ئەفەسۆس
کتێبی پیرۆز تاوتوێکرا: وه‌حی ٢:١-٧
لە وتارە سەرەتاییەکەماندا، ئاماژە بەوە کرا کە ڕێگەیەکی تایبەت و دروست بۆ خوێندنی وتارەکانی حەوت کڵێساکە لە وه‌حی ٢ و ٣ ئەوەیە کە چۆن دابەزینی گشتیی خەمناکی پیشەی مەسیحیی بەرپرسیار دەخاتە ڕوو لە نێوان ئەو ڕۆژەی کە کڵێسا لە ڕۆژی پەنجا ڕۆژەدا دامەزرا، و هەڵگیرانی ئەوانەی کە هی مەسیحن لە ڕاپچەردا.
کەم و کوڕی لە هەر کڵێسایەکدا لەلایەن پیاوانەوە دێت. چارەسەر لە هەر حاڵەتێکدا لە دەستی کەسێکی خوداییدایە -
«گوێ بگرن لەوەی ڕۆح بە کڵێساکان دەڵێت.» شکست یان کەم و کوڕی جیاواز هەیە لە کڵێساکانی جیاوازدا بەڵام چارەسەرەکە هەمان شتە. مەسیح بە شێوەیەکی کەسی، و ناسینەوەی ئەوەی کە شایستەی ئەوە، هەمووی بۆ ڕۆح باش کراوە بە هێزی ڕۆحی پیرۆز!
هەر لە سەرەتای مێژووی کڵێسادا، توخمگەلێک دەهاتنە ناوەوە کە دژی ویستی ئاشکراکراوی خودا بوون. بەڵام، هەروەها ئەوانەش هەبوون کە دەیانتوانی ئاراستەی نەرێنی بناسنەوە. بەهۆی هەستی کەسییان بە پیرۆزی، زۆر بێزار بوون. بەداخەوە، خەڵکی تر وادیار بوو کە سەرنجیان نەدەدا، یان تەنانەت گرنگییان پێنەدەدا.
دابەزینی هەڵوێست بەرامبەر بە خراپە دەتوانرێت بە ئاسانی لە مێژووی کڵێسادا بەدواداچوونی بۆ بکرێت. لە سەرەتادا، بێگومان ئەوانە هەبوون کە نەیاندەتوانی خراپە قبوڵ بکەن. زۆر زوو، لە قۆناغی داهاتوودا، خراپەکە قبوڵ کرا. دواتر، خراپەکە پەسەند کرا. لە کۆتاییدا، ئەوانە هەبوون کە ئامادە بوون بە چالاکی بچنە پاڵ خراپە و دژی ڕاستی بوەستنەوە. ئەمە بە باشی لە ٢ تیمۆساوسدا ڕوون کراوەتەوە، کە باسی بارودۆخی ڕۆژانی کۆتایی دەکات پێش ئەوەی مەسیح دووبارە بێتەوە. لە بەشی ١دا دەخوێنینەوە دەربارەی ئەوانەی کە لە ڕاستی لادەچوون، لەوانە فیگەلۆس و هێرمۆجینیس. لە بەشی ٢دا، پێمان دەوترێت دەربارەی هەندێک، لەوانە هیمینایۆس و فیلێتۆس، کە تەواو ئامادە بوون شتێک قبوڵ بکەن کە ڕاستی نەبوو. بارودۆخی کۆتایی لە ڕۆژانی کۆتاییدا لە بەشی ٣دا ئاماژەی پێکراوە لە جانیس و جامبرێس کە بە چالاکی دژی ڕاستی وەستانەوە و یاخی بوون لێی. ئەمەیە بۆچی زۆر پێویستە بە چالاکی ڕاستی بڵاو بکەینەوە کە پێمان سپێردراوە. پشکنینی واتای ناوەکانی ئەو کەسانەی ئاماژەیان پێکراوە نیشان دەدات کە ناوەکانیان ئاماژەیە بۆ کەسایەتییەکانیان و ئەو کردارە (یان نەبوونی کردار) کە ئەوان ئەنجامیاندا.
