لەدایکبوونی عیسای مەسیحی گەورەمان لە بەشی دووەمی ئینجیلی لوقا دا هاتووە، بەڵام خودا بە وریاییەوە بناغەی ئەم ڕووداوە سەرسوڕهێنەرەی لە سەرانسەری پەیمانی کۆندا دانا. با سەیری هەندێک لە ڕووداو و پێشبینییەکان بکەین کە بوونە هۆی ئەم بۆنە ناوازە و سەرسوڕهێنەرە، کاتێک خودا کوڕ بە شێوەیەکی بێسنوور خۆی بچووک کردەوە، و بوو بە مرۆڤی ڕاستەقینە. بەم کارە، دەیتوانی، دوای 33 ساڵ، بە مردنی بۆ ڕزگاری گوناهباران، شکۆمەندی بۆ خودا بهێنێت. عیبرانییەکان 2:9 پێمان دەڵێت، «عیسا ... کەمێک لە فریشتەکان کەمتر کرا، بۆ ئازارچەشتنی مردن» (NKJV).
وەک خودا ناتوانێت بمرێت، بەڵام وەک مرۆڤێکی ڕاستەقینە ڕۆح و گیانی لە مردندا لە جەستەی جیا دەبێتەوە. بۆیە دەبوو ببێتە مرۆڤ بۆ ئەوەی بتوانێت بمرێت. ئێمە لە ڕێگەی لەدایکبوونەوە دەبینە مرۆڤ، بۆیە ئەویش لەدایک بوو و گەورە بوو تا ببێتە مرۆڤێکی ڕاستەقینە، لە کاتێکدا هێشتا خودا کوڕ بوو.
یەکەم ئاماژە
چیرۆکەکە لە سەرەتای 3 دەست پێدەکات. ژنەکە، پێش ئەوەی ناوی حەواشی لێ بنرێت، خۆی دا بە تاقیکردنەوەی مارەکە (شەیتان) و لە میوە قەدەغەکراوەکەی خودا خوارد. هەندێکی دایە مێردەکەی، ئادەم، و ئەویش خواردی، بەمەش سەرپێچی فەرمانی ڕاستەوخۆی خودای کرد و گوناهی هێنایە ناو جیهانەوە (ڕۆما 5:12-19). خودا لە کاتی مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم بابەتەدا، بە مارەکەی وت کە «نەوەی» (سەرەتا 3:15) ژنەکە سەری دەشکێنێت، لە کاتێکدا ئەویش پاژنەی ئەم بەڵێندراوە دەشکێنێت. بەم شێوەیە نەوەی بەڵێندراو دەبوو بێت لەلایەن ژنێکەوەنەک وەک ئەنجامی ئاسایی پەیوەندی نێوان ژن و مێرد. بەم شێوەیە خودا ڕاستەوخۆ لەناوچوونی شەیتانی ڕاگەیاند، لە هەمان کاتدا دڵنیایی پیرۆزی ڕزگارکەری داهاتووی بە مرۆڤایەتی بەخشی.
باوباپیرانی مرۆڤی
لە درێژەی سەرەتادا ناوی باوباپیرانی مرۆڤی ڕزگارکەرەکەمان پێ دەوترێت. ئەوانەی پێش لافاوەکە ژیاون لە سەرەتای 5 دا لیست کراون، لە کاتێکدا زنجیرەکە دوای لافاوەکە لە بەشی 11 دا بەردەوام دەبێت. یەشوع 24:2 ئەو ڕاستییە خەمناکە زیاد دەکات کە تەنانەت هەندێک لەم کەسانەش بوونە بتپەرست. بەڵام لەم پاشخانەوە خودا بە سەروەرییەوە پیاوێکی بانگ کرد کە لە ڕێگەی نەوەکەیەوە هەموو زەوی پیرۆز دەکرێت.
ئیبراهیم بانگ کرا بۆ ئەوەی وڵات و خێزان و ماڵی باوکی بەجێبهێڵێت و بچێتە ئەو خاکەی کە خودا پێی نیشان دەدات. ئەو بوو بە باوکی زۆر نەتەوە، بەڵام لە ڕێگەی کوڕەکەی ئیسحاق و کوڕەکەی ئیسحاق، یاقوب، کە ناوی گۆڕدرا بۆ ئیسرائیل، بەڵێنی خودا لە «تەواوی کاتدا» جێبەجێ دەکرێت (غەلاتییەکان 4:4).
