فیلیپسی مزگەێنەر: وانەکان بۆ بڵاوکردنەوەی مزگەێنەکە

فیلیپسی مزگەێنەر

و وانەکان لەسەر مزگەێنکردن

دیارییەکی تایبەت

«مزگەێنەر»ێک لە نووسینە پیرۆزەکاندا کەسێکە کە دیارییەکی تایبەتی لە پەروەردگاری شکۆدارمان وەرگرتووە بۆ پێشکەشکردنی مزگەێنەکەی خودا. ئەو کەسەی کە ئەم دیارییەی پێدراوە پەیامێکی هیوا بۆ پیاوان، ژنان و منداڵان دەهێنێت، چونکە هەمووان گوناهیان کردووە و لە شکۆی خودا کەمترن (ڕۆما 3:23). وەک کەسێکی ڕزگارنەکراو، کەسێک تەنها دەتوانێت چاوەڕێی سزای خودا بکات. بەڵام، ئەو کەسەی کە تۆبە دەکات، دان بە گوناهەکانی دادەنێت، متمانەی بە خودا دەبێت، و باوەڕ بە پەیامی مزگەێنەکەی خودا دەکات، ڕزگار دەبێت – لە سزای ڕاستودروست و بێبەزەییانەی خودا ڕزگار دەکرێت.

ئەم چارەسەرە بەهۆی کاری تەواوکراوی پەروەردگار عیسای مەسیح لەسەر خاچ (ڕۆما 3:20-24؛ یۆحەننا 3:36) بووە، و تەنها بۆ نەتەوە، کلتور یان گرووپێکی دیاریکراو نییە. ڕزگاری خودا بە خۆڕایی پێشکەش بە هەمووان دەکرێت. پەروەردگار عیسا نرخەکەی لەسەر خاچ دا، و لە هەستانەوەیدا خودا پشتڕاستی کردەوە کە بە تەواوی ڕازی بوو.

ئەم مزگەێنە بۆ یەکەم جار لەلایەن پیتەرەوە ڕاگەیەندرا، 50 ڕۆژ دوای هەستانەوەی مەسیح لەناو مردووان (کردارەکان 2). چۆن هەموو ئەمانە بوون بە شتێکی گونجاو دواتر لە نامەکاندا ڕوون کرایەوە و بە شێوەیەکی فێرکاری فێرکران، بە تایبەتی ئەوانەی پۆڵسی نێردراو. ئەو نیشانی دا چۆن خودا ئەوی وەک وانەیەکی کرداری بۆ هەموو گوناهبارە ونبووەکان ئامادە کردبوو کە تۆبە دەکەن و باوەڕ بە مزگەێنەکە دەکەن (غەلاتییەکان 1:15-16؛ فیلیپییەکان 3:7-14؛ 1 تیمۆساوس 1:12-16). ئایا تۆ تۆبە و باوەڕت بە خودا هێناوە؟

فیلیپس چی؟

وەک پۆڵس، خودا فیلیپسی وەک هێنەرێکی مزگەێنەکە ئامادە کردبوو. ئەو بەو شێوەیە ناسرابوو بەهۆی دیارییە تایبەتەکەی خودا کە پێی دابوو، نەک بەهۆی هیچ ڕاهێنانێکی مرۆیی یان دەستنیشانکردنێکی فەرمی. پەروەردگار چەندین دەرفەتی پێدا بۆ گەیشتن بە گوناهبارە ونبووەکان بە پەیامێکی هیوا و هاندان. لە هەمان کاتدا، فیلیپس خۆی دیارییەک بوو لە پەروەردگاری ئاسمانییەوە بۆ کۆمەڵەکەی، وەک نووسراوە: «ئەو نێردراوان، پێغەمبەران، مزگەێنەران، شوانکاران و مامۆستایانی دا» (ئەفەسۆس 4:11 ESV). دیارییەکەی پەروەردگار پێویستە جیا بکرێتەوە، یان لێک جیا بکرێتەوە، لە بەرپرسیارێتی مرۆڤ. بەڕاستی، فیلیپس وەک پەروەردگار ویستی لێی وابوو کاری دەکرد، چونکە هیچ ڕێگرییەک نەبوو.

