«عیسای مەسیح، خاچدراو، لەبەرچاوی ئێوەدا وێنا کراوە» (غەلاتییەکان 3:1). لێرەدا کاری «دانان» وەک «وێناکردن» وەرگێڕدراوە. ڕەنگە وشەکە بە واتای «هەڵواسین» بێت، وەک لەسەر پۆستەرێک هەڵواسرابێت، یان «ڕیکلامکردنی گشتی». وشە ڕەسەنەکە ڕەگێکی ئاسایی هەیە بۆ کاری وێنەکێشان یان نووسین، «گرافێ»، کە هەمووان لە بەکارهێنانی لە ژمارەیەکی زۆر لە زاراوە ئینگلیزییەکاندا دەیناسنەوە، و پێشگر «پرۆ»، کە لەگەڵ کارەکەدا دەتوانێت واتای «لەبەرچاوی ئێوە»ی هەبێت. هەندێک کەس پێیان وایە کە ئەم دەربڕینە بۆ ئاماژەدان بە نەریتی بەرهەمهێنەرانی شانۆی یۆنانی بەکارهاتووە کە نمایشەکانیان بە پۆستەر بڵاو دەکردەوە، کە تێیدا وردەکارییەکانی شانۆییەک وێنا کرابوون؛ ڕەنگە بەشی ئەوەندە بێت کە ئارەزووی بینەرانی شانۆیی وروژێنێت، وەک چۆن ئەمڕۆ لە ڕۆژنامەکاندا یان لەسەر پۆستەرە گشتییەکان دەکرێت. ئەی بە چ شێوەیەک دەتوانرا مەسیح، خاچدراو، لەبەرچاوی ئەواندا هەڵواسرابێت؟ چەند ساڵێک دوای مردنی بوو؛ ئەی چۆن دەتوانرا غەلاتییەکان خوداوەند بە شێوەیەکی گرافیکی وەک خاچدراو بینیبێتن؟
پێموایە لە پۆڵسدا بوو کە ئەوان ئەمەیان بەو شێوەیە بە ڕوونی لەبەردەمدا بوو. نێردراوەکە بۆ ماوەیەک لەنێویاندا ژیابوو، وەک پیاوێکی خاچدراو دەژیا. ئینجا دەتوانین بپرسین پیاوێکی خاچدراو چۆن دەژیا؟ چەند خاڵێک دەکرێت ئاماژەی پێبکرێت، بەڵام من دوو خاڵ پێشنیار دەکەم.
پۆڵس وەک پیاوێک ژیا کە لەگەڵ جیهاندا تەواو بوو
پیاوێک کە لەسەر خاچێک هەڵواسرابوو، زیاتر لە هەر یەکێک لە بینەران هەستی پێدەکرد، کە لە ماوەیەکی زۆر کەمدا لەم جیهانە دەردەچێت بۆ دیمەنی دوای مردن، و تەنانەت لە ئازارە زۆرەکەیدا، ئەم گەشتە ترسناکە بە ڕوونی بۆی ڕاستی دەبوو. ئازارە جەستەییەکانی زۆر توند دەبوون، بەتایبەتی ئەگەر بە خاچەکەدا کوترابێت، کە هەندێک جار وابوو، بەڵام ئەو کەلێنە گەورەیەی کە دەمی کراوەی لەبەردەم هەستە ترسێنەرەکانی کردبووەوە، تەنانەت لە ئازارە وەسفنەکراوەکانیش ترسناکتر دەبوو کە بەرگەی گرتبوون. هیچ شتێک لە جیهاندا سەرنجی ڕانەدەکێشا، تەنها ئەگەر پیاوێکی خێزاندار بووایە و ژن و منداڵی زیندووی هەبووایە، ئەوا بیری لێدەکردنەوە و ئازاری دەچێژت لەبارەی داهاتوویانەوە، بێگومان.
بەڵام جیهانی سادە، وەک خۆی، چیتر هیچ واتایەکی بۆی نەدەبوو؛ تێڕوانینی بۆ هەموو ئەوەی جیهان نوێنەرایەتی دەکرد، سنووردار دەبوو. کێ هەڵبژاردنی داهاتوو دەباتەوە، کام تیپ جامی جیهانی دەباتەوە - بابەتگەلێکی لەم شێوەیە چیتر سەرنجی ڕانەدەکێشا. ئەمە ئەو شتە بوو کە لەگەڵیدا تەواو بوو. پۆڵسیش لەگەڵ ئەمەدا تەواو بوو: تێڕوانینی سیاسی یان کۆمەڵایەتی نیگەرانی نێردراوەکە نەبوو؛ ئەو بە تەواوی خەمی شانشینی خودا و ڕاستودروستییەکەی بوو. ئەو بۆ جیهان خاچدرابوو (غەلاتییەکان 2:20).