ئەم یەکەم نامەیە بۆ کڵێساکان، بۆ ئەفەسۆس، بە شێوەیەکی دابەشکاری ئاماژە بە سەرەتاییترین ڕۆژانی مەسیحییەت دەکات. تەنانەت لە کاتی ژیانی نێردراو پۆڵسیشدا لادان لە باوەڕ دەستی پێکردبوو. کاتێک پۆڵس دوایین نامەی خۆی بۆ تیمۆساوس نووسی، وتی:
هەموو ئەوانەی لە ئاسیادان لێم لایانداوە (٢ تیمۆساوس ١:١٥).
ئەمە ئەفەسۆسی دەگرتەوە.
یەکەم پرسیاری ئاشکرا ئەوەیە، بۆچی ئەفەسۆس یەکەم؟ قەشەکانی ئەوێ بەرهەمی خزمەتی پۆڵس بوون. لە نامەی ئەفەسۆسییەکاندا لووتکەی خزمەتی مەسیحی بەدەست دەهێنرێت. ئەمە لانیکەم دوو هۆکاری ئەگەری دەهێنێتە بیر کە بۆچی گونجاو بوو ئەفەسۆسییەکان یەکەم جار ناویان بهێنرێت. لە لایەکەوە، کاتێک خودا دەست دەکات بە ڕەخنەگرتن، لەوەوە دەست پێدەکات کە لە هەمووان نزیکتر و خۆشەویستترە بۆی (١ پیتڕۆس ٤:١٧
دادگاییکردن دەبێت لە ماڵی خوداوە دەست پێبکات
). دووەم، شەیتان هەمیشە هێرش دەکاتە سەر باشترینەکان. بەڵام، لە کاتێکدا خزمەتی پۆڵس ئەو ڕێگەیە بوو کە ئەوان پێی دامەزرابوون، بە جۆن سپێردرا کە ئێستا بۆیان بنووسێت. ئەمە ڕەنگە لەبەر ئەوە بێت کە پۆڵس دەبوو گلەیی بکات کە هەموو ئەوانەی لە ئاسیادان لێی لایانداوە، و بەم شێوەیە، ئەگەر پۆڵس بۆیانی نووسیبا، ڕەنگە هەرگیز گوێیان لێی نەگرتبا. بۆیە، بەرپرسیارێتییەکە درا بە جۆن. هەروەها، خاڵێکی زۆر پراکتیکییە کە لەم کاتەدا پۆڵس لە ژیاندا نەمابوو.
بۆ هەر کڵێسایەک، وتارەکە بە پێشکەشکردنێکی تایبەت و گونجاوی مەسیح دەست پێدەکات، بە یەکێک لەو شێوانەی کە جۆن لە بەشی ١دا بینی. لە هەموو حاڵەتێکدا خوداوەند سەرەتا باسی ئەوە دەکات کە دەتوانێت ستایشی بکات. پاشان باسی شکستیان دەکات لە شایەتی ناوخۆیی خۆیان بۆ خۆی. هەر وتارێک بە بانگەوازێک لە ڕۆحەوە بۆ کڵێسا کۆتایی دێت. ئامانجەکە هاندانی «سەرکەوتن»ە لەوانەی کە هەوڵ دەدەن دڵسۆز بن بۆ خوداوەند لە نەبوونیدا، و هاندانی سۆزەکانیانە ئێستا بۆ ئەوەی خۆیان ڕابگرن لە کاتێکدا چاوەڕێی هاتنی ئەون.
باوەڕدارانی ناوخۆیی وەک خزمەتکارانی بەرپرسیار (١:١) سەیر دەکرێن، نەک وەک قەشە بە پڕایڤیلێج. فریشتەکە نوێنەری توخمی بەرپرسیارە لەو کۆبوونەوەیەدا. پێویستە لەبیرمان بێت کە سەرکردایەتی (هەڵگرتنی باری کۆبوونەوەکە) ناوخۆییە، بەڵام بەهرە گشتگیرە. هەروەها، لە کتێبی پیرۆزدا، سەرکردەکان هەمیشە بە شێوەی کۆ دەدوێن، جگە لە یەک ئاماژە لە عیبرانییەکان ٢:١٠ بۆ خودی مەسیح وەک سەرکردە. لەمەدا، وەک لە هەموو شتێکدا، دەبێت ئەو پێشەنگی هەبێت (کۆلۆسییەکان ١:١٨).