ئەمە پێشتر ئاشکرا بوو کاتێک وەک یەکێک لە حەوت برا لە کۆمەڵەی ئۆرشەلیم هەڵبژێردرا بۆ ئەوەی خزمەتکار،1 یان دیارکۆن بن، بۆ بەڕێوەبردنی ئەو پێداویستییانەی کە بە کۆمەڵەکە دەدران بۆ هەژاران و پێویستداران (کردارەکان 6:1-6). کەنیسەی ناوخۆیی بەرپرسیارێتی دابەشکردنی دیارییە ماددییەکانی وەرگرتووە 2 و، بە سەرکردایەتی نێردراوان و لە نوێژدا، ئەم ئەرکەی بە حەوت برا لەناو خۆیاندا سپارد. ئەوان بەهۆی لێهاتووییە نایابەکانیانەوە هەڵبژێردران: پیاوانی باوەڕدار، پڕ لە ڕۆحی پیرۆز و دانایی، و بە ناوبانگێکی باش لەناو کۆمەڵگادا.

فیلیپس، نەک نێردراو، یەکێک بوو لەوان، تاکە کەس لە پەیمانی نوێدا کە پێی دەوترا «مزگەێنەر» (کردارەکان 21:8). ئەو دیارییەکی تایبەت و تا ڕادەیەک ناوازەی هەبوو، توانایەکی خودا پێدراو کە بە شێوەی جۆراوجۆر دەبینرا کاتێک مزگەێنەکەی ڕادەگەیاند، کەسێکی بە گوێگرانی دەناساند: پەروەردگارمان عیسای مەسیح (کردارەکان 8:5). پەیامەکەی وای لە خەڵک دەکرد تۆبە بکەن و ڕزگار ببن.

پێشکەوتنێکی نوێ

دوای ئەوەی بە دڵسۆزی خزمەتی کەنیسەی لە ئۆرشەلیم کرد، فیلیپس لەناو زۆرێک لە باوەڕداران بوو کە ناچار بوون بڕۆن بەهۆی چەوساندنەوەکانەوە کە لەلایەن ساولی تارسوسەوە سەرکردایەتی دەکران (کردارەکان 8:1-5). بەم شێوەیە، فیلیپس گەیشتە سامیریا، کە تێکەڵەیەک لە گرووپە جیاوازەکانی خەڵک تێیدا دەژیان. هەندێکیان نەوەی دە هۆزەکە بوون کە لە سەردەمی پاشا سولەیمانەوە (1 پاشایان 13) کەوتبوونە بتپەرستی و لە وڵاتەکەدا مانەوە دوای ئەوەی زۆرێک لە ئیسرائیلییەکان لەلایەن ئاشوورییەکانەوە دوورخرابوونەوە. دواتر، ئەوانەی کە مابوونەوە تێکەڵ بوون لەگەڵ ئەو خەڵکەی کە لە بەشەکانی تری ئیمپراتۆریەتی ئاشوورییەوە هێنرابوون (2 پاشایان 17). بەهۆی ئەو تێکەڵاوییە و شێوازە جۆراوجۆرەکانی بتپەرستی، سەرکردە جولەکەکانی دوو هۆزەکە – یەهودا و بنیامین، لەوانەش ئەوانەی کە لە دیلی بابلی گەڕابوونەوە – هاوکاری سامرییەکانیان ڕەتکردەوە لە دووبارە دروستکردنەوەی پەرستگا و شاری ئۆرشەلیم.

دواتر، دوژمنایەتی، یان تاڵی، لە نێوان جولەکە و سامرییەکاندا تەنها زیاتر بوو. سەرەڕای ئەوەش، لە کاتی خزمەتی زەمینی پەروەردگاردا زۆرێک لە سامرییە سووککراوەکان ئەویان قبوڵ کرد (یۆحەننا 4:1-42). هەمان پەروەردگار، ئێستا لە ئاسمان، فیلیپسی لە سامیریا ڕێنمایی کرد بۆ ڕاگەیاندنی عیسای مەسیح. پەروەردگار پەیامەکەی فیلیپسی پشتڕاست کردەوە بەو موعجیزە زۆرانەی کە پێی دابوو بۆ ئەنجامدانیان (کردارەکان 8:6-8؛ مەرقۆس 16:16-18). ئەوانەی کە مزگەێنەکەیان قبوڵ کرد، دواتر لە ئاودا هەڵکێشران.

