زەبوورەکانی شیوەن: گلەیی کردن لە خودا بە باوەڕی کتێبی پیرۆز

زەبوورەکانی شیوەن –

گلەیی کردن لە خودا

بە درێژایی سەدەکان، زەبوورەکان کاریگەرییان لەسەر دڵی باوەڕداران لە هەردوو ئیسرائیل و کەنیسەدا هەبووە. ئەوان مامەڵە لەگەڵ ئەزموونە ڕاستەقینەکانی ژیان دەکەن بە زمانێکی هێندە ناڕوون کە ئاوێنەیەکیان تێدایە کە خۆمان تێدا دەبینین. ئەوان شادی و خەم، بەرزبوونەوە و خەمۆکی، متمانە و نائومێدی – هەموو ئەو هەستە مرۆییانەی کە ڕۆژانە ئەزموونیان دەکەین – ڕەنگدەدەنەوە. ئەوان بە ڕاستگۆیی و کراوەیی مامەڵە لەگەڵ ژیانی ڕاستەقینە دەکەن. بەڵام، هەر ئەم تایبەتمەندییانەن کە زۆرجار دەبنە هۆی ئاستێک لە ناڕەحەتی لەنێو مەسیحییەکاندا.

ژیانی ڕاستەقینە

زەبوورەکانی شیوەن مامەڵە لەگەڵ ژیانی ڕاستەقینە دەکەن، خەباتەکانی ژیانی ڕۆژانەی باوەڕداران لەم جیهانە پڕ لە گوناهەدا. ئەوان لە ئەزموون و تاقیکردنەوە نەرێنی و زۆرجار سەرلێشێوێنەرەکانەوە سەرچاوە دەگرن، چ بۆ تاکەکان و چ بۆ گەلی خودا بە گشتی. بۆیە ئەوان هەست و کاردانەوەکان ڕەنگدەدەنەوە کە لە کاتی ئەو جۆرە قۆناغانەی ژیاندا سەرهەڵدەدەن.

یەکێک لەو کاردانەوانە، و یەکێک کە بە شێوەیەکی باو لە شیوەنەکاندا دەردەکەوێت، گلەیی کردنە (زەبوورەکان 6، 10، 13، 22، 35، 39، 42، 43، 44، 60، 74، 77، 79، 80، 85، 88، 89، 90، 102، 108). ئەم لایەنە تایبەتەی زەبوورەکانی شیوەن ڕەنگە ببێتە هۆی ئاستێک لە ناڕەحەتی لەنێو زۆرێک لە مەسیحییەکاندا، چونکە ئێمە بە گشتی هەست دەکەین کە گلەیی کردن گونجاو نییە. لە کۆتاییدا، خوداوەند فەرموویەتی کە لەگەڵمان دەبێت، و ڕۆحی پیرۆزی ناردووە بۆ ئەوەی لە ناوماندا نیشتەجێ بێت، بۆ دابینکردنی ڕێنمایی و ئاسوودەیی. دڵنیای کردووینەتەوە کە ڕۆح لە شەیتان گەورەترە، و بۆیە دەبێت ڕۆژ بە ڕۆژ بە متمانە و باوەڕ بە هێزی ڕزگارکەری ئەو بژین.

هەرچەندە ئەم شتانە زۆر ڕاستن، دەبێت دان بەوەدا بنێین کە ژیانمان هەمیشە بەو جۆرە باوەڕ و ڕەزامەندییە تایبەتمەند نییە. تاقیکردنەوەکان لە ژیانی ڕاستەقینەدا سەرهەڵدەدەن، و ئێمە زۆرجار خۆمان دەبینینەوە کە پرسیار دەکەین بۆچی، یان دەپرسین ئەمە تا کەی دەبێت بەردەوام بێت. هەرچەندە هەوڵ دەدەین بیرۆکەکە سەرکوت بکەین، هەندێک جار پرسیار دەکەین ئایا خودا ئێمەی لەبیر کردووە. ئەمە ڕاستییەکانی ژیانن، و ئەمە ئەو هەستانەن کە بە بێ شەرم لە شیوەنەکاندا دەردەکەون.

