جۆزێف ھۆڵ، فەیلەسوفی سەدەی حەڤدە، جارێک وتی، «ناوبانگێک کە جارێک شکێنرا، لەوانەیە چاک بکرێتەوە، بەڵام جیھان ھەمیشە چاویان لەو شوێنە دەبێت کە قڵیشەکەی لێ بووە.» چەند ڕاستە. خراپتر لەوەش، ھەندێک ناوبانگ بە ئەنقەست لەلایەن ئەو کەسانەوە وێران دەکرێن کە چێژ لە گۆڕینی شازادەی بەڕێزی ئەمڕۆ بۆ تاوانبارێکی پیسی سبەی وەردەگرن. ھیچ ناوبانگێکی باش لە خراپبوون پارێزراو نییە، و بەداخەوە، کەم کەس کە شایەنی سووکایەتین، ئەوەیان دەست دەکەوێت کە شایەنین.
چۆن ھەستت دەبوو گەر ژیانێکی ڕاست و بەڕێزت بژاردبا، تەنھا بۆ ئەوەی خەڵک دوای مردنت بڵێن کە تۆ پیاوێکی خراپ و درۆزن و داوێنپیس بوویت؟ پێم وایە حەزت لێی نەدەبوو. و پێم وایە گەر مریەم مەجدەلی بزانێت ئەمڕۆ چی لەبارەیەوە دەوترێت، ئەویش حەزی لێی نەدەبوو.
بۆ ھەندێک ھۆکار، مریەم بۆ مامەڵەیەکی تایبەت و خراپ ھەڵبژێردراوە. بە لەشفرۆش، «تاوانبارێکی ترسناک،» و قوتابییەک «کە عیسا خۆشی دەویست» ناوبراوە (ھەموومان دەزانین کە ئەوە لەبارەی یوحەنناوە وتراوە بەھۆی ڕۆحانییەتی چڕیەوە، یوحەننا ٢١:٢٠-٢٤). مریەمیش تۆمەتبار کراوە بەوەی کە خۆشەویستی جەستەیی خوداوەند بووە، ژن و دایکی منداڵەکانی بووە و لیستەکە بەردەوامە. ناوی بە شێوەیەکی نادادپەروەرانە بە خراپترین شێوە پیس کراوە، و ئێستا ڕۆمانێکی بەناوبانگ تەنھا شتەکانی خراپتر کردووە.
بەڵام ھەمیشە ڕێگایەک ھەیە بۆ شێتییەکانی شەیتان. بە وێرانکردنی ناوبانگی مریەم مەجدەلی، پێی وایە دەتوانێت ناوبانگی خوداوەندیش وێران بکات. بە قایلکردنی خەڵک کە عیسا (١) تەنھا مرۆڤێک بووە و/یان (٢) پەیوەندییەکی جەستەیی لەگەڵ ژنێکدا ھەبووە، دەتوانێت بێباوەڕان بۆ ھەمیشە لە شانشینی تاریکییەکەیدا زیندانی بکات. کەواتە لێرەدا ھەوڵێکی ترە بۆ ڕاستکردنەوەی ڕاستییەکان. مریەم مەجدەلی کێ بوو؟ بۆچی گرنگە؟ کتێبی پیرۆز چی لەبارەیەوە دەڵێت، و چی ناڵێت؟
مریەم مەجدەلی کێ بوو؟
لەبەر ئەوەی مەتتا یەکەم کتێبی پەیمانی نوێیە، مریەم یەکەم جار لەوێ دەردەکەوێت، لە ٢٧:٥٦، دوای ئەوەی عیسا ڕۆحی خۆی لەسەر خاچ بەخشی. ناوی مەجدەلی ئاماژەیە بۆ شارۆچکەی مریەم، مەجدەلا (لە عیبرییەوە بە واتای «بورج») نزیک تەبەرییە لە جەلیل، شارێکی زۆر دەوڵەمەند بەڵام گەندەڵ کە بە قوماشی خوری و ڕەنگەکانی ناسراوە. دەقەکە ئاماژە بەوە دەدات کە ئەم ژنانە توانای دارایی پێویستیان ھەبووە بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی عیسا کاتێک لە جەلیل خزمەتی دەکرد. کەواتە مریەم مەجدەلی لەوانەیە پارەی ھەبووبێت.