پیتەر و یۆحەننا لە ئۆرشەلیمەوە هاتن و هەڵوێستێکی زۆر ئەرێنییان بەرامبەر بەم باوەڕدارە نوێیانە نیشان دا. ئەمە بە پێچەوانەی لایەنگری گشتی پێشوو بوو دژی سامرییەکان، کە کاریگەری لەسەر هەندێک لە قوتابییەکانی عیساش هەبوو کاتێک پەروەردگار لەگەڵیاندا بوو لەسەر زەوی. بەڵام ئێستا، نێردراوان ئەم باوەڕدارە نوێیانەیان لە سامیریا قبوڵ کرد، بە ئاشکرا خۆیان لەگەڵیاندا ناساند بە دانانی دەست، دوای ئەوە ڕۆحی پیرۆزیان وەرگرت.3

ڕۆحەکە پیتەریشی ڕێنمایی کرد بۆ ئاشکراکردنی سیمۆن، جادووگەری پێشوو. بەڵام، ئەو ڕەتی کردەوە تۆبە بکات هەرچەندە لە ئاودا هەڵکێشرابوو (کردارەکان 8:9-24).

قۆناغێکی نوێ لە خزمەتی فیلیپسدا

پەروەردگار تەنها خەمی سامرییەکانی نەبوو، کە زۆرێکیان ڕزگار بوون، بەڵکو هەمیشە گرنگی بە هەموو تاکێک دەدات. ئەم خاڵە لە چیرۆکی پیاوە نەزۆکە ئیتیۆپییەکەدا (ئایەتەکانی 26-40) دەردەکەوێت، کە چەندین وانەی کرداری بۆ ئێمە تێدایە:

• خزمەتکارێکی ئامادە و گوێڕایەڵ بە – گەورەکە بانگی کرد، خزمەتکارەکە ڕۆیشت (ئایەتەکانی 26-27)؛
• شوێن ڕێنمایی خودا بکەوە – فیلیپس لەلایەن فریشتەیەکی پەروەردگارەوە ڕێنمایی کرا (ئایەتی 26) و دواتر لەلایەن ڕۆحی پیرۆزەوە (ئایەتی 29)؛
• وشەی نووسراو بەکار بهێنە – خودا نووسینە پیرۆزەکانی بەکار هێنا (ئایەتەکانی 32-33، 35)؛
• عیسا پێشکەش بکە – فیلیپس مزگەێنەکەی عیسای ڕاگەیاند (ئایەتەکانی 34-35)؛
• لەبیرت بێت خودا گۆڕانکاری دەکات – کاتێک ئیتیۆپییەکە زیاتر دەربارەی عیسا فێر بوو، خودا گۆڕی (کردارەکان 8:35-37)؛
• ئاوهەڵکێشان گرنگە – پیاوە نەزۆکەکە بە ئاشکرا خۆی لەگەڵ مەسیحی ڕەتکراوەدا ناساند (ئایەتی 38)؛
• مەسیح سەرچاوەی خۆشییە – پیاوە نەزۆکەکە بە خۆشییەوە بەردەوام بوو (ئایەتی 39).
• بڕۆ – فیلیپس برا، و خزمەتی مزگەێنەکەی لە شوێنێکی تر بەردەوام بوو (ئایەتی 40).

خودا باڵادەستە. پێویست ناکات دەربارەی هیچ شتێک ڕاپۆرت بدات بەڵام هەمیشە ڕاستە و بە ڕوونی نیشان دەدات کێیە – خودای خۆشەویستی و ڕووناکی. هەرچەندە ناتوانین تێبگەین بۆچی شتێک دەکات یان ڕێگەی پێدەدات، بەڵام ئاشکرایە کە ئەو دەزانێت چی دەکات. کێ کرێکارێک لە کێڵگەیەک دوور دەخاتەوە کە چنینێکی گەورەی تێدایە؟ سەرەڕای ئەوەش، لە ساتێکی دیاریکراودا پەروەردگار عیسا فیلیپسی ڕێنمایی کرد بۆ ئەوەی بڕوات بۆ ڕێگایەکی بیابان کە بەرەو میسر دەچوو، بە ئاشکرا هاتوچۆی کەم بوو.

