«بۆچی پێویستە ڕاوێژکاری پێش هاوسەرگیریمان هەبێت؟ ئێمە یەکترمان خۆشدەوێت!»
سەرسوڕهێنەرە، سەرەڕای هەموو زانیاری و کەرەستەکان دەربارەی هاوسەرگیری، کە زۆرێک لە جووتەکان ئەمڕۆ کێشەیان هەیە! بە لەبەرچاوگرتنی ڕێژەی بەرزی جیابوونەوە، یەکێک لە باشترین شتەکان کە دەتوانیت بیکەیت بۆ یارمەتیدانی ڕزگارکردنی هاوسەرگیرییەکەت پێش ئەوەی دەست پێبکات، ئەوەیە ڕاوێژکاری پێش هاوسەرگیریت هەبێت. ئێمە ڕاوێژکاری پێش هاوسەرگیری وەک بەشێکی گرنگ دەبینین بۆ دەستپێکردنی جووتێکی نوێ بە شێوەیەکی دروست.
پۆڵسی نێردراو لە ڕێنماییە شوانکارییەکانی بۆ تیتۆس پێی گوت کە ئەوانی تر ئامادە بکات کە بە نۆرەی خۆیان نەوەی گەنجتر فێر بکەن (تیتۆس 2:1-6). ئەمە ڕاوێژکارییەکە کە لە ناوەڕۆکیدا فێرکردنی ڕاستی، ستاندارد و بنەماکانی کتێبی پیرۆزی تێدایە لە پەیوەندی کەسێکدا لەگەڵ ئەوانی تردا، کە بە تایبەتی لە دۆخێکی پێش هاوسەرگیریدا گرنگە. ناتوانین ئەوە بەکاربهێنین کە نایزانین. ئەو جووتەی کە دەیانەوێت ببنە یەک، دەبێت لە ڕوانگەی خوداوە دەربارەی هاوسەرگیری فێر بکرێن.
ڕاوێژکاری پێش هاوسەرگیری کە لەسەر بنەماکانی کتێبی پیرۆز دامەزراوە، ڕۆڵەکانی مێرد و ژن دیاری دەکات لە پەیوەندییاندا لەگەڵ یەکتر و لەگەڵ منداڵەکانی داهاتوویان (ئەفەسۆس 5:22–6:4؛ کۆلۆسی 3:18-21). ئەمە ڕێگەیەکی نایابە بۆ ڕوونکردنەوەی تێگەیشتنە هەڵەکان دەربارەی هاوسەرگیری، دانانی ئامانج و جیاکردنەوەی ستانداردەکانی خودا لە ستانداردەکانی جیهان. لە ڕاوێژکاری پێش هاوسەرگیریدا، دەکرێت باس لەو بابەتانە بکرێت کە ڕەنگە بیرت لێیان نەکردبێتەوە، وەک چۆن دەتەوێت داراییەکان بەڕێوە ببەیت، چۆن پلانت هەیە کارەکانی ماڵ دابەش بکەیت، چۆن مامەڵە لەگەڵ پشووەکاندا دەکەیت، چۆن منداڵەکان پەروەردە دەکەیت، و زۆر شتی تر.
چۆن زۆرترین سوود لە دانیشتنەکان وەربگریت
هەر وەک لە هاوسەرگیریدا، ئەم دانیشتنانەش پێویستیان بە ڕاستگۆیی تەواو هەیە. هاوسەرگیرییەک کە لەسەر کەمتر لە ڕاستگۆیی تەواو بنیات نرابێت، لە کێشەدایە! زۆربەی ناکۆکییەکان لە هاوسەرگیریدا لە ئەنجامی پەیوەندی خراپەوە دێن، بۆیە گرنگە پێکەوە قسە بکەن، بە کراوەیی و ڕاستگۆیی هاوبەشی بکەن.
هەندێک شت کە باس دەکرێن ڕەنگە سەرەتا ناڕەحەتت بکەن، بەڵام هیچ بابەتێک نابێت بە قەدەغەکراو یان سنووردار دابنرێت. چەند زیاتر بتوانن پێش ئەوەی بڵێن، «بەڵێ»، قسە بکەن، کەمتر شتی چاوەڕواننەکراوتان دەبێت دواتر! ئەوەی پێکەوە هاوبەشی دەکرێت دەبێت لە نێوان ئێوەدا بمێنێتەوە.
چەند شتێک بۆ لەبەرچاوگرتن لە سەرەتاوە
1. خودا دەیەوێت هاوسەرگیرییەکەتان ڕەنگدانەوەی مەسیح و کڵێسا بێت.