زانای ئایینی ھێربێرت لۆکیەر ئاماژەی پێداوە وەک «ژنێکی خاوەن پلەوپایەی بەرز و بارودۆخی ئاسوودە.» لە ھیچ شوێنێکدا دەقەکە ناڵێت کە ئەو لەشفرۆش بووە. لۆکیەر نووسیویەتی، «ھیچ بەڵگەیەکی ڕاستەقینە نییە کە ئاماژە بە ناوبانگێکی خراپ بدات.» و ئەو لەگەڵ کۆمەڵێکی باشدا گەشتی دەکرد. مریەم «دایکی یاقوب و یۆسێس (یوسف)» ژنی کلۆپاس بوو، کە ڕزگارکەری ھەستاوە لە مردن لە ڕێگای عیماوسدا بینی (یوحەننا ١٩:٢٥؛ لۆقا ٢٤:١٣، ١٨). «دایکی کوڕەکانی زەبەدی» سالۆمی بوو، خوشکی مریەمی پاکیزە و دایکی یوحەننای نێردراو (مەتتا ١٠:٢؛ مەرقۆس ١٥:٤٠؛ یوحەننا ١٩:٢٥). مێردی سالۆمی، زەبەدی، ماسیگرێکی دەوڵەمەند بوو. بەم شێوەیە سالۆمی پووری عیسا بوو؛ یوحەننای نێردراو، ئامۆزای بوو. کاتێک عیسا لەسەر خاچەوە سەیری خوارەوەی کرد و بە یوحەننای وت، «سەیری دایکت بکە!» فەرمانی بە یوحەننا دەکرد کە چاودێری دایکی بکات – پووری نێردراوەکە مریەم (یوحەننا ١٨:٢٧). کتێبی پیرۆز دەڵێت یوحەننای نێردراو دەستبەجێ «بردییە ماڵی خۆی» (ئایەتی ٢٧)، کە ڕوونیدەکاتەوە بۆچی لەناو ژنانی لای خاچ لە یوحەننا ١٩:٢٥دا ناوی ھاتووە بەڵام لە لیستەکانی تری ئینجیلەکاندا نییە کاتێک عیسا بە ڕاستی مرد.
بە ڕوونی، مریەم مەجدەلی ھاوڕێیەکی نزیکی دایکی خوداوەند بوو، خوشکەکەی سالۆمی، و ژنی کلۆپاس – ھەموویان ژنانی بەتەمەن بوون. ھیچ شتێک لە دەقەکەدا ئاماژە بەوە نادات کە ئەو لەوان گەنجتر بووبێت. بەپێی زانیارییەکانمان، ئەو لە تەمەنی دایکی عیسا بووە و منداڵی گەورەی ھەبووە. کتێبی پیرۆز تەمەنی نادات. لەسەر شێوەی قسە ناکات. ناڵێت کە ئایا ھاوسەرگیری کردووە یان خێزانی ھەبووە. ھەروەھا ھیچ بەڵگەیەکیش نادات بەو تیۆرییەی کە ئەو ژنێکی گەنجی جوان بووە کە خوداوەند سەرنجی ڕاکێشاوە، زۆر کەمتر لەو کفرەی کە پەیوەندییەکی جەستەیی لەگەڵیدا ھەبووە. دەڵێت کە ١٢ نێردراو و ھەندێک ژن لەگەڵ عیسادا گەشتیان دەکرد کاتێک پادشاھێتی خودای دەبێژا. ئەم ژنانە «لە ڕۆحە خراپەکان و نەخۆشییەکان چاک کرابوونەوە – مریەم کە بە مەجدەلی ناودەبرا، کە حەوت ڕۆحی پیسی لێ دەرچووبوو، و یۆحەننا ژنی خوزا، سەرپەرشتیاری ھێرۆدس، و سوسەننا، و زۆرێکی تر کە لە سامانەکانیانەوە بۆیان دابین دەکرد» (لۆقا ٨:٢-٣). مریەم بە ڕوونی ژیانی خۆی بە مەسیح بەخشیبوو دوای ئەوەی چاک کرایەوە، بە دڵسۆزی شوێنی خوداوەند کەوتبوو، و یارمەتی دارایی خزمەتەکەی دەدا، وەک ژنەکانی تر.
