شەش وانە لە ژیانی داودەوە بۆ مەسیحییەکانی ئەمڕۆ

داود یەکێکە لە کەسایەتییە هەرە دیارەکانی نێو وشەی خودا. ئاماژەی زۆر هەیە بۆی لە سەرانسەری کتێبی پیرۆزدا. بەشێک لە چوار کتێب تەرخان کراون بۆ مێژووەکەی. ئەو پیاوەی دوای دڵی خودا دێت و ئەو پێوەرەیە کە پاشاکانی دواتری ئیسرائیل پێی هەڵدەسەنگێنرێن. نزیکەی نیوەی زەبورەکان دەگەڕێنرێنەوە بۆ قەڵەمە بەرهەمدارەکەی. ئەو بە ئاسانی بەناوبانگترین باپیرەی گەورەی مەسیحی خاوەن شکۆمان عیسایە، کە زۆرجار پێی دەوترێت «کوڕی داود». لەبەر ئەوەی خودا زۆری دەربارەی داود پێوتووین، با سەیری شەش وانە بکەین، چوار ئەرێنی و دوو نەرێنی، کە ئەو لە ژیانی داودەوە فێرمان دەکات.

ڕۆیشتن لەگەڵ خودا لە گەنجییەوە

کاتێک ساموێل هاتە بەیتلەحم بۆ دەستنیشانکردنی یەکێک لە کوڕەکانی یەسا بۆ پاشایەتی، خێزانەکە بە گرنگییان نەزانی داود، بچووکترین کوڕ، لەخۆ بگرن. خودا بە ساموێلی وت کە ئەو «وەک مرۆڤ نابینێت؛ چونکە مرۆڤ سەیری دەرەوە دەکات، بەڵام خودا سەیری دڵ دەکات». خودا هیچ کام لە حەوت برا گەورەکەی داودی هەڵنەبژارد، بەڵکو پێداگری کرد کە داود بانگ بکرێت. ئەو وای کرد ساموێل داود دەستنیشان بکات، پێی وت: «هەستە، دەستنیشانی بکە؛ چونکە ئەمە ئەوە!» بەم شێوەیە خودا شایەتی دا لەسەر ئەوەی کە دڵی داود ڕاست بوو. بەشەکە بەردەوام دەبێت و پێمان دەڵێت کە «ڕۆحی خودا لەو ڕۆژەوە بەسەر داوددا هات». 1

ئەم شایەتییە باشە زیاتر دەرکەوت لە ستایشکردنێکدا کە یەکێک لە خزمەتکارەکانی شاول بە داودی دەدات. ئەو ژمارەیەک تایبەتمەندی جوان باس دەکات، و بە «و خودا لەگەڵیدایە» کۆتایی دێنێت. 2

نیگەرانی داود، کاتێک گوێی لە گۆلیاس بوو کە ئاڵنگارییەکەی بۆ پیاوانی ئیسرائیل دەردەبڕی، سووکایەتی بوو بە ئیسرائیل. سەربازە ترساوەکانی ئیسرائیل بۆ ئەو «سوپاکانی خودای زیندوو» بوون.3 بە سادەیی بە شاولی وت چۆن شێرێک و ورچێکی کوشتووە کە بەرخێکیان لە مێگەلەکەی بردبوو، و ستایشەکەی بۆ خودا گەڕاندەوە. خودا کە لەم دڕندانە ڕزگاری کردبوو، دڵنیا بوو کە «لە دەستی ئەم فەلەستینییەش ڕزگارم دەکات». 4

بارودۆخێک کە داود هەندێک لە زەبورەکانی تێدا نووسیوە، لە ناونیشانەکانیاندا پێمان دەدرێت. چەند دانەیەکیان لە کاتی هەڵاتندا نووسراون، کە لەلایەن شاول، ئەبشالۆم یان ئەوانی ترەوە چەوسێنراونەتەوە. لەوانەدا بەردەوام وێنە دەدۆزینەوە کە بۆ ئازارە زۆر گەورەکانی مەسیح، کوڕە گەورەکەی داود، گونجاون. بارودۆخی پشت زەبورەکانی تر ئاماژەی پێنەکراوە. بەڵام زەبورەکانی وەک زەبوری 23، زەبوری 8، زەبوری 19 و ئەوانی تر بە توندی ئاماژە بەوە دەکەن کە ڕەنگە لەو ساڵانەدا نووسرابن کە داود هێشتا شوان بووە.

