«تووڕە بن، بەڵام گوناه مەکەن» (ئەفەسۆس 4:26 NKJV) ڕێنماییەکە بۆ مەسیحییەکان بۆ ئەوەی پێی بژین. بەڵام، ئەمە مەحاڵە بە بەردەوامی بە هەوڵی خۆت بیپارێزیت. تەنها لەژێر کۆنترۆڵی ڕۆحی پیرۆزدا دەکرێت. بەڵێ، تەنانەت کەسێکی بێباوەڕیش دەتوانێت تا ڕادەیەک هەستەکانی خۆی کۆنترۆڵ بکات، بەڵام هەمیشە خاڵێکی شکاندن هەیە کە تووڕەیی لەسەر ئاستی خۆبەهێزکردنی کەسەکە هەڵدەقوڵێت. بەداخەوە، ئەمە زۆرجار لەگەڵ مەسیحییەکانیشدا ڕوودەدات، کاتێک لەگەڵ خوداوەنددا نین.
وتارێک لەلایەن ئۆلیڤەر بورکمانەوە لە 11ی ئایاری 2019 بڵاوکرایەوە لەلایەن TheGuardian.com ڕاپۆرتی کرد، «باشترین داتایەک کە هەیە پێشنیار دەکات کە بە گشتی، ئێمە بەڕاستی زیاتر تووڕە دەبین. ساڵی ڕابردوو [2018]، 22%ی وەڵامدەرەوەکان لە سەرانسەری جیهاندا بە ڕێکخراوی گالۆپیان وت کە هەستیان بە تووڕەیی کردووە، کە ژمارەیەکی پێوانەییە لەوەتەی پرسیارەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی 2006دا کراوە. و شتێکی تر، تەنانەت قورسترە بۆ پێوانەکردن، هەست دەکرێت کە جیاوازە: وەک ئەوە وایە تووڕەییەکەمان تێکچووبێت، گەندەڵ بووبێت. وەک کۆمەڵگایەک، وادیارە ئێمە دەری نابڕین و بەردەوام نابین، بەڵکو تێیدا دەکوڵێین – تاوەکو، لەوپەڕی حاڵەتەکاندا، دەبێتە توندوتیژی و ڕق.» ئایا شتەکان لە ساڵی 2019ەوە باشتر بوون؟ ئێمە بە شێوەیەکی توند وەڵام دەدەینەوە، «نەخێر!»
لە چەند ساڵی ڕابردوودا چی بینیمان؟ لێرە و لە دەرەوەی وڵات، خەڵک بە تووڕەییەکی کۆکراوەوە ناڕەزایەتییان دەربڕیوە، کە بووەتە هۆی وێرانکاری، تاڵانکردن و تەنانەت لەدەستدانی ژیان. تووڕەیی کۆکراوە بووەتە هۆی نائارامییەکی زۆر و هەوڵدان بۆ ڕووخاندنی حکومەتەکان.
وشەی خودا لەبەرچاو بگرە
ئەمە دیاردەیەکی نوێ نییە. ئایا ئەمە ئەوە نییە کە دەبێت لە جیهان چاوەڕێی بکەین؟ دەبێت لەبیر بکرێت کە نەتەوەکانی غەیرەجوولەکە لە کتێبی پیرۆزدا وەک دەریا بێئارامەکان وەسف کراون (بڕوانە زەبور 65:7؛ ئیشایا 17:12). خوداوەند سەروەرە بەسەر هەموو شتێکدا (زەبور 50:11؛ یەحزەقیال 18:4؛ دانیال 4:34-35). بەڵام، ڕێگە بە نەتەوەکان دەدات لەلایەن شەیتانەوە کۆنترۆڵ بکرێن – ئەوەی کە بە خوداوەندمان وت سەبارەت بە شانشینەکانی جیهان، «هەموو ئەم شتانە بە تۆ دەدەم» (مەتتا 4:9).
زیاتر لەبەرچاو بگرە کە ڕاپرسییەکە چی نیشاندا: «22%ی وەڵامدەرەوەکان لە سەرانسەری جیهاندا بە ڕێکخراوی گالۆپیان وت کە هەستیان بە تووڕەیی کردووە.» ئایا ئەم ژمارەیە مەسیحییەکانیشی گرتەوە؟ وادیارە گالۆپ جیاوازی نەکردووە لە نێوان باوەڕەکاندا. هیوادارین هەر باوەڕدارێک کە لە ڕاپرسییەکەدا بووبێت، ڕێژەکەی لەوەی ڕاپۆرت کراوە بەرزتر نەبووبێت.
