیاسەوە فێری بین، وانەی ناخۆشی دەرەوەیە. لە دیدگای مرۆڤەوە وا دەردەکەوت کە هەموو هیواکان بۆ ئیسرائیل لەناوچوون. ئەگەر ئەمڕۆ بە دۆڵی ئیلادا بڕۆیت، زۆر ئاشکرایە کە هێزەکانی ئیسرائیل بە شێوەیەکی ستراتیژی لەلایەن فەلەستینییەکانەوە گەمارۆ درابوون. لە کتێبی پیرۆز و شوێنەوارناسییەوە، دەزانین کە فەلەستینییەکان لەم کاتەدا قۆرخکارییان لەسەر تەکنەلۆژیای ئاسن هەبوو (١ ساموێل ١٣:١٩-٢٢). گۆلیاس سەری ڕمێکی ئاسنی هەبوو (١ ساموێل ١٧:٧). چەکەکانی سەرەکی ئیسرائیل برۆنز بوون، کە لە ئاسن خراپتر بوو. ئەمە زیانێکی ترسناک بوو. و بێگومان، فەلەستینییەکان زەبەلاحەکەی خۆیان، گۆلیاسیان هەبوو.
دەتوانین ترسی ئەو هەڕەشە زەبەلاحە لە دڵی هێزەکانی ئیسرائیلدا وێنا بکەین. بەتایبەتی لە جیهانی کۆندا، هێزی سوپا دەپێورا، و هەندێک جار چارەنووسی نەتەوەکە بڕیاری لەسەر دەدرا، لەلایەن نوێنەری هەر سوپایەکەوە. فەلەستینییەکان زەبەلاحێکیان هەبوو، و ئیسرائیل هیچێکی نەبوو! تەنانەت ئەگەر پاشا شاول – کە لە سەرووی هەموو ئیسرائیلەوە بوو (١ ساموێل ٩:٢) – بەرپرسیارێتی خۆی وەک پاڵەوانی ئیسرائیل وەرگرتبا، بەراوردکردن لەگەڵ گۆلیاس بەس بوو بۆ ترساندنی هەر سەربازێک! واتە، بێگومان، ئەگەر سەربازەکە تەنها سەیری ناخۆشی دەرەوەی بکردایە. بەڵام داود لەلایەن گۆلیاسەوە نەترسا. ئەو سەیری خودای کرد، و ئێمەش دەبێت وای بکەین!
لە دیدگای خوداوە، شتێکی وەک زەبەلاح بوونی نییە! "زەبەلاحەکانی" ناخۆشی دەرەوە بێ بایەخ دەبن کاتێک بەراورد دەکرێن بە خودا. لە دیدگای ئێمەوە زەبەلاحەکانی شکستی دارایی، قەبارەی کار، تەنیایی، پەیوەندییە سەختەکان، و نەخۆشییە مەترسیدارەکان گەورە و ترسناکن. بەڵام ئەوان تەنها ناخۆشی دەرەوەن. بە دیدگای خودا، ئەم زەبەلاحانە دەبنە تاقیکردنەوە بۆ باوەڕمان. لەگەڵ خودا، دەتوانرێت بە تەنها "بەردەقانییەکان" کە لە دەستماندان بەزێنرێن. و کتێبی پیرۆز پێمان دەڵێت کە خودا هەرگیز ڕێگە نادات لە دۆخێکی تاقیکردنەوەدا بین کە لە توانامان زیاتر بێت بۆ مامەڵەکردن لەگەڵیدا (١ کۆرنسۆس ١٠:١٣).
شەڕکردن لەگەڵ زەبەلاحەکانی نەخۆشی کوشندە، بێکاری، چەوساندنەوە، یان پەیوەندییە تێکچووەکان دەتوانێت شەڕێکی زۆر ترسناک، بێ هیواکەر و تەنیایی بێت، بەڵام لەم گۆڕەپانە شەڕانەدایە کە فێری متمانەکردن بە خودا دەبین. و لەم گۆڕەپانە شەڕانەدایە کە "ئەوانەی چاوەڕێی یەزدان دەکەن هێزێکی نوێ بەدەست دەهێنن؛ بە باڵ وەک هەڵۆ بەرز دەبنەوە، ڕادەکەن و ماندوو نابن، دەڕۆن و شەکەت نابن" (ئیشایا ٤٠:٣١). بیر لە خودا بکەرەوە، نەک زەبەلاحەکان! هەموو دۆخە ترسناکەکان بۆ ئەو ببە. عیبرانییەکان ٤:١٤-١٦ بیرمان دەهێنێتەوە کە عیسا تێدەگات چۆن هەست دەکەین. ئەو بەو شەڕانەدا تێپەڕیوە کە ئەمڕۆ ڕووبەڕوویان دەبینەوە! لەبەر ئەمە، دەتوانین "بە متمانەوە نزیک بینەوە لە تەختی نیعمەت، بۆ ئەوەی بەزەیی وەربگرین و نیعمەت بدۆزینەوە بۆ یارمەتیدان لە کاتی پێویستیدا."
لە فلیپییەکان ٤:٦-٧ دەخوێنینەوە، "خەمی هیچ شتێک مەخۆن ... با داواکارییەکانتان بە خودا بزانرێت. و ئاشتی خودا، کە لە هەموو تێگەیشتنێک زیاترە، دڵ و مێشکتان لە عیسای مەسیحدا دەپارێزێت." خودا بەڵێنمان پێ دەدات کە ئەو ئاشتییەکی تەواو دەپارێزێت بۆ ئەوانەی مێشکیان جێگیرە، متمانەیان پێی هەیە (ئیشایا ٢٦:٣). کاتێک ترس و دڵەڕاوکێکانمان بۆ خودا دەهێنین و متمانەی پێ دەکەین بۆ بەهێزکردنمان بۆ شەڕەکە، ئاشتییە تەواوەکەی دڵمان دەپارێزێت، و هیچ زەبەلاحێکی ناخۆشی دەرەوە ناتوانێت بەسەرماندا زاڵ بێت.
بینینی خودا
دەرکەوتنی دەرەوە، زرێپۆشی دەرەوە و ناخۆشی دەرەوە زەبەلاحن کە هەڕەشە لە هەموو مەسیحییەک دەکەن. داود بەسەر ئەم "زەبەلاحانەدا" زاڵ بوو بە هەمان شێوەی کە گۆلیاسی بەزاند. نهێنی سەرکەوتنی داود ئەوە بوو کە ئەو زەبەلاحەکانی لە بەرامبەر خودادا دەبینی، نەک زەبەلاحەکان لە بەرامبەر داوددا! با ئەوە دیدگای ئێمەش بێت.