یەهودای کوڕی یاقوب لەم زنجیرە نەژادییەدا لە دوای ئەو بوو. ئەم زنجیرەیە تا لەدایکبوونی عیسا لە دوو لە ئینجیلەکاندا بەدواداچوونی بۆ کراوە. نەژادنامەی مەتتا 1 نەژادنامەی شاهانەیە، کە مافی ئەو بۆ تەختی داود دەسەلمێنێت. لە لوقا 3 دا نەژادنامەی مریەمی دایکی گەورەمان دەدۆزینەوە، ژنی یوسف، کە باوکی بەخێوکەر یان یاسایی کوڕی خودا بوو کاتێک ئەو لێرە لەسەر زەوی بوو. هەردوو مریەم و یوسف نەوەی پاشا داود بوون. چیرۆکی ژیان و چالاکییەکانی زۆرێک لەم باوباپیرانە لە پەیمانی کۆندا دەدۆزرێنەوە. خودا ئەوانی تۆمار کردووە نەک تەنها بۆ ئەو وانانەی کە بە شێوەیەکی کەسی لێیان فێر دەبین، بەڵکو لەبەر ئەوەش کە ئەوان لە زنجیرەی مرۆڤایەتیدان کە گەورەمان عیسا لێیەوە هاتووە.
هەوڵەکان بۆ ڕێگریکردن لە لەدایکبوونی
سەیرە کە چەندین هەوڵی شەیتان دەبینین بۆ ئەوەی نەوەی ژنەکە لە لەدایکبوون لە جیهاندا و تەنانەت دوای ئەوەش نەژی. چەند دانەیەکیان کە دیارن ئەمانەن:
قاین براکەی هابێلی کوشت کە قوربانییەکی هێنابوو کە خودا قبوڵی کردبوو. سێت لە نەژادنامەدا جێگەی هابێلی گرتەوە (سەرەتا 4).
- لە سەردەمی نوحدا، شەیتان ئەوەندە سەرکەوتوو بوو لە گەندەڵکردنی مرۆڤایەتیدا کە خودا هەموو گۆشتێکی لەناو برد جگە لە نوح و خێزانەکەی. «نوح لەبەرچاوی یەزدان نیعمەتی دۆزییەوە ... [ئەو] پیاوێکی ڕاستودروست بوو، لە نەوەکانی خۆیدا بێ کەموکوڕی بوو. نوح لەگەڵ خودا ڕۆیشت» (6:8-9).
- لە دەرچوون 1:15-16 دا دەبینین فیرعەونی میسر فەرمانی دا کە هەموو کوڕە لەدایکبووەکانی ژنانی ئیسرائیلی بکوژرێن.
- لە 1 ساموێل 18-19 دا دەخوێنینەوە کە پاشا شاول دوو جار ڕمەکەی فڕێدایە داود. لە بەشەکانی دواتردا هەوڵەکانی تری شاولی دژی ژیانی داود دەبینین.
- عەتالیای خراپ هەوڵی کوشتنی نەوەکانی خۆی دا، میراتگرانی شاهانەی یەهودا. تەنها یۆئاش ڕزگار کرا. ئەو لە پەرستگادا شاردراوە و لە کۆتاییدا هێنرایە دەرەوە و کرا بە پاشا (2 پاشایان 11).
- هامان، لە ئیستێر 3 دا، مۆڵەتی وەرگرت بۆ ناردنی فەرمانێک بۆ لەناوبردنی هەموو جوولەکەکان لە سەرانسەری ئیمپراتۆریەتی فارسیدا. خودا ئەم هەوڵەشی پووچەڵ کردەوە.
