چیرۆکی دوو خود
وا دیارە جیهان لە دەوروبەرماندا دەڕووخێت. نادادپەروەری، نائارامی کۆمەڵایەتی، جەنگ، توندوتیژی و داڕمانی ئەخلاقی زۆرن، لە کاتێکدا نیگەرانییە ژینگەییەکان قووڵتر دەبنەوە و کارەساتە سروشتییەکان چڕتر دەبنەوە. خەمەکانی ژیان لە جیهانێکی کەوتوودا هەرگیز لە هیچ کامێکمان دوور نین.
بەڵام کاتێکی سەرسوڕهێنەر دەبێت کاتێک خودا هەموو شتێک نوێ دەکاتەوە! ئەم جیهانە ناڵەناڵە جێگەی دەگۆڕدرێتەوە. وەک پیتەر نووسیویەتی: «ئێمە، بەپێی بەڵێنی ئەو، چاوەڕێی ئاسمانێکی نوێ و زەوییەکی نوێ دەکەین کە دادپەروەری تێیدا نیشتەجێیە» (2 پیتەر 3:13 NKJV). هەرچەندە گوناه بەردەوامە لە جێهێشتنی نیشانەی وێرانکەری خۆی لەسەر ئەم دروستکراوەی ئێستا، بەڵام هەرگیز ئەو دروستکراوە نوێیە تاریک ناکات. دادپەروەری لەوێ دەبێت، و «شتە کۆنەکان» بۆ هەمیشە نامێنن (بینین 21:4).
چۆن دەبێت ئەگەر بتوانین پێشەکییەکی ئەو جیهانە ببینین؟ ئایا خۆش نابێت کەمێک تامی ئەوە بکەین کە چۆن دەبێت؟ باشە، دەتوانین! خودا پێشتر دەستی بە کاری دروستکردنی نوێ کردووە – لە ڕاستیدا، ئەگەر تۆ مەسیحی بیت، ئەوا لە ژیانی خۆتدا ئەوەی کردووە. لێرەدا ئایەتێک هەیە بۆ بیرهێنانەوە: «ئەگەر کەسێک لە مەسیحدا بێت، ئەوا دروستکراوێکی نوێیە؛ شتە کۆنەکان تێپەڕیون؛ سەیری بکە، هەموو شتێک نوێ بووەتەوە» (2 کۆرنسۆس 5:17). وەک هەندێک وەرگێڕانی کتێبی پیرۆز ئاماژەی پێدەکەن، دەقی ڕەسەنی یۆنانی لەو ئایەتەدا وشەی «ئەو»ی تێدا نییە. بۆیە خوێندنەوەی ئەم دەقە بەم شێوەیە نامۆ نابێت: «ئەگەر کەسێک لە مەسیحدا بێت – دروستکراوێکی نوێ!» ئەمە لێدوانێکی ورووژێنەرە! گۆڕانکارییەکی خێرا و هەمیشەیی ڕوودەدات کاتێک کەسێک باوەڕ بە عیسای مەسیحی ڕزگارکەر دەهێنێت.
خودی کۆن
نامەی پەیمانی نوێ بۆ ئەفەسۆس یەکێکە لەو شوێنانەی کە دەتوانین زیاتر دەربارەی ئەو کاری دروستکردنە نوێیە لە ژیانماندا فێربین. ئەم نامەیە سەرەتا دەربارەی «هیوای بانگەوازەکەی» (1:18) پێمان دەڵێت و دواتر ئامۆژگاریمان دەکات کە بە شێوەیەک بڕۆین کە شایستەی ئەو بانگەوازە بێت بە نیشاندانی کەسایەتییە نەرم و نیانەکەی مەسیح (4:1-5).
بەڵام ئەگەر ئەو کەسایەتییە نیشان بدرێت، ئێمە «ئیتر وەک باقی نەتەوەکان ناڕۆین، لە بێهوودەیی مێشکیاندا، تێگەیشتنیان تاریک بووە، لە ژیانی خودا دوورخراونەتەوە، بەهۆی ئەو نەزانییەی کە تێیاندا هەیە» (ئایەتەکانی 17-18). ئێمە جارێک وەک ئەو بێباوەڕانە بووین، لە ناڕاستیدا دەژیان، بەڵام ئێستا مەسیحمان فێر بووین (ئایەتەکانی 19-20).
