بیرکردنەوەکان دەربارەی نامەی فیلیمۆن
ئەم نامەیە لەلایەن زیندانییەکەوە نووسراوە. دوو جار نووسەرەکە خۆی بە «زیندانییەکی عیسای مەسیح» ناوبردووە (فیلیمۆن ١، ٩ KJV). ئەو بەهۆی باوەڕەکەی و ئەو خۆشەویستییەی بۆ گەورە عیسا هەبوو، لە بەندابوو.
کاتێک لە زیندان بوو، پیاوێکی بە ناوی ئۆنیسیمۆس ناسی، کە کۆیلەیەکی هەڵهاتوو بوو. بێگومان فێڵی لە گەورەکەی کردبوو و هەڵاتبوو بۆ ڕۆما. لە ڕۆما پەیوەندی بە زیندانییەکی بەتەمەنەوە کرد، پۆڵس، کە ئەویش ڕێنمایی کرد بۆ گەورە عیسا.
ئۆنیسیمۆس دەبێت سەرسام بووبێت کە بیستوویەتی پۆڵس گەورەکەی باش دەناسێت و زۆر بەرز نرخاندوویەتی، لەگەڵ ماڵباتەکەیدا. ئەو هاوکار و هاوسەربازی پۆڵس بوو. وەک مەسیحییەکان، ئێمەش هاوکارین: «ئێمە هاوکارانی خوداین» (١ کۆرنسۆس ٣:٩ NKJV). با «جێگیر و نەجووڵاو بین، هەمیشە لە کاری خودا زۆر بین، بزانین کە ماندووبوونمان لە خودا بێهوودە نییە» (١ کۆرنسۆس ١٥:٥٨).
بڕۆ کار بکە؛ خەرج بکە، و خەرج بکرێ خۆشیی تۆ ئەوەیە ویستی باوک بکەیت؛ ئەوە ڕێگایەکە کە گەورە پێیدا ڕۆیشت؛ ئایا خزمەتکارەکە نابێت هێشتا پێیدا بڕوات؟ — هۆراتیۆس بۆنار (١٨٠٨–١٨٨٩)
وەک مەسیحییەکان، ئێمە هاوسەربازین کە دەبێت «شەڕی باشی باوەڕ بکەین» (١ تیمۆساوس ٦:١٢). هەر یەکێک لە ئێمە «دەبێت سەختی قبوڵ بکات وەک سەربازێکی باشی عیسای مەسیح. هیچ کەسێک کە لە جەنگدایە خۆی تێکەڵ بە کاروباری ئەم ژیانە ناکات، بۆ ئەوەی ئەو کەسە ڕازی بکات کە وەک سەرباز ناوی نووسیوە» (٢ تیمۆساوس ٢:٣-٤). هەروەها، خودا زرێی بۆ دابین کردووین: «هەموو زرێی خودا لەبەر بکەن، بۆ ئەوەی بتوانن لە دژی فێڵەکانی شەیتان بوەستن» (ئەفەسۆس ٦:١١).
سەربازانی مەسیح هەستن، و زرێی خۆتان لەبەر بکەن، بەهێز بن بەو هێزەی خودا دابینی دەکات لە ڕێگەی کوڕە هەتاهەتاییەکەیەوە؛ بەهێز بن لە گەورەی سوپاکان، و لە هێزە گەورەکەی ئەودا؛ ئەوەی متمانە بە هێزی عیسا دەکات زیاتر لە سەرکەوتووە. — چارڵز وێسلی (١٧٠٧–١٧٨٨)
ناوی گەورەی ئۆنیسیمۆس فیلیمۆن بوو، کە بە واتای «ئەوەی ماچ دەکات» دێت. ناوەکەی ئاماژە بەوە دەکات کە ئەو دڵسۆز، دۆستانە و خۆشەویست بوو. ئەمانە خەسڵەتی ڕەوشتین کە بە ڕوونی لە ژیانی گەورە عیسادا دەدرەوشانەوە و دەبێت لە هەموو ئەوانەدا ببینرێن کە هی ئەون. پۆڵس دەربارەی خۆشەویستیی فیلیمۆن بۆ هەموو پیرۆزەکان نووسی (فیلیمۆن ٥) و گوتی، «ئێمە خۆشی و دڵنەواییەکی گەورەمان هەیە لە خۆشەویستیی تۆدا» (فیلیمۆن ٧).
