وانەکان لە دەرچووندا دەربارەی ژیانی خێزان
زۆر وانەی دەوڵەمەند لە کتێبی دەرچووندا دەبینین. بۆ نموونە، فێرکردن دەربارەی دۆخی کۆیلایەتی و ڕزگاربوونمان لە دەسەڵاتی شەیتان دەدۆزینەوە. ویستی خوداوەند دەبینین کە شوێنێکی لە نێوان گەلی ڕزگارکراوی خۆیدا هەبێت، کە بتوانێت تێیدا نیشتەجێ بێت. وانەکان دەربارەی خوداوەند عیسا – ئەو کەسەی کە هەموو شتێک بۆ دڵی خوداوەند دەگەیەنێت – بە شێوەیەکی زۆر جۆراوجۆر لە وێنەکاندا پێشکەش کراون کە پەیوەندییان بە خێمەی پەرستن و ئامێرەکانی ناو و دەوروبەرییەوە هەیە. هەروەها دەتوانین زۆر شت لە گۆرانییەکانی ستایش و پەرستن و خزمەتی ڕزگارکراوانەوە فێر بین. بێگومان زۆر بابەتی تر لە دەرچووندا هەن کە زۆر فێرکردنیان بۆ ئێمە تێدایە. لە نێوانیاندا خاڵی بەنرخ هەن دەربارەی ژیانی خێزان، کە هەندێکیان دەمانەوێت لەم وتارەدا تاوتوێیان بکەین.
ماماكان
لە بەشی یەکەمدا مامایەک دەبینین کە لە خوداوەند دەترسا و بۆیە بە ئەنقەست گوێڕایەڵی فەرمانی فیرعەونی نەکرد کە فەرمانی دابوو کوشتنی نۆبەرە نێرینەکان لە نێوان گەلی خوداوەنددا (ئایەتی 16). لەمڕۆشدا، پێویستمان بە بوێری لە باوەڕدا هەیە. نابێت خۆمان بدەینە دەست داواکارییەکانی جیهان، کە هەوڵ دەدات منداڵەکانمان لێمان بسێنێت. بە متمانە بە خوداوەندە مەزنەکەمان، دەبێت بە دروستی ئەو منداڵانە پەروەردە بکەین کە ئەو پێی بەخشیوین. ئەو زۆر لە میری ئەم جیهانە گەورەترە (سەیری ئەفەسۆس 2:1-10 بکە).
عەمرام و یۆکەبید
دەرچوون 2:1 کردارێکی باوەڕ نیشان دەدات لەلایەن پیاوێکەوە کە کتێبی پیرۆز کەمێک زیاتر دەربارەی دەڵێت. عەمرام لە هۆزی لێڤی بوو و ژنێکی هێنا، یۆکەبید (6:20)، لە هەمان هۆز. ئەو هاوسەرێکی دەویست کە هەمان باوەڕ و ویستی خزمەتکردنی خوداوەندی لەگەڵدا هاوبەش بێت، و لەگەڵیدا بتوانێت یەک دڵ و ڕۆح بێت بۆ بەڕێوەبردنی خێزانێکی خودا ترس. باقی دەرچوون نیشان دەدات کە چۆن خوداوەند بە دەوڵەمەندی ئەم هەنگاوەی هاوسەرگیرییە یەکسانەی بەرەکەتدار کرد (سەیری 2 کۆرنسۆس 6:14-15 بکە).
دوو منداڵە گەورەکەی عەمرام و یۆکەبید، میریەم و هارون، لە سەردەمێکی تا ڕادەیەک ئارامدا لەدایک بوون. بەڵام، ئەو ڕۆژانەی کە موسا لەدایک بوو، پڕ بوون لە دوژمنایەتی بەرامبەر گەلی خوداوەند، بە تایبەتی منداڵەکانیان. ئەمە لەگەڵ کات و کۆمەڵگای ئێمەدا دەچێتەوە. منداڵان دیاری خوداوەندن (زەبور 127:3)، بەڵام زۆرجار لەبار دەبرێن یان بە تەنها جێدەهێڵدرێن چونکە جیهان توانیویەتی هۆشیاری دایک و باوکیان گەندەڵ بکات، تەنانەت لە نێوان ئەوانەشدا کە بانگەشەی مەسیحییەت دەکەن.