بۆیە سێ هەنگاوی سەرەکیمان پێدراوە بۆ نیشاندانی ئەو شێوازە ژیانە مەسیحییە. یەکەم، دەبێت «پێشێل بکەین، سەبارەت بە ڕەفتاری پێشووتان، پیاوە کۆنەکە کە بەپێی ئارەزووە فێڵبازەکان گەندەڵ دەبێت» (ئایەتی 22).
ئامۆژگارییەکە بۆ لابردنی ئەو «پیاوە کۆنە»، یان خودی کۆن، زۆر ڕاستەوخۆیە. لە ڕاستیدا، فەرمانەکە گشتگیرە، نەک کەسی – واتە، پێمان ناڵێت، «لابەرە خودی کۆنت» بەڵکو، «لابەرە خودی کۆن». ڕاستە، هەموومان تاکین و مێژووی خۆمان هەیە لە خۆپەرستی، گومان، چاوچنۆکی و گوناه؛ و بەو مانایە کەسێک ڕەنگە زۆربەی ژیانی لە جۆرێکی دیاریکراوی گوناهدا ژیابێت لە کاتێکدا کەسێکی تر ڕەنگە لایەنێکی جیاوازی گوناهی بە سەرنجڕاکێشتر زانیبێت. سەرەڕای هەر جیاوازییەکی لەو جۆرە، هەموومان هەمان «پیاوی کۆن»مان هەیە – خودی کۆن کە ڕێگەی خۆی دەوێت و ڕەتیدەکاتەوە گوێڕایەڵی خودا بێت. کەسایەتی ئەو خودە کۆنە بۆ هەریەکێکمان، پیاوان و ژنان بە یەکسانی، هەمان شتە؛ و بۆیە بە سادەیی و ڕاستەوخۆ فەرمانمان پێدەکرێت، «خودی کۆن لابەرە».
مێشکی نوێکراو
پاشان پێمان دەوترێت «لە ڕۆحی مێشکتاندا نوێ ببنەوە» (ئایەتی 23). ئەم دەستەواژە بچووکە هەندێک جار پشتگوێ دەخرێت. وەک چۆن بێباوەڕان لە «بێهوودەیی مێشکیاندا» دەژین (ئایەتی 17، لە سەرەوە ئاماژەی پێکراوە)، بە هەمان شێوە باوەڕداران دەبێت بە مێشکی نوێکراوەوە بژین. ئەوەی کە بیر دەکەینەوە زۆر گرنگە! بەڵگەی زۆری کتێبی پیرۆز بۆ ئەمە هەیە. بۆ نموونە، فلیپی 4:8 پێمان دەڵێت بیر لە شتگەلێک بکەینەوە کە «ڕاستن ... بەرزن ... دادپەروەرن ... پاکن ... جوانن ... ناوبانگی باشن، ئەگەر چاکەیەک هەبێت و ئەگەر شتێکی شایستەی ستایش هەبێت.» ئەگەر بیرکردنەوەکانمان لەسەر ئەوە بێت کە خودا کێیە و چی بۆ ئێمە کردووە لە ڕێگەی مەسیحەوە، ئەوا «ڕۆحانی بیر دەکەینەوە» وەک ڕۆما 8:6 پێمان دەڵێت. بە پێچەوانەوە، ئەگەر بە هەڵە بیر لە خەڵک بکەینەوە، زوو دەبینە هۆی دابەشبوون؛ ئەگەر بە هەڵە بیر لە خۆمان بکەینەوە، زوو دەکەوین؛ و ئەگەر بە هەڵە بیر لە خودا بکەینەوە، دەست دەکەین بە باوەڕهێنان بەوەی کە ڕێگاکانی ئێمە بە هەمان شێوەی ڕێگاکانی ئەو دروستن (سەیری 1 کۆرنسۆس 4:6، 10:12؛ کرداری نێردراوان 17:29). دڵنیایە کە بیرکردنەوەکانمان کاریگەری لەسەر ڕەفتارمان هەیە.
