ژیان بۆ خودا لەژێر حکومەتێکی ناخودایی
بە پێچەوانەی ئەوەی زۆرێک لە سەرکردە ئایینییەکان فێری دەکەن، گرنگە دان بەوەدا بنێین کە ئیسرائیل و کەنیسە، یان کۆمەڵ، بە تەواوی لە یەکتر جیاوازن. هەرگیز نابێت تێکەڵ بکرێن. ئیسرائیلی لە سەردەمی یاسادا ژیاوە، لە کاتێکدا مەسیحی لە سەردەمی نیعمەتدا دەژی. ژیانی ئیسرائیلی بە یاسا بەڕێوە دەچوو؛ نموونە و شێوازی ژیانی مەسیحی، مەسیحە. ژیان و هیواکانی ئیسرائیل بە زەوییەوە بەسترابوونەوە؛ ژیانی مەسیحی، مەسیحە، و هاوڵاتیبوونی ئاسمانییە. ئیسرائیلی زۆر جار شەڕی دەکرد و هەندێک جار نەتەوە دراوسێکانی داگیر دەکرد. بەرپرسیارێتی مەسیحی ئەوەیە کە هەوڵ بدات بە ئاشتی لەگەڵ هەموو پیاواندا بژی و هەوڵ بدات کەسانی تر بۆ ڕزگارکەرەکەی ببات.
پەیمانی نوێ پەیوەندی مەسیحی بە حکومەتی زەمینییەوە لە سێ وشەدا کورت دەکاتەوە: نوێژ بکە، پارە بدە و گوێڕایەڵی بکە. لە هیچ شوێنێکدا باس لەوە ناکات کە مەسیحی سەرکردەکانی حکومەتەکەی هەڵبژێرێت، وەک چۆن باس لەوە ناکات کە مەڕەکان شوانەکەیان هەڵبژێرن. چونکە مرۆڤی سروشتی سروشتێکی گوناهباری هەیە، کتێبی پیرۆز بە ڕوونی دەڵێت کە ئەو گوناه دەکات و بە سروشت ناخوداییە. بۆیە، حکومەتێک کە مرۆڤ دایدەمەزرێنێت، بە شێوەیەکی بنەڕەتی حکومەتێکی ناخوداییە، هەرچەندە بێگومان پلەی جیاوازی ناخودایی هەیە.
ئەزموونەکانی پەترۆس و نامەکانی
پۆڵسی نێردراو ئەمەی لە سەرەتای ژیانی مەسیحییەتیدا ئەزموون کرد. بیرت بێت، مەسیحییەت لە ڕۆژی پەنجا، 50 ڕۆژ دوای هەستانەوەی خودا عیسا لە مردووان، دەستی پێکرد. ئەوکات، چەند ڕۆژێک دوای بەرزبوونەوەی خودا بۆ ئاسمان، ڕۆحی پیرۆز دابەزییە سەر 120 باوەڕدارەکە کە بە یەک دڵ لە ژوورێکی سەرەوە لە ئۆرشەلیم کۆببوونەوە.
یەکەم زیندانیکردنی پەترۆس لە کردارەکان 4 تۆمار کراوە، دووەم لە کردارەکان 5، و یەکێکی تر بە توندی زیاتر لەژێر دەستی هێرۆدس لە کردارەکان 12. لە کۆتاییدا، پەترۆس خودای شکۆدار کرد لە مردنیدا، وەک خودا لە یۆحەننا 21:19 پێشبینی کردبوو. نووسەرانی مەسیحی کۆن پێمان دەڵێن کاتێک لەژێر دەستی ئیمپراتۆر نێرۆی دڵڕەقدا، پەترۆس دەستگیر کرا و سزای خاچدانی بەسەردا سەپێنرا. ئەو بە جەلادەکانی وت کە شایستە نییە وەک خوداکەی بمرێت، داوای کرد کە بەسەرەوخوار خاچی بدەن.
دوای ئەوەی ئەم نموونەیەی بۆ ئێمە دانا، دەتوانین زۆر زیاتر نرخی ئەوە بزانین کە نووسیویەتی، هەروەها تێبگەین کە ئەوەی نووسیویەتی بە ئیلهامی ڕۆحی پیرۆز بووە. لە 1 پەترۆس 4:16 کورتیکردەوە، «ئەگەر کەسێک وەک مەسیحییەک ئازار بچێژێت، با شەرم نەکات، بەڵکو با خودا لەم بابەتەدا شکۆدار بکات» (NKJV).