با سەیری واتای هەندێک لەو زاراوانە بکەین کە لەم چەند ئایەتەدا بەکارهاتوون:
| دەق | واتای/گرنگی/جێبەجێکردن |
| --- | --- |
| فریشتە | یەکێک لە پەیوەندیدا لەگەڵ ئاسمان، بە بەرپرسیارێتی و بە هێز و دەسەڵاتەوە لە جیاتی خودا کار دەکات. |
| ئەستێرەکان | هەڵگرانی ڕووناکی تاکەکەسی، ڕووناکی لە ئاسمانەوە دەهێنن. ئەوانەی کە بە شێوەیەکی ناوخۆیی کۆبوونەوەکە بەپێی ویستی خودا ڕێنمایی دەکەن. ئەستێرەیەک ڕووناکی لە ئاسمانەوە دەهێنێت، بەتایبەتی لە کاتی تاریکیی ڕەوشتیدا. |
| گڵۆپەکان | گڵۆپێک ڕووناکی لەسەر زەوی دەهێنێت، کارێکی سەرەکیی کۆبوونەوەیەکی ناوخۆییە. |
| دەڕوات | چالاک. «ڕۆیشتنەکە» «لە ناوەڕاستدا» ڕوودەدات، نەک بە دەوروبەردا. |
| لە ناوەڕاستدا | نەک بە دەوروبەردا. ئەو دەزانێت چی ڕوودەدات. |
| دەگرێت | بە گرتنێکی بەهێز، هەموو هێزی خوداوەند. لە پەیوەندیدا بە ڕزگاربوونەوە، ئەو بۆ هەمیشە دانیشتووە؛ بەڵام لێرەدا خوداوەند دەڕوات - هێشتا چالاکە. هیچ کەمییەک لە کۆنترۆڵ یان هێزدا نییە لە خوداوەنددا (دەستی ڕاستی) سەرەڕای شکستی ئێمە. هێشتا، لە ناوەڕاستی شکستی گشتیدا، خودا بەدوای ئەوانەدا دەگەڕێت کە بە سۆزەوە لەگەڵیدا دەجوڵێن لە دامەزراندنی بەرژەوەندییەکانی. |
| دەزانم | ئەو دەزانێت چی ڕوودەدات. ئەمە تایبەتمەندییە. ئەو بە هەر کڵێسایەک دەڵێت «دەزانم». ئەو زانایە. هیچ شتێک نییە کە خوداوەند عیسا دەربارەی ئێمە نەیزانێت، چ لە ژیانی تاکەکەسیی خۆماندا، یان لەوەی کە لە کڵێساکەیدا ڕوودەدات. ئەم بەشانە بیرمان دەخەنەوە کە ئەو هەموو شتێک دەزانێت و تاقی دەکاتەوە. پاشان ستایشی ئەوە دەکات کە شایستەی ستایشە، پێش ئەوەی سەرنجیان بۆ ئەوە ڕابکێشێت کە پێویستی بە چارەسەرکردنە. |
| کارەکانت | بەڵام نەک «باوەڕ» (بڕوانە ١ تەسەلۆنیکی ١:٣،١٠) |
| ماندووبوونەکەت | بەڵام نەک «خۆشەویستی» (بڕوانە ١ تەسەلۆنیکی ١:٣،١٠) |
| ئارامگرییەکەت | بەڵام نەک «هیوا» (بڕوانە ١ تەسەلۆنیکی ١:٣،١٠) |
| ئەو شتانەی کە لەگەڵ ڕزگاریدا دێن (باوەڕ، خۆشەویستی، هیوا) لانیکەم ١٠ جار لە پەیمانی نوێدا پێکەوە دێن. شایانی ئەوەن کە سەیریان بکەیت بۆ ئەوەی گرنگییەکە لە هەر حاڵەتێکدا ببینیت. | |
| تاقیکراوە | تاقیکراوەتەوە - «لە پێناوی ناوی مندا.» ئایا شەرەفی ئەو لە مەترسیدا بوو لە چالاکییەکەدا؟ ئایا شکۆمەندی پێبەخشی؟ ئەمە تاقیکردنەوەکەیە. |
| یەکەم خۆشەویستی | باشترین، سەرەکی. - باشترین خۆشەویستی کە ئەوان لە ڕووی ڕۆحییەوە توانایان هەبوو. یەکەم، نەک لە کاتدا، یان لە بڕدا، بەڵکو یەکەم لە پلەدا، لە کوالێتیدا، وەک سەرەکیترین، هاندەرترین ڕەچاوکردن. سەیری بەکارهێنانەکانی تری هەمان وشە بکە: لۆقا ١٥:٢٢ («باشترین» جلوبەرگ)؛ ١ تیمۆساوس ١:١٥ («سەرەکیترین» گوناهباران). |