هاوسەرگیرییەکی تەندروست و مەسیح-ناوەند، ڕێز لە خودا دەگرێت، شایەتییەکی باش دەبێت بۆ ئەوانی تر، و خۆشی دەهێنێت بۆ ئێوە، خێزانەکەتان، و کڵێسای ناوخۆیی. هاوسەرگیرییە خوداییەکان بناغەی خێزان، کڵێسا، و کۆمەڵگان. ئەگەر هاوسەرگیرییەکەتان ناخۆش بێت یان پڕ بێت لە ناکۆکی، ڕەنگە ببێتە شایەتی و نموونەیەکی خراپ بۆ ئەوانی تر، بە تایبەتی بۆ منداڵەکانتان. هاوسەرگیرییەکی تێکچوو شەرمەزاری و ئازار دەهێنێتە سەر جووتەکە، خێزانەکانیان، و لە کۆتاییدا کڵێسا. پۆڵس گوتی، «چونکە ئێمە ئەندامی جەستەی ئەوین، لە گۆشت و ئێسکەکانی ئەوین. «لەبەر ئەم هۆیە پیاو باوک و دایکی بەجێدەهێڵێت و بە ژنەکەیەوە دەلکێت، و هەردووکیان دەبنە یەک گۆشت.» ئەمە نهێنییەکی گەورەیە، بەڵام من دەربارەی مەسیح و کڵێسا قسە دەکەم» (ئەفەسۆس 5:30-32 NKJV).
2. شەیتان دەیەوێت زیان بە هاوسەرگیری و خێزانەکەتان بگەیەنێت و وێرانی بکات: «نەوەک شەیتان سوودمان لێ وەرگرێت؛ چونکە ئێمە لە پیلانەکانی بێئاگا نین» (2 کۆرنسۆس 2:11).
لە پیلانەکانی بێئاگا مەبن! شەیتان باش دەزانێت کە بە زیانگەیاندن بە گرنگترین پەیوەندییەکانتان دەتوانێت توانای ئێوە بۆ بوون بە باڵوێزێکی کاریگەر بۆ مەسیح لەم جیهانەدا تێکبدات، لاواز بکات و وێرانی بکات. ئەو دەزانێت کە ئەگەر منداڵەکانتان لە ماڵێکدا گەورە ببن کە ناکۆکی هاوسەرگیری یان ناسەقامگیری تێدایە، ئەوا لە زۆربەی ئەو ڕێنمایی و نموونانە بێبەش دەبن کە خودا دەیەوێت ئێوە بۆیان بن. جیهانی ئەمڕۆ زۆرجار بەهاکانی کتێبی پیرۆز دەربارەی مێرد و ژن لە هاوسەرگیریدا ڕەتدەکاتەوە یان لاوازی دەکات. بۆیە، پێویستە دەربارەی دیزاینی خودا بۆ هاوسەرگیری فێر ببن و ڕوانگەی کۆمەڵگا قبوڵ نەکەن.
3. لە کاتێکدا خودا دەیەوێت ئەو ئاستەنگانەی کە لە هاوسەرگیریدا ڕووبەڕووتان دەبێتەوە بەهێزتان بکەن، شەیتان دەیەوێت هەمان ئەو ئاستەنگانە بەکاربهێنێت بۆ دابەشکردنتان لە ڕێگەی ناکۆکی و پێداویستییە دابیننەکراوەکانەوە.
سەرەتای هاوسەرگیری کاتێکە کە هەردووکتان زۆر فێربوون، سازشکردن و تێکەڵبوون ئەنجام دەدەن. تێکەڵبوونی پاشخان، کەسایەتی و ئەزموونەکان لە هاوسەرگیرییەکەتاندا ئەوەیە کە وای لێدەکات ببێتە بەرەکەت و، هەندێک جار، ئاستەنگ. لە کاتێکدا خودا دەیەوێت تێکەڵەی ناوازەی هێز و لاوازییەکانتان وەک جووتێک بەکاربهێنێت بۆ نزیککردنەوەتان لە یەکتر و لە خودا، شەیتان دەیەوێت گرژی، جەمسەرگیری، دووری سۆزداری، ململانێی دەسەڵات و تاڵی دروست بکات. شەیتان ئێوە وەک جووتێک «دەپاڵێوێت» (لۆقا 22:31) و هەوڵدەدات پەیوەندی پچڕاو، پەیوەندی خراپ و هەژاری ڕۆحی لەناو هاوسەرگیرییەکەتاندا دروست بکات. توانای و سووربوونی ئەو بۆ هەوڵدان بۆ زیانگەیاندن بە پەیوەندییەکەتان کەم مەزانن! بیرتان بێت، «ئاسن ئاسن تیژ دەکات، پیاویش ڕووی هاوڕێکەی تیژ دەکات» (پەندەکان 27:17). ئاگاداری هۆشدارییەکەی پەترۆس بن، «هۆشیار بن، وریابن؛ چونکە دوژمنەکەتان شەیتان وەک شێرێکی نەڕێنەر دەسوڕێتەوە، بەدوای ئەوەدا دەگەڕێت کێ قووت بدات. بەرگری لێ بکەن، بەهێز بن لە باوەڕدا، بزانن کە هەمان ئازارەکان بەسەر [براکانتاندا] لە جیهاندا دێن» (1 پەترۆس 5:8-9).
