«دیوارەکەمان دروستکردەوە هەتا هەمووی گەیشتە نیوەی بەرزییەکەی، چونکە گەل بە هەموو دڵیانەوە کاریان دەکرد.» نەحمیا ٤:٦
«هێزی کرێکاران کەم دەبێتەوە، و پاشماوەیەکی زۆر هەیە کە ناتوانین دروستی بکەین.» نەحمیا ٤:١٠
مانگی ڕابردوو ئێمە سروشتی ناوەڕاستی تەمەنمان تاوتوێ کرد لە ڕوانگەی کەسێک، هاوبەشێک و دایک و باوکێک لە خێزانێکدا کە هەموو منداڵەکان ماڵیان جێهێشتووە، بەراوردمان کرد بە خاڵی نیوەی ڕێگا لە دروستکردنەوەی دیواری ئۆرشەلیم لە سەردەمی نەحمیا. ئاماژەمان بەوەدا کە کاتێک هاوسەرەکان ڕووبەڕووی ساڵانی ناوەڕاستی تەمەنیان دەبنەوە، زۆرجار بە پاشماوەی نائومێدی، ئازار و سترێسەکانەوە گیرۆدە دەبن کە لە ژیانیاندا کۆبوونەتەوە. لە ڕووی گەشەکردنەوە، دەبێت ڕووبەڕووی ئەرکەکانی ناوەڕاستی تەمەن ببنەوە کە بریتین لە: فێربوون چۆن دووبارە ببنەوە بە هاوسەر؛ ڕێکخستنەوەی کات، شوێن و وزە بە لەبەرچاوگرتنی هێلانەی بەتاڵ؛ ڕێکخستنەوەی لەپێشینەکان، هەڵسەنگاندنەوەی ئاراستە و دامەزراندنی ڕێگای ژیان بۆ ساڵانی ناوەڕاستی تەمەن؛ و پاککردنەوەی ئەو پاشماوەیەی کە ڕەنگە هاوسەرگیرییەکەی وەستاندبێت، بەمەش وروژاندنەوەی خۆشەویستی پەیوەندییەکە.
مەبەستی ئەم وتارە تاوتوێکردنی هەندێک بنەمای کتێبی پیرۆز و نموونەیە کە سەرچاوەی پێویست بۆ هاوسەران و خێزانەکانی ناوەڕاستی تەمەن دابین دەکات بۆ ئەوەی بەسەر پاشماوەکاندا زاڵ بن، و بەسەر سترێسەکانی ناوەڕاستی تەمەندا زاڵ بن بە شێوەیەک کە ڕێز بۆ خودا بهێنێت و خۆڕاگری لە خێزاندا پەرە پێبدات.
دروشمی ناوەڕاستی تەمەن
پەیامی هاندەری نەحمیا بۆ کرێکارە ماندووەکانی دیواری ئۆرشەلیم ئەرکێکی گونجاوە بۆ هاوسەرانی ناوەڕاستی تەمەن. دەستبەجێ دوای ئەوەی ئاستەنگەکانی پڕۆژەی بیناسازییەکە دەناسێت، دەڵێت: «یەزدانی گەورە و سامناک لەبیر مەکەن» (نەحمیا ٤:١٤ NIV). ئەو سەرنج لەسەر کەمی هێزی مرۆڤ دەگوازێتەوە بۆ سەرچاوە بێسنوورەکانی خودا. بێگومان لە کاتی ناوەڕاستی تەمەندا، دانایی پشتنەبەستن بە سەرچاوەکانی خۆمان دەست دەکات بە ماناداربوون. بۆیە یەکەم هەنگاو بەرەو پاککردنەوەی پاشماوەکان ئەوەیە کە مێشکمان لەسەر بارودۆخەکەمان لاببەین و لەسەر خودا بێت.
ئەرکی ناوەڕاستی تەمەن
ناوەڕاستی تەمەن کاتی هەڵسەنگاندنەوە و ئاراستەکردنەوەیە. ئەگەر ئەرکی ماڵەوەی مانگی ڕابردووت ئەنجام دابێت، تۆ هەڵسەنگاندنێکی کەسیت ئەنجام داوە کە یارمەتیت داوە بزانیت وەک کەسێک، هاوبەشێک و دایک و باوکێک لە کوێیت بە بەکارهێنانی پێوەرەکانی کتێبی پیرۆز کە پەیوەندییان بە هەستەکانتەوە هەیە (١ کۆرنسۆس ١٣:٤-٨)، ڕەفتارەکانت (٢ پەترۆس ١:٣-٨) و بیرکردنەوەکانت (فیلیپی ٤:٤-٨). بەڵام، مەبەستی ئەم جۆرە هەڵسەنگاندنە دابینکردنی بنەمایەکە بۆ ئەنجامدانی کاری سەرەکی هاوسەرێکی مەسیحی لە ناوەڕاستی تەمەندا، کە خزمەتکردنی خودا یان ئەنجامدانی کاری خودایە.
