«کێ دەتوانێت هەڵەکانی خۆی تێبگات؟ لە تاوانە شاراوەکانم پاکم بکەرەوە. خزمەتکارەکەت لە گوناهە لووتبەرزەکان بپارێزە؛ با ئەوان زاڵ نەبن بەسەرمدا. ئەوسا بێ کەموکوڕی دەبم، و لە سەرپێچی گەورە بێتاوان دەبم.» — زەبوورەکان 19:12-13 NKJV
چەند ساڵێک لەمەوبەر کۆمەڵێک سەردانکەر گەیشتنە دەروازەی کانێکی خەڵوز. بەڕێوەبەرایەتی ڕەزامەندی دابوو کە گەشتێکیان بەناو شوێنەکەدا پێبکات، و سەردانکەران حەزیان لێبوو هەموو ئەوە بزانن کە دەربارەی کارەکانی کانێک دەتوانن. کاتێک گەشتەکەیان دەستپێکرد، سەرسام بوون بە دۆزینەوەی ڕووەکێکی سپی پاک کە لە نزیک دەروازەی کانەکەدا گەشەی دەکرد. سەرسامی کردن کە چۆن ڕووەکێکی وا پاک دەتوانرێت لە ژینگەیەکی وا پیسدا بدۆزرێتەوە کە تۆزی خەڵوز بە بەردەوامی بەهۆی باوەوە بڵاودەبێتەوە. بە بینینی حەزیان، ڕێبەرەکە تۆزێک تۆزی خەڵوزی لە دەستیدا گرت و فڕێیدا بەسەر ڕووەکەکەدا، بەڵام تەنانەت یەک تەنۆلکەش پێوەی نەنوسا. سەردانکەرانیش هەمان شتیان کرد، و دووبارە تۆزی خەڵوزەکە بە بێ زیان کەوتە سەر زەوی. وادیار بوو تەنانەت یەک خاڵیش ناتوانێت لەسەر گەڵا سپییەکانی ڕووەکەکە بمێنێتەوە.
لەو ڕۆژەدا، ئەو سەردانکەرانە نەک تەنها دەربارەی کارەکانی کانێکی خەڵوز فێربوون بەڵکو دۆزینەوەیەکی سەرنجڕاکێشیان لە بواری ڕووەکناسیدا کرد. بۆ مەسیحییەکان، ئەو ڕووداوە شتێکی زیاتر پێشنیار دەکات. وەک ئەو ڕووەکە، ئێمە خۆمان لە جیهانێکی زیاتر بێخودا و ناپاکدا دەبینینەوە. پیسی لە ڕێگەی میدیاوە دەڕژێت، هاوکارە بێخوداکان زۆرجار قسەکانیان بە ئاماژەی ورووژێنەر دەڕازێننەوە، و مەسیحییەکان دەتوانن هەست بکەن کە ئەو هێرشە لە کاریگەرییە خراپەکان نزیکەی زۆر گەورەیە بۆ بەرگەگرتن. هەرچەندە پێمان دەوترێت خۆمان «بێگەرد لە جیهان» بپارێزین (یاقوب 1:27 KJV)، چۆن دەکرێت پاکیزەییەک بپارێزرێت کە هاوشێوەی ئەو ڕووەکە گوڵ سپییە بێت لە دەرەوەی کانە خەڵوزەکە؟
مەبەستی خودا بۆ منداڵەکانی ئەوەیە کە ئەوان لە جیهانێکی ناپاکدا پاک بمێننەوە. لە نامەکەیدا بۆ هاوڕێ گەنجەکەی تیمۆساوس، پۆڵس نووسی، «خۆت پاک ڕابگرە» (1 تیمۆساوس 5:22). بە تەسەلۆنیکییەکان وترا، «چونکە ئەمە ویستی خودایە، تەنانەت پیرۆزکردنی ئێوە، کە دەبێت خۆتان لە داوێنپیسی بپارێزن» (1 تەسەلۆنیکی 4:3). خودا پیرۆزە، و ئەو دەیەوێت ئێمەش پیرۆز بین (1 پەترۆس 1:16). بە واتایەکی کردەیی ئەمە واتای ئەوەیە کە دەبێت خۆمان لە هەموو شتێکی ناپیرۆز بپارێزین و لەبەر ئەوەش دڵی ئەوی ناخۆش بکەین.