شایانی باسە لێرەدا چەندەها نووسراوی پیرۆز مێشکمان بەکاردەهێنن. دەستەواژەی «ئێمە دەزانین» بە شێوەیەکی زۆر لە پەیمانی نوێدا ڕاگەیەندراوە، کە ئەوەی باوەڕداران دەتوانن لێکۆڵینەوەی لەسەر بکەن، تێیبگەن و بە دڵنیاییەوە بە ڕاستی بزانن، پێشکەش دەکات. پیاوێکی مەسیحی کە زۆرجار لەگەڵ باوەڕدارانی خەمبار قسەی دەکرد، گوتی هەمیشە پێویست نەبوو بپرسێت، «ئەمڕۆ چۆن هەست دەکەیت؟» بەڵام هەمیشە باش بوو بپرسێت، «ئەمڕۆ چۆن بیر دەکەیتەوە؟»
دەقی خۆشەویستی ڕۆما 12:1-2یش جەخت لەسەر مێشکمان دەکاتەوە. ئەگەر بمانەوێت جەستەمان وەک قوربانییەکی زیندوو، پیرۆز و پەسەندکراو پێشکەش بە خودا بکەین، دەبێت بە تەواوی بگۆڕدرێین بە نوێکردنەوەی مێشکمان. ئەگەرنا، خۆمان دەبینینەوە کە چوارچێوەی جیهان بۆ تێگەیشتن لە ژیان وەردەگرین لەبری تێگەیشتن لە دیدگای خودا.
کاری نوێکردنەوەی مێشکمان بەردەوام و هەمیشەییە. کاتێک ئەفەسۆس 4:22 فەرمانی پێکردین کە «خودی کۆن» لابەرین، فەرمانەکە بە کاتی ڕابردوو درا. ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە دەبێت وەک ئەوەی پێشتر کرابێت، ڕەفتار بکەین. بەڵام، ڕێنماییەکە بۆ «نوێبوونەوە» لە ڕۆحی مێشکماندا (ئایەتی 23) کردارێکی کاتی ئێستایە – واتە دەبێت بەردەوام نوێ بینەوە. دوێنێ پێویستمان بە مێشکی نوێکراو بوو، بەڵام ئەم بەیانییە پێویستمان بە نوێبوونەوەی دووبارە بوو. سبەینێش هەمان شت دەبێت.
هەروەها سەرنج بدە کە ئەم نوێبوونەوەیە لە ڕۆحی مێشکماندا ڕوودەدات. ئەمە دەربڕینێکی ناوازەیە و شایانی لێکۆڵینەوەیە. ئاماژە بە ڕۆحی پیرۆز ناکات؛ و بە تەواویش وادیار نییە ئاماژە بە ڕۆحی خۆمان بکات. لەبری ئەوە، کاتێک وشەی «ڕۆح» لەگەڵ ناوێکی تردا جووت دەکرێت، واتاکەی وادیارە شتێک بێت وەک هەڵوێستێک یان شێوازێکی بیرکردنەوە. بۆ نموونە، دەربارەی «ڕۆحی نەرمی»، «ڕۆحی ترس» و دەربڕینەکانی تری هاوشێوە دەخوێنینەوە (غەلاتییەکان 6:1؛ 2 تیمۆساوس 1:7).
وەک مەسیحییەکان ئێمە «ڕۆحی جیهان»مان وەرنەگرتووە، بۆیە ئەگەر هەوڵ بدەین بەو شێوازە بیرکردنەوەیە کار بکەین، هەرگیز لەو شتانە تێناگەین کە خودا پێی داوین (1 کۆرنسۆس 2:12). بەڵکو، ڕاستیی خودا لە ڕێگەی ڕۆحی پیرۆزەوە دێتە لامان. لە هەمان کاتدا، دەقەکەمان لە ئەفەسۆس 4 نیشان دەدات کە خودا باوەڕدار ناکاتە جۆرێک لە ڕۆبۆتی مەسیحی. هەرچەندە ڕاستییەکەی بە دڵنیاییەوە لە ڕێگەی ڕۆحەوە بەردەستمانە، ئێمە هەروەها پێویستمان بە وەرگرتنی ئەم نوێبوونەوە بەردەوامە هەیە لە ڕۆحی مێشکماندا.