ئەوە ڕێکەوت نییە کە مەرجەکانی خزمەت و وەزارەت لە کەنیسەدا ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە ئەدای کەسێکەوە هەیە لە چوارچێوەی ژیانی هاوسەرگیری و خێزانیدا. یەکەم تیمۆساوس ٣:١-٥ مەرجەکانی خزمەت لە کەنیسەی ناوخۆیی وەسف دەکات. ئەم بڕوانامانە بریتین لە کەسایەتی و شایەتی کەسی، پەیوەندییەکی هاوسەرگیری ئەرێنی و خێزانێکی کارا. لە ڕاستیدا، پرسیارە ڕەوانبێژییەکە کە کۆتایی بە دێڕەکە دەهێنێت هەموو شتێک دەڵێت: «ئەگەر کەسێک نەزانێت چۆن خێزانی خۆی بەڕێوە ببات، چۆن دەتوانێت چاودێری کەنیسەی خودا بکات؟» (١ تیمۆساوس ٣:٥)
لێکدانەوەیەک لەسەر ئەم دێڕە ئاماژە بەوە دەکات کە بۆ زۆربەی ئەو هاوسەرانەی کە منداڵیان هەیە، لەپێشینەکانیان دوای پەیوەندییە تاکەکەسییەکانیان لەگەڵ خودا دەبێت ئەمانە بن: هاوسەرگیری (ڕۆڵی هاوبەش)، خێزان (ڕۆڵی دایک و باوک) و کار (ڕۆڵی دابینکەر). یەکەم بەرپرسیارێتییان دەبێت خزمەتکردن بێت لە خێزاندا پێش ئەوەی بچنە ناو خزمەتکردن لە کەنیسەدا. بەم شێوەیە کاتێک ناوەڕاستی تەمەن دێت، دەتوانێت گواستنەوەیەکی سروشتی هەبێت بۆ کاری خودا، کە ڕاهێنانەکەت بە مەرجەکانی ئاماژەپێکراو لە ١ تیمۆساوس ٣ کۆتایی پێدێت.
نموونە و پەیامەکانی ناوەڕاستی تەمەن
لە کاتێکدا کتێبی پیرۆز پڕە لە نموونەی کەسانی ناوەڕاستی تەمەن کە لەگەڵ ژیاندا خەباتیان کردووە و لەگەڵ باوەڕیاندا ململانێیان کردووە، من تەنها سێ نموونەم هەڵبژاردووە بۆ جەختکردنەوە لەسەر لایەنە سەرەکییەکانی مامەڵەکردنی کاریگەرانە لەگەڵ سترێسەکانی ناوەڕاستی تەمەن و ئەنجامدانی ئەرکی ناوەڕاستی تەمەن کە ئەنجامدانی کاری خودایە. سێ نموونەکە بریتین لە: دایکی عیسا؛ پۆڵسی نێردراو؛ و خێزانی زەبەدی.