ڕاستگۆیی و کراوەیی

بە پێچەوانەی مەسیحییەکانی سەردەم، باوەڕداران لە ئیسرائیل دوودڵ نەبوون لەوەی بە ئاشکرا پرسیار و بێزارییەکانیان بۆ خودا دەرببڕن. ئەگەر ئێمە بە گشتی لەگەڵ خودا کراوە بین، مەیلمان وایە بیر لەوە بکەینەوە کە دەربڕینەکانمان دەبێت ئەدەبی و ئەرێنی بن و لەگەڵ سوپاسگوزارییەکی زۆردا بن. بەڵام، لە کراوەیی و ڕاستگۆییاندا، زەبوورنووسەکان نەک تەنها گلەییەکانیان دەربڕی، بەڵکو تەنانەت بیرۆکەی تۆمەتبارکردنیان بەرامبەر بە خودا دەربڕی. بۆ نموونە، زەبوورنووسەکان باس لە خودا دەکەن کە ڕەتیان دەکاتەوە (زەبوورەکان 43:2؛ 44:9،23-24؛ 60:1،10؛ 74:1؛ 77:7؛ 88:14؛ 89:38؛ 108:11)، خۆی دەشارێتەوە (زەبوورەکان 10:1،11؛ 13:1؛ 44:24؛ 88:1؛ 89:46)، لەبیریان دەکات (زەبوورەکان 10:12؛ 13:1؛ 42:9؛ 44:24؛ 74:19،23: 77:9)، دوورە یان دەستی پێ ناگات (زەبوورەکان 10:1؛ 22:2،11،19؛ 44:9)، و خەوتووە (زەبوور 44:23). تەنانەت وەک دوژمنکارانە (زەبوورەکان 6:1-2؛ 42:7؛ 88:7،16-17؛ 102:10،23) و تووڕە (زەبوورەکان 22، 39، 44، 88، 90) سەیری دەکەن.

نەک تەنها خودا بەم شێوەیە نیشان دەدەن، بەڵکو ڕاستەوخۆ پرسیاری لێ دەکەن، و زۆرجار بە دەنگێکی تۆمەتبارکەرەوە: «بۆچی لە دوورەوە وەستاویت؟» (زەبوور 10:1)؛ «بۆچی خەوتوویت؟» (زەبوور 44:24)؛ «تا کەی، خوداوەند؟ ئایا خۆت بۆ هەمیشە دەشارێتەوە؟» (زەبوور 89:46)؛ «خزمەتکارەکەت تا کەی دەبێت بەرگە بگرێت؟ کەی دادوەری ئەو کەسانە دەکەیت کە چەوساندوویانمەتەوە؟» (زەبوور 119:84)؛ «خوداوەند، خۆشەویستی نەگۆڕی کۆنت لە کوێیە؟» (زەبوور 89:49) ئەوان ناڕەحەتییەکانیان بە ڕووناکایی خودا وەک خوداوەندی ژیان لێکدەدەنەوە کە ژیانێکی پڕ لە بەرەکەتەکانی بە باوەڕدارانی بەڵێن داوە. هەرچەندە وا دادەنرێت کە گوناهی مرۆڤ لە بنەڕەتدا بووەتە هۆی تاقیکردنەوەی ئێستا، هەندێک جار وا هەست دەکرێت کە تووڕەیی خودا زیاتر لەوەی گونجاو بێت درێژەی کێشاوە. جارەکانی تر زەبوورنووسەکان هیچ بنەمایەک بۆ ڕێگەدان بەو جۆرە تاقیکردنەوانە لەلایەن خوداوە نابینن. خودا وا دەردەکەوێت کە بە پێچەوانەی سروشتی خۆیەوە کار دەکات، تەنانەت تا ڕادەیەک کە ناوبانگی خۆی زیانی پێ بگات.

ئەوان ئەم ناکۆکییانە بۆ خودا دەخەنەڕوو و بە وردی پێی دەڵێن کە چۆن چالاکیی ئێستای بەرامبەریان تێدەگەن. داوا لە خودا دەکەن کە ئەو کەسە بێت کە پێشتر خۆی بۆ ئەوان ئاشکرا کردووە. بەم شێوەیە، زەبوورنووسەکان پێیان وابوو پێویست ناکات لەگەڵ خودا خۆیان بگرن. ئەوان دەزانن کە ئەو بە باشی لە هەستەکانیان ئاگادارە، و ئەوەندە متمانەیان بە خۆشەویستی و چاودێری ئەو هەبوو کە بە تەواوی ڕاستگۆیی و کراوەیی لەگەڵی قسەیان دەکرد. هەوڵیان نەدا ئازارەکانیان ڕوون بکەنەوە بەوەی وا نیشان بدەن کە ڕاستی نین.