بۆ میریەم، هارون و موسا، شتەکان جیاواز بوون. پێشینەی دایک و باوکیان ژیانێکی خێزانی خودا ترس بوو. ئەمە لەوەدا دەبینین کە باوک و دایک پێکەوە بەرپرسیارێتی خۆیان وەک دایک و باوک هەڵگرت. کردارەکانی نێردراوان 7:20 دەڵێت، «موسا ... لە ماڵی باوکی گەورە بوو» (NKJV). دەرچوون 2:9 باس لەوە دەکات کە دایکی چۆن شیری پێدا، و بیرمان دێتەوە کە چۆن سندوقێکی لە قامیش دروست کردبوو و بە وریاییەوە بە قیر و زفت پاراستبووی بۆ ئەوەی کوڕەکەی لە نێوان قامیشەکاندا لە کەناری ڕووبارەکەدا سەلامەت بێت (ئایەتی 3). دواتر، عیبرانییەکان 11:23 نیشانمان دەدات کە دایک و باوک پێکەوە هەوڵیان دا بۆ پاراستنی موسا لە کاریگەرییەکانی ئەو کەسەی کە حوکمی ئەو شوێنەی دەکرد کە تێیدا دەژیان.
دوای دۆزینەوەی موسا لە سندوقەکەدا، کچی فیرعەون بە یۆکەبیدی وت کە مووچەی پێدەدات بۆ شیردانی منداڵەکە بۆی (دەرچوون 2:5-9). بەڵام چ مووچەیەکی گەورەتر دەیتوانی ئەم دایکە وەربگرێت وەک ئەوەی بتوانێت کوڕی خۆی بۆ ماوەیەک گەورە بکات! ئەو ڕەتی نەکردەوە کچی فیرعەون، بە بیری ئەوەی کە موسا بارگرانی دەبێت، یان دوای ماوەیەک لێی دەسێنرێتەوە، یان گەورەکردنی کاتی خۆی سنووردار دەکات. نەخێر. یۆکەبید بینی کە منداڵەکەی «جوان» بوو، واتە بۆ خوداوەند بەنرخ بوو (عیبرانییەکان 11:23). دایکی موسا خەمی مووچەکەی نەبوو کە لەلایەن کچی فیرعەونەوە پێشکەش کرابوو. لەبری ئەوە، ئەو دەیزانی خوداوەند پاداشتی دەکات کاتێک منداڵەکەی بۆ ئەو گەورە دەکات.
موسا
چەند دەیەیەک دواتر، کاتێک موسا پیر بوو، لەبەردەم فیرعەونی گەندەڵدا سوور بوو لەسەر ئەوەی کە دەبێت ڕێگە بە گەلەکە، عیبرانییەکان، بدرێت بڕۆن بۆ خزمەتکردنی خوداوەند. سەرەتا، فیرعەون ئامادە بوو ڕێگە بە پیاوان بدات بڕۆن، پاشان تەنها گەلەکە بەبێ هیچ ئاژەڵێک بۆ قوربانیکردن یان بۆ ژیان. بەڵام موسا ڕازی نەبوو بە هیچ کام لەم پێشنیازانە. موسا ڕوونی کردەوە، «ئێمە لەگەڵ گەنج و پیرمان دەڕۆین؛ لەگەڵ کوڕ و کچەکانمان، لەگەڵ مێگەل و ڕانەکانمان دەڕۆین، چونکە دەبێت جەژنێک بۆ خوداوەند بگرین» (دەرچوون 10:9).
وەڵامی فیرعەون گاڵتەجاڕی بوو. ئەو ڕێگەی نەدەدا لەگەڵ منداڵە بچووکەکانیاندا بڕۆن (ئایەتی 10). بەڵام موسا بە توندی وەستا، و خوداوەند باوەڕەکەی بەرەکەتدار کرد. وەک منداڵێکی بچووک، موسا لە دایک و باوکییەوە فێر ببوو کە چەندە بۆ ئەوان بەنرخ بوو. ئەو بە باشی دەیزانی و هێشتا لە تەمەنی 80 ساڵیدا دیدێکی ڕوونی هەبوو. گەنج و پیر پێکەوە دەبن، و پێکەوە گەلی خوداوەند دەبێت خزمەت بکەن، جەژنێک بۆ خوداوەند لە بیاباندا بگرن، جیاکراوە لە گەلی خاکەکە.