پێشبینییەکان دەربارەی لەدایکبوونی
لەم نێوەندەدا، خودا لە ڕێگەی پێغەمبەرەکانییەوە ئاماژەی ڕوونی دەربارەی لەدایکبوونی عیسای مەسیح دەدا. پێغەمبەر میخا وتی لە کوێ لەدایک دەبێت:
بەڵام تۆ، بەیتلەحمی ئەفراتا، هەرچەندە تۆ لە نێو هەزارەکانی یەهودادا بچووکی، بەڵام لە تۆوە یەکێک دێتە دەرەوە بۆ من کە فەرمانڕەوا بێت لە ئیسرائیلدا، کە هاتنەکانی لە کۆنەوەیە، لە ئەزەلەوە (میخا 5:2). پێغەمبەری هاوچەرخی، ئیشایا، زۆر دەربارەی مەسیحی داهاتوو قسەی کرد و نووسی، لەوانەش ناوی و ئەو ڕاستییەی کە لە کچێکی پاکیزە لەدایک دەبێت: «ئەوەتا، پاکیزەکە دووگیان دەبێت و کوڕێک دەهێنێتە دنیاوە، و ناوی لێ دەنێت ئیمانوێل» (ئیشایا 7:14). ئەم پێغەمبەرانە زیاتر لە 700 ساڵ پێش جێبەجێبوونی پێشبینییەکانیان پێشبینییان کرد. هۆشەعیش، پێشبینی کرد دەربارەی ئەوەی کە دەبێت وەک کۆرپەیەک ببرێتە میسر، وتی: «لە میسرەوە کوڕەکەم بانگ کرد» (هۆشەع 11:1).
پێغەمبەران زۆرجار تێناگەیشتن کە ڕۆحی پیرۆز چییان پێ دەڵێت کاتێک دەربارەی «ئازارەکانی مەسیح و ئەو شکۆمەندییانەی کە دوای ئەوە دێن» (1 پەترۆس 1:11) دەنووسیان، بەڵام لە نووسینەکانیاندا گەڕان بۆ تێگەیشتن لێیان (ئایەتی 10). دەبینین دانیال نموونەی ئەمە بوو، چونکە وەک پیاوێکی بەتەمەن کتێبی یەرمیا خوێندەوە، بە دڵسۆزییەوە نوێژی کرد و زانیاری دەربارەی ڕووداوەکانی داهاتوو بەدەست هێنا (دانیال 9).
ڕاگەیاندنەکانی فریشتەکان
بۆ زەکەریا.
بۆ ماوەی 400 ساڵ هیچ دەنگێکی پێغەمبەرایەتی نەبیسترا. هیچ وەحییەکی تر دەربارەی هاتنی عیسای مەسیح بۆ جیهان نەبوو. پاشان ئاسمان جووڵا. فریشتە جبرائیل، کە پێشتر وەک نێردراوێک لە خوداوە بینرابوو، بۆ قەشە زەکەریا دەرکەوت، کە لە پەرستگادا بخووری پێشکەش دەکرد. ئەم قەشە خوداپەرستە و ژنە خوداپەرستەکەی، ئەلیزابێت، کە تا ئەو کاتە نەزۆک بوو، دەبوونە دایک و باوکی کوڕێک بە ناوی یۆحەننا، کە «بۆ ئامادەکردنی گەلێک بۆ خودا» (لوقا 1:17) دەبوو. یۆحەننا پێشڕەوی مەسیح دەبێت. زەکەریا بەهۆی ئەوەی دەستبەجێ باوەڕی بە قسەی فریشتەکە نەکرد، لە توانای قسەکردن بێبەش کرا تا دوای لەدایکبوونی کوڕەکەی. پاشان جارێکی تر وشەیەکی پێغەمبەرایەتی دەبیستین کاتێک قسەی لەگەڵ کوڕە کۆرپەکەی کرد.
بۆ مریەم.
نزیکەی شەش مانگ دوای دەرکەوتنی بۆ زەکەریا، فریشتە جبرائیل نێردرا بۆ کچێکی پاکیزەی گەنج بە ناوی مریەم، نەوەی پاشا داود کە لە ناسرەی جەلیل دەژیا. ئەو دەستگیرانی یوسف بوو، دارتاشێک کە ئەویش نەوەی ئەم پاشایە بوو. جبرائیل سڵاوی لێ کرد و پێی وت کە لەلای خودا پەسەند کراوە: ئەو دەبێتە دایکی کوڕێک کە دەبێت ناوی لێ بنێت عیسا. خودای گەورە تەختی باوکی داودی پێ دەبەخشێت و ئەو بۆ هەتاهەتایە بەسەر ماڵی یاقوبدا فەرمانڕەوایی دەکات. پاشایەتییەکەی کۆتایی نایەت. مریەم شۆک بوو و پرسی چۆن ئەمە دەبێت. فریشتەکە ڕوونی کردەوە کە ڕۆحی پیرۆز دێتە سەری، و منداڵەکە ناوی لێ دەنرێت کوڕی خودا. هەروەها پێی وت کە خزمەکەی ئەلیزابێت، کە ماوەیەکی زۆر نەزۆک بوو، ئێستا لە مانگی شەشەمی دووگیانییەکەیدایە. پاشان مریەم بە بێدەنگی ڕازی بوو، لە لوقا 1:38، خۆی بە «خزمەتکاری خودا!» ناو برد.
