پارێزگاری لیدیا
دەبێت وریابین کە ڕێگە نەدەین بۆچوونەکانی مرۆڤ بەسەر فێرکردنی کتێبی پیرۆزدا زاڵ بن. باوەڕی کەسی پێویستە. ئەمە باوەڕدارەکە بە خوداوە دەبەستێتەوە (ئەفەسۆس 4:4) و، لە ڕێگەی ئاوەشۆرینەوە، بە ئاشکرا لەگەڵ گەورەکەماندا دەیناسێنێت (مەرقۆس 16:16). بەداخەوە، ئەمڕۆ بیرۆکەکانی مرۆڤ لە مەسیحییەتدا بوونەتە هۆی پیشەیەک کە واقیعێکی نییە.
خۆشەویستی بۆ گەورە
لیدیا باوەڕی بە پەیامی مزگێنی هێنا کاتێک گەورە دڵی کردەوە (کرداری نێردراوان 16:14). پاشان ئەو و ماڵەکەی ئاوەشۆرین کران، کە بەو مانایە دێت خزمەتکار و کارمەندەکانیشی باوەڕیان هێنا. چ سەرکەوتنێک بۆ گەورە! ئەو بە پەلە داوای لە پۆڵس و هاوڕێکانی کرد – نێردراوانی ڕزگارکەر و گەورەکەی – ببنە میوانی. لیدیا بانگهێشتی کردن بۆ ماڵەکەی، و گوتی: «ئەگەر ئێوە حوکمتان داوە کە من دڵسۆزم بۆ گەورە ...» (ئایەتی 15 NKJV). بە بەکارهێنانی ئەم بەڵگە کتێبی پیرۆزە، ئەو سەرکەوت و بە شێوەیەکی کاریگەر ناچاری کردن بانگهێشتەکەی قبووڵ بکەن، شتێک کە نەریت نەبوو بکرێت.
کرداری «ڕازیکردن» یان «ناچارکردن» تەنها لێرە و لە لۆقا 24:29 بەکارهاتووە. لە هەردوو حاڵەتەکەدا هاندانەکە لەبەر خۆشەویستی بۆ گەورە بوو و پەیوەست بوو بە پارێزگارییەوە. لیدیا تێگەیشت کە لە ئێستاوە ئەو و ماڵەکەی هی گەورەن، و ئەو ئەرکی بەڕێوەبردنی هەموو ئەوەی کە خاوەنی بوو بۆ ئەو پێدابوو (بڕوانە 1 تیمۆساوس 6:2,17-19). «ماڵ» بابەتێکی سەرەکییە لە نووسینەکانی لۆقادا – کتێبەکانی لۆقا و کرداری نێردراوان – و وشەی «پارێزگار» بە واتای «فەرمانڕەوای ماڵ» دێت.
جیاوازییەکی گەورە هەیە لە نێوان لیدیا، کە باوەڕی بە قسەکانی پۆڵس هێنا، و سەرکردە ئایینییە خۆپەرستەکان کە گەورە عیسا و پەیامی نیعمەتی خودایان ڕەت کردەوە کە لەلایەن ئەوەوە لە ئاسمانەوە نێردرابوو. پۆڵس، پێش ئەوەی ڕزگار بکرێت و لەو کاتەدا بە شاول ناسرابوو، پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ ئەو سەرکردانەدا هەبوو، بەڵام دوای ئەوەی گەورە بانگی کرد لە ڕێگای دیمەشقدا (کرداری نێردراوان 9) خۆی لێیان دوورخستەوە. ئێستا بەرهەمی کارەکانی پۆڵس هەبوو، وەک چۆن باوەڕی لیدیا بە گەورە لە دۆخێکی خۆشەویستی یەکەمدا بۆ ئەو، نیشانی دا، و بەرژەوەندییەکانی ئەو بوونە پێشینەی سەرەکی ئەو. ئەو ئەمەی لە دابینکردنی میواندارییدا نیشان دا، کە بە واتای «خۆشەویستی نامۆیان» دێت.