ئەم بەرپرسە باڵایەی ئیتیۆپیا، ڕەنگە بەشێک بێت لە سودانی ئەمڕۆ، ئەوی هەڵبژاردبوو چونکە ڕەنگە ویستبێتی کاتێکی ئارام بۆ خوێندنەوەی ئەو پەڕتووکەی کە لە ئۆرشەلیم کڕیبووی. ڕەنگە نائومێد بووبێت چونکە، وەک پیاوێکی نەزۆک، ڕێگەی پێنەدرابوو بچێتە ناو پەرستگا (دێوتێرۆنۆمی 23:1) هەرچەندە بەرپرسێکی باڵا بوو.4 بەڵام خودا کاری دەکرد و ئەوی ڕێنمایی کردبوو بۆ کڕینی ئەم پەڕتووکە تایبەتە. هەروەها فیلیپسی ڕێنمایی کرد (کردارەکان 8:29) بۆ ئەوەی لەو ساتەدا لەوێ بێت کە ئیشایا 53:7-8 دەخوێندەوە، بە دەنگی بەرز، وەک نەریتی خوێندنەوە لەو ڕۆژانەدا.

فیلیپس ئامرازێکی گوێڕایەڵ

فیلیپس «هەستا و ڕۆیشت» (کردارەکان 8:27)، و لە خاڵێکدا تەنانەت ڕایکرد (ئایەتی 30). ئەو خزمەتکارێکی پابەند بوو کە خۆی لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی گەورەکەیدا دەناساند، کە فەرمانەکانی بە وردی جێبەجێ دەکرد. ئایا ئێمەیش واین؟

بە لێهاتوویی و ڕێزەوە فیلیپس نزیک بووەوە لەم نامۆیە، پرسیاری لێکرد ئایا تێدەگات لەوەی کە دەیخوێنێتەوە. پیاوەکە بە بێفیزێکی ڕاستەقینەوە وەڵامی دایەوە کە پێویستی بە کەسێکە بۆ ڕێنماییکردنی لەم بابەتەدا. بۆیە، «ئەو فیلیپسی بانگ کرد بۆ ئەوەی بێتە سەرەوە و لەگەڵیدا دابنیشێت» (ئایەتی 31). ئەوان بە تەواوی نامۆ بوون بە یەکتر، بەڵام هەردووکیان هەڵوێستێکی ڕاستیان هەبوو. بەرپرسەکە پرسیارەکەی کرد کە لە دڵ و مێشکیدا بوو، «ئایا پێغەمبەر ئەمە دەڵێت، دەربارەی خۆی یان دەربارەی کەسێکی تر؟» (ئایەتی 34). ئەمە دەرفەتی بە فیلیپس دا بۆ ئەوەی دەمی بکاتەوە و باسی ئەوە بکات کە نووسینە پیرۆزەکان باسی دەکەن: عیسا (ئایەتی 35).

ڕۆحی پیرۆزیش کاری دەکرد، و ئیتیۆپییەکەی ڕێنمایی کرد بۆ ئەوەی پرسیارێکی تر بکات، واتە دەربارەی ئاوهەڵکێشان (ئایەتی 36). ڕەنگە بە سروشتی، ئەو تێگەیشت کە پێویستی بە ناساندنی خۆی هەیە لەگەڵ ئەو کەسەی کە ئیشایا نووسیبووی. چەند سادەیە هەموو ئەمانە، بەڵام چەند قووڵە! بە دڵنیاییەوە، ئەمە دەبێت قسەی لەگەڵ ئەوانەدا کردبێت کە لەگەڵ ئیتیۆپییەکەدا گەشتیان دەکرد. شایەتیدانێکی سادە بە بێفیز و گوێڕایەڵی، وەک ئاوهەڵکێشان بە دڵنیاییەوە وایە، کاریگەری دەبێت. فیلیپس خۆی لەگەڵ ئەم نامۆیەدا ناساند و لەگەڵیدا چووە ناو ئاوەکە و لە ئاودا هەڵکێشا.

مزگەێنەرەکە، فیلیپس، داوای هیچ چاکەیەکی نەکرد بەڵکو لەلایەن ڕۆحی پیرۆزەوە ڕێنمایی کرا بۆ بەردەوامبوون لە کارەکەی لە مزگەێنەکەدا (ئایەتی 40)، و بەرپرسە دیارەکەی ئیتیۆپیا هەستی بە ناچاری نەکرد کە هیچ شتێکی پێ بدات. ئەو بە «ڕێگاکەی بە خۆشییەوە» بەردەوام بوو (ئایەتی 39؛ ئایەتی 8 لەبەرچاو بگرە). خۆشی نیشانەیەکی گرنگی باری ڕۆحی تەندروستە لە شانشینی خودا و لە خێزانی خودا (ڕۆما 14:17؛ 1 یۆحەننا 1:4). ئەو پەیوەستە بە سەرسوڕهێنەرترین کەس لە گەردوون و لە مێژوودا (1 پیتەر 1:8).