مریەم پەلەی کرد بۆ ئەوەی گەشت بکات بۆ یەهودا بۆ سەردانیکردنی ئەم خزمە بەتەمەنانە. کاتێک چووە ژوورەوە، ئەلیزابێت سڵاوی لێ کرد وەک پیرۆز و بەری سکی ئەویش وەک پیرۆز، و پرسیاری کرد،
بۆچی ئەمە بە من بەخشراوە، کە دایکی گەورەکەم بێتە لام؟ (ئایەتی 43). ئەلیزابێت باسی کۆرپەکەی ناو سکی کرد کە لە خۆشیاندا باز دەدات کاتێک سڵاوی مریەمی بیست. پاشان بە شێوەیەکی خۆڕسک دەستی کرد بە گۆرانی ستایش بۆ خودا بۆ ئاهەنگگێڕان بە دووگیانی مریەم، کە لەم خاڵەدا بە هیچ شێوەیەک بۆ کەس دیار نەبوو. سەردانەکەی مریەم سێ مانگی خایاند، دوای ئەوە گەڕایەوە ماڵەوە.
بۆ یوسف.
دووگیانی مریەم بۆ یوسف ئاشکرا بوو، کە وەک چاوەڕوان دەکرا، نیگەرانی کرد. بەڵام کاتێک بیری لە کۆتاییهێنان بە دەستگیرانییەکە دەکردەوە، «فریشتەیەکی خودا لە خەونێکدا بۆی دەرکەوت و وتی، 'یوسف، کوڕی داود، مەترسە لەوەی مریەمی ژنت ببەیت، چونکە ئەوەی لە سکی ئەودا دووگیان بووە، لە ڕۆحی پیرۆزەوەیە. و ئەو کوڕێک دەهێنێتە دنیاوە، و تۆ ناوی لێ دەنێیت عیسا، چونکە ئەو گەلەکەی لە گوناهەکانیان ڕزگار دەکات'» (مەتتا 1:20-21). فریشتەکە ئاماژەی بەوەدا کە ئەمە جێبەجێکردنی ئەو پێشبینییەیە کە لە ئیشایا 7:14 دا ئاماژەمان پێداوە. یوسفیش گوێڕایەڵی ئەو ڕێنماییانە بوو کە پێی درابوو، مریەمی وەک ژنی خۆی برد بەڵام پەیوەندی سێکسی ئاسایی ژن و مێردی لەگەڵیدا نەبوو تا دوای لەدایکبوونی منداڵەکەی. چەندە جووتێکی بەڕێز، گوێڕایەڵ، خۆبەختکەر!
فەرمانێکی ئیمپراتۆری
دڵی پاشا لە دەستی یەزداندایە، وەک ڕووبارەکانی ئاو؛ ئەو بە هەر لایەکدا کە بیەوێت دەیگۆڕێت (پەندەکان 21:1). ئێستا نموونەیەکی تری ڕاستی ئەم ئایەتە دەبینین. قەیسەر ئۆگستۆس، ئیمپراتۆری بەهێزی ڕۆما، بە تەواوی لەم کاتەدا فەرمانی دا کە هەموو ئیمپراتۆرییەتەکەی بۆ مەبەستی باج تۆمار بکرێت. لوقا، مێژوونووسی وریای، ناوی حاکمی سووریای هێنا کە لە ژێر فەرمانڕەوایی ئەودا ئەم سەرژمێرییە ئەنجامدرا. لە جیاتی ئەوەی کاربەدەستانی سەرژمێری لە ماڵێکەوە بۆ ماڵێک بچن، دانیشتووانەکەی تۆمار بکەن، خەڵکەکە هەموویان دەبوو بچنە شاری باوباپیرانیان. یوسف گوێڕایەڵی فەرمانەکە بوو، مریەمی برد، لەم کاتەدا لە قۆناغەکانی کۆتایی دووگیانییەکەیدا بوو، بۆ بەیتلەحم، شاری باوباپیرانیان، پاشا داود (لوقا 2:1-5). گەشتەکە ئاسان یان ئاسوودە نەبوو. ئێستا شانۆ بۆ لەدایکبوونی ئامادە کرابوو.