دڵسۆزی
دڵسۆزی تایبەتمەندییەکی سەرەکی پارێزگارییە، وەک لە لۆقا 16:10-12 و 19:17 ئاماژەی پێکراوە. گەورە ستایشی پارێزگاری باش و دڵسۆزی کرد، کە ژیر و وریابوو (مەتتا 24:45-46، 25:21,23؛ لۆقا 12:42-43). لیدیا ئەم تایبەتمەندییە جوانانەی نیشان دا.
باوەڕ و دڵسۆزی پێکەوە دەڕۆن، وەک لە ئیبراهیمدا بینرا، باوکی باوەڕداران (غەلاتییەکان 3:9). بە هەمان شێوە، پۆڵس دڵسۆز، متمانەپێکراو و ڕاستگۆ بوو بۆ گەورە و بۆ ئەوەی کە ئەو پێی سپاردبوو. لەبەر ئەوە گەورە خزمەتێکی تایبەتی پێدا (1 تیمۆساوس 1:12)، کە تێیدا پارێزگارێکی دڵسۆز بوو (1 کۆرنسۆس 4:2، 7:25). هەموو مەسیحییەکان دەبێت دڵسۆزی نیشان بدەن، بە پێچەوانەی بێباوەڕانەوە (2 کۆرنسۆس 6:15).
باوەڕداران لە ئەفەسۆس و کۆلۆسە دڵسۆز بوون (ئەفەسۆس 1:1؛ کۆلۆسییەکان 1:2). ئەوە هۆکارەکەیە کە گەورە بەرەکەتێکی زۆری پێ سپاردن. ئەم بەرەکەتانە بە هەموو باوەڕداران دەدرێن (ئەفەسۆس 1:3)، بەڵام دڵسۆزی پێویستە بۆ چێژوەرگرتن لێیان (بڕوانە لۆقا 16:12)، وەک چۆن لیدیا بە ئاشکرا کردی.
هاندانێک
ڕاستیی خودا هەمیشە ڕووبەڕووی ئاستەنگ دەبێتەوە. لەبەر ئەوە باوەڕداران دەبێت دڵسۆز بمێننەوە (1 تیمۆساوس 4:1-10). ئەم دڵسۆزییە تاقیدەکرێتەوە، بۆ نموونە، کاتێک خێزانێک بێوەژنێکی هەیە بۆ گرنگیدان پێی یان کاتێک ڕووبەڕووی دۆخێک دەبێتەوە کە پێویستی بە گرنگیپێدانی تایبەتە (5:16). پەیمانی نوێ ئاماژە بە خزمەتکارانی دڵسۆزی تر دەکات: تیخیکۆس (ئەفەسۆس 6:21؛ کۆلۆسییەکان 4:7)، ئەپافراس (کۆلۆسییەکان 1:7)، ئۆنیسیمۆس (4:9)، سیلڤانۆس (1 پەترۆس 5:12) و گایۆس (3 یۆحەننا 1).
کۆیلەکان، یان خزمەتکاران، هان دەدرێن بۆ ڕێزگرتن لە گەورە باوەڕدارەکانیان (1 تیمۆساوس 6:2). چ هاندانێک لیدیا دەبێت بۆ خزمەتکارەکانی! چەند گرنگە کە خوشکانی مەسیح لەو ڕۆڵانەدا کار بکەن کە گەورە پێیانی داون.
ڕەفتاری گونجاو لە ماڵی خودادا
لە ماوەی کرداری نێردراواندا زۆر خوشک دەبینین کە ئەرکی گرنگیان هەبوو. پۆڵس هەندێکیانی لە ڕۆما 16دا لیست کرد. ئەم خوشکە دڵسۆزانە بە خۆشەویستی یەکەم نیشان کرابوون و ئەوان سەرکەوتووی ڕاستەقینە بوون، وەک چۆن لیدیا بوو.
لە ئازادی مەسیحییەتی کتێبی پیرۆزدا، ژنان، کە بە نیعمەتی خودا ڕزگار کراون و خۆیان بۆ گەورە و بەرژەوەندییەکانی ئەو تەرخان دەکەن، بۆ شکۆ و ستایشی خودا، بۆ خۆشگوزەرانی خۆیان و ئەوانی تر کار دەکەن. ئەمە بە پێچەوانەی دۆخی ژنانە لە زۆر ئایینی دنیاییدا، وەک چۆن لە کچە کۆیلە هەژارەکەدا لە فیلیپی، ئەو شارەی کە لیدیا تێیدا دەژیا (کرداری نێردراوان 16:12-19) وێنا کراوە.