فیلیپس کاریگەرییەکی زۆریشی لە خێزانەکەیدا هەبوو، چونکە دەربارەی چوار کچە باوەڕدارەکەی دەخوێنینەوە. ئەوان دیارییەکی خودا پێدراوی پێغەمبەرایەتییان هەبوو و دەیانتوانی وشەی نووسراو بەکار بهێنن وەک چۆن باوکیان لە پەیوەندیدا لەگەڵ پیاوە نەزۆکە ئیتیۆپییەکەدا کردبووی. ڕۆحی پیرۆز دەیانتوانی ئەم ژنە باوەڕدارانە بەکار بهێنێت بۆ خزمەتکردن بە شێوەیەکی گونجاو و لە شوێنی گونجاودا – بە تایبەتی (بڕوانە 1 کۆرنسۆس 14:34). بەڵام، خودا برایەکی نارد بە دیاری پێغەمبەرایەتی بۆ ئەوەی شتێک بە ئاشکرا بە کۆمەڵەکە لە قەیسەریا بڵێت، کە پۆڵس لەو ساتەدا لەوێ بوو، لەگەڵ لوقا و میوانەکانی تر (کردارەکان 21:8-16).

ئیشایا 53 و پرسیارەکەی پیاوە نەزۆکەکە

ئیشایا کتێبێکی نایابی نووسی، و لەناو چەندین شیعردا یەکێک لە پێکهاتە زۆر تایبەتەکان هەیە، کە پێنج ئایەت یان بڕگە پێکدێنێت، لە ئیشایا 52:13 دەست پێدەکات و بە 53:12 کۆتایی دێت. پێی وتراوە «گەورەترین پێغەمبەرایەتی»، و گرنگییەکەی لە پەیمانی نوێدا بە شێوەی جۆراوجۆر نیشان دراوە. ئەم بڕگەیە نهێنی قووڵی ئەوە دەردەخات کە خزمەتکاری یەهوە قوربانی گوناهیشە، چونکە ئەو «بەرخەکەی خودایە کە گوناهی جیهان لادەبات» (یۆحەننا 1:29). بڕگەی یەکەم کورتەیەک و پێداچوونەوەی تەواوی پێغەمبەرایەتییەکەیە. هەردووکیان پێکهاتەیەکی هاوتایان هەیە وەک لە خوارەوە دیاریکراوە:

بڕگەی یەکەم – ئیشایا 52:13-15 پێشکەشکردن و خزمەتەکەی (ئایەتی 13) ئازارەکەی (ئایەتی 14) پاداشتەکەی (ئایەتی 15)

تەواوی پێغەمبەرایەتییەکە – ئیشایا 53 پێشکەشکردن و وەرگرتنی (بڕگەی دووەم، ئایەتەکانی 1-3) ئازارەکەی (بڕگەی سێیەم و چوارەم، ئایەتەکانی 4-9) پاداشتەکەی (بڕگەی پێنجەم، ئایەتەکانی 10-12)

سەیر نییە کە پەروەردگار پیاوە نەزۆکە ئیتیۆپییەکەی ڕێنمایی کرد بۆ ئەم نووسینە پیرۆزە، ڕەنگە بە وەرگێڕانی یۆنانی. وشەی «بەرخ» (کردارەکان 8:32) لە وەرگێڕانەکەی ئیشایادا هەمان وشەیە (یۆنانی. amnos) وەک لە یۆحەننا 1:29 و 36. یەک جار زیاتر لە پەیمانی نوێدا بەکار هاتووە (1 پیتەر 1:19-20) دەربارەی بەرخەکە کە پێش دامەزراندنی جیهان زانرابوو. زاراوەی تری بەرخ یان «بەرخی بچووک» (یۆنانی. arnion) 28 جار (4x7، کە نیشان دەدات ئەو لە هەموو ڕوویەکەوە تەواوە) لە کتێبی بینیندا دەربارەی پەروەردگار عیسا بەکار هاتووە، و یەک جار زیاتر دەربارەی ساختەکارەکە بە دوو قۆچ وەک بەرخێک بەڵام وەک ئەژدیهایەک قسە دەکات (کتێبی بینین 13:11).