لەدایکبوونی سادەی عیسا
بەم شێوەیە بوو، کاتێک ئەوان لەوێ بوون، ڕۆژەکان تەواو بوون بۆ ئەوەی ئەو منداڵی ببێت. و کوڕە نۆبەرەکەی هێنایە دنیاوە، و بە قوماشی کۆرپە پێچایەوە، و لە ئاخوڕێکدا دای نا، چونکە هیچ شوێنێک بۆ ئەوان لە خانەکەدا نەبوو (ئایەتەکانی 6-7). خودا کوڕ هەموو بەڵگە دەرەکییەکانی شکۆمەندی خۆی فڕێدا، خۆی بێ ناوبانگ کرد و بوو بە مرۆڤ. بە خودا باوکی وت: «جەستەیەکم بۆ ئامادە کردووە ... ئەوەتا، هاتووم – لە قەبارەی کتێبەکەدا دەربارەی من نووسراوە – بۆ ئەوەی ویستی تۆ بکەم، ئەی خودا» (عیبرانییەکان 10:5،7).
نە یوسف و نە مریەم ئەم وشانەی ئەویان نەبیست. بێگومان ئەوان زۆر دڵخۆش بوون بە لەدایکبوونی کۆرپە بێدەسەڵاتەکەیان و ئەوەیان کرد کە دەتوانن بۆ ئاسوودەیی و خۆشگوزەرانی ئەو. هەژارییان بە ڕوونی دیارە. ئەوەی کە هیچ شوێنێک بۆ ئەم خێزانە بچووکە لە خانەکەدا نەبوو، زۆر شت دەڵێت: گەورەمان لە سەرەتای ژیانی لەسەر زەویدا ڕەت کرایەوە!
ئاسمان دڵخۆش بوو بە بڵاوکردنەوەی هەواڵەکە
لە کاتێکدا گەورە و بەهێزەکانی زەوی پلانی خۆیان و چالاکییەکانیان هەبوو و زۆر بێزار دەبوون ئەگەر بزانن کە ڕاوێژە سەرسوڕهێنەرەکانی خودا، کە پێش سەردەمەکان مەبەست لێی بوو، هەر ئەو شەوە جێبەجێ دەکران، ڕۆحی سادەتر هەبوون کە هەواڵە خۆشەکەیان پێ ڕاگەیەندرا.
خودا لە جەستەدا دەرکەوت ... لەلایەن فریشتەکانەوە بینرا! (1 تیمۆساوس 3:16). چ پەیامێکی شکۆمەند! ئەمە دەبوو بڵاو بکرێتەوە، دەبوو ئاشکرا بکرێت!
شوانەکان کە لە کێڵگەکاندا دەژیان، بە شەو چاودێری مێگەلەکانیان دەکرد، لەناکاو فریشتەیەکی خودایان بینی لەبەردەمیاندا وەستابوو و شکۆمەندی خودا لە دەوروبەریاندا دەدرەوشایەوە. ئەوان شۆک بوون، زۆر ترسان!
پاشان فریشتەکە پێیانی وت: «مەترسن، چونکە ئەوەتا، من مژدەی خۆشییەکی گەورەتان پێ دەدەم کە بۆ هەموو گەلان دەبێت. چونکە ئەمڕۆ لە شاری داوددا ڕزگارکەرێک لەدایک بوو، کە مەسیحی گەورەیە. و ئەمە نیشانە دەبێت بۆ ئێوە: کۆرپەیەک دەدۆزنەوە کە بە قوماشی کۆرپە پێچراوەتەوە، لە ئاخوڕێکدا پاڵکەوتووە» (لوقا 2:10-12). لەناکاو، زۆر فریشتەی تر لەوێ بوون. وەک کاتێک بناغەکانی زەوی دانران، و ئەستێرەکانی بەیانی گۆرانیان دەوت و کوڕانی خودا لە خۆشیاندا هاواریان دەکرد، بەم شێوەیە ئەم سوپایە ئاسمانییە «ستایشی خودایان دەکرد و دەیانوت [نەک گۆرانی دەوت، وەک زۆرێک لە نووسەرانی سروود بە هەڵە وتوویانە]: شکۆمەندی بۆ خودا لە بەرزترین شوێندا، و لەسەر زەوی ئاشتی، نیازپاکیی بۆ مرۆڤەکان!» (ئایەتەکانی 13-14).