سەرەڕای ئەو ناڕەحەتییەی کە لە سەرەتادا ڕەنگە تووشمان بکات، ئێمەی مەسیحییەکان دەبێت ئاگادار بین کە زەبوورەکان لە دڵەڕاوکێی دڵ داماڵین کە لێیەوە هاتوون، تەنها لەبەر ئەوەی لەگەڵ ڕاشکاوییەکانیان ناڕەحەتین. جیاوازییە دیارەکان لەنێوان باوەڕی ئایینی زەبوورنووسەکان و ڕاستییەکانی ئەزموونی ئێستایان شایەتی ئەو گومان و نائومێدییە بنەڕەتییەن کە بنەمای شیوەنەکە خۆیەتی. گلەیی و ناڕەزایەتی و داواکارییەکان بۆ خودا هەموویان لە ڕێگەی بێزاریی خەباتێکی چڕەوە سەریان هەڵداوە. بەبێ ئەو خەباتە، پرسیارەکان کە ئاراستەی خودا دەکرێن بێ واتای دەبن. بۆیە زۆر گرنگە بۆ ئێمە وەک مەسیحییەکان کە خۆمان بەدوور بگرین لە لێکدانەوەی هەموو ئەم خەبات و تۆمەت و پرسیارانە وەک تەنها پێشەکییەک بۆ دانپێدانانەکانی دواتر بە متمانە. ئەوە بێباکییە بەرامبەر بە ئازاری ئەو خەباتەی کە لێیەوە لەدایک بوون، و لە هەمان کاتدا هەموو ئاسوودەیی و فێرکردنێکمان لێ دەدزێت کە لەم زەبوورانەدا بەردەستە بۆمان.

تێکەڵ بە باوەڕ

جێی سەرنجە کە گلەیی و پرسیارکردنی زەبوورنووسەکان لە خودا هەمیشە لە چوارچێوەی پشت بەستن و باوەڕدا دەوروژێنرێت. هەمیشە توخمێکی داواکاری و داواکاری بۆ دەستێوەردانی خودا هەیە. بۆیە، زەبوورنووسەکان واقیعی دابینکردنی خودا ڕەت ناکەنەوە، بەڵکو بەڵگەی خەباتێک دەدەن، خەباتێک لەگەڵ ناکۆکیی باوەڕەکانیان و ئەزموونی ڕابردوویان لە چاودێری خودا لەگەڵ دۆخی ئێستایاندا.

ئەوەی کە زەبوورنووسەکان هەرگیز واز لە قسەکردن لەگەڵ خوداوەند ناهێنن، ئەوە دەردەخات کە هێشتا بە باوەڕەوە سەیری دەکەن، بە تەواوی ئاگادارن کە چارەنووسیان لە دەستی ئەودایە. ئەو تەنها کەسێکە کە بە ڕاستی چاودێرییان دەکات و تەنها کەسێکە کە دەتوانێت قەیرانی ئێستایان چارەسەر بکات. نەک تەنها هەر یارمەتییەکی ئەگەری لە خوداوە دێت، بەڵکو وەڵامی پرسیارەکانیشیان تەنها لە ئەودا دەدۆزرێتەوە. بەم شێوەیە، داواکارییەکە لە ڕووی کارلێکی کراوە و ڕاستگۆیانە لەگەڵ خودا ئەوە دەردەخات کە، بۆ زەبوورنووسەکان، واتای ژیان بە پەیوەندییان لەگەڵ خودا و خۆشەویستی و چاودێری ئەو بۆیان بەستراوەتەوە.