ڕۆحی پیرۆز ئەم بڕگە سەرسوڕهێنەرەی لە ئیشایادا بەکار هێنا بۆ وروژاندنی گرنگی پیاوە نەزۆکە ئیتیۆپییەکە. هەروەها فیلیپسی مزگەێنەری بەکار هێنا، کە نووسینە پیرۆزەکانی باش دەزانی، بۆ لێکدانەوەی دروستی ئەم بەشە، نیشاندانی چۆن پەیوەندی بە مەسیحەوە هەیە. عیسا بەرخی خودایە و ئەو یەهوە/یەهۆڤایە، هەروەها مەسیح یان مەسیحی، دەستنیشانکراوی خودا (یۆحەننا 20:31). جگە لەوەش، ئەو لە نهێنی خودای سێ کەسی باوک، کوڕ و ڕۆحی پیرۆزدا جێگەی گرتووە (ئەفەسۆس 4:4-6) و ئەو «ژیانی هەتاهەتاییە» (1 یۆحەننا 5:20). بە نیعمەتی خودا، وەک باوەڕدارانی ڕاستەقینە، ژیانی هەتاهەتاییمان وەرگرتووە کاتێک باوەڕمان هێنا (یۆحەننا 3:16، 5:24) و لە ڕێگەی ئەو مەملەکەتەداین کە پێی دەوترێت «ژیانی هەتاهەتایی» (یۆحەننا 12:25).

هەموو ستایش، ڕێز و شکۆ بۆ ئەو بێت، ئێستا و بۆ هەتاهەتایە!

تێبینییەکان

1. پەروەردگار خۆی خزمەتکار (بە واتای وشە، دیارکۆن) بوو و لەناو قوتابییەکانیدا خزمەتی دەکرد (لوقا 22:27؛ بڕوانە یۆحەننا 12:26). مەرجە پێویستەکانی خزمەتکاران لە کۆمەڵەی ناوخۆیی، بۆ برا و خوشکان، لە شوێنی تردا هاتوون، وەک 1 تیمۆساوس 3:8-12 و ڕۆما 16:1. فیلیپس لە خزمەتەکەیدا وەک دیارکۆن دڵسۆز بوو؛ پاشان پەروەردگار ئەرکێکی تری پێ سپارد (بڕوانە 1 تیمۆساوس 3:13).
2. دیارکۆنەکان خزمەتکار بوون کە لەلایەن کۆمەڵەکەوە هەڵبژێردرابوون (نەک لە لایەن خوداوە بەڵکو لەسەر بنەمای فەرمانەکانی) بۆ گرنگیدان بە پێداویستییە ماددییەکانی پیرۆزەکان لەبری کۆمەڵەکە. پیرەکان لەلایەن پەروەردگاری شکۆدارەوە درابوون و لەلایەن ڕۆحی پیرۆزەوە هەڵبژێردرابوون (کردارەکان 20:28)، نەک لەلایەن مرۆڤەوە، بۆ گرنگیدان بە کۆمەڵەکەی خودا کە ئەوان سەر بەو بوون. بەم جۆرە پیرێک پێی دەوترێت «پارێزەری خودا» (تیتۆس 1:7)، بۆ ئەوەی بناسرێتەوە بەهۆی لێهاتووییەکانیەوە (1 تیمۆساوس 3؛ تیتۆس 1). لە هەندێک حاڵەتدا لە ماوەی ئەو کاتەی کە وشەی خودا هێشتا تەواو نەبوو، پەروەردگار پۆڵسی نێردراوی ڕێنمایی کرد بۆ دەستنیشانکردنی پیرەکان (کردارەکان 14:23) یان فەرمانی بە نوێنەرەکەی دا بۆ ئەوەی وا بکات (تیتۆس 1:5-16).
3. ئەم وردەکارییە مێژووییانە بە پێویست ئەوە ناگەیەنن کە هەمان ڕێکوپێکی ورد ئەمڕۆش جێبەجێ دەبێت. نێردراوان چیتر لەگەڵمان نین و ڕۆحی پیرۆز هەموو باوەڕدارێکی ڕاستەقینە بێ هیچ نێوەندگیرێک مۆر دەکات (2 کۆرنسۆس 1:21-22؛ ئەفەسۆس 1:13-14).
4. هەندێک پێیان وایە ئەو گۆڕاوێک بووە بۆ جولەکایەتی؛ هەندێکی تر پێیان وایە ئەو جولەکە بووە، کە باوباپیرانی ئیسرائیلیان جێهێشتبوو.