لە ماڵەکانی عیبرانییەکاندا
سەرکێشی فیرعەون بووە هۆی ئەوەی کە یەک لە دوای یەک بەڵا بێتە سەر میسر. بەڵا سەرەتاییەکانیش کاریگەرییان لەسەر ئیسرائیلییەکان لە گۆشەن هەبوو، بەڵام دواتر خوداوەند جیاوازییەکی دانا. لە یەک بەڵادا – نۆیەمین – تاریکییەکی چڕ کە دەیتوانی هەست پێبکرێت دابەزییە سەر میسر. بۆ ماوەی سێ ڕۆژ میسرییەکان جورئەتیان نەدەکرد لە شوێنەکانیان هەستنەوە (ئایەتەکانی 22-23).
ئەوە تامی سەرەتایی تاریکیی هەمیشەیی بوو کە ئەوانەی فڕێدەدرێنە ناو تاریکیی دەرەوە، لە سزای هەمیشەییدا، ئەزموونی دەکەن. ئەیوب 10:22 باس لەمە دەکات وەک «خاکێک بە قەد تاریکی خۆی تاریک، وەک سێبەری مردن، بێ هیچ ڕێکخستنێک، کە تەنانەت ڕووناکیش وەک تاریکییە.» چەند ترسناکە! هێشتا، خەڵک ئەمە هەڵدەبژێرن چونکە تاریکییان پێ باشترە لە ڕووناکی ئامادەیی پیرۆزی خوداوەند، کە ئاشکرایان دەکات. بۆچی؟ «چونکە کارەکانیان خراپە» (یۆحەننا 3:19)، و نایانەوێت وازیان لێ بهێنن.
دۆخی ئیسرائیلییەکان لە ڕۆژانی بەڵاکەدا چۆن بوو؟ دەرچوون 10:23 پێمان دەڵێت، «بەڵام هەموو نەوەکانی ئیسرائیل ڕووناکییان لە شوێنی نیشتەجێبوونیاندا هەبوو،» یان «لەو شوێنەی کە تێیدا دەژیان» (ESV). ناڵێت کە هەموو خاکی گۆشەن ڕووناکیی تێدا بوو، بەڵکو تەنها لە ماڵەکانی گەلی خوداوەنددا ڕووناکی هەبوو. ئەوە نەبوو کە گڵۆپ لە هەر ماڵێکدا دەسووتان. بەڵکو، ئەوە موعجیزەیەک بوو لە خوداوەندەوە کە ئەو ڕووناکییەی دابین کرد (سەیری یۆحەننا 3:21 بکە).
ناتوانین ڕێگری لە منداڵەکانمان بکەین لە دۆزینەوەی ئەوەی کە تاریکیی ئەم جیهانە چەند قووڵە، بەڵام دەتوانین بیانپارێزین بە دڵنیابوون لەوەی کە ڕووناکیی خوداوەند لە ماڵەکانماندا دەدرەوشێتەوە. ڕووناکی تاریکی دەردەکات، و گەرمی بڵاو دەکاتەوە. ئەمە بە تەواوی ئەوەیە کە منداڵەکانمان پێویستیان پێیەتی. پێویستە هەست بەوە بکەن کە چۆن ڕووناکیی خوداوەند تاریکی دەردەکات کە، وەک بڵێی، دوای ئەوەی لە شوێنێکدا بوون کە کەم یان هیچ گرنگییەک بە وشەی خوداوەند نادرێت، بە دەوریاندا هەڵواسراوە.
جەژنی پەسخە
وانەیەکی نوێ لە دەرچوون 12دا دەبینین: بەرخی پەسخە. 1 کۆرنسۆس 5:7 نیشان دەدات کە ئەم بەرخە باس لە مەسیح دەکات، پەسخەی ئێمە، «بەرخەکە کە لە دامەزراندنی جیهانەوە سەربڕدرا» (بینین 13:8 NKJV).