شوانەکان هەواڵەکە بڵاو دەکەنەوە
شوانەکان، کە سەرقاڵی ئەوە بوون کە خودا پێیانی ڕاگەیاندبوو، بە پەلە چوون بۆ بەیتلەحم. ئەوان مریەم و یوسف و کۆرپەکەیان دۆزییەوە کە لە ئاخوڕێکدا پاڵکەوتبوو. کاتێک ئەویان بینی، ئەوەیان لە دەوروبەری وڵاتەکەدا بڵاو کردەوە کە دەربارەی ئەم منداڵە پێیان وترا بوو، وای کرد هەموو ئەوانەی کە شوانەکان پێیان دەوتن سەرسام بن (ئایەتەکانی 15-19). بەڵام هیچ کەسێکی تر نادۆزینەوە کە وەڵامی دابێتەوە بە هاتن بۆ بینینی ئەم شتە سەرسوڕهێنەرە کە لەلایەن فریشتەکانەوە ڕاگەیەندرا. تەنها مریەم هەموو ئەم شتانەی لە مێشکیدا هێشتەوە و لە دڵیدا بیری لێ دەکردەوە.
پیاوە ژیرەکان لە کوێ بوون؟
باشە ئاماژە بەوە بکەین کە کتێبی پیرۆز هیچ شتێک دەربارەی هاتنی پیاوە ژیرەکان لە هەمان شەودا لەگەڵ شوانەکان ناڵێت. دیمەنەکە کە لە ئینجیلی مەتتادا پێشکەشمان کراوە دەربارەی هاتنی پیاوە ژیرەکان بۆ پەرستنی ئەو کەسەی کە وەک پاشای جوولەکەکان لەدایک بوو، شتێکە کە چەند مانگێک دواتر ڕووی داوە، بە ئەگەری زۆرەوە، ساڵێک یان زیاتر دوای ئەوە. لە مەتتا 2 دا تێدەگەین کە پیاوە ژیرەکان زانییان کە پاشای بەڵێندراوی جوولەکەکان لەدایک بووە پێش ئەوەی ڕۆژهەڵات بەجێبهێڵن بۆ پەرستنی (ئایەتی 2). ئەوان منداڵە گەنجەکەیان لە ماڵێکدا لەگەڵ مریەمی دایکی دۆزییەوە (ئایەتی 11). سێ جاری تر عیسا بە «منداڵە گەنجەکە» ناودەبرێت لەم بەشەدا پێش ئەوەی یوسف ئەو و مریەم بباتە میسر (ئایەتەکانی 13-14)، و سێ جار بە هەمان شت ناودەبرێت کاتێک خێزانەکە لە میسر گەڕانەوە و لە ناسرەی جەلیل نیشتەجێ بوون بۆ ژیان (ئایەتەکانی 19-23). هەروەها، بۆ دڵنیابوون لەوەی کە عیسا دەکوژێت، هێرۆدس هەموو منداڵە نێرینەکانی «لە دوو ساڵ و کەمتر» لە بەیتلەحم و ناوچەکانی دەوروبەری کوشت (ئایەتی 16). پیاوە ژیرەکان بە ژیرانە گوێڕایەڵی ئەو هۆشدارییە بوون کە لە خەونێکدا پێیان درابوو، و نەگەڕانەوە بۆ پاشا هێرۆدسی خراپ (ئایەتی 12).