نیشانەکانی ئاگادارکردنەوە
زۆر ئاگادارکردنەوە هەیە سەبارەت بە داوێنپیسی سێکسی لە کتێبی پیرۆزدا. لە کتێبی پەندەکاندا سولەیمان ئامۆژگاری کوڕەکەی دەکات کە خۆی لە ژنی داوێنپیس و فریودەر بەدوور بگرێت (پەندەکان 5-6)، و ئاگاداری فریودانی لەشفرۆش بێت (پەندەکان 7). ئاگادارکردنەوەی توند دەدرێت کە «هەرکەسێک زینا لەگەڵ ژنێکدا بکات، تێگەیشتنی نییە: ئەوەی کە ئەوە دەکات، ڕۆحی خۆی لەناودەبات» (پەندەکان 6:32). پەیمانی نوێ تەنانەت زیاتر دەڕوات، بە ڕوونی دەڵێت کە زیناکاران لەلایەن خوداوە دادوەرییان لەسەر دەکرێت (عیبرانییەکان 13:4).
نموونەکان لە کتێبی پیرۆزدا زۆرن، کە ئاگادارمان دەکەنەوە لەو شێوەیەی کە پیاوانی تر کەوتن. چیرۆکی خەمگین لە 2 ساموێل 11دا بە پاشا داود دەستپێدەکات کە لە ئۆرشەلیم پشوو دەدات لە کاتێکدا سوپاکەی لە گۆڕەپانی جەنگدا خەریکی شەڕ بوون. زۆری پێنەچوو داود خۆی لە جۆرێکی تر لە شەڕدا بینییەوە. لە سەربانی کۆشکەکەیەوە ژنێکی زۆر جوانی بینی. هەرچەندە پێی ڕاگەیەندرا کە ئەو ژنە هاوسەرگیری کردووە، داود هێشتا بەردەوام بوو لە ڕێگای بێباکانەی خۆی و بەت-شەبعی برد و لەگەڵی خەوت. پاشماوەی بەشەکە باس لەو ڕادەیە دەکات کە داود بۆ شاردنەوەی گوناهەکەی ڕۆیشت. لە بەشی داهاتوودا دەبینین خودا خزمەتکارەکەی بە گوناهەکەی تاوانبار دەکات – کە یەکەم قۆناغ بوو لە پرۆسەی چاکبوونەوەی داود.
نموونەی داود خۆی بێ سەرنج نەبوو. کاریگەرییەکان لە خێزانە نزیکەکەیدا هەستی پێکرا. کوڕەکەی خۆی ئەمنۆن ئارەزووی تاماری دەکرد، کە خوشکەزایەکی بوو. نەیتوانی ئارەزووی گڕگرتووی خۆی بگرێتەوە، «زۆری لێکرد، و لەگەڵی خەوت» (2 ساموێل 13:14). دوای کۆتایی هاتنی سەرکێشییە سێکسییەکە، ئەمنۆن بینی کە ئارەزوو جێگەی خۆی بە ڕق لێبوونەوە دا، چونکە «زۆر ڕقی لێی بووەوە» (2 ساموێل 13:15). چێژەکانی گوناه ڕەزامەندییەکی هەمیشەییان بە ئەمنۆن نەبەخشی کە چاوەڕێی دەکرد. کاتێک دەخوێنینەوە دەبینین ژیانی وێرانکراو لە دوای ئەو ساتە کۆنترۆڵنەکراوەدا.
مەبەستی خودا
لە سەرەتادا خودا یەک پیاوی دروست کرد، و لەویشەوە ژنی دروست کرد. پاشان مەبەستی ئەوە بوو کە پیاوێک «باوک و دایکی خۆی بەجێبهێڵێت» و بە ژنەکەیەوە ببەسترێتەوە، و لە هاوسەرگیریدا ببێتە «یەک جەستە» لەگەڵی (پیدایش 2:24). گەورە عیسا ڕوونی کردەوە کە ئەم بنەمایە هەرگیز هەڵنەوەشاوەتەوە (مەتتا 19:4-6). پەیوەندییە سێکسییەکان لە دەرەوەی هاوسەرگیری هەڵەن – جا داوێنپیسی بێت کە لە نێوان دوو کەسی بێ هاوسەرگیریدا ڕوودەدات، یان زینا بێت کە کاتێک یەکێک یان هەردوو هاوبەش پەیوەندییەکی هاوسەرگیری بوونی هەیە دەشکێنن. پەیوەندییە سێکسییەکان لە نێوان دوو کەسی هەمان ڕەگەزیشدا لەلایەن وشەی خوداوە قەدەغەکراون (1 کۆرنسۆس 6:9-10). مەبەستی نەگۆڕاوی خودا ئەوەیە کە پیاوێک و ژنێک خۆیان بە یەکتر بسپێرن لە هاوسەرگیریدا، و بۆ هەتاهەتایە. کتێبی پیرۆز بە ڕوونی فێرمان دەکات کە هەموو پەیوەندییە سێکسییەکان دەبێت لە چوارچێوەی ئەو پەیوەندییە ناوازە و دامەزراوەدا بپارێزرێن.