قەیرانی ناوەڕاستی تەمەنی مریەم
هیچ ئازارێک گەورەتر نییە بۆ دایک و باوکێک وەک بینینی مردنی منداڵەکەی. کاتێک مریەم لە پێی خاچەکەدا وەستابوو (یۆحەننا ١٩:٢٦) کاتێک کوڕە نۆبەرەکەی بە دڕندانە لە خاچ درا، دڵی دەبێت شکابێت. بێدەسەڵاتی، خەم و بێباوەڕی دەبێت زۆر زۆر بووبێت. پاشان ئەوەی منداڵەکە کە سکی کردەوە بە خۆشەویستی و بەزەییەوە سەیری بکات و بڵێت: «ئەی ژنی خۆشەویست، ئەوە کوڕەکەتە» (ئاماژە بە یۆحەننا، یۆحەننا ١٩:٢٦) دەبێت هەم ئارامکەرەوە و هەم سەرلێشێوێنەر بووبێت: ئارامکەرەوە لەوەی کە عیسا لە ناو ئازارەکەیدا چاودێری خۆشگوزەرانی ئەو دەکرد، بەڵام سەرلێشێوێنەر لەوەی کە ئاراستەی کرد بۆ چاودێری کەسێک لە دەرەوەی خێزانەکە (نەک منداڵەکانی تری). لێرەدا چی ڕووی دەدا؟
قەیرانی ناوەڕاستی تەمەنی مریەم وەک سەختترین گواستنەوە لە تۆماردا دادەنرێت. نەک تەنها ژیانی بەهۆی لەدەستدانی کوڕەکەیەوە سەرەوژێر بوو، بەڵکو دەبوو گۆڕانکارییەک بکات کە هیچ مرۆڤێکی تر هەرگیز ناچار نەبووە بیکات. دەبوو خۆی بگۆڕێت لە بینینی عیسا وەک کوڕەکەی، بۆ باوەڕهێنان بەوەی کە ئەو ڕزگارکەر و خودایەتی. چۆن ئەو کارەی کرد؟ بێگومان نیعمەتی خودا تێیدا بوو (لۆقا ١:٣٠)؛ و ئەزموونەکانی خۆی کاتێک سەیری دەکرد گەورە دەبێت (لۆقا ٢:٥١) و لە خزمەتەکەیدا خزمەتی دەکرد (یۆحەننا ٢:١-١٢) یارمەتیدەر بوو. سپاردنی بە چاودێری یۆحەننا – کەسێک نزیک لە خودا، بەڵام لە دەرەوەی خێزانەکە – ڕەنگە یارمەتیدەر بووبێت. بەڵام ڕێگای سەرەکی کە مریەم قەیرانەکەی تێپەڕاند – گواستنەوەکەی کرد و بەسەر ئازارەکەدا زاڵ بوو – ئەوە بوو کە خۆی نوقم کرد لە ئەنجامدانی کاری خودا.
لە کرداری نێردراوان ١دا دەبینین کە ئەو لەگەڵ قوتابییەکان، ژنانی تر و کوڕەکانی کۆبووەتەوە و نوێژ دەکەن و چاوەڕێی ئاراستە دەکەن. مریەم بەشێکی دانەبڕاو بوو لە یەکەم کەنیسە لە ئۆرشەلیم، و ڕۆڵی خۆی گێڕا لە یارمەتیدانی گۆڕینی باوەڕی منداڵەکانیشی. (ئەوە کارێکی ئاسان نەبوو بۆ ئەوانیش کە بۆچوونی خۆیان بگۆڕن لەسەر عیسا وەک برا بۆ عیسا وەک ڕزگارکەر و خودا.) نوقمکردنی خۆی لە ئەنجامدانی کاری خودا، توانی ئازارەکە ساڕێژ بکات و بەسەر پاشماوەی ناوەڕاستی تەمەنیدا زاڵ بێت.
دروشمی ناوەڕاستی تەمەنی پۆڵس
بە چەندین شێوە، هەموو ژیانی گەورەی پۆڵس دەتوانرێت بە چیرۆکێکی ناوەڕاستی تەمەن ناوببرێت. هەموو جارێک کە دەگەیشتە لووتکەی دەسەڵات، دەڕووخێنرا و وانەیەکی نوێی فێر دەکران. وەک ئەستێرەیەکی گەنج و بەرزبووەوە لە نێو فەریسییەکاندا (فیلیپی ٣:٤-٦)، ناوبانگێکی بۆ خۆی دروست کرد بە چەوساندنەوەی کەنیسە (کرداری نێردراوان ٧:٥٧). پاشان لە ڕێگای دیمەشقدا خودای ناسی (کرداری نێردراوان ٩:١-١٧)، و هەموو جیهانەکەی ڕووخا هەتا خودای وەک ڕزگارکەری خۆی قبوڵ کرد. هەموو بڕوانامە و ڕاهێنانەکانی لەناو چوون، و بردرایە بیابان بۆ ئەوەی ڕاهێنان بکات بۆ ئەرکەکەی وەک نێردراوێک بۆ گەلان (غەلاتی ١:١٥-١٧).