خەتەنەکردن و پێشکەشکردن
یوسف و مریەم وەک ئیسرائیلییە خوداپەرستەکان گوێڕایەڵی یاسای خودا بوون، کە داوای دەکرد هەموو منداڵێکی نێرینە هەشت ڕۆژ دوای لەدایکبوون خەتەنە بکرێت. ئەم ڕێکارە وەک پێویست ئەنجامدرا، و «منداڵەکە ... ناوی لێنرا عیسا، ئەو ناوەی کە فریشتەکە پێش ئەوەی لە سکی دایکیدا دووگیان بێت پێی دابوو» (لوقا 2:21). خێزانەکە بە ڕوونی لە بەیتلەحم، یان لانیکەم لە یەهودا مانەوە، چونکە یوسف و مریەم دەبینین 40 ڕۆژ دوای لەدایکبوونی دێنە ئۆرشەلیم بۆ پێشکەشکردنی کۆرپەکەیان، منداڵی نێرینەی نۆبەرەی مریەم، بە خودا. بەپێی یاساکە، هەموو منداڵێکی نێرینەی نۆبەرە «پیرۆز بوو بۆ خودا» (ئایەتەکانی 23؛ سەیری دەرچوون 13:2 بکە).
مریەم، دایکی، دەبوو لەو کاتەدا بەپێی یاساکە پاک بکرێتەوە وەک لە لاوییەکان 12 دا هاتووە. بۆ ئەمەش پێویست بوو بەرخێک بۆ قوربانی سووتاندن و کۆترێک یان کۆترێکی گەنج بۆ قوربانی گوناه بهێنرێت. خەڵکی زۆر هەژار دەتوانن کۆترێکی دووەم یان کۆترێک لە جیاتی بەرخەکە بەکار بهێنن. ئەمە ئەوە بوو کە یوسف و مریەم کردیان، و لەمەوە هەژاری قووڵیان دەبینین. بە ڕاستی گەورەمان عیسا خۆی بچووک کردەوە بۆ ئەوەی جێگەی خۆی لە خێزانێکی وا هەژاردا بگرێت.
شیمۆن
پاشان پیاوێک دەبینین، شیمۆن، «ڕاستودروست و خوداپەرست، چاوەڕێی دڵنەوایی ئیسرائیل بوو، و ڕۆحی پیرۆز لەسەری بوو» (لوقا 2:25). لە ڕاستیدا، ڕۆحی پیرۆز پێی ڕاگەیاندبوو کە نامرێت تا کاتێک مەسیحی خودا نەبینێت. هەر وەک چۆن یوسف و مریەم عیسایان هێنایە پەرستگاوە، ئەم پیرۆزە بەتەمەنەش لەلایەن ڕۆحەوە ڕێنمایی کرا بۆ ئەوەی بێتە پەرستگاوە. ئەو منداڵە عیسای لە باوەش گرت و ستایشی خودای کرد بۆ ئەوەی ڕزگارییەکەی ببینێت کە بۆ هەموو گەلان، نەتەوەکان و ئیسرائیلیش ئامادەی کردبوو. ئەو یوسف و مریەمی پیرۆز کرد و پێی وت: «ئەوەتا، ئەم منداڵە بۆ کەوتن و هەستانەوەی زۆرێک لە ئیسرائیل دانراوە، و بۆ نیشانەیەک کە قسەی لەسەر دەکرێت (بەڵێ، شمشێرێکیش بە ڕۆحی خۆتدا دەچێت)، بۆ ئەوەی بیرۆکەکانی زۆر دڵ ئاشکرا بکرێن» (ئایەتەکانی 34-35).
حەننا، پێغەمبەرە بەتەمەنەکە
پێغەمبەر مەلاخی وتبووی کە ئەوانەی لە ڕۆژێکدا لە خودا دەترسان کە خەڵک بە گشتی شتەکانی ئەویان بە کەم دەزانی، زۆرجار قسەیان لەگەڵ یەکتر دەکرد (سەیری مەلاخی 3:16-18 بکە). هەندێک لەمانەمان لێرە لە بەشەکانی سەرەتای لوقادا بینیوە، کە پەیوەستن بە ڕووداوەکانی لەدایکبوونی عیسای مەسیحی گەورەمان. دوایینیان کە سەرنجمان ڕادەکێشێت، لە لوقا 2:36-38، پێغەمبەر حەننایە لە هۆزی ئاشێر، کە زۆربەی خەڵکەکەی زۆر پێشتر لەلایەن ئاشوورییەکانەوە کرابوونە دیل. ئەو دوای حەوت ساڵ هاوسەرگیری بێوەژن ببوو و لانیکەم 84 و ڕەنگە 105 ساڵ بووبێت (بەپێی ئەوەی چۆن دەقەکە تێبگەین)، لە پەرستگادا دەژیا و «خودای بە ڕۆژ و شەو بە ڕۆژووگرتن و نوێژ خزمەت دەکرد» (ئایەتی 37). ئەویش هەر لەو ساتەدا هاتە ژوورەوە کاتێک شیمۆن قسەکانی تەواو کرد، سوپاسی کرد و، بە جێبەجێکردنی ڕاستەقینەی پێشبینییەکەی مەلاخی، دەربارەی ئەم منداڵە قسەی لەگەڵ هەموو ئەوانەدا کرد کە چاوەڕێی ڕزگاری بوون لە ئۆرشەلیم. ئەو بە ڕوونی زۆر باش ئاشنا بوو بە هەموویان. چەندە باشە کە لەگەڵ ئەوانەدا بین کە لە خودا دەترسن و چێژ لە بیستن و قسەکردن دەربارەی ئەو وەردەگرن!