ڕابکە!
کۆرنس شارێکی بتپەرست و داوێنپیس بوو. زۆرێک لە باوەڕدارانی ئەوێ لە ژیانی شەرمەزاریدا گۆڕدرابوون (1 کۆرنسۆس 6:9-11). لە ڕێگەی کاری ڕۆحی پیرۆزەوە هێنرابوونە ناو شانشینی خودا و ببوونە «ئەندامانی مەسیح.» بە زانینی ئەمە، پۆڵس ڕوونی کردەوە کە جەستەیان ئێستا پەرستگای ڕۆحی پیرۆزە کە خودا دەبێت تێیدا شکۆدار بکرێت. ئەوەی کە کارێکی داوێنپیسی دەکات، دژی جەستەی خۆی گوناه دەکات. لەبەر ئەم هۆکارە داوای لێکردن کە «لە داوێنپیسی ڕابکەن» (1 کۆرنسۆس 6:15-20). ئەو وشەیەی کە پۆڵس بەکاری هێنا واتای ڕاکردنە وەک چۆن هەڵاتووێک ڕادەکات. هەوڵبدە وێنەی کەسێک بکێشیت کە لە مەترسیدایە و بۆ ژیانی خۆی هەڵدێت. کاتێک لەو جۆرە دۆخەدایت، درەنگ ناکەیت، بە خێرایی دوور دەکەویتەوە!
یوسف لەبەرچاو بگرە. لەلایەن براکانییەوە فرۆشرا، خۆی لە پۆستێکی متمانە و بەرپرسیارێتیدا بینییەوە لە ماڵی پۆتیفار لە میسر. ژنی پۆتیفار زۆری پێنەچوو تێبینی کرد کە یوسف گەنجێکی جوانە و دەیویست پەیوەندییەکی سێکسی لەگەڵیدا هەبێت. لە کاتێکدا مێردەکەی لە ماڵەوە نەبوو، کەس نەیدەزانی. بەڵام یوسف فریو نەدرا. ئەو دەیزانی کە ئەو ئەزموونە واتای گوناهکردنە «دژی خودا.» و کاتێک ڕۆژێک بە زۆر ڕایگرت بۆ ئەوەی ناچاری بکات لەگەڵی بخەوێت، یوسف لەبەردەمی ڕایکرد (پیدایش 39:1-12).
کاتێک ڕووبەڕووی تاقیکردنەوەی سێکسی دەبینەوە، وەک یوسف، دەبێت لێی ڕابکەین. گەنجان ڕووبەڕووی ئارەزووی بەهێز دەبنەوە، و بە تیمۆساوس وترا کە «لە ... ئارەزووە گەنجییەکان ڕابکە» (2 تیمۆساوس 2:22). بەڵام، تەنها گەنجان نین کە لاوازن. ئەگەر پێمان وایە بە سەلامەتی وەستاوین، دەبێت ئاگادار بین نەوەک بکەوین (1 کۆرنسۆس 10:12). هەموو ڕۆژانی ژیانمان پێویستە هەردووکیان خۆمان پاک ڕابگرین (1 تیمۆساوس 5:22) و خۆمان لە خۆشەویستی خودادا ڕابگرین (یەهودا 21). ئەمە بەرپرسیارێتییەکی گەورەیە، بەڵام ئێمە بە تەنیا نامێنینەوە بۆ ئەوەی خۆمان بە هێزی خۆمان «بپارێزین». یارمەتی خودایی لەبەردەستدایە، و کتێبی پیرۆز پێمان دەڵێت کە ئێمە «بە هێزی خوداش پارێزراوین» (1 پەترۆس 1:5).
ڕێگریکردن
وتەیەکی کۆن هەیە کە ناتوانیت ڕێگری لە باڵندەکان بکەیت بەسەر سەرتدا بفڕن، بەڵام دەتوانیت ڕێگرییان لێبکەیت لەوەی لە قژتدا هێلانە بکەن. تاقیکردنەوەکان دێن، بەڵام پێویست ناکات خۆمان بەدەستەوە بدەین. هەندێک هەنگاوی ئەرێنی هەیە کە دەتوانین بیانگرینەبەر بۆ ئەوەی کەوتنە ناو تاقیکردنەوە قورستر بکەین.