دواتر، وەک گەورەیەکی پێگەیشتوو، ئەم بنەمایە گرنگەی فێر بوو: «هەر شتێک کە بۆ قازانجم بوو، ئێستا بە زیانێکی دەزانم لە پێناوی مەسیحدا» (فیلیپی ٣:٧). و گواستنەوەی کرد لە بینینی عیسا وەک ڕزگارکەری بۆ ناسینی وەک خودا. پاشان، کاتێک وەک نێردراوێک دەستی بە کار کرد، بەهۆی ناخۆشییەوە بەهێز کرا کە ڕەنگە وای لێکردبێت هەست بە بێبەشی بکات (٢ کۆرنسۆس ١١:٢٣-٢٨). دوای ئەوەی پۆڵس هەموو ئەوەی تێپەڕاند، ئایا هەست بە بێشکاندن ناکەیت – بە یارمەتی خودا بێگومان؟
کەواتە پۆڵس دەبوو چی بکات کە وەک یەکێک لە نموونەکانی ناوەڕاستی تەمەنی ئێمە دادەنرێت؟ ئەو ئاماژەی پێدەکات وەک «دڕکەکەی لە گۆشتیدا» (٢ کۆرنسۆس ١٢:٧-١٠). نازانین چی بوو، بەڵام دەزانین کە ئەوەندە پۆڵسی بێزار کرد کە سێ جار لە خودا پاڕایەوە بۆ ئەوەی لای ببات. بەم کارە فێری پشت بەستن بوو. لە کاتێکدا کە دەیتوانی چاوەڕێی ئەوە بکات بەهێز بێت و بە خێرایی مامەڵە لەگەڵ فشارەکانی ژیان و ئەرکەکەیدا بکات، وەڵامێکی وەرگرت کە وای لێکرد هەست بە لاوازی خۆی بکات: «نیعمەتی من بەسە بۆ تۆ، چونکە هێزی من لە لاوازیدا تەواو دەبێت» (٢ کۆرنسۆس ١٢:٩). دەبوو فێر بێت کە کاتێک لاواز بوو ئەوا لە خودادا بەهێز بوو.
لە کۆتاییدا ئەم ئەزموونانە وای لێکرد بگاتە ئەوەی کە من ناوی دەنێم سێ دروشمەکەی پۆڵس بۆ ناوەڕاستی تەمەن. یەکەم، هێزی ئێمە لە خودادایە نەک لە خۆماندا: «هێزی من (خودا) لە لاوازیدا تەواو دەبێت،» و «کاتێک لاواز بم ئەوا بەهێزم» (٢ کۆرنسۆس ١٢:٩،١١). دووەم، دەبێت سەیری پێشەوە بکەین نەک دواوە: «ئەوەی لە دواوەیە لەبیر بکەین و بەرەو پێشەوە هەوڵ بدەین، من بەرەو ئامانجەکە دەڕۆم بۆ ئەوەی خەڵاتەکە بەدەست بهێنم کە خودا لە مەسیحی عیسادا بانگی کردووم بۆ ئاسمان» (فیلیپی ٣:١٣-١٤). سێیەم، ڕازیبوون نەک کۆنترۆڵ کلیلە بۆ مامەڵەکردن لە ناوەڕاستی تەمەندا: «من نهێنی ڕازیبوون لە هەر بارودۆخێکدا فێر بووم، جا تێر بێت یان برسی، جا لە زۆریدا بژی یان لە کەمی. من دەتوانم هەموو شتێک بکەم لە ڕێگەی ئەوەوە کە هێزم پێدەدات» (فیلیپی ٤: ١١)، و «خوداپەرستی لەگەڵ ڕازیبووندا قازانجێکی گەورەیە» (٢ تیمۆساوس ٦:٦).
زەبەدی و ژنەکەی: هاوسەرێکی نموونەیی ناوەڕاستی تەمەن
ئەگەر هەرگیز حاڵەتێکی ئەگەری پەشیمانی و تاڵی لە ناوەڕاستی تەمەندا هەبووبێت، ئەوا زەبەدی دەبوو. و ئەوە دەبوو تاوانی عیسا بێت. با بۆ ساتێک ئەمە تاوتوێ بکەین. عیسا کاری ماسیگرتنی خێزانی زەبەدی وێران کرد بە وەرگرتنی کوڕەکانی، یاقوب و یۆحەننا، بۆ ئەوەی ببنە قوتابیەکانی (مەرقۆس ١:١٩). ئەگەر ئەوە بەس نەبووبێت، ژنەکەی پاشان شوێن کوڕەکانی کەوت لە ڕێگادا خزمەتی عیسای دەکرد و داواکارییەکی سەیر و سەمەرەی دەکرد بۆ ئەوەی کارە نوێیەکانیان لە شانشینی داهاتوودا پتەو بکات (مەتتا ٢٠:٢٠-٢٣). کەواتە کێ لە ماڵەوە بوو خواردنی زەبەدی دروست دەکرد؟ و، ئەگەر ژنەکەی ئەو بوێرییەی هەبووبێت داوا لە عیسا بکات کوڕەکانی بکاتە یاریدەدەری یەکەمی، چ داواکارییەکی دەبوو لە مێردە هەژارەکەی بکردایە؟
هەموو ئەمانە، بێگومان، گومانێکی مرۆیی بێسوودە. ئەوەی کە دەیزانین ئەوەیە کە خێزانی زەبەدی پابەند بوون بە ئەنجامدانی کاری خودا. کێشە نەبوو بۆ ئەو کە کوڕەکانی قوتابی خودا بن. باش بوو بۆ ژنەکەی کە چالاک بێت لە خزمەتی عیسادا لێرە لەسەر زەوی هەتا خاچەکە (مەتتا ٢٧:٥٥-٥٦). تەنانەت ئەوەی کە عیسا دایکی خۆی سپاردە دەستی یۆحەننای کوڕی زەبەدی، زۆر شت دەربارەی پابەندبوونی خێزانەکە دەڵێت. بەڵگە هەیە کە زەبەدی کێشەی نەبوو لەوەی لە پشت پەردەوە بێت و تەنها کاری ماسیگرتنی خۆی وەک دابینکەرێک بکات.