پەترۆس ئاماژەی بەوەدا کە مەسیحی چۆن دەبێت لەم جیهانەدا ڕەفتار بکات (2:13-25). دەبێت ڕەفتاری ڕاستگۆیانە بێت لە نێو ئەوانەی دەوروبەریدا بۆ ئەوەی بە ڕەوا تۆمەتی خراپەکاربوونی لێنەگیرێت. باوەڕدار دەبێت ملکەچی هەموو فەرمانێکی مرۆڤ بێت، جا بۆ حکومەتی نیشتمانی بێت یان بۆ فەرمانڕەوا بچووکەکان. دەبێت چاکە بکات؛ ئازادە، بەڵام وەک بەندەیەکی (بە واتای وشە، «کۆیلەیەک») خودا. کۆیلە مەسیحییەکان ئامۆژگاری کرابوون، یان ڕاوێژیان پێکرابوو، کە ملکەچی گەورەکانیان بن و بە سەبرەوە تەنانەت خەم و مامەڵەی خراپیش قبوڵ بکەن کە ڕەنگە لە گەورە توندەکانیانەوە وەریان بگرن.
لە کۆتاییدا، پەترۆس نموونەی مەسیحی خستە بەردەممان، «کە کاتێک سووکایەتی پێکرا، سووکایەتی نەکردەوە؛ کاتێک ئازاری چەشت، هەڕەشەی نەکرد، بەڵکو خۆی سپارد بەوەی کە بە ڕاستودروستی دادوەری دەکات» (ئایەتی 23).
ژنانى خوداپەرست لە بەشی داهاتوودا، 1 پەترۆس 3، هان دەدرێن کە ملکەچی مێردەکانی خۆیان بن، تەنانەت ئەگەر مێردەکانیشیان ڕزگارنەبووبن. ڕازاندنەوەی ژن نابێت تەنها دەرەوە بێت، بەڵکو دەبێت «جوانییەکی نەفەوتێنەر بێت لە ڕۆحێکی نەرم و ئارام، کە زۆر بەنرخە لەبەرچاوی خودا» (ئایەتی 4). مێردەکان دەبێت «لەگەڵیان [ژنانى خۆیان] بە تێگەیشتنەوە بژین، ڕێز لە ژن بگرن، وەک دەفرێکی لاوازتر، و وەک میراتگرانی پێکەوەی نیعمەتی ژیان» (ئایەتی 7).
لە سەرەتای ژیان و شایەتییەکانیان وەک مەسیحییەت، تەنانەت پێش ئەوەی ئەو ناوە بەسەر شوێنکەوتووانی خودا عیسادا بسەپێنرێت، پەترۆس و یۆحەننا بە فەرمانڕەوا جولەکەکان گوت، «ئایا لەبەرچاوی خودا ڕاستە کە گوێ لە ئێوە بگرین زیاتر لە خودا، ئێوە دادوەری بکەن ... دەبێت گوێڕایەڵی خودا بین نەک مرۆڤ» (کردارەکان 4:19، 5:29). ئەمە بنەمایەکی گرنگە بۆ بیرهێنانەوە. خودا باڵاترین دەسەڵاتی هەمووانە. ئەو ئەوەیە کە حکومەتەکان دادەنێت، بەبێ گوێدانە ئەوەی چۆن، بە زمانی مرۆڤ، هاتوونەتە سەر دەسەڵات – جا بە دەنگدان بێت، فەرمانڕەوای میراتی بن، یان تەنانەت ئەگەر دەسەڵاتیان بە ڕووخاندنی پێشینەکانیان بەدەست هێنابێت. خودا هەرگیز پێمان ناڵێت گوێڕایەڵی ئەوانە نەکەین کە خراونەتە سەر دەسەڵاتمان، بەڵام لەبەر ئەوەی خودا دەسەڵاتی پێداون، ئێمە پابەندین بە گوێڕایەڵیکردن، جگە لە کاتێک کە بە ڕوونی لە دەسەڵاتی خودا پێدراویان تێدەپەڕێنن و داوای شتێک دەکەن کە خودا بە ڕوونی قەدەغەی لێکردووین. لەو حاڵەتەدا مەسیحی پابەندە بە گوێڕایەڵیکردنی باڵاترین دەسەڵات – خودا – بەڵام دەبێت ئامادە بێت بۆ بەرگەگرتنی دەرئەنجامەکان، هەرچییەک بن.
