کاتێک پۆڵسی نێردراو گەیشتە ئەسینا، لە چاوەڕوانی سیلۆس و تیمۆتێوسدا بوو کە بێنە لای، دەخوێنینەوە کە ڕۆحی وروژا کاتێک بینی شارەکە «پڕە لە بت»، کرداری نێردراوان ١٧:١٦ (پەراوێز). لەوێ لە کاتی چاوەڕوانیدا لە کەنیشتدا لەگەڵ جولەکەکان و لەگەڵ کەسانی دیندار (هەر کەسێک بووبن) مشتومڕی دەکرد، و ڕۆژانە لە بازاڕدا. ئەم وتارە گشتییانە وای لێ کرد کە پەیوەندی بکات بە فەیلەسوفە پێشەنگەکانی ئەوەی کە دەردەکەوت شاری زانکۆی جیهانی یۆنانی بێت. هەندێکیان بە ئیپیکورییەکان ناسرابوون، ئەوانی تر بە ستۆیکییەکان؛ هەموویان سوور بوون لەسەر ئەوەی پۆڵس دادگایی بکەن، بە ئاشکرا بە هیوای ئەوەی وەک فێڵبازێک ئاشکرای بکەن. دەتوانین بپرسین: ئەم کەسانە کێ بوون و چییان فێر دەکرد؟
فەیلەسوفەکانی ئەسینا
مێژوو نیشان دەدات کە ئەم دوو قوتابخانە فێربوونە لە فێرکردنیاندا زۆر جیاواز بوون. ئیپیکورییەکان دڵنیا بوون کە ژیان بە وەرگرتنی سوود لە هەموو خۆشییەکی بەردەست حەکیمانەترین ڕێگایە. ستۆیکییەکان، کە پەرستشی هەموو خوداوەندەکانیان دەکرد (چەندین خوداوەندیان هەبوو) — و بێ گومان بەرپرسیار بوون لە زۆریی بتەکان لە شارەکەدا — باوەڕیان بە خۆبەدڵدانەوە هەبوو. هیچ کام لەم فەیلەسوفە بێباوەڕانە نەدەتوانرا زانیاریی «خودای ڕاستەقینە» بدۆزنەوە بەو ڕێگایانەی کە تەنها بەرهەمی مێشکی جەستەیی خۆیان بوون. دەخوێنینەوە
چونکە مێشکی جەستەیی دوژمنایەتی خودایە؛ چونکە ملکەچی یاسای خودا نییە، و بەڕاستیش ناتوانێت بێت (ڕۆما ٨:٧).
ئەم فەیلەسوفانە ڕەنگە وایان بیر کردبێتەوە کە هەموو شتێکی شایانی زانینیان دەزانی، بەڵام دوو خاڵی دیاری فێرکردنەکەی پۆڵس — «عیسا و هەستانەوە» — ئەوان نەیاندەزانی. ڕەنگە ئیپیکورییەکان بووبن کە بە «قسەهەڵگر» ناویان دەبرد، وشەیەک کە لە زمانی ڕەسەندا بە واتای «دانەوێڵە هەڵگر» دێت. ئەوان بە پیاوێکی نزم دادەنا کە توانیبووی وشەیەک لێرە و لەوێ هەڵبگرێتەوە و وای دەردەخست کە خۆی کەسێکی گەورەیە. ئەوان دڵنیا دەبوون کە بە دادگاییکردنی لە ئارۆپاگۆس، وەک پیاوێکی نەزان و نەخوێندەوار ئاشکرای دەکەن. چەند سەرسوڕهێنەر بوو بەرگرییە بەتواناکەی بۆیان! ڕەنگە ستۆیکییەکان بووبن کە تۆمەتیان خستە پاڵی کە «بڵاوکەرەوەی خوداوەندە نامۆکانە»، یان «شەیتانە بیانییەکان» (J.N.D.). بە هەموو حیکمەتە شانازیپێکراوەکەیانەوە ئاشکرا کران کە بە تەواوی نەزانن سەبارەت بە زانینی خودای ڕاستەقینەی تاک. بەبێ ئەوەی بچینە ناو وردەکارییەکانی بەرگرییە بەتواناکەی پۆڵس، دەمانەوێت وشەیەکی هاندان بدەین سەبارەت بە دوو تایبەتمەندیی مزگێنییەکە کە پۆڵس لە ئەسینا بانگەشەی بۆ کرد، بە تەواوی دڵنیاین کە ئەوانەی ئەم تێبینییانە دەخوێننەوە، پۆڵسی نێردراوی گەورە بە «دانەوێڵە هەڵگر» یان «بڵاوکەرەوەی شەیتانە نامۆکان» دانانێن.