دیارە چالاکییە گشتییەکەی ژنەکەی هەڕەشە نەبوو بۆ سەر ئیگۆی ئەو، و ئامادە بوو پشتیوانی لێبکات لە خزمەتکردنی خودا. و چۆن دەیزانین؟ خاڵێکی زۆر وردە، بەڵام تەنانەت ناوی ژنی زەبەدیش نازانین. بەڵام وشەی خودا بۆ هەمیشە زەبەدی و ژنەکەی وەک هاوسەرێک لە دەستەواژەی «دایکی کوڕەکانی زەبەدی» (مەتتا ٢٠:٢٠؛ ٢٧:٥٦) بەیەکەوە دەبەستێتەوە. بەم شێوەیە، من ئەوان وەک هاوسەرێکی نموونەیی ناوەڕاستی تەمەن دەبینم کە خۆیان نوقم کرد لە کاری خودا و خۆیان تەرخان کرد بۆ ئەنجامدانی کاری خودا.
لابردنی پاشماوەکان
کەواتە چی ڕوودەدات کاتێک هاوسەرێکی ناوەڕاستی تەمەن پابەند دەبێت بە خزمەتکردنی خودا و ئەنجامدانی کاری خودا؟ کاتێک سەرنجیان لەسەر خودایە، و داوای ویستی ئەویان دەکەن، سەرنجیان لەسەر یەکتر و ئازارەکان، نائومێدییەکان و تاقیکردنەوەکانی ڕابردوو نامێنێت کە دەتوانن سەرگەردانیان بکەن و بێزاریان بکەن. کاتێک هەر یەکێک هەوڵ دەدات خزمەتی خودا بکات، جێبەجێکردنێکی هاوبەش و واتای ژیان دەدۆزنەوە کە نەک تەنها لەم ژیانەدا بەڵکو بۆ هەتاهەتایە سوودی هەیە. کاتێک پێکەوە کار دەکەن و پشتیوانی یەکتر دەکەن، هاوسەرگیرییەکەیان وزەدار دەبێت، و دەدۆزنەوە کە ئەو هێزەیان هەیە کە پێویستیانە بۆ ڕێگای داهاتوو. وەک هاوسەرێک ئامانجێکیان لە ژیاندا دەبێت و هەروەها دڵنیایی ئەوەی کە ڕازیبوون لەگەڵ هەر بارودۆخێکدا دەبێت کە تێیدا دەدۆزنەوە.
و لە کۆتاییدا، سوودێکی لاوەکی هەیە: ئەگەر دایک و باوک نوقم بن لە ئەنجامدانی کاری خودا، کاتیان نابێت دەست لە کاری منداڵە گەورەکانیان وەر بدەن. ئەمە دیارییەکە بۆ منداڵەکانیان کە گرژی هاوسەرگیری کەم دەکاتەوە کە زۆرجار بەهۆی دەستتێوەردانی خەزوورانەوە دروست دەبێت. ئەوان وەک خۆشەویستی کاتی بۆ نەوەکانیان پێشوازییان لێدەکرێت ئەگەر خودا بەم شێوەیە بەرەکەتدار بێت. ئەوان نموونەیەک دەبن بۆ منداڵ و نەوەکانیان و بەم شێوەیە میراتی خودا بۆ نەوەی داهاتوو دەگوازنەوە. بە یارمەتی خودا، ئەو پاشماوەیەی کە دەبێتە هۆی گیرخواردنی هاوسەران لە ناوەڕاستی تەمەندا پاک دەکرێتەوە، و ئەوان دەتوانن بەردەوام بن لەسەر ئەرکی «دروستکردنی دیوارەکە» و ئەنجامدانی کاری خودا وەک کەسێک، هاوبەشێک و دایک و باوکێک.
ئەمە کۆتایی بەم وتارە دوو بەشە دەهێنێت.