لەبەر ئەوەی ڕۆحی جیهان بەردەوام هەوڵ دەدات کاریگەری لەسەر بیرکردنەوەمان بکات، پێویستە بە بەردەوامی بیرکردنەوەکانمان بەراورد بکەین لەگەڵ ئەوەی کە لە وشەی خوداوە بە ڕاستی دەیزانین. ڕەنگە بەیانییەک، بە یارمەتی ڕۆحی پیرۆز، تێبگەین کە یەکێک لە هەڵوێستەکان یان باوەڕەکانمان بە جۆرێک چەوت بووە یان لەگەڵ بنەماکانی کتێبی پیرۆزدا ناگونجێت. ئەگەر وایە، با بەرگری لە ڕاستکردنەوە نەکەین! ئەگەر بانگەشە بکەین کە بیرکردنەوەکانمان ڕاستن و خودا هەڵەیە، ئەوا هیچ بنەمایەکمان نابێت بۆ وەستان. لەبری ئەوە، ئەگەر ڕێگە بدەین وشەی خودا و ڕۆحی خودا بیرکردنەوەکانمان ڕاست بکەنەوە و نوێیان بکەنەوە، ئەوا هەمیشە لەسەر زەوییەکی سەلامەت دەبین.
خودی نوێ
لە کۆتاییدا، دوای لابردنی خودی کۆن و پەرەپێدانی خووی ڕۆژانەی نوێبوونەوە لە ڕۆحی مێشکماندا، دەتوانین «پیاوی نوێ لەبەر بکەین کە بەپێی خودا دروستکراوە، لە ڕاستی و پیرۆزی ڕاستەقینەدا» (ئەفەسۆس 4:24). ئەم خودە نوێیە جۆرێک نییە لە وەشانی باشترکراوی خودە کۆنەکانمان. بەڵکو دروستکراوێکی تەواو نوێیە لە خوداوە.
بە شێوەیەکی سروشتی، هەندێک ڕێگا هەیە بۆ مرۆڤەکان بۆ باشترکردنی خۆیان. خەڵک دەتوانن کێش دابەزێنن، باشتر بخۆن، وەرزش بکەن، واز لە جگەرەکێشان بهێنن، ئەدەبیاتی کلاسیک بخوێننەوە، شارەزایی نوێ فێر ببن و هتد. ئەم شتانە لە بنەڕەتدا گوناه نین، و تا ئەو ڕادەیەی کە دەڕۆن باش و گونجاون. بەڵام ناتوانن ئەو خودە کۆنە ناڕاستە باشتر بکەن، و ناتوانن خودی نوێ بهێنن کە بەپێی خودا دروستکراوە. ئەو خودە نوێیە بە ڕاستی ژیانی مەسیحە، ئێستا لەناو باوەڕداردا دووبارە کراوەتەوە. ئەمە نیشاندانی ڕاستییەکەیە وەک ئەوەی لە عیسادایە (ئایەتی 21)، کە بە واتای ئەوە دێت وەک مەسیح دەژین و خۆشمان دەوێت (4:25–5:2). دەقێکی هاوشێوە لە کۆلۆسی 3:9-17 ڕایدەگەیەنێت کە کاتێک خودی نوێ ئامادە بێت، «مەسیح هەموو شتێکە لە هەموو شتێکدا» (ئایەتی 11).
کەسایەتی مەسیح هەمیشە خودا شکۆدار دەکات. لەم خودە نوێیەدا، ئێمە بە دادپەروەری و پیرۆزی دەڕۆین؛ میهرەبان، بێفیز، نەرم و نیان، ئارامگر، لێخۆشبوو، خۆشەویست و سوپاسگوزار دەبین. ئارەزووی نووسراوە پیرۆزەکانمان دەبێت، و گۆرانی نیعمەت لە دڵ و لێوەکانماندا دەبێت. ئەگەر لە هەر لایەنێکدا کەم و کورتییەکمان هەبێت لەم جوانییانەی مەسیحییەتدا، با داوا لە خودا بکەین کە مێشکمان لەو بوارەدا نوێ بکاتەوە. دەتوانین دڵنیا بین کە ئەو چاوەڕێی یارمەتیدانمان بووە!