ڕەتکردنەوەی بانگەشەکانی پەیوەندی نایاسایی
بەڵام بێباوەڕان بەردەوام دەبن، سوورن لەسەر وێرانکردنی ناوبانگی ئەو و تەنانەت ئاماژە بەوە دەدەن کە پەیوەندییەکی نایاسایی لەگەڵ عیسادا ھەبووە یان، وەک ڕۆمانەکەی دان براون کۆدی داڤینچی بانگەشەی دەکات، ھاوسەرگیری لەگەڵدا کردووە و منداڵی لێی بووە. ھەندێک یوحەننا ٢٠:١-١٧ بەکاردەھێنن بۆ پشتگیریکردنی مشتومڕەکانیان. ئەو بەشە دەڵێت مریەم لە تاریکیدا ھاتە گۆڕەکە، نەیتوانی عیسا بدۆزێتەوە، گریا، پاشان بینی؛ و ئەو پێی وت، «پێمەوە مەنووسێ» (ئایەتی ١٧). ئەم چەند ئایەتە کەیسێک دروست ناکەن، بەتایبەتی کاتێک ئینجیلی مەتتا دەڵێت ئەو لەگەڵ «مریەمەکەی تر (ژنی کلۆپاس)» ڕۆیشت (مەتتا ٢٨:١)؛ مەرقۆس دەڵێت ئەو لەگەڵ ژنی کلۆپاس و سالۆمی ڕۆیشت (مەرقۆس ١٦:١-٢)؛ و لۆقا دەڵێت یۆحەننا، ژنی کلۆپاس، و ژنەکانی تر لەوێ بوون (لۆقا ٢٤:١٠).
زانای کتێبی پیرۆز ئەلفڕێد ئێدێرسھایم ڕوونی کردەوە: ڕاپۆرتەکەی بۆ پەترۆس و یوحەننا (یوحەننا ٢٠:٢): «نازانین لە کوێیان داناوە،» ئاماژە بەوە دەدات کە ئەو بە تەنھا نەچووەتە گۆڕەکە. . . . جا دوو گرووپی ژنان ھەبوون یان نا کە لە شوێنی جیاوازەوە دەستیان بە ڕۆیشتن کرد بۆ ئەوەی لە گۆڕەکە یەک بگرنەوە، دیارترین کەسایەتی لە نێوانیاندا مریەم مەجدەلی بوو – وەک چۆن پەترۆس لە نێوان نێردراواندا دیار بوو، ئەویش لە نێوان ژنە لەخواترسەکاندا دیار بوو. وادیارە ئەو یەکەم کەس بووە کە گەیشتووەتە گۆڕەکە. گرنگی ڕاستەقینەی مریەم مەجدەلی
بەڵام گرنگتر لەوە، مریەمی مەجدەلی یەکەم کەس بوو کە ڕزگارکەری ھەستاوە لە مردنی بینی (مەرقۆس ١٦:٩). و لێرەدایە کێشەکە. کەم شت ھەیە کە شەیتان زیاتر ڕقی لێی بێت وەک ڕاستیی ھەستانەوە لە مردن کە چارەنووسی ئەوی یەکلایی کردەوە، دەسەڵاتی مردنی لێ سەندەوە، و ئەشکەنجەی ھەمیشەیی ئەوی لە دەریاچەی ئاگر و گۆگرددا مسۆگەر کرد (عیبرانییەکان ٢:١٤-١٥)؛ بینین ٢٠:١٠). لەبەر ئەوە، ئەو ھەزاران ساڵە ھەموو فێڵێکی خۆی بەکارھێناوە بۆ لەناوبردنی ناوبانگی مریەم مەجدەلی. ئەم ژنە لەخواترس، پابەند، و دڵسۆزەی خودا بووەتە ئامانجی درۆ و ڕقی خراپەکارەکە چونکە ئەو شانازییە بێوێنەکەی پێ بەخشرا کە ببێتە یەکەم کەس کە شایەتی بدات بۆ ھەستانەوەی جەستەیی عیسای مەسیح و، بەم شێوەیە، بۆ شکستەکەی شەیتان.
بەداخەوە، زۆر کەس درۆکانی شەیتانیان قبوڵ کردووە. وەک چۆن جیھان بەرەو خراپتر دەچێت، ژمارەیان زیاتر دەبێت. بەڵام ڕۆژێک دێت کە ناوبانگی مریەم بە تەواوی چاک دەکرێتەوە، و ھیچ کەسێک «قڵیشەکەی» شەیتان دروستی کردووە نایبینێت. لەو ڕۆژەدا، ھەمووان زۆر سەرقاڵ دەبن بە سەیرکردن، وەک ئەو یەکەم جار کردی، لە ڕزگارکەری ھەستاوە لە مردن. و ھەموو ئەژنۆیەک چەم دەبێت و ھەموو زمانێک دان بەوەدا دەنێت «کە عیسای مەسیح خوداوەندە، بۆ شکۆمەندی خودای باوک» (فیلیپییەکان ٢:١٠-١١).