بە هەمان شێوە، تیمۆساوس پێویست بوو نموونەی دڵسۆزی بێت بۆ هاوڕێ مەسیحییەکان (1 تیمۆساوس 4:12) – و ئەویش وابوو (1 کۆرنسۆس 4:17). ئەم تایبەتمەندییە بۆ هەموو نەوەیەکی باوەڕداران زۆر گرنگە، چونکە ڕاستیی خودا بە کۆمەڵ پێیان سپێردراوە (2 تیمۆساوس 2:2). جگە لە نیشاندانی تایبەتمەندییە دیاریکراوەکانی پێویست لە خزمەتکارێکدا، پۆڵس ڕایگەیاند کە ژنی خزمەتکارێک دەبێت دڵسۆز بێت (1 تیمۆساوس 3:8-11). بە هەمان شێوە، منداڵەکانی پیرێک دەبێت باوەڕدار و دڵسۆز بن (تیتۆس 1:6). توخمە هاوبەشەکە کە پەیوەندی بەم حاڵەتانەوە هەیە، ڕەفتاری گونجاوە لە ماڵی خودادا، کە بۆی پارێزگاری دڵسۆزانە پێویستە.
خودای ئێمە و گەورە عیسای مەسیح
خودا دڵسۆزە (1 کۆرنسۆس 1:9، 10:13؛ 2 کۆرنسۆس 1:18؛ 1 تسالۆنیکی 5:24؛ 2 تسالۆنیکی 3:3؛ 1 پەترۆس 4:19) و ووشەکەشی دڵسۆزە (1 تیمۆساوس 1:15، 3:1، 4:9؛ 2 تیمۆساوس 2:11؛ تیتۆس 1:9، 3:8). خودا دڵسۆز دەمێنێتەوە، چونکە ناتوانێت خۆی ڕەت بکاتەوە (2 تیمۆساوس 2:13)؛ و قسەکانی دڵسۆزن (وەرگێڕان 21:5، 22:6).
گەورە کاهینێکی باڵای بەزەییدار و دڵسۆزە، گرنگی بە بەرژەوەندییەکانی خودا و گەلەکەی دەدات – هەموو باوەڕداران لەسەر زەوی (عیبرانییەکان 2:17، 3:2، 10:23). لە ڕابردوودا دڵسۆزییەکەی لەلایەن ساراوە (11:11) و ئەوانی ترەوە ئەزموون کراوە. ئەمڕۆ ئەو دڵسۆز دەمێنێتەوە و ئامادەیە بۆ لێخۆشبوون، ئەگەر دان بە گوناهەکانماندا بنێین (1 یۆحەننا 1:9). گەورە شایەتی دڵسۆزە (وەرگێڕان 1:5، 3:14، 19:11)، هەرچەندە گەلەکەی ڕەنگە شکست بهێنن (2:4). با لە ئەو فێر بین (مەتتا 11:29) بۆ ئەوەی دڵسۆز بین (وەرگێڕان 2:10,13)!
تێبینی
- کرداری یۆنانی بۆ دەستەواژەی «بە پەلە داوای کرد» هەمان کردارە وەک لە داواکاریی مەکدۆنییەکاندا (ئایەتی 9)، هەروەها بە واتای «هاندان» یان «دڵدانەوە» دێت.
ئەی گەورە، کاتێک ڕێگاکە دووبارە دەگرینە بەر دڵسۆز لە ناو بێدڵسۆزیدا، لە ناو تاریکیدا تەنها ڕووناکی، تۆ ناوی باوکت دانی نا، و لە ویستی ئەودا دڵشاد بووی؛ نەلەرزا بە فێڵە وردەکانی شەیتان، یان ئازار، شەرم و زیان، ڕێگاکەت، بێ دڵخۆشی بە زەردەخەنەی زەمینی، تەنها بەرەو خاچ دەچوو. سەرسام دەبین بە مێشکی نزم و سادەت، و حەز دەکەین وەک تۆ بین، و هەموو ئارامی و خۆشییەکەمان لە فێربووندا بدۆزینەوە، گەورە، لە تۆوە. —جەیمس جی. دێک (1802–1884)