پێشتر تێبینیمان کرد کە لابردنی خودی کۆن کردارێکی کاتی ڕابردووە لە کاتێکدا نوێکردنەوەی مێشکمان کردارێکی ئێستا و بەردەوامە. کاتێک ئەم فەرمانی سێیەمە بۆ لەبەرکردنی خودی نوێ لەبەرچاو دەگرین، دووبارە کردارێکی کاتی ڕابردوومان هەیە. دەبێت وەک ئەوەی خودی نوێ پێشتر لەبەر کرابێت، ڕەفتار بکەین. ئەمە خاڵێکی زۆر گرنگە. پێویست ناکات بگەیەینە قۆناغێکی دیاریکراوی پێشکەوتنی ڕۆحی بۆ ئەوەی ئاستمان بەرز بکەینەوە و خودی نوێ وەربگرین. لەبری ئەوە، خودا پێشتر ئەو خودە نوێیەی پێداوین! تەنها دەبێت لە زانیاریدا بژین کە ئەو ئەوەی کردووە، یەکجار و بۆ هەمیشە.
کۆن و نوێ
مەسیحییەکان هەندێک جار باس لەوە دەکەن کە «سروشتی کۆن» و «سروشتی نوێ»یان هەیە. هەرچەندە ڕەنگە لە واتاکەی تێبگەین، بەڵام شایانی سەرنجدانە کە ئەو دەستەواژانە لە کتێبی پیرۆزدا نادۆزرێنەوە. دەربڕینی کتێبی پیرۆز دەربارەی ئێمە پێش ئەوەی ڕزگار بین، ڕاگەیاندنی ئەوەیە کە ئێمە «بە سروشت منداڵی تووڕەیی بووین» (ئەفەسۆس 2:3). ئێمە گوێڕایەڵی خودا نەبووین و شایستەی سزای ئەو بووین. بەڵام دواتر، دوای ڕزگاربوون، بووینە «بەشداربووی سروشتی خودایی» (2 پیتەر 1:4). ئەمە بە واتای ئەوە نایەت کە ئێمە خوداین. لەبری ئەوە، ئێستا لە ڕێگەی بەڵێنەکانی خوداوە پەیوەندیمان بە عیسای مەسیحەوە هەیە.
هەرچەندە ئەو زاراوانەی «سروشتی کۆن» و «سروشتی نوێ» بە توندی دەستەواژەی کتێبی پیرۆز نین، بەڵام بیرۆکەی شتێکی کۆن و شتێکی نوێ بە باشی لەگەڵ بابەتەکەماندا دەگونجێت. خودی کۆنمان گەندەڵ و خۆپەرستە، و بەردەوام زیاتر و زیاتر بەرەو ئەو ئاراستەیە دەڕوات (ئەفەسۆس 4:22). بەڵام خودی نوێ، بە وێنەی خودا دروستکراوە (کۆلۆسی 3:10).
بۆیە، ئایا دەتوانین هەرگیز بانگەشە بکەین کە خودی نوێمان ڕەنگە گوناه بکات؟ ئایا هەرگیز درۆ دەکات، دزی دەکات، بێئارام دەبێت، تووڕە دەبێت، هەست بە حەسودی دەکات، بە ئارەزووەوە سەیری کەسێکی تر دەکات، یان خۆی دەداتە دەست شانازی؟ بە ڕوونی شتی وا مەحاڵ دەبێت! ئەوەی لە خوداوە لەدایک بووە ناتوانێت گوناه بکات (1 یۆحەننا 3:7-9).
بەم شێوەیە، وەک مەسیحییەکان، ئێمە بە ڕاستی هیچ بیانوویەکمان نییە. کاتێک لە ڕێگەی باوەڕەوە بە کوڕەکەی، ڕزگارکەر عیسای مەسیح، دێینە لای خودا، ئەو هێزمان پێدەدات کە وەک ئەوەی خودی کۆنمان لابراوە – چونکە بە ڕاستی لابراوە – ڕەفتار بکەین. پاشان ئەو سەرچاوە پێویستەکانمان بۆ نوێبوونەوەی ڕۆژانە لە ڕۆحی مێشکماندا دابین دەکات. زیاتر، ئەو یەکجار و بۆ هەمیشە، خودێکی نوێمان پێدەدات.
لە دروستکراوە نوێیەکەی داهاتوودا، هەموو شتێک ڕاست دەکرێتەوە؛ بەڵام ئێستاش، ئەگەر بەردەوام بین لە ڕۆیشتن بە نوێبوونەوەی ژیان، هەموو شتێک بە شێوەیەکی ڕۆحی بۆ ئێمەش ڕێک دەخرێت. چ شەرەفێکە ئەم ژیانی دروستکراوە نوێیە لە مەسیحدا بە جیهان نیشان بدەین!