هەڵوێست وەرگرتن و ڕزگاربوون
خودا چەندین نموونەی ئەمەی لە پەیمانی کۆندا پێداوین. لە دەرچوون 1 پاشای میسر فەرمانی بە مامانە عیبرانییەکان کرد کە کوڕەکانی ژنە ئیسرائیلییەکان بکوژن. شیفرە و پوئە، مامانەکان، «لە خودا ترسان، و وەک پاشای میسر فەرمانی پێکردن نەیانکرد، بەڵکو کوڕەکان وەک زیندوو هێشتنەوە» (ئایەتی 17). خودا بە باشی لەگەڵ مامانەکان مامەڵەی کرد چونکە لە خودا ترسان، و وای کرد ئیسرائیلییەکان زۆر ببن.
لە بەشی یەکەمی کتێبی دانیالدا، گەنجە دیلەکە، دانیال، و سێ هاوڕێکەی دەبینین کە ڕەتیان کردەوە خۆیان بە خواردنی سەر خوانی پاشای بتپەرست پیس بکەن. ئەوان متمانەیان بە خودا هەبوو کە لەگەڵیان بێت کاتێک ئەوان بۆ ئەو وەستان. خودا ڕێزی لە باوەڕیان گرت.
لە دانیال 3 پاشا فەرمانی بە سێ هاوڕێکە کرد کە کڕنۆش ببەن و بتە زێڕینە گەورەکەی کە دایمەزراندبوو بپەرستن یان ڕووبەڕووی سزای فڕێدانە ناو کوورەیەکی ئاگرین ببنەوە. ئەوان ڕەتیان کردەوە گوێڕایەڵی ئەم فەرمانە بکەن، بە پاشایان وت، «خودای ئێمە کە خزمەتی دەکەین دەتوانێت لە کوورەی ئاگرین ڕزگارمان بکات، و ئەو لە دەستی تۆ، ئەی پاشا، ڕزگارمان دەکات. بەڵام ئەگەر نا، با پێت ڕابگەیەندرێت، ئەی پاشا، کە ئێمە خزمەتی خوداوەندەکانی تۆ ناکەین، و بتە زێڕینەکەش ناپەرستین کە تۆ دامەزراندووتە» (ئایەتەکانی 17-18). خودا ڕێزی لە هەڵوێستەکەیان گرت، لەگەڵیاندا لەو کوورەیەدا ڕۆیشت و لە هەر زیانێک پاراستنی.
دانیال، وەک پیاوێکی پیر، پلەیەکی بەرزی لە حکومەتی دواتردا هەبوو. لە خاڵێکدا دوژمنەکانی ستایشی پاشایان کرد و فشاریان خستە سەری بۆ واژۆکردنی فەرمانێکی نەگۆڕ کە نوێژکردن بۆ هەر کەسێک جگە لە خۆی بۆ ماوەی 30 ڕۆژی داهاتوو قەدەغە بکات. هەرچەندە دانیال ئەمەی دەزانی، بەڵام ڕێگەی نەدا ئەمە ڕێگری لێبکات لە نوێژکردن وەک هەمیشە کردبووی. «کاتێک دانیال زانی کە نووسینەکە واژۆ کراوە، چوو بۆ ماڵەوە. و لە ژووری سەرەوەی خۆیدا، لەگەڵ پەنجەرە کراوەکان بەرەو ئۆرشەلیم، سێ جار لەو ڕۆژەدا لەسەر ئەژنۆکانی دانیشت، و نوێژی کرد و سوپاسی خودای خۆی کرد، وەک نەریتەکەی بوو لە ڕۆژانی سەرەتاییەوە» (6:10). دانیال سزای گوێڕایەڵیکردنی خودای دەزانی، کە لەلایەن دوژمنەکانییەوە وەک گوێڕایەڵینەکردن بۆ فەرمانی شاهانە سەیر دەکرا. ئەو دەرئەنجامەکانی دڵسۆزییەکەی چەشت: دانیال فڕێدرایە ناو ئەشکەوتی شێرەکان و شەوێک لەوێ مایەوە. خودا ڕێگەی نەدا هیچ زیانێک بچێژێت، لە کاتێکدا پاشا شەوێکی بێخەوی بە ڕۆژووگرتن بەسەر برد بەبێ کات بەسەربردنە ئاساییەکەی.