پۆڵس ئۆنیسیمۆسی ناردەوە بۆ لای گەورەکەی بە داوایەکەوە کە وەک «دڵی خۆی» وەربگیرێت (فیلیمۆن ١٢). ئۆنیسیمۆس وەک کۆیلەیەکی فیلیمۆن ڕۆیشت؛ وەک برایەکی فیلیمۆن دەگەڕایەوە، «برایەکی خۆشەویست» (فیلیمۆن ١٦). بە قەرزەوە ڕۆیشت؛ بە قەرزەکەی کە خرایە سەر حسابی پۆڵس دەگەڕایەوە (فیلیمۆن ١٨). بە ترسەوە ڕۆیشت؛ بە ئاشتییەوە دەگەڕایەوە. بە زانینی ئەو خۆشەویستییەی فیلیمۆن بۆ گەورە عیسا و گەلەکەی هەبوو، ئۆنیسیمۆس دەیتوانی هەمان متمانەی پۆڵسی هەبێت، کە هەموو شتێک لە گەڕانەوەیدا باش دەبێت. پۆڵس دەیزانی فیلیمۆن «زیاتریش» لەوە دەکات کە نێردراوەکە داوای کردبوو (فیلیمۆن ٢١).
لە خۆشەویستیدا ترس نییە؛ بەڵکو خۆشەویستیی تەواو ترس دەردەکات، چونکە ترس ئازاری تێدایە. بەڵام ئەوەی دەترسێت لە خۆشەویستیدا تەواو نەکراوە. ئێمە ئەومان خۆشدەوێت چونکە ئەو یەکەم جار ئێمەی خۆشویست (١ یۆحەننا ٤:١٨-١٩).
ئەو خۆشەویستییەی فیلیمۆن بۆ گەورە عیسا و هەموو پیرۆزەکان هەبوو، ڕێگەی پێدا ئۆنیسیمۆس لە باوەش بگرێت و بەخێرهاتنی بکات بۆ کڵێساکەی لە ماڵەکەی خۆیدا.
ئۆنیسیمۆس بە واتای «قازانجدار» دێت. پۆڵس پێی دەڵێت، «برایەکی دڵسۆز و خۆشەویست» (کۆلۆسی ٤:٩). با هەموومان هەوڵ بدەین وەک خزمەتکارانی گەورە عیسا قازانجدار و دڵسۆز بین.
ئەم چیرۆکی ئۆنیسیمۆسە، بە واتایەک، هی ئێمەیە. وەک کۆیلەی یاخیبوو لە ڕێگای خۆویستیماندا دۆزراوینەتەوە و گەڕێندراوینەتەوە بۆ لای گەورەکەمان، ئیتر لە ژێر کۆیلایەتیدا نین بەڵکو وەک ئەوانەی کە ئەو بە برای خۆشەویستی خۆی ناویان دەبات (بڕوانە فیلیمۆن ١٦؛ یۆحەننا ١٥:١٥). پۆڵس لێرەدا وێنەی گەورەیە، قەرزەکەمان دەداتەوە و تکامان بۆ دەکات (فیلیمۆن ١٧-١٩). با ئەم نامەیە فێرمان بکات کە مەسیحییەتی کرداری بهێنینە ناو ژیانی ڕۆژانەمانەوە: لەبیرکردنی خۆمان، لێهاتوویی، کڕنۆشبردن، نیعمەت. بە یەک وشە، هەموو بەڵگە زۆرەکانی خۆشەویستی. —ژان کۆکلین، ڕۆژ