4. ئەگەر لە سەرەتای هاوسەرگیرییەکەتاندا بناغەیەکی بەهێز دروست بکەن، دەتوانن خۆتان لە زۆرێک لە کێشە باوەکان بپارێزن کە تووشی جووتە هاوسەرگیرەکان دەبن.
ئەگەر مەسیح-ناوەند بن، چالاک بن و ئامادە بن بۆ فێربوون، ئەوا زیاتر ئەگەری ئەوە هەیە پەیوەندییەکی هاوسەرگیری خودایی و تەندروست دروست بکەن. ئەنجامدانی چاکسازیی پێشوەختە لە پەیوەندییەکەتاندا زۆر ئاسانتر و کاریگەرترە وەک لە کۆنترۆڵکردنی زیانەکان. ئەگەر ڕێگە بدەن کێشە بچووکەکان کۆببنەوە و بۆ ماوەیەکی زۆر بمێننەوە، دەتوانن ببنە کێشەی گەورە کە هاوسەرگیرییەکەتان لاواز بکەن.
پیاوی ژیر خراپە دەبینێت و خۆی دەشارێتەوە؛ سادەکان بەردەوام دەبن و سزا دەدرێن (پەندەکان 27:12).
5. هەردووکتان پێویستە دایک و باوکتان «بەجێبهێڵن» و بە شێوەیەکی سۆزداری «پێکەوە بلکێن».
پرۆسەی «بەجێهێشتن» و «پێکەوە لکان» بە تایبەتی لە کتێبی پیرۆزدا باس کراوە، بەڵام زۆرجار لەلایەن جووتە دەستگیراندار و تازە هاوسەرگیرەکانەوە بە هەڵە تێدەگەیەنرێت، کەم نرخ دەکرێت یان پشتگوێ دەخرێت. ئەگەر بە شێوەیەکی کاریگەر مامەڵە لەگەڵ گرێدراوی و پەیوەندییە ناتەندروستەکاندا نەکەن لە خێزانە سەرەتاییەکانتاندا، ئەوا لە مەترسیدان بۆ زیادبوونی ناکۆکی لە هاوسەرگیرییەکەتاندا و لەگەڵ ئەندامانی خێزانە فراوانەکانتاندا. بەڵام، ئەگەر یەکگرتووییەکی پتەو پێکەوە دروست بکەن کە بتوانێت پەیوەندی لەگەڵ هەردوو خێزانەکەتاندا هەبێت بەڵام لێیان جیا بێتەوە، ئەوا زیاتر دەتوانن دیزاینی خودا بۆ هاوسەرگیرییەکەتان بژین. ئەمەیە بۆچی پۆڵس گوتی، «لەبەر ئەم هۆیە پیاو باوک و دایکی بەجێدەهێڵێت و بە ژنەکەیەوە دەلکێت، و هەردووکیان دەبنە یەک گۆشت» (ئەفەسۆس 5:31).
6. پێویستە بە سەرکەوتوویی لە ژیانی خۆپارێزییەوە بگوازرێنەوە بۆ سێکسی هاوسەرگیری.