هەڵوێست وەرگرتن و نە ڕزگاربوون
بۆ ئەوەی هەست نەکەین کە دەتوانین چاوەڕێی موعجیزەی پاراستنی خودا بکەین کاتێک بە دڵسۆزی و گوێڕایەڵییەوە بۆ ئەو دەوەستین، و پاشان هەست بە نائومێدی یان تەنانەت فێڵلێکراوی بکەین ئەگەر بەشمان ئازارچەشتن بێت، با سەیری یۆحەننای لەئاوباپتێزکەر بکەین. ئەم پێشەنگی عیسایە لەلایەن ئەوەوە بە گەورەترین پێغەمبەر ناوبرا. ئەو بە توندی و بە بوێری بۆ بنەماکانی خودا وەستا، نەک تەنها ڕووبەڕووی سەرکردە ئایینییەکانی جولەکە بووەوە وەک لە یۆحەننا 1 تۆمار کراوە، بەڵکو پاشا هێرۆدسی زیناکاریش کە هێرۆدیاسی، ژنی براکەی فیلیپی، هێنابوو. هێرۆدس یۆحەننای زیندانی کردبوو و کات بە کات چێژی لە گوێگرتن لێی دەبینی.
پێشتر، یۆحەننا وتی کە عیسا دەبێت گەورە بێت و خۆی بچووک بێتەوە، بەڵام وادیارە سەری سوڕمابوو بۆچی عیسا، کە زۆر موعجیزەی دەکرد، هیچ شتێکی نەکرد بۆ ئازادکردنی. تەنانەت نێردراوی نارد بۆ پرسیارکردن لە عیسا ئایا ئەو بە ڕاستی مەسیحە یان دەبێت چاوەڕێی یەکێکی تر بکەن (سەیری مەتتا 11:2-5). لەبری موعجیزەیەکی ڕزگارکردن، مەتتا 14 و مەرقۆس 6 ڕاپۆرتی خەمناکمان پێدەدەن کە یۆحەننا لە زینداندا سەری بڕدرا بەهۆی دڵسۆزییەکەیەوە!
عیبرانییەکان 11 باس لە پیاوان و ژنانی باوەڕ و دەستکەوت و ڕزگاربوونەکانیان دەکات. ئایەتەکانی 33، 34 و سەرەتای 35 ژمارەیەک لەمانە کورت دەکەنەوە بەبێ وردەکارییەکانی ئایەتەکانی پێشوو. پاشان پاشماوەی ئایەتی 35 و سێ ئایەتی داهاتوو دەڵێن، «هەندێکی تر ئەشکەنجە دران، ڕزگاربوونیان قبوڵ نەکرد، بۆ ئەوەی هەستانەوەیەکی باشتر بەدەست بهێنن. هێشتا هەندێکی تر تاقیکردنەوەی گاڵتەجاڕی و قامچی لێدانیان هەبوو، بەڵێ، و زنجیر و زیندانیکردن. بەردباران کران، بە دوو لەت کران، تاقیکرانەوە، بە شمشێر کوژران. بە پێستی مەڕ و بزنەوە دەسووڕانەوە، بێ ماڵ و حاڵ، ئازارچەشتوو، ئەشکەنجەدراو – کە جیهان شایستەی ئەوان نەبوو. لە بیابان و چیاکاندا دەسووڕانەوە، لە ئەشکەوت و کونەکانی زەویدا.» ڕوونە کە ژیان بۆ خودا لە جیهانێکدا کە زۆربەی حکومەتەکان ناخودایین ئاسان نییە.
لە مەتتا 10، کاتێک خودا دوازدە قوتابییەکەی ناردە دەرەوە، پێیانی وت کە وەک مەڕ لە نێو گورگەکاندا دەیاننێرێتە دەرەوە. دەبێت وەک مار ژیر بن و وەک کۆتر بێ زیان بن، و چاوەڕێی ئەوە بکەن کە بە شێوەیەکی جەستەیی خراپ مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت. خودا پێیانی وت کە خەمی ئەوەیان نەبێت چۆن یان چی بڵێن کاتێک لەبەر خاتری ئەو دەبرێنە بەردەم حاکمەکان یان پاشاکان، چونکە ئەوەی دەبێت بیڵێن لەو کاتەدا پێیان دەدرێت. یۆحەننا 15 تۆماری دەکات کە خودا بە قوتابییەکانی وت کە جیهان ڕقی لێیان دەبێتەوە وەک چۆن ڕقی لەو بووەوە. سەرکردە ئایینییەکان کە بانگەشەی خزمەتکردنی خودای ڕاستەقینەیان دەکرد و سەرکردە سیاسییەکانی ئەم جیهانە پێکەوە کۆبوونەوە بۆ خاچدانی خودا عیسا.