بەرەکەتی عیسا و هەستانەوە
چەند سوپاسگوزارین کە بە ڕووناکیی ڕاستەقینە سەبارەت بە «عیسا و هەستانەوە» بەرەکەتدار کراوین. لە عیسادا بەرەکەت بۆ ڕۆحەکانمان هەیە ئەمڕۆ، و لە پەیوەندیدا بە هەستانەوەوە بەرەکەت لە جیهانی داهاتوودا هەیە، چونکە هەستانەوەکەی سیستەمێکی تەواو نوێی شتەکانی لە دەرەوەی دەسەڵاتی مردن کردووەتەوە. ئێمە عیسای گەورەمان دەناسین ئەمڕۆ وەک ڕزگارکەرەکەمان، ئەو کە بە خۆشەویستی خۆی بەخشی بۆ ئێمە کاتێک لەسەر خاچ مرد. ئێمە وەک ڕزگارکەر قبوڵمان کردووە، وەک گەورەمان ناساندوومانە، و زانیاریی دڵنیامان هەیە کە هەموو پرسیارێک لە نێوان ڕۆحەکانمان و خودا، تا ئەو جێگایەی پەیوەندی بە گوناهەکانمانەوە هەیە، بۆ هەمیشە یەکلایی کراوەتەوە. نەک تەنها ئەو بەرەکەتە ئەزموون دەکەین کە هی ئێمەیە لە ڕێگەی گەورەمان عیسای مەسیحەوە، بەڵکو بەرەکەتکارەکە دەناسین — عیسا. ئەمەش بەرهەمی هەستانەوەکەیەتی، چونکە چۆن دەمانتوانی بیناسین ئەگەر لەناو مردوواندا هەڵنەستابایەتەوە؟ ڕەنگە زانیاریمان لەسەری هەبووبێت، بەڵام ڕاستییەکە ئەوەیە کە ئێمە وەک لە خۆشەویستییەکانماندا جێگیرکراو دەیناسین، بەڵگەی هەمیشەیی ئەوەی کە ئەو دووبارە هەستاوەتەوە. ئێمە ڕووناکی و هێزمان هەیە بە ڕۆحی بواری بەرەکەتێکی ڕۆحی، ئاسمانی و هەمیشەیی کە هەموو پیرۆزێک لە کاتی هاتنەوەی مەسیحدا دەچێتە ناوی. لە کاتێکدا چاوەڕێی چوونە ژوورەوەی ڕاستەقینەمانین بۆ ئەم بوارە، چێژوەرگرتن لێی لە ڕۆحەکانماندا هەیە ئەمڕۆ وەک ئەوەی گەڕاوینەتەوە «تۆبە بەرەو خودا، و باوەڕ بەرەو گەورەمان عیسای مەسیح»، کرداری نێردراوان ٢٠:٢١. چەند گەلێکی بەختەوەرین ئێمە!
بەردەوامبوون لە نیعمەتدا
دەتوانین بە باشی پشت لە حیکمەتی ئەم جیهانە بکەین کە خودا ناناسێت، و داوای نیعمەت بکەین بۆ بەردەوامبوون لەو بەرەکەتەی کە هی ئێمەیە وەک ئەوەی باوەڕمان بە هەردوو «عیسا و هەستانەوە» هێناوە.