سەرەڕای ئەوەش، لە شیوەنەکانەوە دەردەکەوێت کە نیگەرانییەکانی زەبوورنووسەکان لەسەر ژیانێکی تەندروستی جەستەیی و ئاسایشی ئاشتییانە چڕ نەکراونەتەوە. ئارەزووی سەرەکییان گەڕاندنەوەی پەیوەندییانە لەگەڵ یەهوە، پەیوەندییەک کە تێیدا زەبوورنووسەکان دەتوانن ستایشی خودا بکەن و لەگەڵ هەموو باوەڕدارانی شاد بن. تەنانەت لەو دۆخانەشدا کە خودا وەک تووڕە، ئامادەنەبوو، و دوژمن ئەزموون دەکرێت، نوێژە سەرەکییەکەی زەبوورنووسەکان بۆ گەڕاندنەوەی هاوبەشییە. ئەوان ئارەزووی دەرکەوتنی خۆشەویستی نەگۆڕ و کارە سەرسوڕهێنەرەکانی دەکەن بۆ ئەوەی بتوانن ستایشی ناوی ئەو بکەن. ئەم داواکارییانە، کە لە ئازارەوە سەرچاوە دەگرن، دەبێت بە سروشتی ڕاستەقینەی خۆیان تێبگەیەنرێن، ئارەزووی گەڕاندنەوەی هاوبەشی لەگەڵ خودا و هەروەها بەرەکەتەکانی.

بەم شێوەیە، شیوەنەکان بە ڕوونی نیشان دەدەن کە باوەڕی کتێبی پیرۆز، کاتێک ڕووبەڕووی ڕاستییەکانی ژیان دەبێتەوە، بە بێ سازش و بێ شەرم لە دیالۆگێکی کراوە و ڕاستگۆیانە لەگەڵ خودا دەژی. شیوەنەکان ئاراستەی خودا دەکرێن، و کەسی تر نا. تەنها لە ئامادەبوونی خودا خۆیدایە کە کێشە ئازاربەخشەکان دەتوانرێت و دەبێت چارەسەر بکرێن. لە هیچ شوێنێکی تردا باوەڕداران ناتوانن گەورەترین گومان، تاڵترین ناڕەزایەتی، و قووڵترین تووڕەیی خۆیان دەرببڕن.1 "گومان و نائومێدی تەنها هەنگاوی لاوەکی نین لە باوەڕێکی گەشبیندا. ئەوان لە ڕاستیدا بەشێکی دانەبڕاون لە ئەزموونی باوەڕ." 2 لە ئامادەبوونی خودادایە، لە دیالۆگێکی کراوە و ڕاستگۆیانە لەگەڵی، کە قووڵترین ناڕەحەتییەکانمان دەگۆڕدرێن بۆ دڵنیایی باوەڕ.

شێوازی باوەڕ

زەبوورەکانی شیوەن مەیلیان وایە شێوازێکی باو ڕەنگبدەنەوە، و ئەم شێوازە زیاتر ئەم سروشتی باوەڕە زاڵە دەردەخات. دوو بەشی سەرەکی لە زەبوورەکانی شیوەندا هەیە. یەکەمیان داواکارییەکە – کە قسەکردن لەگەڵ خودا، گلەیی، داواکاری، هاندان، و نەفرەتکردن لەخۆدەگرێت. دووەمیان ستایشە – کە لێدوانەکانی متمانە، جێبەجێکردنی نەزرەکان، و ستایش لەخۆدەگرێت.