خەریکبوون بە شایەتی خوداوەندەوە

زەبوری 132 وا دەردەکەوێت کە ئاماژە بەوە بکات کە لەو ساڵانی سەرەتاییدا داود زۆرجار بیری لە سندوقی خودا دەکردەوە و دەیویست شوێنێکی هەمیشەیی پشوودانی پێبدات دوای ئەوەی خراپ بەکارهێنرا و بۆ ماوەیەکی زۆر پشتگوێ خرا. یەکێک لە یەکەم کارە فەرمییەکانی داود وەک پاشای ئیسرائیل ئەوە بوو کە دەست بکات بە جێبەجێکردنی ئەم خەونە بەنرخە بۆ دۆزینەوەی شوێنێک بۆ سندوقەکە.5 لە کاتێکدا نەیدەتوانی پەرستگای گەورەیەک دروست بکات کە ئارەزووی دروستکردنی کردبوو، بەڵام دروستکەرەکەی بۆ کارەکەی ئامادە کرد و ئەو کەرەستانەی کۆکردەوە کە پێویست دەبوون.6

لە بەشی کۆتایی ژیانیدا کاتێک هێزی دەرەوە و تەندروستییەکەی بەرەو کەمبوونەوە دەچوو، خەریکی ڕێکخستنەکانی پەرستش بوو لە پەرستگاکەدا کە دروست دەکرێت. پلانە وردەکانی ئەم «کۆشکە» زەمینییە 7 بۆ خودای گەورە بەو سپێردرابوون. ئەو بوو کە لێڤییەکان، کاهینەکان، گۆرانیبێژەکان، دەرگاوانەکان، و کاربەدەستەکانی تری دابەش کرد بەسەر خولەکانیاندا و ئەرکەکانیانی پێسپاردن. داود لەگەڵ خودا قسەی دەکرد و ڕێنماییەکانی بۆ ڕێکخستنی خزمەتی پەرستگاکە لێی وەردەگرت. هەموو شتێک بە جوانیی پیرۆزییەکەوە دەکرێت کە خودا زۆری ئارەزوو دەکرد.

خۆشە ئەمڕۆ گەنجان بدۆزینەوە، و پیرەکانیش، کە دڵیان بە ئاشکرا هی خودایە، و دوودڵ نین لە قسەکردن و کارکردن بەپێی ئەوە. خودا ئەمە دەبینێت و ڕێزی لێدەگرێت. ئەوانی تریش زۆرجار ئەم تایبەتمەندییە دەناسنەوە. بەڕاستی تایبەتە کە باوەڕدارانی گەنج بدۆزینەوە کە خەریکی خودا و بەرژەوەندییەکانی لەسەر زەوین، و ئارەزوویەکی قووڵ نیشان دەدەن بۆ وردەکارییەکانی شایەتییەکەی ئەمڕۆ وەک لە پەیمانی نوێدا فێرکراوە.

بە ژیرییەوە ڕەفتارکردن

کتێبی پیرۆز جەخت لەوە دەکاتەوە کە داود گەنج بوو کاتێک دوای کوشتنی گۆلیاس سەرنجی شاولی ڕاکێشا. بەڵام لەو خاڵەوە ژیانی داود لەبەرچاوی خەڵکدا بوو. هەرگیز نەیتوانی بگەڕێتەوە بۆ نادیاریی چاودێریکردنی مەڕەکانی باوکی. یۆناتان، کوڕی شاول، داودی خۆشدەویست و ڕێزی لێدەگرت، و بەڵگەی ڕوونی ڕێزگرتنە بەرزەکەی پێدا.8 لە سەرەتادا ئەم پاڵەوانە گەنجە «بەسەر پیاوانی جەنگدا دانرا»، هەرچەندە شاول بە ترسێکی حەسودانە زوو پلەکەی دابەزاند بۆ ئەوەی تەنها «سەرکردەی هەزار کەس» بێت. 9

ژیری بە شێوەیەکی ئاسایی پەیوەندی بە گەنجییەوە نییە. هەموو هەرزەکارێک توانای فەرماندەیی سوپایەک یان تەنانەت کۆمپانیایەکی سەربازی نییە. زیاتر ئەگەری هەیە کە ڕێگە بدات چنین پۆستێک کاریگەری لەسەر بکات. بەڵام داود متمانە و پشتیوانی سوپای ئیسرائیلی هەبوو. ئەو «بە ژیرییەوە ڕەفتاری دەکرد»، زاراوەیەک کە دەتوانرێت وەرگێڕدرێت بۆ «سەرکەوتوو بوو». خودا چوار جار ئەم دەربڕینە لە 1 ساموێل 18:1 دا جەخت لێدەکاتەوە و ڕازاندوویەتییەوە.10 و دواتر بەڵگەی زۆر دەدۆزینەوە بۆ هەمان ئەم ڕەفتارە ژیرە کە بووە هۆی خۆشگوزەرانی لە ژیانی داوددا.