گواستنەوە لە ژیانی تاکێتی و خۆپارێزی (کە تێیدا هەوڵدەدەیت هەست و ئارەزووە سێکسییەکانت کۆنترۆڵ بکەیت) بۆ سێکسی هاوسەرگیری (کە تێیدا دەتوانیت سێکس پێکەوە دەرببڕیت و چێژی لێوەرگریت) دەتوانێت بۆ هەندێک جووت قورس بێت. شەیتان زۆر باش دەزانێت کە دەتوانێت ئێوە وەک جووتێک بێهیوا بکات و ئازارتان بدات لە ڕێگەی دڵەڕاوکێی ئەنجامدان، هەستی تاوان، نەبوونی زانیاری دەربارەی سێکس، ئەزموونە سێکسییەکانی ڕابردوو و بابەتەکانی تر. بە یارمەتیدانی ئێوە بۆ تێگەیشتن لە ستانداردەکانی خودا بۆ سێکس و بەرەکەتەکانی لەسەر، زیاتر دەتوانن دیزاینی مەبەستی خودا بۆ سێکس لە هاوسەرگیرییەکەتاندا بژین. بیرتان بێت چی لە سەرەتا 2:24-25دا هاتووە: «لەبەر ئەم هۆیە پیاو باوک و دایکی بەجێدەهێڵێت و بە ژنەکەیەوە دەلکێت [دەنووسێت]، و ئەوان دەبنە یەک گۆشت. و هەردووکیان ڕووت بوون، پیاوەکە و ژنەکەی، و شەرمیان نەدەکرد.» عیبرانییەکان 13:4 زیاد دەکات، «هاوسەرگیری لە نێوان هەموواندا ڕێزدارە، و جێگەی خەوتن پیس نەکراوە؛ بەڵام داوێنپیسان و زیناکاران خودا دادگایی دەکات.»
7. ڕاوێژکارە مەسیحییە بە ئەزموونەکان سەرچاوەی نایابن بۆ فێربوونی زانیاری و چاوەڕوانی دروست دەربارەی دیزاینی خودا بۆ هاوسەرگیری.
گەڕان بەدوای چاوەڕوانییە ڕاستەقینەکان دەربارەی هاوسەرگیری گرنگە. برا و خوشکە بە ئەزموونەکان لە مەسیحدا دەتوانن یارمەتیتان بدەن بۆ لابردنی بیروباوەڕە هەڵەکان و بۆ ئەوەی یەکتر و هاوسەرگیرییەکەتان بە ڕوونی زیاتر ببینن. ئەگەر بتوانن بە کراوەیی پەیوەندییەکەتان لەگەڵ پیاوێکی بەتەمەن، ڕاوێژکار یان ڕێنماییکارێک پێش هاوسەرگیری باس بکەن، ئەوا زیاتر ئەگەری ئەوە هەیە بگەڕێنەوە بۆ ئەو کەسە بۆ گەڕان بەدوای ڕێنمایی زیاتر دوای هاوسەرگیری، ئەگەر پێویست بوو. دەبێت ئازاد بن لە پرسیارکردن چونکە، «بەبێ ڕاوێژ، پلانەکان تێکدەچن، بەڵام لە زۆری ڕاوێژکاراندا جێگیر دەبن» (پەندەکان 15:22).
8. بەرپرسیارێتی کەسی لە هاوسەرگیریدا.
کاتێک خودا دوو کەس پێکەوە لە هاوسەرگیریدا بە باوەڕ کۆدەکاتەوە، بێگومان ئەو هاوسەرگیرییەکە پەسەند دەکات و بەرەکەتداری دەکات. لە کاتێکدا خودا بەڵێنی داوە نیعمەتتان پێبدات و پێداویستییەکانتان دابین بکات، دەبێت بەرپرسیارێتی خۆتان لە سەرکەوتنی هاوسەرگیرییەکەتاندا تێبگەن. ئێوە بەرپرسیارێتیتان هەیە بەرامبەر خودا و بەرامبەر یەکتر بۆ پاراستن و گەشەکردنی هاوسەرگیرییەکەتان. ئەوەندە لە هاوسەرگیرییەکەتان وەردەگرن کە تێیدا دایدەنێن. هەردووکتان ڕێنمایی کەسیتان لە وشەی خوداوە هەیە: «مێردەکان، بە هەمان شێوە، بە تێگەیشتنەوە لەگەڵیاندا بژین، ڕێز لە ژنەکە بگرن، وەک دەفرێکی لاوازتر، و وەک میراتگرانی پێکەوەی نیعمەتی ژیان، بۆ ئەوەی نوێژەکانتان بەربەست نەکرێن» (1 پەترۆس 3:7) و «مێردەکان، ژنەکانتان خۆشبوێت، هەر وەک مەسیحیش کڵێسای خۆشویست و خۆی لە پێناویدا بەخشی» (ئەفەسۆس 5:25). بە ژنەکانیش پۆڵس دەڵێت، «ژنەکان، ملکەچی مێردەکانی خۆتان بن، وەک بۆ یەزدان» (ئایەتی 22).