بیرکردنەوەی کۆتایی
دوای هەموو ئەم ڕاستییانەی پەیوەست بە لەدایکبوونی عیسا، کتێبی پیرۆز تەنها چەند شتێک دەربارەی ئەو دەڵێت تا کاتێک، لە تەمەنی 30 ساڵیدا دەستی بە خزمەتی گشتی کرد. لوقا 2:39 نیشانمان دەدات کە یوسف و مریەم، دوای ئەنجامدانی هەموو شتێک بەپێی یاسای خودا، گەڕانەوە بۆ شاری ناسرەی خۆیان لە جەلیل. دەخوێنینەوە کە یوسف و مریەم ساڵانە لە جەژنی پەسخەدا دەچوون بۆ ئۆرشەلیم (ئایەتی 41).
بە ڕوونی، سەردانیکردنی پیاوە ژیرەکان دوای لەدایکبوونی عیسا بوو و کاتێک ئەوان لە ماڵێکدا بوون لە بەیتلەحم، کە تەنها دوورییەکی کەمە لە ئۆرشەلیمەوە. هەڵاتن بۆ میسر دوای ئەوە هات، و پاشان کاتێک هەڕەشە لەسەر منداڵە گەنجەکەیان کۆتایی هات، بەپێی مەتتا 2:23، خێزانەکە گەڕانەوە بۆ ژیان لە ناسرە. لێرە «منداڵەکە گەورە بوو و لە ڕۆحدا بەهێز بوو، پڕ بوو لە دانایی؛ و نیعمەتی خودا لەسەری بوو» (لوقا 2:40).
«مەترسن» (لوقا 2:10 KJV). دووبارە و دووبارە، ئاسمان وشەکانی خۆی دووبارە دەکاتەوە لە قسەکردن لەگەڵ گوناهبارانی لەرزۆکدا. بە وشەی ناپێویست تێیان مەپەڕێنە. شوانە هەژارەکان چ نازناوێکیان هەبوو کە من و تۆ نیمانە؟ ئەوان گوناهبار بوون، بەڵام باوەڕ مافی پێدان. و فریشتەکە وتی، «بۆ ئێوە لەدایک بوو ... ڕزگارکەرێک» (ئایەتی 11) – نەک دادوەرێک یان یاسادانەرێک. نیعمەتی خودا ڕزگاری دەهێنێت (تیتۆس 2:11). فریشتەکان باسی ڕزگارییان دەکرد. لە سەرەتاوە تا کۆتایی کتێبی پیرۆز، ڕزگاری بارگرانییەکەیە. بەم شێوەیەش لە لوقا 2: «و ئەمە نیشانە دەبێت بۆ ئێوە؛ کۆرپەکە دەدۆزنەوە کە بە قوماشی کۆرپە پێچراوەتەوە، لە ئاخوڕێکدا پاڵکەوتووە» (ئایەتی 12). ئەمە هەموو شتێکی لە مەسیح تێچوو، و کوڕەکەی لە باوکەوە هێنا بۆ ئەوەی ببێتە جەستە. سەرەتای چیرۆکی خەمەکانی لێرەیە، لە ئاخوڕێکدا پاڵکەوتووە! چیرۆکی ئەوەی ڕۆژەکانی چۆن دەبن دەستی کرد بە خۆی گێڕانەوە. —ج. گ. بێلێت، وەرگیراوە لە Present Testimony, 1866