ئەم توخمانە سێ ئەرک جێبەجێ دەکەن. یەکەمیان قسەکردنی سەرەتاییە کە چوارچێوەی دیالۆگی، پەیمانی دادەمەزرێنێت – واتە، چاوەڕوان دەکرێت خودا دەستێوەردان بکات لەبەر پابەندبوونەکانی پێشووی بە زەبوورنووس و گەل (زەبوورەکان 4:1؛ 5:1؛ 12:1؛ 16:1؛ 17:1). دووەمیان دەربڕینی دۆخی دڵتەزێنە – جا نەخۆشی بێت (زەبوورەکان 6:2؛ 13:3؛ 22:14-15؛ 38:5-6؛ 39:4-6)، تەنیایی و هەستی وازهێنان (زەبوورەکان 13:1-4؛ 17:9،13؛ 35:4؛ 38:12؛ 55:3؛ 56:2؛ 64:1-6)، شەرم و سووکایەتی (زەبوورەکان 4:2؛ 22:6-7، 17؛ 69:19) یان مردن (زەبوورەکان 28:1؛ 59:3؛ 88:3-9)؛ لەگەڵ هۆکارەکان یان هاندان بۆ خودا بۆ وەڵامدانەوە، لەوانە داواکاری بۆ ناوبانگی خودا (زەبوورەکان 13:4؛ 25:11؛ 57:5)؛ داواکاری بۆ کرداری ڕابردووی خودا کە دەبێت لەگەڵیدا یەکگرتوو بێت (زەبوورەکان 22:4-5؛ 143:5)؛ تاوانی قسەکەر (زەبوورەکان 25:11؛ 38:18)؛ بێتاوانی قسەکەر (زەبوورەکان 26:3-7؛ 35:7؛ 69:7)؛ بەڵێنی ستایش (زەبوورەکان 6:5؛ 22:22)؛ بێدەسەڵاتی قسەکەر (زەبوورەکان 25:16؛ 55:18؛ 69:17؛ 142:4)؛ و متمانەی قسەکەر (زەبوورەکان 17:8-9؛ 22:9-10؛ 43:2؛ 57:1؛ 71:6). و سێیەمیان دەربڕینی دڵنیایی بیستنە، لەگەڵ ئەوەی کرداری گۆڕانکاری یان ڕوویداوە یان بە تەواوی دڵنیا کراوەتەوە کە ڕوودەدات (زەبوورەکان 13:5-6؛ 17:15؛ 28:6؛ 69:33)؛ ستایش و سوپاسگوزاری لە کۆمەڵدا لەبەر بیستن (زەبوورەکان 7:17؛ 16:9-11؛ 22:22-31؛ 35:27)، و جێبەجێکردنی نەزرە بەڵێندراوەکان (زەبوورەکان 54:6-7؛ 56:12-13).

ئەم زنجیرە بیرکردنەوەیە لە شیوەنەکاندا دەبێت وەک دەربڕینێک لە هەردوو باوەڕی زەبوورنووس و دڵسۆزی خوداوەند سەیر بکرێت. بە متمانەی زەبوورنووس دەست پێدەکات کاتێک نزیک دەبێتەوە لە خوداوەند و بە متمانەیەکی سوپاسگوزارانە بەو کۆتایی دێت. نەک تەنها خودا وەڵامی داواکارییەکەی داوەتەوە، بەڵکو پەیوەندی قسەکەر لەگەڵ خوداوەند دووپات کراوەتەوە. بەم شێوەیە زەبوورنووس باوەڕی خۆی نیشان داوە، و خوداوەندیش هێز و دڵسۆزی خۆی.

پوختە

زەبوورەکانی شیوەن ڕاستییەکانی خەباتەکان لە ژیانی باوەڕداران لە جیهانێکی پڕ لە گوناهدا بۆ ئێمە دەخەنەڕوو و دەردەبڕن. ئەوان بە ئاشکرا و ڕاستگۆیانە گومان و پرسیار و بێزارییەکان ئاشکرا دەکەن کە زۆرجار لەگەڵ تاقیکردنەوە ئازاربەخشەکاندا دێن. بەڵام، ئەم کراوەیی و ڕاستگۆییە هەمیشە لە چوارچێوەی پەیوەندییەک لەگەڵ خودا، و پشت بەستن بەو بۆ هەردوو ڕزگاربوون و وەڵامی پرسیارەکان دەردەبڕدرێت. ئەنجامی کۆتایی ئەم تاقیکردنەوانە متمانەیەکی نوێکراوەی باوەڕدارە بە دڵسۆزی خوداوەند، و ستایش بۆ ناوی ئەو.

تێبینییەکانی کۆتایی

1. واڵتەر بروگمان، “لە ئازارەوە بۆ شادی، لە مردنەوە بۆ ژیان،” لێکدانەوە: گۆڤارێکی کتێبی پیرۆز و تیۆلۆژیا، بەرگی 28، (1974)، ل. 4.
2. ساموێل ئی. بالێنتین، خودای شاراوە: شاردنەوەی ڕووی خودا لە پەیمانی کۆندا، مۆنۆگرافەکانی تیۆلۆژیای ئۆکسفۆرد، سەرنووسەران ج. بار و ئەوانی تر، (ئۆکسفۆرد: چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد، 1983)، ل.173.