ئەمڕۆ
زۆرێک لە حکومەتەکان ئەمڕۆ بە چالاکی مەسیحییەکان دەچەوسێننەوە یان یاسا دادەنێن بۆ سنووردارکردنی چالاکییەکانیان. حکومەتەکانی تر ئەوەی پێی دەڵێن ئازادی ئایین دەبەخشن، هەموو ئایینەکان قبوڵ دەکەن و کەم تێکەڵ بە کاروباری ئایینی دەبن. ئەوان بە شێوەیەکی نموونەیی هەموو ئایینەکان وەک یەک مامەڵە دەکەن، هەرچەندە لە پراکتیکدا ئەمە بەزۆری بەو مانایەیە کە مەسیحییەکان کە دەیانەوێت بە تەواوی خزمەتی خودا بکەن بەپێی فێرکردنەکانی کتێبی پیرۆز، تا ڕادەیەک سنووردار دەکرێن. دۆزینەوەی حکومەتێکی بە ڕاستی خودایی لە جیهانی ئەمڕۆدا مومکین نییە. بەڵام، خودا بەڵێنی داوە کە هەمیشە لەگەڵ خۆیدا بێت. ئەو بەسەر جیهاندا زاڵ بووە و شازادە و خوداوەندەکەی – شەیتان – لە گۆلگۆتا شکستی پێهێناوە. ئێمە ئەوەش دەزانین کە «دڵی پاشا لە دەستی خودادایە، وەک ڕووبارەکانی ئاو؛ ئەو بە هەر لایەکدا کە بیەوێت دەیگۆڕێت» (پەندەکان 21:1).
کاتێک سەیری ئەوە دەکەین کە خودامان چۆن لەم جیهانە ناخوداییەدا ژیاوە، ئەو شێوازە دەبینین کە دەبێت شوێنی بکەوین. پێغەمبەر ئیشایا پێشبینی کرد چۆن لەم جیهانەدا دەژی: «هاوار ناکات، دەنگی بەرز ناکاتەوە، دەنگی لە شەقامدا نابیسترێت. قامیشێکی شکاو ناشکێنێت، و کەتانێکی دووکەڵاوی ناکوژێنێتەوە» (ئیشایا 42:2-3). خودا «چاکەی دەکرد و هەموو ئەوانەی لەلایەن شەیتانەوە چەوسێنرابوونەوە چاک دەکردەوە،» پەترۆس شایەتی دا بۆ ئەو خەڵکەی لە ماڵی کۆرنێلیۆس کۆببوونەوە (کردارەکان 10:38).
عیسا لە جیهاندا بوو بەڵام هی جیهان نەبوو. دەبێت هەوڵ بدەین وەک ئەو بین. ئەو نەچووە ناو ڕێکخراوەکانەوە بۆ ئەوەی چاکە بکات. ئەو بڕێکی زۆر چاکەی بە شێوەیەکی کەسی کرد. هەرچەندە ئەو ڕێکخستنی نەکرد یان بەشداری لە خۆپیشاندانەکاندا نەکرد، بەڵام خەڵکێکی زۆر بەدوایدا دەڕۆیشتن. هەرچەندە کوڕی خودا بوو، بەڵام سوور نەبوو لەسەر مافەکانی. ژیانی ئەو ژیانێکی پشت بەستن بوو کە بە بەردەوامی و لە پەیوەندییەکی نزیکدا لەگەڵ خودا باوکی دەژیا. با لەو فێر بین و شوێن پێی بکەوین. ڕۆژێک لە نزیکدا هەموو خراپەیەک دادەنێت، شانشینی خۆی دادەمەزرێنێت و بە ڕاستودروستی فەرمانڕەوایی دەکات – و ئێمەش لەگەڵیدا فەرمانڕەوایی دەکەین! حکومەتی ناخودایی بۆ هەتاهەتایە کۆتایی دێت.