لە پەندەکانی سلێمان 4:3-9، سلێمان، کوڕی داود، شایەتی دەدات لەسەر ئەو گرنگییەی باوکی بە ژیری دەدا. داود بە شێوەیەکی تایبەتی سلێمانی فێر کردبوو، و پێداگری دەکرد کە، «ژیری شتێکی سەرەکییە: بۆیە ژیری بەدەست بهێنە. و لە هەموو بەدەستهێنانەکانتدا، تێگەیشتن بەدەست بهێنە.» و دوا وشەکانی داود کە تۆمار کراون بۆ کوڕەکەی، ژیری سلێمان وەک گەنجێک و ئەو ڕەفتار و چالاکییانەی کە دەبێت لێیەوە بێن، دەناسێتەوە.11

ئامادەیی بۆ دانپێدانانی گوناهەکانی

داود وا دەردەکەوێت کە ویژدانێکی ناسکی هەبووبێت کاتێک باس لە هەڵە یان هەر شتێک دێت کە لەلایەن ئەوەوە بەو شێوەیە لێکبدرێتەوە. ئەمە دەبینین کاتێک ژیانی شاولی پاراست، بەڵام گۆشەیەکی جلەکەی شاولی لە ئەشکەوتەکەدا بڕی.12 ئەمە دووبارە دەبینین کاتێک ڕێگە دەدات ئەبیگایل لە کوشتنی مێردەکەی، نابال، کە مەبەستی بوو، پاشگەزی بکاتەوە.13 زیاتر ئاشکرایە کاتێک دڵی سەرزەنشتی کرد دوای ئەوەی خەڵکەکەی ژمارد و کاتێک نەک تەنها تاوانەکەی لە ئەستۆ گرت، بەڵکو دەیویست سزاکەش بگرێتە ئەستۆ.14

بەڵام، دیارترین نموونە لە چیرۆکی گوناهی داود لەگەڵ بەتشیبا و مێردەکەی ئوریادا دەدۆزرێتەوە. بەداخەوە، بەڵام زۆر وەک ئێمە، داود سەرەتا هەوڵێکی زۆری دا بۆ شاردنەوەی گوناهەکەی. بەڵام کاتێک ناتان ڕووبەڕووی گوناهەکەی کردەوە، داود دانینا: «من گوناهێکم بەرامبەر خودا کردووە.» ڕاهێنانە قووڵەکانی زەبوری 51 و 32، و ڕەنگە تەنانەت دەستەواژەکانی نێو زەبورەکانی تر، لەم ڕووداوە دڵتەزێنەوە سەرچاوە دەگرن. تۆبەکردن و دانپێدانانی داود بە توندی جیاوازە لە ناڕەزایی شاولی و ئەو بیانووانەی کە بەردەوام دەیدان، و بێگومان، هۆکارێکی گەورەن بۆ ئەوەی خودا داودی ناونا «پیاوێک دوای دڵی خۆی». 15 چەند گرنگە کە ئێمە گوناه بەو شێوەیە ببینین کە خودا دەیبینێت.

کەمیی ڕاستگۆیی تەواو

جیاوازییەکی زۆر هەیە لە نێوان «ژیری وەک مار و بێ زیان وەک کۆتر»، وەک خودا فەرمانی بە خزمەتکارەکانی دەکات،16 و کارکردن بە نیوە-ڕاستییەکان وەک داود هەندێک جار دەییکرد. مامەڵەکردن بە نیوە-ڕاستییەکان هەمیشە زیان و تەنانەت کارەساتی بۆ ئەوانی تر دەهێنا. ئەمە حاڵەتەکە بوو کاتێک داود، لە شاول هەڵدەهات، داوای نان و شمشێرێکی لە ئەحیمەلەکی کاهین کرد. وەڵامە فێڵبازەکانی داود بۆ پرسیارەکانی کاهینەکە یارمەتییەکەی پێبەخشی کە بەدوایدا دەگەڕا،17 بەڵام هەروەها بووە هۆی مردنی 85 لە کاهینەکانی خودا، خێزانەکانیان و ئاژەڵەکانیان کاتێک دۆئەگی ئەدۆمی، سەرۆکی شوانەکانی شاول، گفتوگۆکەی بۆ گەورە پاشاکەی ڕاپۆرت کرد.18