هەموو ئیسرائیلییەکان دەبوو بەرخێک بگرن، «بەرخێک بۆ ماڵێک» (دەرچوون 12:3). بۆ ماوەی چوار ڕۆژ، ئەو بەرخە لە ماڵەکەدا بوو. لەلایەن باوکەوە هەڵبژێردرابوو چونکە «بێ عەیب» بوو (ئایەتی 5)، و ئەم تەواوییە بێگومان لەو چوار ڕۆژەدا زیاتر دەرکەوت کاتێک منداڵەکان توانییان سەرسامی بەرخەکە بن. بەڵام ئەو ساتە هات کە بەرخەکە دەبوو سەرببڕدرێت. بە دڵنیاییەوە زۆر کاریگەر بوو، بە تایبەتی بۆ منداڵەکان، کە بە ئاسانی پەیوەست دەبوون بە بەرخێکی بچووکی شیرین لەو شێوەیە!
بە هەمان شێوە، ئێمە پێویستمان بە بەرخەکە هەیە بۆ ماڵەکانمان. ئێمە مەسیح وەک ڕزگارکەرەکەمان دەناسین، بەڵام بەرخی خوداوەند چ ڕۆڵێک لە ژیانمان و لە خێزانەکانماندا دەگێڕێت؟ بەرخەکە چ بەشێک لە پەیوەندیمان لەگەڵ خێزانی فراوان یان لەگەڵ هاوڕێیاندا هەیە؟ ئایا دەربارەی ئەو قسە دەکەین و گۆرانی دەڵێین؟ ئایا سوپاس و ستایشی ئەو دەکەین؟ یان، دەربارەی هەموو جۆرە بابەتێکی کەم گرنگ قسە دەکەین، وەک ئەو دووانەی لە ڕێگەی عیماوسدا لە لۆقا 24؟ دەبێت دان بەوەدا بنێم کە زۆر جار کەوتوومەتە ئەم داوەوە.
چۆن دەتوانین لەبیرمان بچێتەوە کە خوداوەند عیسا دەبوو بە چی تێپەڕێت لەگەڵ حوکمی بێ سازشی خودای پیرۆز؟ بەرخەکە لە ئاگردا برژێنرا (دەرچوون 12:9)، چونکە تەنانەت کوڵاندنی لە ئاودا بەس نەبوو بۆ وێناکردنی ئەوەی کە خوداوەند عیسا بە چی تێپەڕی کاتێک لەژێر تووڕەیی خوداوەنددا ئازاری چەشت بۆ ئێمە وەک پەسخەی ئێمە.
بەرخی پەسخە لەگەڵ سەوزەی تاڵدا دەخورا. ئەمە باس لەوە دەکات کە مەسیح دەبوو بە ئازارێکی تاڵی بێ ئەندازەدا تێپەڕێت بە جێهێڵدرانی لەلایەن خوداوەندەوە – نەک باوک (سەیری مەتتا 27:46). بۆ ئێمە تاڵە کاتێک بیرمان دێتەوە کە ئێمە هۆکاری ئەمە بووین.
کاتێک ئێمە وەک دایک و باوک بیر لەم شتانە دەکەینەوە، ئایا حەز ناکەین بەرخەکە ببێتە ناوەندی ژیانی خێزانیمان، سوپاسگوزار بین بۆ ئەوەی کە خوداوەند بە ویستی خۆی بۆ ئێمە تێپەڕی؟ ئەمە دەمانهێنێتە پەرستنی ئەو. ئەمە بە تەواوی ئەوەیە کە منداڵەکانمان لەم ڕۆژەدا پێویستیان پێیەتی کاتێک زۆر شت خۆپەرستانەیە. تەنانەت ئەوەی کە زۆرجار پێی دەوترێت «ستایش» و «پەرستنی» مەسیحی، هیچ نییە جگە لە دەربڕینی هەست و سۆزی خۆمان. بە هەبوونی بەرخەکە لە ماڵەکانماندا، منداڵەکانمان فێر دەبن کە تێبگەن بۆچی پەرستنی ڕاستەقینەی مەسیحی لەسەر مەسیح چڕ دەبێتەوە – کەسایەتییەکەی، کارەکەی و بەهاکەی بۆ دڵی خوداوەند. بە چڕبوونەوە لەسەر مەسیح، منداڵەکانمان لە کاریگەرییەکانی میسر، لەم جیهانە کە بەرخەکە ناناسێت، دەپارێزرێن.