جیهان لەگەڵ پۆڵس تەواو بوو
زۆر سەرنجڕاکێشە چۆن ئەوەی لەبارەی خوداوەندەوە گوترا، نزیکەی وشە بە وشە لەبارەی پۆڵسەوە دووبارە کرایەوە. ئەوان لەبارەی خوداوەند عیساوە گوتیان، «ئایا باش ناڵێین کە تۆ سامەری و ڕۆحێکی خراپت هەیە؟» یەکێک لەبارەی پۆڵسەوە گوتی، «تۆ شێت بوویت؛ زۆری خوێندن شێتت دەکات.» لەبارەی خوداوەند عیساوە گوتیان، «لابەرن؛» لەبارەی پۆڵسەوە گوتیان، «ئەم پیاوە لەسەر زەوی لابەرن.» لەبارەی خوداوەند عیساوە گوتیان، «خاچی بدەن؛» و لەبارەی نێردراو پۆڵسەوە گوتیان، «شایستە نییە کە ئەو بژی.»
خوداوەند عیسا لە قسەکانیدا دەربارەی جیهان ڕوون بوو. ئەو نەهاتبوو بۆ مەحکومکردنی، بەڵام لە لێدوانەکانیدا دەربارەی، بەڕاستی جەختی لەسەر دەکردەوە. جیهان وەک ئەو ڕاستەوخۆ بوو لە ڕەتکردنەوەیدا. جیهان ئەوی نەدەناسی و ڕقی لێی بوو. پۆڵس، وەک خزمەتکاری مەسیح، لە پێگەیەکدا بوو کە هاوشێوەی خوداوەندەکەی بوو، لەگەڵ جیهاندا. پۆڵس هەموو شتێکی لە جیهاندا وازلێهێنابوو کە دەیتوانی سوودی بۆی هەبێت.
ئەگەر پیاوێک واز لە جیهان بهێنێت و بە بێ بەها بزانێت، ئەوا ناوبانگی لە جیهاندا زیاد ناکات. چەندێک مەسیحییەک نزیکتر بێت لە خوداوەندەکەی، ئەوەندە زیاتر دڵنیا دەبێت لە ڕەتکردنەوەی لەلایەن جیهانەوە. پۆڵس نموونەیەکی ئەوەندە ڕوونی مەسیحییەکی دڵسۆز بوو کە ڕەتکردنەوەی ئەوان بۆی تەواو بوو. ئەمە چۆن ڕوویدا؟ باشە، ئەو لەم نامەیەدا پێمان دەڵێت، بە بەکارهێنانی دەربڕینێک کە تا ئێستا نەزانراوە لە شوێنێکی تردا بەکار هاتبێت. ئەو دەنووسێت، «خودا پێی خۆش بوو کوڕەکەی لە مندا ئاشکرا بکات.»
نەک تەنها خوداوەند عیسای مەسیح بەو ناسێنرا، بەڵکو لە ناخیدا ناسێنرا. بەم شێوەیە، پۆڵس بوو بە وێناکردنێکی زیندووی مەسیح، لە جەستەیدا، وەک پیاوێک لەسەر زەوی. ئەمە ئەو شێوەیە بوو کە بۆ غەلاتییەکان دەرکەوت. پۆڵس لەوێ بوو، نوێنەرایەتییەکی ڕوونی خوداوەندە ڕەتکراوەکەی؛ ڕەنگە بە ڕوونی هەر پیاوێک کە لە مێژوودا گەیشتبێتە ئەو ئاستە. پۆڵس بە شێوەیەکی ئەوەندە ڕاستەقینە خاچدانی لەگەڵ مەسیح قبوڵ کردبوو کە هەر بیرێک، هەر وشەیەک، هەر کردارێک ئامانجی جێگیری ئەوی ڕادەگەیاند کە لەگەڵ جیهاندا تەواو بێت و تەنها، و بە تەواوی، بۆ مەسیح بێت. ئەو لەگەڵ مەسیحدا بۆ جیهان خاچدرابوو، و جیهانیش بۆ ئەو خاچدرابوو. ئەو خۆی لەم شوێنە ڕەتکراوەدا دەبینی، و ئەوانیش لەوێ دەیانبینی. بەم شێوەیە ڕەتکردنەوەکە لە هەردوو لایەنەوە تەواو بوو. ئەو بۆ خۆی ڕەت نەکرایەوە؛ ئەوە پیاوەکە نەبوو کە ئەوان ڕەتیان کردەوە؛ ئەوە مەسیح بوو لە ناخیدا کە بووە هۆی ڕەتکردنەوەکە. ئەوە تەنها بابەتێکی کەسی نەبوو بەڵکو بابەتێکی نوێنەرایەتی بوو. من لەگەڵ مەسیحدا خاچدراوم. هەمووی لەو چەقیبوو و بۆ ئەو بوو.