دوای چەندین ساڵ لە هەڵاتن لە شاول و ئەزموونکردنی ڕێنمایی، یارمەتی و ڕزگارکردنی خودا دووبارە و دووبارە، داود بێ هیوا بوو و کارەکانی خستە دەستی خۆی. ئەو و 600 پیاوەکەی و خێزانەکانیان پەنایان بردە بەر ئاکیش، پاشای گات، ئەو شارەی گۆلیاس لێیەوە هاتبوو. ئاکیش ڕێگەی پێدان لە شارۆچکەی زیقلاگ بژین، و داود ئەمەی وەک بنکەیەک بەکار هێنا بۆ ئەنجامدانی هێرش بۆ سەر دوژمنانی ئیسرائیل لە باشوور. کاتێک لێی پرسی، وتی کە لە کوێ هێرشەکانی ئەنجام داوە (ڕاستە کە زەوییەکە لە ڕۆژگاری یەشوعدا بۆ یەهودا تەرخان کرابوو) بەڵام بە شێوەیەک کە وای لە ئاکیش کرد بیر بکاتەوە کە دژی گەلەکەی خۆی شەڕی کردووە. ئەو بە بێبەزەییانە هەموو ئەوانەی کوشت کە دەیانتوانی دۆخە ڕاستەقینەکە ڕاپۆرت بکەن.19 بەم شێوەیە متمانەی ئاکیشی بەدەست هێنا و بۆ شەڕکردن دژی ئیسرائیل لەگەڵ خۆی بردرا.20 لە کاتێکدا خودا لەم دۆخە دژوارە ڕزگاری کرد، ئەو و پیاوەکانی تاڵی سووتاندنی زیقلاگ و بە دیل گرتنی ژن و خێزانەکانیان لەلایەن عەمالیقەکانەوە ئەزموون کرد. پیاوەکانی داود تەنانەت باسی بەردبارانکردنی داودیان دەکرد، کە بەڕاستی ئەزموونێکی ناخۆش بوو.21

ناڕێکی لە خێزان و کارمەنداندا

هەرچەندە پلانی سەرەتایی خودا بۆ دابینکردنی پێویستی مرۆڤ بۆ یارمەتی و هاوڕێیەتی خۆشەویستی، «یارمەتیدەرێکی هاوشێوەی بۆ دروست دەکەم»، 22 داود جیاواز نەبوو لە زۆرێک لە پیاوانی سەردەمی پەیمانی کۆن کە چەندین ژن و کەنیزەیان هەبوو. بێگومان خۆشگوزەرانی داود بۆ منداڵەکانی لە خۆشگوزەرانی خۆیەوە سەرچاوەی گرتبوو. کتێبی پیرۆز ئاماژە بە هەشت ژن و دە کەنیزەی داود دەکات. خەمناکە کە ژیانی خێزانی داود بەم شێوەیە پڕ لە پشێوی ببینین. یەکەم ژنی، میخال، کچی شاول، لە دڵیدا ڕقی لە مێردەکەی بوو و بە ئاشکرا و بە گاڵتەجاڕی ڕەخنەی لێگرت کاتێک سندوقی خودای هێنایە ئۆرشەلیم، و ئەویش بە هەمان شێوە وەڵامی دایەوە.23

ئەمنۆن، کوڕە گەورەکەی داود، دەستدرێژی کردە سەر خوشکەزاکەی تامار و سووکایەتی پێکرد، و داود، هەرچەندە «زۆر تووڕە بوو»، هیچ شتێکی نەکرد. ئەبشالۆم، برای تەواوی، ئەمنۆنی کوشت و هەڵات بۆ دەرباری باپیرەی، پاشای گەشۆر. دووبارە داود هیچ شتێکی نەکرد، بەڵام خەمبار بوو و ئارەزووی کوڕەکەی دەکرد و ڕێگەی پێدا بە بێ سزا بگەڕێتەوە ماڵەوە. ئەبشالۆم لە کۆتاییدا «دڵی پیاوانی ئیسرائیلی دزی»، دژی باوکی یاخی بوو و هەوڵی کوشتنی دا، و ژیانی لە شەڕی دواتردا لەدەست دا.24