| یەکەم کارەکان | یەکەم کارەکان ناتوانرێت ئەنجام بدرێن بەبێ یەکەم خۆشەویستی. یەکەم کارەکان بەرهەمی یەکەم خۆشەویستین. ئەگەر «یەکەم خۆشەویستی» لەدەست بدەین، خزمەتکردن بە تەنیا بە پێویست ستایشی ئەو وەرناگرێت. |
| بیربکەوە | بیرهێنانەوە. |
| دووبارە بکەوە | دەست بکەوە بە ئەنجامدانیان! |
| تۆبە بکە | تەنانەت مەسیحییەکیش؟ ئۆه! بەڵێ! بەتایبەتی مەسیحییەک! |
| گەڕانەوە | گەڕانەوەی ئەو هێڵی پێوانەیە کاتێک و بە چ شێوەیەک هەموو شتێک پێوانە دەکرێت. |
| لابردن | بەرپرسیارێتییەکان کە بە دروستی ئەنجام نەدرێن، لادەبرێن. (مەتتا ٢٥، لۆقا ١٩) |
| چرادانەکەت | بەرپرسیارێتیی کەسییان جەختی لەسەر کراوەتەوە. ئەگەر کۆبوونەوەکە لە شایەتیدان شکست بهێنێت، دەبێت چرایان لاببرێت. شایەتیی بەرپرسیار دەبێت لە دەستیان دەربهێنرێت، و لە دەستی بەرپرسیارانی تردا دابنرێت. |
تێبینیی زیاتر
پێویستی و ڕۆڵی تۆبە.
تۆبە هەمیشە دەبێتە هۆی چاکبوونەوە و هەنگاوێکی سەرەکییە بۆی. ئەگەر یەکەم خۆشەویستی نەما بێت، تۆبە دەمانگەڕێنێتەوە بۆ یەکەم خۆشەویستیمان. تۆبە بە پێویست ئاماژەی پێکراوە لە پەیوەندیدا بە هەموو حەوت کۆبوونەوەکانەوە جگە لە سمیرنا و فیلادلفیا. ئەگەر خۆ-دادگاییکردن هەبێت سەبارەت بەو شتانەی کە لەم وتارانەدا باس کراون، چاکبوونەوە دەبێت. ئەگەر تۆبە و چاکبوونەوە نەبێت، هیچ ڕووناکییەکی ڕاستەقینە نادەدرێت.
«دێم بۆ لات» - زۆر خۆشترە کە ئەو بێت بۆ لامان لەسەر هێڵی یۆحەننا ١٤:٣، ١٨ وەک لەسەر هێڵی وه‌حی ٢:٥. ئایەتی ٦: نیکۆلایتانەکان - کردارەکان (بڕوانە ٢:١٥ فێرکردن).
ئەگەر یەکەم خۆشەویستیم بۆ خوداوەند لەدەست بدەم یان وازی لێبهێنم، لە کۆتاییدا ئەو شوێنە بە مرۆڤ دەدەم کە تەنها شایستەی مەسیحە. «نیکۆلایتانەکان» بە «داگیرکەرانی گەل»، «پاڵەوانانی جیهان» ناودەبران. سەرهەڵدانی پیاوانی ئایینی سەرۆکایەتی مەسیح، خوداوەندێتی مەسیح و هاندانی ڕۆح ڕەت دەکاتەوە. شوێنی مەسیح بە مرۆڤ دەدرێت. گەمژەیی ئەمە دەستبەجێ دەبینرێت. نیکۆلایتانەکان کاتێک ئازار هەیە (سمیرنا) دەڕۆن، بەڵام کاتێک کۆبوونەوەکە شوێنێکی لە جیهاندا پێدەدرێت (پەرگامۆس) دەگەڕێنەوە. کاتێک بەهرە لەلایەن خوداوەندێتییەکی هەڵەوە کۆنترۆڵ دەکرێت، مردنی ڕۆحی لە نێوان قەشەکانی خودادا دەهێنێتە کایەوە. خوداوەند ستایشیان دەکات بۆ ئەوەی دژی هەر کەسێک بوەستنەوە کە ئەو لە خوداوەندێتییەکەی لە کۆبوونەوەکەدا لادەبات.