بەداخەوە، دەتوانرێت گریمانە بکرێت کە زۆرێک لە مەسیحییەکان هەست بە تووڕەیی دەکەن. بۆچی ئەپۆستڵ پۆڵ بڵێت، «با هەموو تاڵی، تووڕەیی، ڕق، دەنگەدەنگ، و قسەی خراپ لە ئێوە دوور بخرێتەوە، لەگەڵ هەموو خراپەکاری» (ئەفەسۆس 4:31). پیتەر وتی، «کەواتە، هەموو خراپەکاری، هەموو فێڵ، دووڕوویی، حەسادەت، و هەموو قسەی خراپ فڕێ بدەن» (1 پیتەر 2:1). سەرنجی وشەی «خراپەکاری» بدە. مامۆستای کتێبی پیرۆز و بڵاوکەرەوەی ڕادیۆ ج. ڤێرنۆن مەکگی خراپەکاری وەک «تووڕەیی بەستوو» پێناسە کرد. دەتوانێت گەشە بکات بۆ توندوتیژی و ڕق. ئەگەر گەلی خوداوەند لەم هەستە ئازاد بوونایە، ئەپۆستڵ پۆڵ و پیتەر پێویست نەبوو ئەو لێدوانانە بدەن کە دایان.
بەڵام تۆ لەوانەیە بڵێیت، «خوداوەند عیسا تووڕەیی دەربڕی» (بڕوانە مەرقۆس 3:5؛ یۆحەننا 2:13-17). بەڵێ، ئەو کردی. بەڵام، ئەویش دڵسۆز بوو بۆ ئایەتەکە «تووڕە بن،» و گوناه مەکەن.» هەر یەکێک لە دەربڕینەکانی تووڕەیی خوداوەند، ئەوە بوو کە خەڵک هەندێک جار پێی دەڵێن، «تووڕەیی ڕاستودروست.»
لە کاتێکدا خوداوەند هەمیشە بە تەواوی کۆنترۆڵی هەستەکانی بوو، ئایا دەتوانین ئەمە لەسەر خۆمان بڵێین؟ لەوانەیە نەخێر! لە ڕاستیدا، هەر لە سەرەتای سەردەمی کەنیسەدا، تووڕەیی و خراپەکاری لەناو کۆمەڵگەی مەسیحیدا هەبوون. پۆڵ لە سەدەی یەکەمدا بینی کە برا دژی برا دەچووە دادگا (1 کۆرنسۆس 6:6)، لەوانەیە لە ئەنجامی تووڕەییەک کە گوازرابووەوە بۆ ئاستی داهاتووی گوناه. کێ کەنیسەیەکی ناوخۆیی ناناسێت کە تووڕەیی بووەتە هۆی ئەوەی خەڵک شوێنی پەرستن جێبهێڵن یان ئەم گوناهە بووەتە هۆی دابەشبوون لەناو کۆمەڵگەی کەنیسەدا!
هەندێک ئامۆژگاری کرداری
پۆڵ باوەڕدارانی ڕاسپارد کە «هەموو ئەمانە فڕێ بدەن: تووڕەیی، ڕق، خراپەکاری...» (کۆلۆسی 3:8). بێ گومان، هەندێک مەسیحی هەن کە کێشەیەکی ڕاستەقینەیان لەگەڵ تووڕەییدا هەیە. لەوانەیە بیانووی بۆ بهێننەوە بە بانگەشەکردن کە تەنها بەشێکە لە پێکهاتەیان. ئەوانی تر خاوەنی کەسایەتییەکی جیاوازن و لەوانەیە بە خێرایی تووڕە نەبن، بەڵام هەموو کەسێک لە کاتێکدا تووڕە دەبێت. جا بە ئاسانی تووڕە بێت یان زیاتر هێمن بێت، هەموو باوەڕدارێک دەبێت مامەڵە لەگەڵ کێشەکەدا بکات. چۆن دەتوانرێت ئەمە بکرێت؟
ئاسان دەبێت تەنها بڵێیت، «پشت بە خوداوەند ببەستە بۆ ئەوەی یارمەتیت بدات تووڕەییەکەت کۆنترۆڵ بکەیت.» بەڵێ، ئەوە یەکەم شوێنە بۆ دەستپێکردن. وەک پێشتر وترا، کۆنترۆڵکردنی تووڕەیی بە هەوڵی خۆت مەحاڵە. تەنها لەژێر کۆنترۆڵی ڕۆحی پیرۆزدا دەکرێت. چەند نزیکتر لە خوداوەند بڕۆین و وشەکەی بخوێنینەوە، ئەوەندە زیاتر دەتوانین هەستەکانمان کۆنترۆڵ بکەین نەک ئەوان کۆنترۆڵمان بکەن.