لە یادکردنەوەدا
زۆر شتی تر لەم کتێبی کتێبی پیرۆزدا دەربارەی ژیانێکی خێزانی خودا ترس هەیە، بەڵام با دوا وانەیەک لە دەرچوون 12:26-27 تاوتوێ بکەین. لەوێ دەخوێنینەوە: «کاتێک منداڵەکانتان پێتان دەڵێن، 'مەبەستتان چییە لەم خزمەتە؟' دەبێت بڵێن، 'ئەوە قوربانی پەسخەی خوداوەندە، کە بەسەر ماڵەکانی نەوەکانی ئیسرائیلدا لە میسر تێپەڕی کاتێک میسرییەکانی لێدا و ماڵەکانی ئێمەی ڕزگار کرد.'»
چ وانەیەکی نایاب لێرەدا دەربارەی پەیوەندی کراوە لە خێزاندا فێر دەبین! ئەمە بێگومان پرۆسەیەکی فێربوونە. ئەگەر لە تەمەنێکی زووەوە کار لەسەر ئەمە نەکەین بە پێکەوە قسەکردن دەربارەی شتە ڕۆژانەییەکان، بە بنیادنانی پەیوەندییەکی متمانە و بەسەربردنی کات لەگەڵ یەکتردا، ئەوا هیچ کراوەییەک دەربارەی شتە ڕۆحییەکانیش نابێت. منداڵەکانمان بە پرسیارە ڕۆحییەکانەوە نایەنە لای ئێمە؛ ڕەنگە ئەم پرسیارانە هەر لە ناویاندا دروست نەبن.
منداڵەکانمان ڕەنگە بچنە لای برا و خوشکە ڕۆحییەکان بە پرسیارەکانەوە، کە ئەمە باشە. هێشتا، مەبەستی خوداوەند ئەوەیە کە کراوەیی و متمانەی پێویست لە خێزاندا هەبێت بۆ ئەوەی کوڕ و کچەکانمان بتوانن بە ئاسوودەیی دەربارەی هەستەکان، ئەزموونەکان و پرسیارەکانی باوەڕ قسە بکەن. دەبێت ئەمە فێر بین. بە ڕاستی بەرەکەتێکە بۆ هاوسەرگیری و خێزان ئەگەر مەسیح زۆرجار بابەتی گفتوگۆکانمان بێت.
خوداوەند ماڵەکانی گەلی خۆی ڕزگار کرد، وەک دەخوێنینەوە. خێزانەکان لە میسر ڕزگار کران بە بازووی بەهێزی ئەو. بە هەمان شێوە، تەنانەت ئێستاش، ویستی خوداوەند ئەوەیە کە لە ڕێگەی باوەڕەوە «تۆ و ماڵەکەت» ڕزگار بکات (کردارەکانی نێردراوان 16:31).
کاتێک خوداوەند ئەم ڕێنماییە ڕوونانەی بە گەلی خۆی دا، ئەنجامەکەی لە کۆتایی دەرچوون 12:27دا چی بوو؟ «گەلەکە سەریان دانەواند و پەرستنیان کرد.» ئەوان بە قووڵی کاریگەر بوون بە کردەوەی نیعمەتدارەکەی خوداوەند کە لە کۆیلایەتی لە میسر ڕزگاری کردن لە ڕێگەی بەرخێکی بچووکی بەنرخەوە، و پەرستنی خوداوەندیان کرد.
ئەگەر ڕێگە بدەین بەوەی کە خوداوەند کردوویەتی کاریگەری لەسەرمان هەبێت، ئایا هەموومان ئەوکات لەسەر ئەژنۆکانمان دانانەوێین بۆ پەرستن – وەک تاک، وەک هاوسەر و وەک خێزان؟ ئەوکات سوپاسی خوداوەند دەکەین بۆ بەرخەکە، کە ئەو ویستی بیدات، کە لە ڕێگەی ئەوەوە خۆی شکۆدار کرد، و بەهۆی ئەوەوە ئێمەی بۆ هەتاهەتایە ڕزگار کردووە. پێکەوە دەبین، گەنج و پیر، لە بەیانییەکانی ڕۆژی خوداوەند و کاتەکانی تر، بە دڵێکی سوپاسگوزارەوە کە لەسەر ئەو کەسە چڕ بووەتەوە کە خوداوەند خۆی دەتوانێت تێیدا پشوو بدات.