«دڵت بە هەموو وریاییەوە بپارێزە؛ چونکە ژیان لەوێوە سەرچاوە دەگرێت» (پەندەکان 4:23). بۆیە، وریابە لەوەی ڕێگە بە چی دەدەیت بچێتە ناو دڵ و مێشکتەوە. سەیری ئەو فیلمانە یان بەرنامە تەلەفزیۆنییانە مەکە کە خودا شکۆدار ناکەن. ستانداردەکانی فیلیپی 4:8 بۆ بینینەکەت بەکاربهێنە و دڵنیابە کە تەنها سەیری ئەو شتانە دەکەیت کە ڕاستن، ڕاستگۆن، دادپەروەرن، پاکن، جوانن، و ناوبانگی باشن. ڕێگە بە هیچ «باڵندەی بیرکردنەوەی» ناپاک مەدە لە مێشکتدا نیشتەجێ بێت.
چیرۆکێک هەیە دەربارەی پاشایەک لە سەردەمانی کۆندا کە دەیویست باشترین شۆفێری گالیسکە دامەزرێنێت کە بیدۆزێتەوە. سێ پیاو، کە بە باشترینەکانی شانشینەکە دادەنران، هەڵبژێردران و پاشان هەریەکەیان تاقیکرانەوە. پاشاکە بردیانی بۆ ڕێگایەکی فراوان کە بە درێژایی لێوارێکی بەرز دەڕۆیشت کە زیاتر لە هەزار پێ لەسەر لێژاییەکی توند بوو و داوای لێکردن گالیسکەکە بە درێژایی ڕێگا سەختەکە لێبخوڕن. دوو پیاوی یەکەم دەیانویست پاشاکە بە لێهاتووییەکانیان سەرسام بکەن و گالیسکەکانیان بە خێراترین شێوە و بە نزیکترین شێوە لە لێوارەکە لێیان خوڕی. پیاوی سێیەم بە خێرایی لێی خوڕی بەڵام گالیسکەکەی بە باشی لە لێواری لێژاییەکە دوور ڕاگرت. ئەم پیاوە بوو کە هەڵبژێردرا بۆ ئەوەی ببێتە شۆفێری گالیسکەی پاشا. وانەکە ئەوەیە: لە مەترسی زۆر دوور بکەوەرەوە. هیچ مەترسییەک مەکە. خۆت لە تاقیکردنەوە بپارێزە. بە ئاگر یاری مەکە.
تاوانبار؟
ڕەنگە کەسێک ئەم وتارە بخوێنێتەوە هەست بە تاوانباری بکات. ڕەنگە لە کاتێکدا داوێنپیسی یان زینات کردبێت. تۆ دەزانیت کە خودا بەوەی کردووتە دڵی خۆش نییە. ئایا هیچ هیوایەک بۆ تۆ هەیە؟ بەڵێ، هەیە! کتێبی پیرۆز دەڵێت، «ئەوەی گوناهەکانی خۆی دادەپۆشێت سەرکەوتوو نابێت: بەڵام ئەوەی کە دانیان پێدا دەنێت و وازیان لێدەهێنێت، ڕەحمەتی دەبێت» (پەندەکان 28:13). تۆ هەرگیز ناتوانیت گوناهەکانت لە چاوی هەموو بینەری خودا بشاریتەوە. بەڵام، ئەگەر دانیان پێدا بنێیت و وازیان لێبهێنیت، بە ڕەحمەت لێت خۆش دەبێت. دانپێدانان دەبێت ڕاستەقینە بێت. هەر پەیوەندییەکی گوناهکار دەبێت وازی لێبهێنرێت. داود بە ڕاستی تۆبەی کرد و خۆشی داپۆشینی گوناهەکانی زانی – نەک لەلایەن خۆیەوە لە خۆپارێزیدا، بەڵکو لەلایەن خوداوە لە نیعمەتی لێخۆشبوونیدا (زەبوورەکان 32:1). تۆ دەتوانیت هەمان لێخۆشبوون بدۆزیتەوە.
ڕۆژێک کەنیسە بۆ هەتاهەتایە لەم جیهانە گوناهکارە ڕزگار دەکرێت و وەک «کەنیسەیەکی شکۆمەند، کە هیچ خاڵێک، یان چرچێک، یان هیچ شتێکی لەو جۆرەی نییە» پێشکەش بە مەسیح دەکرێت (ئەفەسۆس 5:27). ئارەزووی پۆڵس ئەوە بوو کە باوەڕدارانی کۆرنس ڕەنگە «وەک کچێکی پاکیزە بۆ مەسیح» پێشکەش بکرێن (2 کۆرنسۆس 11:2). کاتێک چاوەڕێی ئەو ساتە دەکەین کە چاومان بە زاوا ئاسمانییەکەمان دەکەوێت، ناتوانین باشتر لەوە بکەین کە نوێژە بێفیزی و دڵسۆزانەکەی داود لە زەبوورەکان 19 (خوارەوە) بگرینەبەر. بە ناسینی پێویستی خۆمان، دەبێت ڕۆژانە داوای پاککردنەوە و پاراستنی سەلامەتی لە خودا بکەین.