لێرەدا هەندێک ڕەچاوکردنی ژیرانە هەیە کە لەوانەیە سوودبەخش بن. ئەگەر کەسێک کێشەیەکی ڕاستەقینەی تووڕەیی هەبێت، و بۆ ئەوانەی کە لەوانەیە هەندێک جار بتەقنەوە، ئەم ئاماژانە لەوانەیە یارمەتیدەر بن:
- بە بەردەوامی نوێژ بکە کە خوداوەند یارمەتیت بدات لەگەڵ تووڕەییەکەتدا مامەڵە بکەیت. بانگی بکە ئەگەر تووڕەیی دەستی بە کۆبوونەوە کرد:
«لە ڕۆژی تەنگانەدا بانگم بکە؛ ڕزگارت دەکەم، و تۆش شکۆمەندم دەکەیت» (زەبور 50:15).
- کاتێک هەست دەکەیت کە بە نادادپەروەرانە مامەڵەت لەگەڵ دەکرێت بەهۆی ئەوەی خودا لە ژیانتدا ڕێگەی پێداوە، پێی بڵێ! ئەمە ئەوەیە کە ئەیوب کردی. داوای ئاشتی لێ بکە سەبارەت بەو بابەتەی کە ئەزموونی دەکەیت:
«بە خودا دەڵێم، مەحکومم مەکە؛ نیشانم بدە بۆچی لەگەڵمدا دەجەنگیت» (ئەیوب 10:2).
- ئەگەر تووڕەیت لە کەسێک، دەست بکە بە نوێژکردن بۆی ڕۆژانە. 1 کۆرنسۆس 13 وەک ڕێنماییەک بەکار بهێنە.
- کاتێک تووڕە دەبیت بەڵام تووڕەییەکەت لەناوتدا ماوەتەوە، بە دەنگی بەرز دەربڕدراوە، تەنها بۆ خوداوەند دان بە تاوانەکەتدا بنێ. داوای لێ بکە یارمەتیت بدات لەگەڵ هەڵوێستت سەبارەت بەو کەسە یان ڕووداوەی کە تووڕەییەکەی لای تۆ دروست کرد.
«ئەگەر دان بە گوناهەکانماندا بنێین، ئەو دڵسۆز و دادپەروەرە بۆ ئەوەی گوناهەکانمان لێ خۆش بێت و لە هەموو نادادپەروەرییەک پاکمان بکاتەوە» (1 یۆحەننا 1:9).
- ئەگەر تووڕە بوویت لە کەسێک و هەستەکانت بەو کەسە وتووە، سەرەتا دان بە تاوانەکەتدا بنێ بۆ خوداوەند. پاشان هەوڵ بدە شتەکان بە زووترین کات ڕاست بکەیتەوە بە دانپێدانان بەو کەسە سەبارەت بە تاوانە دیاریکراوەکەت:
««تووڕە بن، بەڵام گوناه مەکەن»: با خۆر لەسەر تووڕەییەکەت ئاوا نەبێت» (ئەفەسۆس 4:26).
- ئەگەر کەسێک هەیە کە بە بەردەوامی تووڕەت دەکات و مەحاڵە کێشەکان چارەسەر بکرێن کە دەبنە هۆی تووڕەیی دووبارەبووەوەت، خۆت لەو بابەتە هەستیارە لەگەڵ ئەو کەسە بپارێزە و ئەگەر پێویست بوو، تا دەتوانیت خۆت لەو کەسە بپارێزە.
«خۆتان لە مشتومڕی گەمژانە بپارێزن... [و] ناکۆکییەکان» (تیتۆس 3:9).
- ئەگەر کەسێک لە کاردا بە شێوەیەکی مەترسیدار هەستەکانت وروژێنێت، لەوانەیە بتوانرێت داوا لە بەڕێوەبەرایەتی بکرێت بۆ چارەسەرکردنی دۆخەکە، بەتایبەتی ئەگەر کردارەکانی ئەو کەسە لەوانەیە کاریگەری لەسەر شوێنی کارەکە هەبێت. ئەگەر چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان مەحاڵ بوو، بیر لە دۆزینەوەی کارێکی تر بکەرەوە:
«تا چەند لەسەر ئێوە بێت، بە ئاشتی لەگەڵ هەموو خەڵکدا بژین» (ڕۆما 12:18).