نهێنی شکستەکەی داود لەناو خێزانەکەیدا لە تێبینییەکدا لەسەر ئەدۆنیا، چوارەم کوڕی داود، ئاشکرا دەبێت، کە سەرەڕای ویستی خودا کە سلێمان دەبێت میراتگری تەختی داود بێت، هەوڵی دا شانشینەکە بۆ خۆی بگرێت. «باوکی هەرگیز سەرزەنشتی نەکردبوو بە وتنی، 'بۆچی وات کردووە؟' ئەویش زۆر جوان بوو.» 25 خۆشگوزەرانی داود نزیک بوو لەوەی کوشندە بێت.

دووبارە و دووبارە یۆئاب – برازاکەی و فەرماندەی گشتی، کەسێکی هەلپەرست و سیاسەتمەدارێکی زیرەک – دەبینرێت کە سوود لە کەمیی توندیی داود وەردەگرێت. لە خاڵێکدا داود سکاڵا لە لاوازییەکەی دەکات، و زیاد دەکات، «ئەم پیاوانە، کوڕەکانی زەرویا، زۆر توندن بۆ من.» 26

بەڵام بە سوپاسەوە، وەک بینیمان، لە ساڵانی کۆتایی ژیانیدا داود سەرنجێکی وردی دایە پەروەردەکردنی سلێمان و ئامادەکردنی بۆ ئەو ئەرکە گەورەیەی خودا پێی سپاردبوو.

بە گشتی، خودا وانەی ئەرێنی زۆر زیاتری هەیە وەک لە نەرێنی بۆ ئێمە لە ژیانی داودەوە. با سوود لەوانە وەربگرین!

تێبینییەکانی کۆتایی

1. 1 ساموێل 16:1-13 NKJV
2. 1 ساموێل 16:18
3. 1 ساموێل 17:26,36
4. 1 ساموێل 17:34-37
5. 1 کتێبی مێژووی پاشاکان 13:1-6
6. 1 کتێبی مێژووی پاشاکان 22:6-19, 28-29
7. 1 کتێبی مێژووی پاشاکان 28:11-19; 29:1 پەراوێز
8. 1 ساموێل 18:1-4
9. 1 ساموێل 18:5,12-13
10. 1 ساموێل 18:5,14-15,30
11. 1 پاشاکان 2:6,9
12. 1 ساموێل 24:5-7
13. 1 ساموێل 25:32-35
14. 2 ساموێل 24:10,17
15. 1 ساموێل 13:14
16. مەتتا 10:16
17. 1 ساموێل 21:1-9
18. 1 ساموێل 22:6-19
19. 1 ساموێل 27
20. 1 ساموێل 28:1-2; 29:1-11
21. 1 ساموێل 30:1-6
22. پیدایشی 2:18
23. 2 ساموێل 6:12-23
24. 2 ساموێل 13-18
25. 1 پاشاکان 1:6
26. 2 ساموێل 3:39
    
    «لە مندا بمێنەرەوە»
    یۆحەننا 15:4
    ئەی مەسیحی، ئایا دەتەوێت بەرهەمدار بیت؟
    عیسا دەڵێت، «لە مندا بمێنەرەوە.»
    لەو هەموو بەرهەمەکانت دەدۆزرێتەوە،
    با بۆ ستایشی خودا زۆر بێت.
    
    ئەی مەسیحی، ئایا دەتەوێت دڵخۆش بیت؟
    عیسا دەڵێت، «لە مندا بمێنەرەوە.»
    ئەو خۆشییە زۆرەکەی تۆیە،
    بەختەوەرییەکی خودایی بێ خەوش.
    
    ئەی مەسیحی، ئایا دەتەوێت پیرۆز بیت؟
    عیسا دەڵێت، «لە مندا بمێنەرەوە.»
    لەودا پیرۆز کراویت،
    ئەو لە دڵتدا پیرۆز بکە.
    
    زوو مامۆستاکەت دەبینیت،
    گوێت لێ دەبێت دەڵێت، «لەگەڵ من بمێنەرەوە،
    لە ماڵی باوکم لە سەرەوە،
    لە باوەشی خۆشەویستیی ئەودا.»
    — ج. گ. دێک