ئایەتی ٧: ستایش، پاداشت، ئامۆژگاری، بەڵێن.
لە نێو هەموو ئەمانەدا، ستایش و پاداشتێک هەیە بۆ سەرکەوتوو (سەیری ئەم وشەیە و هاوتاکانی بکە لە سەرانسەری کتێبی وه‌حیدا)، یەکێک کە پابەندە بە دڵسۆزی بۆ خوداوەند لە نەبوونیدا، لە ڕۆژێکی خراپدا، هەرچییەک بێت دوژمنایەتی و دژایەتی.
«بۆ ئەوەی سەرکەوێت، من پێی دەدەم لە داری ژیان بخوات، کە لە ناوەڕاستی بەهەشتی خودادایە؟» ئادەم و حەوا لە باخچەی عەدەن دەرکران بۆ ئەوەی نەیانتوانی لە داری ژیان بخۆن (پیداکردن ٣:٢٤) لە حاڵەتی کەوتوویان. بەڵام دووبارە لە وه‌حی ٢٢:١-٢دا دەخوێنینەوە دەربارەی داری ژیان:
ڕووبارێکی پاکی ئاوی ژیانی نیشان دام، وەک کریستاڵ ڕووناک، لە تەختی خودا و بەرخی خوداوە دەهات. لە ناوەڕاستی شەقامەکەیدا، و لە هەردوو لای ڕووبارەکەدا، داری ژیان هەبوو، کە دوازدە جۆر میوەی دەگرت، و هەموو مانگێک میوەی دەدا: و گەڵاکانی دارەکە بۆ چاککردنەوەی نەتەوەکان بوون.
ئەم ئایەتانە دیمەنێک وەسف دەکەن کە هەموو شتێک هی خودا و بەرخەکەیە، بە بەردەوامی لەلایەن ڕۆحی پیرۆزی خوداوە پارێزراوە. ژیان زۆرە. مردن و نەفرەت هەرگیز ناتوانن بچنە ژوورەوە. هەموو کاریگەرییە نەرێنییەکانی گوناه چاک دەکرێنەوە. پیاوان بە ئارەزوومەندانە خزمەتی خودا دەکەن. ئەوان هەمیشە لەبەردەم ڕووی ئەودا دەبن. ئەوان بە ناوی خودای خۆیان دەناسرێنەوە.
لە ناوەڕاستدا داری ژیانە. خودا سەرچاوەی ژیانە. مەسیح جەستەی ئەو ژیانەیە بۆ قەشەکان، بۆ ئەوەی بتوانن لەو ژیانە بخۆن کە خودا سەرچاوەکەیەتی. داری ژیان بەهای مەسیحمان پێدەگەیەنێت. مەسیح بە شێوەیەکی کەسی ئەو کەسە دەبێت کە دەبێتە هۆی ئەوەی ئەم جیهانە بۆ خودا بەرهەمدار بێت. هێزی ئەو لە سەرانسەری جیهاندا دەبینرێت و هەست پێدەکرێت. ئەو بەرەکەتەکانی خودا لە سەرانسەری گەردوونێکی پاککراوەی بەختەوەریدا بەڕێوە دەبات. هەموو شتێک تازە و نوێ دەبێت.
سەرکەوتوو ئێستا پێی دەدرێت لە داری ژیان بخوات، ئێستا وەک چێژێکی پێشوەختە، پاشان ڕاستییەکە لە بەهەشتدا. ئەو دەتوانێت ئێستا لەسەر ئەو کەسە بخوات کە هەموو شتێک لەم جیهانەدا بۆ خۆشی خودا لە سەرانسەری هەزار ساڵەی حوکمڕانی مەسیحدا دەپارێزێت.
ئەگەر ئێمە لەسەر پارێزەری گەورەی ژیان بەپێی خودا بخۆین، خۆمان بۆ خودا و خۆشییەکەی لەم جیهانەی ئێستادا پارێزراو دەبین.