- بۆ ئەوانەی کێشەیەکی جددی تووڕەییان هەیە، لەوانەیە باش بێت ڕاوێژکارێک بدۆزنەوە کە بتوانێت بە تەواوی ڕاستگۆ بێت لەگەڵتان. ئەو کەسەی کە لەوانەیە پەنای بۆ ببەیت دەتوانێت یارمەتیت بدات لەم بوارەدا بەرپرسیار بیت، چونکە
«برینەکانی هاوڕێیەک دڵسۆزانەن» (پەندەکان 27:6).
- کاتێک کەسێک کێشەیەکی نزیکەی کۆنترۆڵنەکراوی هەیە، لەوانەیە گونجاو بێت بیر لە بەرنامەیەکی بەڕێوەبردنی تووڕەیی بکرێتەوە. لە کاتێکدا ئەمە تەنها وەڵام نییە بۆ کێشەکانی تووڕەیی کەسێک (یارمەتی ڕۆحی پێویستە)، دەتوانرێت یارمەتی لە ڕاوێژکاریدا هەبێت سەبارەت بە ڕێگاکانی کۆنترۆڵکردن و دیاریکردنی خاڵەکانی وروژاندن.
«ئەوەی گوێ لە ئامۆژگاری دەگرێت ژیرە» (پەندەکان 12:15).
- ئایا تۆ، خوێنەری بەڕێز، هێشتا خوداوەند وەک ڕزگارکەر و ئاشتیخوازت ناناسیت؟ ئەو دەتوانێت و یارمەتیت دەدات کاتێک دان بە گوناهەکانتدا دەنێیت بۆی لە دڵێکی شکاوەوە و ناوی بانگ دەکەیت بۆ ڕزگاری!
«هەر کەسێک ناوی خوداوەند بانگ بکات ڕزگار دەبێت» (کردارەکان 2:21).
یەکەم کۆرنسۆس 13 NKJV ئەگەرچی بە زمانەکانی مرۆڤ و فریشتەکان قسە بکەم، بەڵام خۆشەویستیم نەبێت، بووم بە زەنگێکی دەنگدەر یان سەمفۆنیایەکی دەنگدەر. و ئەگەرچی خاوەنی بەهرەی پێشبینیکردن بم، و هەموو نهێنییەکان و هەموو زانیارییەکان بزانم، و ئەگەرچی هەموو باوەڕم هەبێت، بە شێوەیەک کە بتوانم چیاکان بجوڵێنم، بەڵام خۆشەویستیم نەبێت، من هیچ نیم. و ئەگەرچی هەموو ماڵ و سامانم ببەخشم بۆ خواردندانی هەژاران، و ئەگەرچی جەستەم بدەم بۆ سووتاندن، بەڵام خۆشەویستیم نەبێت، هیچ سوودێکم پێ ناگەیەنێت. خۆشەویستی درێژخایەنە و میهرەبانە؛ خۆشەویستی حەسادەت ناکات؛ خۆشەویستی خۆی نمایش ناکات، لووتبەرز نییە؛ بە ناشرینی ڕەفتار ناکات، بەدوای هی خۆیدا ناگەڕێت، تووڕە نابێت، بیری خراپ ناکاتەوە؛ دڵخۆش نابێت بە خراپەکاری، بەڵکو دڵخۆش دەبێت بە ڕاستی؛ هەموو شتێک دەگرێتەوە، هەموو شتێک باوەڕ دەکات، هەموو شتێک هیوای پێیە، هەموو شتێک بەرگە دەگرێت. خۆشەویستی هەرگیز شکست ناهێنێت. بەڵام جا پێشبینی هەبێت، شکست دەهێنن؛ جا زمان هەبێت، کۆتاییان دێت؛ جا زانیاری هەبێت، نامێنێت. چونکە ئێمە بەشێک دەزانین و بەشێک پێشبینی دەکەین. بەڵام کاتێک ئەوەی تەواوە دێت، ئەوا ئەوەی بەشێکە نامێنێت. کاتێک من منداڵ بووم، وەک منداڵ قسەم دەکرد، وەک منداڵ تێدەگەیشتم، وەک منداڵ بیرم دەکرد؛ بەڵام کاتێک بووم بە پیاو، شتە منداڵییەکانم فڕێدا. چونکە ئێستا لە ئاوێنەیەکدا دەبینین، بە تاریکی، بەڵام پاشان ڕووبەڕوو. ئێستا بەشێک دەزانم، بەڵام پاشان بە تەواوی دەزانم وەک چۆن منیش دەزانرێم. و ئێستا باوەڕ، هیوا، خۆشەویستی، ئەم سێ شتە دەمێننەوە؛ بەڵام گەورەترینیان خۆشەویستییە.