ئاسایی بوو کە زیندانییەکان کە بڕیار بوو خاچ بدرێن، قامچی لێبدرێن. خوداوەند لە کاتی دادگاییکردنەکەیدا لەبەردەم پیلاتۆس قامچی لێدرا. لەلایەن جولەکەکانەوە لە پشکنینە خراپەکەیاندا سووکایەتی پێکرا و لێیدرا، هەرچەندە ناخوێنینەوە کە جولەکەکان قامچیان لێدابێت. پۆڵس پێنج جار لەلایەن جولەکەکانەوە و سێ جار لەلایەن گەلانەوە قامچی لێدرابوو. پێویست نەبوو بەرگەی خاچدان بگرێت وەک شێوازی مردنی؛ مردنی ئەو بە شمشێر بوو کە مافێکی ڕۆمانی بوو.
بەڵام ئەو ئەوەندە لەگەڵ خوداوەندە شکۆدارەکەیدا یەکگرتوو بوو کە دەیگوت، «من نیشانەکانی خوداوەند عیسام لە جەستەمدا هەڵگرتووە.» کەواتە لێدوانەکە دەکرێت بەم شێوەیە بخوێنرێتەوە، «سەبارەت بە من، من نیشانەکانی (یان ستگماتاکانی1) خوداوەند عیسام لە جەستەمدا هەڵگرتووە.» هەرچەندە پیاوێکی زیندوو بوو (ڕەنگە ڕاستەقینەترین پیاوی زیندوو لەسەر زەوی لە سەردەمی خۆیدا)، بەڵام پۆڵس نەبوو کە دەژیا بەڵکو، وەک ئەو دەڵێت، مەسیح بوو کە لە ناخیدا دەژیا؛ مەسیح کە جیهان هێشتا ڕەتی دەکردەوە، هێشتا سووکایەتی پێدەکرد، و هێشتا بە شایستەی خاچدان دەیبینی، بەڵام ئێستا بەرز کرابووەوە بۆ بەرزترین شکۆ: هەم خوداوەند و هەم مەسیح. ئەوان دەیانویست بە تەواوی لە مەسیح ڕزگاریان بێت. کاتێک پیاوێک هات کە بەو شێوەیە بە ڕوونی ژیانی عیسای لە جەستە ئازارچێژتووەکەیدا دەژیا، ئەوان بینیان کە دەبێت لەویش ڕزگاریان بێت. ئەگینا دەیانزانی کە هیچ ئارامییەک بۆیان نابێت لە بەرامبەر ئاڵنگاریی ژیانی ئەودا. کاتێک مەسیح لێرە دەژیا، نەیاندەتوانی لە هیچ کام لە پلان و پیلانەکانیاندا جێگەی بکەنەوە. نەشیاندەتوانی جێگەیەک بۆ پۆڵس بدۆزنەوە.
بەڵام، خوداوەند بەدوای جێگەیەکدا ناگەڕێت؛ دەبێت باڵاترین بێت؛ دەبێت بەسەر هەموواندا فەرمانڕەوایی بکات، و پۆڵس بەدوای جێگەیەکدا نەدەگەڕا لە جیهاندا. ئەوەی ئەو بەدوایدا دەگەڕا ئەوە بوو کە خەڵک متمانە بە خوداوەندەکەی بکەن و شوێنی باڵاترینی پێبدەن لە ژیانیان و خۆشەویستییاندا، و ئەو ئەم مزگێنییەی بەوپەڕی وزە و ڕوونی ڕاگەیاند (فلیپییەکان 2) ئەو ئامادە بوو هەر شتێک بەرگە بگرێت بۆ ئەوەی ئەو بناسێنێت. وێناکردنی مەسیح لەلایەن پۆڵسەوە نەک تەنها لە بانگەشەکردندا بوو (وەک لە غەلاتییەکان 1:8؛ 1 کۆرنسۆس 1:17-18) بەڵکو ئەو نوێنەرایەتییەکی زیندوو بوو، لە جەستەیدا، بۆ ئەو مەسیحەی کە بانگەشەی بۆ دەکرد. ئایا مەسیح ڕەت کرایەوە؟ پۆڵس ڕەت کرایەوە. ئایا مەسیح خاچدرا؟ پۆڵس لەگەڵیدا خاچدرا. گاڵتەجاڕی، سووکایەتی، خراپ مامەڵەکردن کە پیاوان بە ڕزگارکەریان دەکرد، بەسەر پۆڵسدا هات بەهۆی یەکگرتنی تەواوی لەگەڵ خوداوەند عیسادا.
قەشەیەکی پێشووی کەنیسەی ئینگلتەرا لە وتارێکدا لە بۆنەیەکدا گوتی، «هەر کوێیەک بچم، ئاهەنگێکی چا ساز دەکەن؛ هەر کوێیەک پۆڵس چووبێت، ئاژاوەیەک هەبووە.» پۆڵس ئەوەندە بە تەواوی لەگەڵ خوداوەندە ڕەتکراوەکەیدا یەکگرتوو بوو کە ئەوان بە تەواوی ڕەتیان کردەوە وەک چۆن خوداوەندەکەیان ڕەت کردەوە.
